वीरसिंह वाघेला, Veersinh Vaghela

Standard

image

સંવત ૧૭૯૭ પોષ વદ ૩
વાઘેલા શ્રી વીરસિંહજી લડાઇ થીઇ તારે
કામ લાગાઃ!!

નાંદોદ ગામ માથે હથેવાળે પરણી ઊતરેલી પરણેતરની હથેળી જેવું પો’ ફાટી ગયું છે. સિંદૂરીઆ શેરડા છોડતો સૂરજ ઉદયાચળ પહાડના પગથિયાં ચડી રહ્યો છે. તેજપુંજમાં પલળી પલળીને નાંદોદ નીતરી રહ્યું છે.
એવે ટાણે,
રડીબમ..
રડીબમ…
તરઘાયો ત્રહક્યો. તરઘાયાનો ઘોર
ઊઠતાં નાંદોદનો સુવાંગ ધણી જીતસિંહ
ભરી કચેરીમાંથી કડેડાટ બેઠો થઇ ગયો.

‘કોની ફોજ આવે છે?’

પૂછતાં તો જીતસિંહની આંખોમાંથી ખનખન
અંગારા ખર્યા.

‘બાપુ, ગાયકવાડનો મોવડી દામો પંત
નાંદોદને નાથવા પલ્લો કાપતો આવે છે.’

ઘૂળની ડમરીઓ ઉડાડતી ફોજ ધરતીને
કડાકા લેવરાવી રહી છે. પળવાર જીતસિંહના હોઠ બિડાયા.
બીજી પળે જીતસિંહે વેણ છોડયાઃ

‘ભલે આવે દામોદર પંત.
રણમેદાનમાં ભરી પીશું. નગારે
ઘા નાખો ને જીતનગર વીરસિંહને વાવડ
મોકલો.’

કહીને જીતસિંહે બખ્તર ભીડયું. ખંભે ભાથુ
નાંખ્યુ. હાથમાં કામઠું લીઘું ને ફોજને
સાબદી કરી. નાંદોદથી છૂટેલો અસવાર
જીતનગરમાં પૂગ્યો. તે દિ’ જીતનગરમાં વીરસિંહ વાઘેલાનાં બેસણાં હતાં.

જોરાવરીમાં જેનો જોટો જગતમાં જડવો દોહ્યલો હતો, જેના ભુજબળે ભડવીરો પણ સાવઝની ડણકે ગાડર કાંપે એમ કંપતા હતા.
વાઘેલા નુખનો વીરસિંહ એટલે અણનમ
યોદ્ધો લેખાતો હતો.નાનકડા દરબારગઢની દોઢી માથે બેઠો બેઠો જાણે કે આખા પરગણાને ડારા દઇ રહ્યો હતો.

આવો વીરસિંહ વાઘેલો ભેરૂબંધોને ભરડે
ભીંસાઇને બેઠો છે. ડાયરામાં ઠુંગાની ત્રાસક ફરે છે, કહુંબાની ગરણીઓ ત્રબકે છે, કટોરા છલકાઇ
રહ્યા છે ને રજવાડી રિયાસતના ઓલદોલ
આદમીઓનાં મોં મલકાઇ રહ્યાં છે. ત્યાં તો નાંદોદના કાસદે આવીને ખબર દીધા કેઃ

‘બાપુ, નાંદોદ માથે કટક આવે છે.’

‘કોનું?’

‘દામો પંત સાગર જેવડી સેના લઇને
ચડયો છે. પૂગ્યો કે પૂગશે એટલી વાર છે.’

ડાયરાના હાથમાંથી કહુંબાના કટોરા ટપોટપ
હેઠા મૂકાઇ ગયા. સૌના હાથ તીરકામઠાં માથે પડયા, સબોસબ ઘોડાની સરકું છુટી.

કુરૂક્ષેત્રના મેદાનમાં કર્ણની કમાનમાંથી તીર
છૂટે એમ વીરસિંહ વાઘેલો છૂટયો. જીતસિંહની ફોજમાં ભળી ગયો. ગાયકવાડી ફોજનો મોવડી દામોદર પંત ગુજરાતના સીમાડે શૂરવીરતાના સાથીઆ પૂરતો, વિજયના રણશિંગા ફૂંકતો,
ફડાકા બોલાવી રહ્યો હતો. મઘ્યાહ્ન તપ્યે દામોદર પંતનો નાંદોદના પાદરમાં પડાવ પડયો. તંબુ તણાયો. ઘોડાની હાવળ્યું હણહણી.
પાલખીમાંથી બહાર નીકળી દામા પંતે
જીતસિંહને કહેણ મોકલ્યું ઃ

‘શરણે આવો અથવા રણમેદાનમાં આવો,
સારી વાત તમારી.’

જીતસિંહનો વળતો ઉત્તર દીધો કે-

‘રણમેદાન અમારું.’

જવાબ સાંભળી દામોદર ડણક્યો. ગાયકવાડી ફોજ નાંદોદની ફરતી ફરી વળી. રણસંગ્રામ
મંડાણો. સામસામી તીરની બઘડાટી બોલવા લાગી. નાંદોદની ફોજનો કડુહલો બોલ્યો.
વીરસિંહે દામા પંતની પાલકીનાં ફૂમતાં તોડયાં. ફૂમતા તૂટતાં જાણે દામાપંતનું નાક કપાણું.

વીરસિંહ વાઘેલો હાથતાળી દઇને ગેબ થઇ
ગયો. દામો પંત દાંત કચકચાવતો રહી ગયો. છૂટેલો વીરસિંહ વાવડી ગામ વળોટીને કોતરો-
ખાડી પાર કરીને પોતાના દરબારગઢમાં ગારદ થઇ ગયો.

ગાયકવાડની ભીંસ વધતી રહી. ઠાકોર
સરદાર સણસણી ઉઠયા હતા. દામા પંતને
પછાડવા વહટી કરવા એક દિ’ વાગડીઆ
નામના ગામમાં ભેગા થયા છે. વીરસિંહને
ખબર મળ્યા કે તમારી વાટ જોવાય છે.
વીરસિંહ ઘોડીએ રાંગ વાળી પૂગ્યો,
વાગડીઆ.
વહટીમાં વડછડ થઇ ને વડછડમાંથી અંદરોઅંદર તલવાર તાળીઓ
લેવા માંડી. એક બાજુ એકલો વીરસિંહ
વાઘેલો, સામે બીજા સરદારો. વીરસિંહની તલવાર જોગણીનાં ખપ્પર ભરવા લાગી. કંઇકને કાપી વીરસિંહ ઘોડા માથે અસવાર થઇ ભાગવા ગયો પણ ઘોડીના પાછલા પગ કોઇએ બાંધી દીધેલા એટલે ઘોડીને પડતી મૂકી તલવાર લઇ તળાવમાં કૂદી પડયો. બીજા ઠાકોરો પડયા. તળાવમાં તલવારોનો તાશીરો બોલ્યો. વીરસિંહ તળાવમાં વેતરાયો.

નોંધઃ જીતપુરા ઉર્ફે નવા વાઘપુરા ગામના તળાવની પાળે એક પાળીઓ છે તેના ઉપર નીચેનું લખાણ કોતરેલું છે ઃ

સંવત ૧૭૯૭ પોષ વદ ૩
વાઘેલા શ્રી વીરસિંહજી લડાઇ થીઇ તારે
કામ લાગાઃ!!

Divyrajsinh Sarvaiya (Dedarda)

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s