કચ્છ મહારાઓ દેશળજી બાવા

Standard

કચ્છની રાજગાદી પર રાવ દેશળજી હતા એ સમયે પ્રજાહિતના અનેક કામો નોંધાયા છે અને તે પૈકી કેટલીક વાતો આ સ્થાનેથી કરી પણ છે. રાવ દેશળજી પ્રજામાં લોકપ્રિય પણ હતા. ઇ.સ.૧૭૩૦ના વર્ષની એક ઘટના છે.

image

મોરબીના કાંયાજીએ મોરબી અને વાગડને સ્વતંત્ર જાહેર કરતાં કચ્છ રાજય અને મોરબી વચ્ચે તનાવનું વાતાવરણ હતું. એવામાં સવંત ૧૮૭૨માં મોરબીના ઠાકોર કાંયાજીએ ગુજરાતનાં સૂબેદાર શેર બુલંદખાનની કાન ભંભેરણી કરી કચ્છ પર ચડાઈ કરવા ઉશ્કેર્યો. પરિણામે કાંયાજી અને સૂબેદાર શેર બુલંદખાને ભુજીયા ડુંગર પાસે છાવણી નાખી અને અને ડુંગર પર હુમલો કર્યો અને કચ્છ અને મોરબી વચ્ચે તુમુલ યુદ્ધ થયું. અને બંને પક્ષે ખાનાખરાબી થઈ, પણ તેનો આ પ્રયાસ તેને જ ભારે ભારી પડી ગયો હતો. આ સમયે દેશળજી કચ્છ પર થયેલા અચાનક આવા હુમલાથી પરેશાન થઈ ગયા. જોકે તે સમયે યોગાનાયુગ સિંધમાં હિંગળાજ પીરસવા જતા નાગાબાવાની જમાતનો ભુજના ખાખચોકમાં પડાવ હતો. કચ્છ રાજય તરફથી આ નાગાબાવાની જમાતને નિયમિત સર-સામગ્રી પહોંચાડવાની વ્યવસ્થા કરાઇ હતી. આ ઉપરાંત બીજી પણ કેટલીક સુવિધાઑ તેમને આપવામાં આવતી હતી. નાગાબાવાઓએ જયારે જાણ્યું કે મહારાવ દેશળજી શેર બુલંદખાનની ચડાઈથી પરેશાન છે, ત્યારે તેઓ સૌ કચ્છ રાજ્યની મદદે આવી ચડ્યા અને જેનું ઋણ ખાધું છે તે ચુકવાની ઘડી આવી છે તેવું સમજીને કચ્છ રાજ્યના લશ્કર સાથે તેઓ પણ ચડાઈમાં તેઓ પણ જોડાઈ ગયા. એક તરફ કચ્છનું લશ્કર અને નાગાબાવાઑ ની જમાત અને બીજી તરફ કચ્છના જાડેજાઑ વીરો, અને ત્રીજી તરફ મિયાણાઓ ની ફોજ! આમ ત્રણેય તરફથી અચાનક સાગમટે થયેલા હુમલાથી શેર બુલંદખાનનું લશ્કર હેબતાઈ ગયું અને ઊભી પુંછડીએ કચ્છ  છોડી નાસી ગયું. જો કે આ લડાઈ પછી કચ્છ મોરબી વચ્ચે સમાધાન થયું, અને વાગડનો અમુક હિસ્સો કચ્છમાં રહે અને અમુક હિસ્સો મોરબીમાં પાસે રહે તેવું નક્કી કરાયું. ગુજરાતના સૂબેદાર શેર બુલંદખાનના આ કરતૂતના વાવડ દિલ્હીના મોગલ શાસક ને મળતાં તે ખુબજ ગુસ્સે થયા, કારણ કે કચ્છ રાજય સાથે તેમને શાંતિ ભર્યા સબંધ હતા અને તેઓ આવા જ સંબધો જાળવી રાખવા ઇચ્છતા હતા. કેમકે કચ્છમાંથી મક્કા-મદીનાની હજ યાત્રા માટે પસાર થતાં મુસ્લિમ બિરાદરોને કચ્છ રાજય તરફથી અનેક સુવિધાઓ આપવામાં આવતી હતી. શેર બુલંદખાનની આવી આપખુદી અને જોહુકમીથી નારાજ મોગલ શાસકે તેમની પાસેથી ગુજરાતની સૂબેદારી ઝૂંટવી લીધી અને રાજસ્થાનના જોધપુર સમ્રાટ અભયસિંહ રાઠોરને ગુજરાતની સૂબેદારી સોપી અને શેર બુલંદખાનને આગ્રા જવાનો હુકમ કર્યો. આ હુકમથી શેર બુલંદખાન ખુબજ ક્રોધિત થયો. શેર બુલંદખાનને ઘમંડ હતો કે તેનાથી તો ઇરાનના અસતખાન જેવા રાજા પણ કાંપે છે, તો આ અભયસિંહ વળી કોણ ? આથી તેને પડકાર કર્યો કે જો મહંમદ શાહ દિલ્હી છોડે તો જ હું ગુજરાત છોડું.

શેર બુલંદખાન આ પડકારથી જોધપુરના અભયસિંહ રાઠોર પોતાના લાવ લશ્કર સાથે અમદાવાદ આવ્યા અને શહેર નજીકના એક ટેકરા પર પડાવ નાખી શેર બુલંદખાનને જંગ ખેલવા પડકાર કર્યો. અને પરિણામે જોરદાર લડાઈ થઈ. આ લડાઈ ચાર દિવસ ચાલી. અંતમાં બુલંદખાનને પોતાની હારના ચિહ્નો નજરે પડતાં જોધપુર નરેશ સાથે તેણે સમાધાન કર્યું અને આગ્રા જવા સ્વીકારી તે તરફ પ્રયાણ કર્યું. કચ્છ પર તેને કરેલ હુમલાનું આવું દૂરોગામી પરિણામ તેને ભોગવવું પડ્યું. કચ્છ પર તેણે કરેલ છમકલું તેને જ ભારે પડી ગયું. જોધપુર નરેશે હુમલા અગાઉ અમદાવાદ શહેરની બહાર જે ટેકરા પર પડાવ નાખ્યો હતો, તે ટેકરો એ જ આજે અમદાવાદમાં જોધપુર ટેકરા તરીકે ઓળખાય છે, અને એક આખા વિસ્તારને તે નામથી જાણવામાં આવે છે.

સૌજન્ય : ભુજ બોલે છે બ્લોગ

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s