ગોંડલ રજવાડું

Standard

image

ઇતિહાસ
• સ્થાપના ૧૬૩૪
• ભારતની સ્વતંત્રતા ૧૯૪૯
વિસ્તાર
• ૧૮૩૧ ૨,૬૫૨ km2 (૧,૦૨૪ sq mi)
વસતિ
• ૧૮૩૧ ૨,૦૫,૮૪૦
ગીચતા ૭૭.૬ /km2  (૨૦૧ /sq mi)

image

નવલખા મહેલનો ઓરડો

image

મહારાજા ભગવતસિંહજી સંગ્રામસિંહજી (૧૮૬૫-૧૯૪૪)

image

નવલખા મહેલની એક કોતરણી.

ગોંડલ રજવાડું બોમ્બે પ્રેસિડેન્સી હેઠળની કાઠિયાવાડ એજન્સીના આઠ પ્રથમ કક્ષાના રજવાડાઓમાંનું એક રજવાડું હતું. આ રજવાડાની રાજધાની ગોંડલ શહેર હતી.

ગોંડલ રજવાડાની સ્થાપના ઇસ ૧૬૩૪માં જાડેજા વંશના ઠાકુર શ્રી કુંભોજી પ્રથમ મેરામનજી એ કરી હતી, જેમણે અરડોઇ અને અન્ય ગામો તેમના પિતા મેરામનજી તરફથી મેળવ્યા હતા. આ વંશના ચોથા રાજા કુંભોજી ચોથાએ ધોરાજી, ઉપલેટા, સરાઇ અને પાટણવાવ અને અન્ય પરગણાંઓ રાજ્યમાં ઉમેરીને વિસ્તાર કર્યો હતો. ગોંડલના છેલ્લા શાસક મહારાજા ભોજરાજી ભગવતસિંહજીએ ભારત સંઘમાં ભળી જવા માટે ૧૫ ફેબ્રુઆરી ૧૯૪૮ ના રોજ હસ્તાક્ષર કર્યા હતા.

શાસકો
ગોંડલના શાસકો જાડેજા વંશના ઠાકુરો હતો જેઓ ૧૧ તોપોની સલામીનો હક ધરાવતા હતા. ૧૮૬૬ પછી તેઓને ‘ઠાકુર સાહેબ’નો ઇકલાબ મળ્યો હતો.[૨]

ઠાકુર
શાસનકાળ નામ (જન્મ-મૃત્યુ)
૧૬૪૮ – ૧૭૧૩ સંગ્રામજી પ્રથમ કુંભોજી (જ. ૧૬૩૪ – મૃ. ૧૭૧૩)
૧૭૧૩ – ૧૭૫૨ હાલોજી સંગ્રામજી (જ. ૧૬૭૬ – મૃ. ૧૭૫૨)
૧૭૫૨ – ૧૭૮૯ કુંભોજી દ્વિતિય હાલોજી (જ. ૧૭૧૨ – મૃ. ૧૭૮૯)
૧૭૮૯ – ૧૭૯૧ મુળુજી સંગ્રામજી (માલુભાઇ સાહેબ) (જ. ૧૭૫૪ – મૃ. ૧૭૯૧)
૧૭૯૧ – ૧૮૦૦ દાજીભાઇ મુળુજી (જ. ૧૭૭૫ – મૃ. ૧૮૦૦)
૧૮૦૦ – ૧૮૧૨ દેવજી સંગ્રામજી (દેવભાઇ સાહેબ) (જ. ૧૭૬૯ – મૃ. ૧૮૧૨)
૧૮૧૨ – ૧૮૧૪ નથુજી દેવજી (નથુભાઇ સાહેબ) (મૃ. ૧૮૧૪)
૧૮૧૪ – ૧૮૨૧ કાનુજી દેવજી (જ. … – મૃ. ૧૮૨૧)
૧૮૨૧ – ૧૮૪૧ ચંદ્રસિંહજી દેવજી (મોતીભાઇ સાહેબ) (જ. ૧૭૯૭ – મૃ. ૧૮૪૧)
૧૮૪૧ – ૧૮૫૧ ભાણાભા દેવજી (મૃ. ૧૮૫૧)

image

૧૮૫૧ – ૧૮૬૬ સંગ્રામજી દ્વિતિય દેવજી (સંગ્રામજી ભાણાભા) (જ. ૧૮૨૨ – મૃ. ૧૮૬૯)
ઠાકુર સાહેબ
શાસનકાળ નામ (જન્મ-મૃત્યુ)
૧૮૬૬ – ૧૪ ડિસેમ્બર ૧૮૬૯ સંગ્રામસજી દ્વિતિય દેવજી (સ.અ.)
૧૪ ડિસેમ્બર ૧૮૬૯ – ૧૦ માર્ચ ૧૯૪૪ ભગવતસિંહજી સંગ્રામસિંહજી (જ. ૧૮૬૫ – મૃ. ૧૯૪૪)

image

(૧૫ ફેબ્રુઆરી ૧૮૮૭થી સર ભગવતસિંહજી સંગ્રામસિંહજી)
(મહારાજા ૧ જાન્યુઆરી ૧૮૮૮થી)

image

૧૦ માર્ચ ૧૯૪૪ – ૧૫ ઓગસ્ટ ૧૯૪૭ ભોજરાજજી ભગવતસિંહજી (જ. ૧૮૮૩ – મૃ. ૧૯૫૨)
(મહારાજા)

ગાદી સંભાળ
૧૬ સપ્ટેમ્બર ૧૮૭૮ – ૨૪ ઓગસ્ટ ૧૮૮૪ ગાદી સંભાળ
વી. સ્કોટ (જુન ૧૮૮૨ સુધી)
જયાશંકર લાલશંકર (ફેબ્રુઆરી ૧૮૮૨ સુધી)
ભગવત સિંહજી (ફેબ્રુઆરી ૧૮૮૨ સુધી)
હેનકોક (સ્કોટ વતી, ડિસેમ્બર ૧૮૮૦ – ફેબ્રુઆરી ૧૮૮૧)
નટ્ટ (જુન ૧૮૮૨ થી [અને સ્કોટ વતી ઓગસ્ટ ૧૮૮૧ – જુન ૧૮૮૨])

History & Literature

Advertisements

One response »

  1. Pingback: પ્રજાપ્રિય ગોંડલ નરેશ સર ભગવતસિંહજી | History & Literature

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s