ચાય-છાયજી સંગર

Standard

કચ્છજી રણકંધી મથે નીલી બન્ની ન્યાર,
નીલા નેસ નવાણ ને ઘા નીલા ગુલ્ઝાર;
ગોંઇયું મઇયું મતારીઉં ઘી ને ખીર અપાર,
પ્રો ફૂટધે પરભાતમેં છાય કરે છમકાર;
પડખેમેં રણપાર,
ચાય ચડઇ આય ચુલ મથે.
.
ચાય ચડઇ આય ચુલ મથે ઉકરેતો કાડ઼ો,
સુણી ધ્રુસકો છાયજો સુર થ્યોસ કારો;
ચાય અચી ચેં છાય કે ખણ તોજો પારો,
આઉં હુવાં તિત તું ન વે ઇ મુંજો ધારો;
ટાણે મોં ટારો,
કર હાણેં કચ્છડ઼ે મીંજા.
.
છાયઃ કચ્છ મંજાનું કીં વિંઞા કચ્છડ઼ો મુંજો ઘર,
રસઇએ રણકંધી મથે મોત પઇ તું મર;
તું જેં જે પડખે ચડ઼ેં તેંકે રખે તર,
કડેક હી કચ્છી હુવા નરવીરેમેં નર;
કેસર થ્યો કાયર,
પનારે તોજે પેઓ.
.
ચાયઃ પનારે મુંજે પેઆ ખલક મુલકજા ખાન,
ચરઇ કઇ મું ચીનકે જલે રખ્યો જાપાન;
તુરકી કે તારે ગિડ઼ો હેર્યો હિન્ધુસ્તાન,
ચરણકમલ મુંજા ચુંમે ઇરાન અરબસ્તાન;
મુંકે જુકે જહાન;
ત કેર વિચાડ઼ો કચ્છડ઼ો?
.
છાયઃ કચ્છ વિચાડ઼ો અજ થ્યો જ કેં તોજો કુસંગ,
કડેક હી કચ્છી હુવા અવની મથે અભંગ;
ફુલાણી ફતીઓ ને અબડ઼ાણી અડ્ભંગ,
રોપ્યા રણ વીરે જિતે ઝારે જેડ઼ા જંગ;
તોજો પ્યો પ્રસંગ,
ત કુમામ કે તું કચ્છજા.
.
ચાયઃ કુમામ નાંય થ્યા કચ્છજા થઇ વ્યો સુધારો,
તોજો હિન ધરતી મથા વટાય વ્યો વારો;
મુંજી આણ મીણી મથે મોં તોજો કારો,
કૈં મુંજી પુજા કરી સાંજી સવારો;
મુંજો સિતારો,
કેડ઼ો કલયુગમેં ચડ઼યો.
.
છાયઃ કલયુગજી તું કાલકા ફેર ન ઇનમેં જરા,
કોપ-રકાબી કીટલી ખપ્પર તોજા ખરા;
ભરખે રાણું રત ને મુડ઼સે કે કે મડ઼ા,
સીં જેડ઼ા સોસે કરે વિંગડ઼ા કે તું વરા;
ધુબી હલેતી ધરા,
ડાકણ તિજે ડપસે.
.
ચાયઃ ડાકણ મ ચો ડોકરી ડાકણ તોજી મા,
ઐયેં છટારી છાય તું આંઉ અમીરી ચા;
કાફી મુંજી ભેણ ને કાવો મુંજો ભા,
આય આફિણ અસાંજો સગો વડો બાપા;
નોંય ખંઢેજો રા,
વડો અસાંજે વંસમેં.
.
છાયઃ વખાણ તોજે વંસજા ભનાય મ કર ભારી,
સુંઞણાંતી તોજી સજી પેઢી પટબારી;
આફિણ કારો નાગ ને નાગણ તું કારી.
કાવો કોડડિયારો કાફી ગો…જા…રી;
સોંય ભને સારી,
પણ વેલો ઇ વિણઠલ સજો,
.
ચાય: વિણઠલવારી વઠી હુ ગોલી મ કર ગાલ,
આડી અસાંસે હલી મેડ઼ીનિયે ન માલ;
લખેં મિજ લેખે ન કો તેડ઼ો તોજો તાલ,
મરધે પણ મુડ઼્સાઇમેં કુછે વિઠી કંગાલ;
હેડ઼ા થઇવ્યા હાલ,
તોંયે તરારેંતી અચે?
.
છાયઃ તરારેં તું તી અચે કડ઼ેલ કજીઆરી,
કો જાણા તું કિત હુઇયે કારે મોં વારી;
મુઠો ડને તું મુલક કે મુડ઼્સેજી મારી,
કારમુખી તું કૈ મુલક ભનાય ભિખારી,
ભુખ ડને ભારી,
કુંભારજા તું કચ્છજી.
.
ચાયઃ કુંભારજા તું હુંનિયે આઉં જગત આધાર,
મું ધારા માડ઼ુ સુંઞા સુંઞુ સજો સંસાર;
ડિસ વન વગડા વાડિયું ખેતર ને ખરવાડ,
ખલક સજી ખુંધે કરે પુગીઐયા રણ પાર;
હલી ઘડીભર ન્યાર,
હલેં પગો પગ હોટલું.
.
છાયઃ હલેંતિયું ઇ હોટલું ક એઠા અવાડા,
કાયર કમ વોણાં જિતે કરીએ ડવાડા;
જામે જંતુ રોગજા ચેપી ચોપારા.
કુથલી ને કંકાસજા અખંડ અખાડા;
નવરેં જા વાડા,
પથરીં વિખ પ્રથમી મથે.
.
ચાયઃ વિખ નથા પથરીં અરે પથરીંતા અમરત,
જુકો તુકો જાણેં ન ઇ આય અનેરી ગત;
જાહેર પરચો જગતમેં સચ્ચી આંઉ સગત.
મુડ઼્ધા મુંજો નાં સુણી ઉભા થિયે અલભત;
આય સલામત સત,
અજ ઇતરો અવની મથે
.
છાયઃ વા, વા, અવનીજી સતી વા તોજો વરતાવ,
બઇયું મરી ખુટઇયું મિડ઼ે તોકે નાવ્યો તાવ;
સતી ન વેં તું સંખણી સચી ગાલ ઇ સાવ,
સોભે તોજે સતકે સત જોડ઼ા સિરપાવ;
ડેણ મ ડે ડેખાવ,
જમ ઘરજી તું જોગણી.
.
ચાયઃ આંઉ ઐયાં ઇ જોગણી મુંજી બલિહારી.
ભલ ભલા ભૂપાર સે મુંજા પુજારી;
અમીર મુંજે આસરે મું વસ વેપારી.
સફાઈવાર,ચમાર ને ભુલે ન ભિખારી;
ટક્ક વિઠા ટારીં.
કો કો મુંજે કોપ તેં.
.
છાયઃ ટક્ક ટારીંતા કોપ તેં એડ઼ા કે ટક્કટાર,
ઘરવારીંઉં ઘરમેં વિજેં તોજે નાં ઉછકાર;
ચક્ક વિજી ચોટી રઇયે ગાફલ ડીસી ગમાર,
સુંઞણેંતા સે સીંધમેં જોડ઼ા હણે હજાર;
ફિઠ તોજો અવતાર,
પાડ઼ કઢી તું થી પર્યા.
.
ચાયઃ પાડ-કઢી સે કિં ઐયાં ઐયાં ગુણેજી ખાણ,
પગલા મુંજા પ્યા તડે ભચી પેઓ સીરાણ;
ખાધો પણ થોડ઼ો ખપે પેલો ઇ પરમાણ,
હાણે હિકડ઼ે ઢીંગલે માન મંઞે મેમાણ;
મેડ઼ાવે મેં માન,
ગુણ મુંજા ગણજેં નતા.
.
છાયઃ તોજા ગુણ તો વટ્ટ હુવેં નુગણી તું નારી,
અંગ જુરે આરસ અચે મથો થોયે ભારી;
ઉબાકિયેં આંસું અચે નરમ થિયે નાડ઼ી,
સવરી સે અવરી લગે ખરી થિયે ખારી;
ભુંઢણ ભમરાડ઼ી,
ચોકો વારે ચૈં ડિસે.
.
ચાયઃ ચોકો વાર્યો ચૈં ડિસે ત તોકે કરિયાં ચટ્ટ,
હાણે તોજો હિન ઘડ઼ી વેરણ લાઇયાં વટ્ટ;
મુંજા માર્યા કૈ મુઆ ખરજી પ્યા કૈ ખટ્ટ,
કૈકેંકે કમકાજનું ન્યારા કેઆ નિપટ્ટ;
છકેલ તોજી છટ્ટ,
કઢી વિઝાં કચ્છડ઼ે મિંજા.
………………………………………………..
રતી-ચોડ઼ થઇ ચાય ને અંગ ઝરે અંગાર,
કોપ કરે કર કાલકા ભનઇ રૂપ ભેંકાર;
ઉછરી નિકરઇ છાય પણ બરંધે પેટે બાર,
બાઇયું બોય બરૂકીઉં તપી થઇયું તૈયાર;
તડે સુણી તકરાર,
માડ઼ુ ભેરા થ્યા ડ઼ે.
માડ઼ૂડ઼ે કે ચાય ચેં હાણે હિત ન રાં,
મીણાં ઓઠા છાયજા આંઉ કુરેલા સાં;
મુંજે મનજી ગાલસે ચોખી આંકે ચાં,
કઢો છકેલી છાયકે કાં તાં આંઉ મરાં;
વિંઞીં વાયમેં પાં,
પાછી વરાંન પોય પણ,
ચાય હલઇ તામ નરેંજી હથમેં રઇ નાડ઼ી,
કોક કરીંતાં વોયમા મુઠ્ઠાસીં માડ઼ી;
પાંધ નિડીમેંપાયને નમેઆ નર-નારી,
સિરતે ચાય ચડ઼ાય ર્યાં માફ કર્યો માડ઼ી;
ભુલ થઇ વઇ ભારી,
છુઓં ન અજનું છાયકે.
છુઓંન અજનું છાયકે કઢોં છાયજી છટ્ટ,
કેં પાણું હથમેં ખયો કેંક ઉપાડ઼ઇ લઠ્ઠ;
બરસે બેથડ પાયને ઘામેં રખ્યોં ન ઘટ્ટ,
મટ્ટ કડ઼કાયા છાયજો ફડ઼ાક ડઇને ફટ્ટ;
નામેં ન રઇ નિપટ્ટ,
છેલો હલેઓ છાયજો.
હીકડ઼ી હલઇ છાય તડ઼ે હલેઆ ઘી ને ખીર,
પંચામ્રત પુઠિઆ હલ્યા સેંઠા સબર સરીર;
હુભ્ભ હલઇ ને હેત વ્યા વ્યા હિંયેજા હીર,
ચાય અચી ચૂસે ગિડ઼ે નરવીરેંજા નીર;
ખારો કેં ખમીર,
“કારાણી”ચેં કચ્છજો.
(કારાણી બાપાજે પુસ્તક કચ્છના કળાધરો મિજાનું)

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s