ગુજરાત સરકારની આવનાર સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓ માટે અત્યંત ઉપગી* *_ભારતીય બંધારણ

Standard

*ગુજરાત સરકારની આવનાર સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓ માટે અત્યંત ઉપગી*  *_ભારતીય બંધારણ ભાગ-૪_* 
By *~એસ.બી.જાડેજા~*

માફ કરજો મિત્રો આજ નો ભાગ જરા વધુ લાંબો છે પણ અગત્ય નો છે

*બંધારણ ના અનુચ્છેદ*

*સંઘ અને તેના પ્રદેશો*

અનુચ્છેદ 1
સંઘ નુ નામ અને રાજ્યક્ષેત્ર

અનુચ્છેદ 2
નવા રાજ્યો નો પ્રવેશ અથવા સ્થાપના

અનુચ્છેદ 2(ક)
(સિક્કિમ નુ સંઘ સાથે સહયુક્ત થવુ) 36 મા સંશોધન અધિનિયમ, 19375 ની  ધારા 5 નિરસિત

અનુચ્છેદ 3
નવા રાજ્યો નુ નિર્માણ અને વર્તમાન રાજ્યો ના ક્ષેત્રો, સીમાઓ અથવા નામ મા પરિવર્તન

અનુચ્છેદ 4
પહેલી અનુસૂચિ તથા ચોથી અનુસૂચિ ના સંશોધન તથા અનુપૂરક, આનુષાંગિક અને  પારિણામિક વિષયો નો ઉપબંધ કરવા માટે અનુચ્છેદ 2 અને 3 ને અધીન બનાવાયેલી વિધિઓ

*નાગરીકતા*

અનુચ્છેદ 5
સંવિધાન ના પ્રારંભ મા નાગરિકતા

અનુચ્છેદ 6
પાકિસ્તાન થી ભારત મા પ્રવજન કરનારા વ્યક્તિઓની નાગરિકતા ના અધિકાર

અનુચ્છેદ 7
પાકિસ્તાન પ્રવજન કરનારા વ્યક્તિઓની નાગરિકતા ના અધિકાર

અનુચ્છેદ 8
ભારત થી બહાર રહેનારા ભારતીય ઉદભવ ના અમુક વ્યક્તિઓ ની નાગરિકતા ના અધિકાર

અનુચ્છેદ 9
વિદેશી રાજ્ય ની નાગરિકતા સ્વેચ્છા થી અર્જિત કરનારા વ્યક્તિઓ નુ નાગરિક ન હોવુ

અનુચ્છેદ 10
નાગરિકતા ના અધિકારો નુ બન્યુ રહેવુ

અનુચ્છેદ 11
સંસદ દ્વારા નાગરિકતા ના અધિકાર નુ વિધિ દ્વારા વિનિયમન કરવુ

*મુળભુત અધિકાર*

અનુચ્છેદ 12
પરિભાષા

અનુચ્છેદ 13
મૂળ અધિકારો ને અસંગત અથવા તેનુ અલ્પીકરણ કરવાની વિધિઓ

*******
સમાનતા નો અધિકાર

અનુચ્છેદ 14
વિધિ સમક્ષ સમાનતા

અનુચ્છેદ 15
ધર્મ, મૂળવંશ, જાતિ, લિંગ અથવા જન્મસ્થાન ના આધારે વિભેદ નો પ્રતિબંધ

અનુચ્છેદ 16
લોક નિયોજન ના વિષય મા અવસર ની સમાનતા

અનુચ્છેદ 17 – અસ્પૃશ્યતા નો અંત
અનુચ્છેદ 18 – ઉપાધીઓ નો અંત

*******
સ્વતંત્રતા નો અધિકાર

અનુચ્છેદ 19
વાક-સ્વાતંત્ર વિષયક અધિકારો નુ સંરક્ષણ

અનુચ્છેદ 20
અપરાધો માટે દોષસિધ્ધિ સંબંધ મા સંરક્ષણ

અનુચ્છેદ 21
પ્રાણ અને દૈહિક સ્વતંત્રતા નુ સંરક્ષણ

અનુચ્છેદ 21A
શિક્ષા નો અધિકાર

અનુચ્છેદ 22
અમુક પરિસ્થિતિઓ મા ધરપકડ અને નિરોધ થી સંરક્ષણ

*******
શોષણ વિરૂધ્ધ અધિકાર

અનુચ્છેદ 23
માનવ ના દુર્વ્યાપાર અને બાળશ્રમ નો પ્રતિબંધ

અનુચ્છેદ 24
કારખાનો, ખાણો વગેરે મા બાળકો ના નિયોજન નો પ્રતિબંધ

*******
ધર્મ ની સ્વતંત્રતા

અનુચ્છેદ25
અંતઃકરણ ની ધર્મ ને અબાદ્ય રૂપ થી માનવાની, આચરણ કરવાની અને પ્રચાર કરવાની સ્વતંત્રતા

અનુચ્છેદ 26
ધાર્મિક કાર્યો ના પ્રબંધ ની સ્વતંત્રતા

અનુચ્છેદ 27
કોઇ વિશિષ્ટ ધર્મ ની અભિવૃધ્ધિ માટે કરો ના સંદાય વિષે સ્વતંત્રતા

અનુચ્છેદ 28
અમુક શિક્ષા સંસ્થાઓ મા ધાર્મિક શિક્ષા અથવા ધાર્મિક ઉપાસના મા ઉપસ્થિત હોવાની સ્વતંત્રતા

*******
સંસ્કૃતિ અને શિક્ષા સંબંધી અધિકાર

અનુચ્છેદ 29
અલ્પસંખ્યક – વર્ગો ના હિતો નુ સંરક્ષણ

અનુચ્છેદ 30
શિક્ષા સંસ્થાઓ ની સ્થાપના અને પ્રશાસન કરવાનો અલ્પસંખ્યક વર્ગો નો અધિકાર

અનુચ્છેદ 31
સંપતિ નુ અર્જન (44 મા સંશોધન અધિનિયમ 1978 ની ધારા 6 દ્વારા નિરસિત)

*******
અમુક વિધિઓ ની વ્યાવૃતિ

અનુચ્છેદ 31 ક
સંપાદાઓ વગેરે ના અર્જન માટે ઉપબંધ કરનારી વિધિઓની વ્યાવૃતિ

અનુચ્છેદ 31 ખ
અમુક અધિનિયમો અને વિનિયમો નુ વિધિમાન્યકરણ

અનુચ્છેદ 31 ગ
અમુક નિદેશક તત્વો ને પ્રભાવી કરનારી વિધિઓ ની વ્યાવૃતિ

અનુચ્છેદ 31ઘ
રાષ્ટ્ર વિરોધી ક્રિયાકલાપ ના સંબંધ મા વિધિઓ ની વ્યાવૃતિ (41 મા સંશોધન અધિનિયમ, 1977 ની ધારા 2 દ્વારા નિરસિત)

*******
સંવૈધાનિક ઉપચારો નો અધિકાર

અનુચ્છેદ 32
આ ભાગ દ્વારા પ્રદત્ત અધિકારો ને પ્રવર્તિત કરવા માટેના ઉપચાર

અનુચ્છેદ 32ક
રાજ્ય વિધિઓ ની સંવિધાનિક વૈધતા પર અનુચ્છેદ 32 ને અધીન કાર્યવાહીઓ મા વિચાર ન કરવો (43 મા સંશોધન અધિનિયમ, 1977 ની ધારા 2 દ્વારા નિરસિત)

અનુચ્છેદ 33
આ ભાગ દ્વારા પ્રદત્ત અધિકારો નુ, બળ વગેરે લાગૂ હોવા મા, રૂપાંતરણ કરવાની સંસદ ની શક્તિ

અનુચ્છેદ 34
જ્યારે કોઇ ક્ષેત્ર મા સેના વિધિ પ્રવૃત્ત હોય ત્યારે આ ભાગ દ્વારા પ્રદત્ત અધિકારો નુ નિલંબન

અનુચ્છેદ 35
આ ભાગ ને પ્રભાવી કરવા માટે વિધાન

*રાજ્ય ના નીતિ નિદેશક તત્વો*

અનુચ્છેદ 36
પરિભાષા

અનુચ્છેદ 37
આ ભાગ મા અંતર્વિષ્ટ તત્વો નુ લાગૂ થવુ

અનુચ્છેદ 38
રાજ્ય લોક વ્યવસ્થા ની અભિવૃધ્ધિ માટે સામાજીક વ્યવસ્થા બનાવશે

અનુચ્છેદ 39
રાજ્ય દ્વારા અનુસરણીય અમુક નીતિ તત્વ

અનુચ્છેદ 39 ક
સમાન ન્યાય અને નિઃશુલ્ક કાયદાકીય સહાયતા

અનુચ્છેદ 40
ગ્રામ પંચાયતો નુ ગઠન

અનુચ્છેદ 41
અમુક દશાઓમા કામ,  શિક્ષા અને લોક સહાયતા મેળવાનો અધિકાર

અનુચ્છેદ 42
કામ ની ન્યાયસંગત અને માનવોચિત દશાઓ નુ તથા પ્રસૂતિ સહાયતા ની વ્યવસ્થા

અનુચ્છેદ 43
કર્મકારો માટે નિર્વાહ મજદૂરી

અનુચ્છેદ 43 ક
ઉદ્યોગો ના પ્રબંધ મા કર્મકારો નો ભાગ લેવો

અનુચ્છેદ 44
નાગરિકો માટે એક સમાન સિવિલ સંહિતા

અનુચ્છેદ 45
બાળકો માટે નિઃશુલ્ક અને અનિવાર્ય શિક્ષા ની વ્યવસ્થા

અનુચ્છેદ 46
અનુ. જાતિઓ,જનજાતિઓ અને અન્ય દુબળા વર્ગો ની શિક્ષા અને અર્થ સંબંધી હિતો ની અભિવૃધ્ધિ

અનુચ્છેદ 47
પોષાહાર સ્તર અને જીવન સ્તરને ઉંચુ લેવા તથા લોક સ્વાસ્થયનો સુધાર કરવાનુ રાજ્ય નુ કર્તવ્ય

અનુચ્છેદ 48
કૃષિ અને પશુપાલન નુ સંગઠન

અનુચ્છેદ 48 ક
પર્યાવરણ સંરક્ષણ તથા સંવર્ધન અને વન તથા અન્ય જીવો ની રક્ષા

અનુચ્છેદ 49
રાષ્ટ્રીય મહત્વના સંસ્મારકો, સ્થાનો અને વસ્તુઓનુ સંરક્ષણ

અનુચ્છેદ 50
કાર્યપાલિકા થી ન્યાયપાલિકા નુ પૃથ્થકરણ

અનુચ્છેદ 51
આંતરરાષ્ટ્રીય શાંતિ અને સુરક્ષા ની અભિવૃધ્ધિ

ભાગ – 4 ક
(મૂળ કર્તવ્ય)

અનુચ્છેદ 51 ક
મૂળ કર્તવ્ય

*સંઘ*

કાર્યપાલિકા
રાષ્ટ્રપતિ અને ઉપરાષ્ટ્રપતિ

અનુચ્છેદ 52
ભારત ના રાષ્ટ્રપતિ

અનુચ્છ્દ 53
સંઘની કાર્યપાલિક શક્તિ

અનુચ્છેદ 54
રાષ્ટ્રપતિ નુ નિર્વાચન

અનુચ્છેદ 55
રાષ્ટ્રપતિ ના નિર્વાચન ની પધ્ધતિ

અનુચ્છેદ 56
રાષ્ટ્રપતિ ની પદ અવધિ

અનુચ્છેદ 57
પુનર્નિર્વાચન માટે પાત્રતા

અનુચ્છેદ 58
રાષ્ટ્રપતિ નિર્વાચિત થવા માટે યોગ્યતાઓ

અનુચ્છેદ 59
રાષ્ટ્રપતિ પદ માટે શર્તો

અનુચ્છેદ 60
રાષ્ટ્રપતિ દ્વારા શપથ અથવા પ્રતિજ્ઞાન

અનુચ્છેદ 61
રાષ્ટ્રપતિ પર મહાભિયોગ ચલાવવાની પ્રક્રિયા

અનુચ્છેદ 62
રાષ્ટ્રપતિ ના પદ મા ખાલી જગ્યા ભરવા માટે નિર્વાચન નો સમય અને આકસ્મિક ખાલી જગ્યા ભરવા માટે નિર્વાચિત
વ્યક્તિ ની પદાવધિ

અનુચ્છેદ 63
ભારત ના ઉપરાષ્ટ્રપતિ

અનુચ્છેદ 64
ઉપરાષ્ટ્રપતિ નુ રાજ્યસભા નુ પદેન સભાપતિ હોવુ

અનુચ્છેદ 65
રાષ્ટ્રપતિ ના પદ મા આકસ્મિક ખાલી જગ્યા દરમિયાન અથવા તેની અનુપસ્થિતિ દરમિયાન ઉપરાષ્ટ્રપતિ ના રૂપમા કાર્ય
અને તેનુ નિર્વાહન

અનુચ્છેદ 66
ઉપરાષ્ટ્રપતિ નુ નિર્વાહન

અનુચ્છેદ 67
ઉપરાષ્ટ્રપતિ ની પદાવધિ

અનુચ્છેદ 68
ઉપરાષ્ટ્રપતિ ના પદ મા ખાલી જગ્યા ભરવા માટે નિર્વાચન નો સમય અને આકસ્મિક ખાલી જગ્યા ભરવા માટે નિર્વાચિત વ્યક્તિ ની પદાવધિ

અનુચ્છેદ 69
ઉપરાષ્ટ્રપતિ દ્વારા શપથ અથવા પ્રતિજ્ઞાન

અનુચ્છેદ 70
અન્ય આકસ્મિકતાઓ મા રાષ્ટ્રપતિ ના કૃત્યો નુ નિર્વાહન

અનુચ્છેદ 71
રાષ્ટ્રપતિ અને ઉપરાષ્ટ્રપતિ ના નિર્વાચન સંબંધી વિષય

અનુચ્છેદ 72
રાષ્ટ્રપતિ ની ક્ષમા દેવાની, દંડ મા વિલંબ કરવાની અને દંડ ઘટાડવાની શક્તિ

અનુચ્છેદ 73
સંઘ ની કાર્યપાલિકા શક્તિ નો વિસ્તાર

*********
મંત્રી પરિષદ

અનુચ્છેદ 74
રાષ્ટ્રપતિ ને સહાય અને સલાહ દેવા માટે મંત્રીપરિષદ

અનુચ્છેદ 75
મંત્રીઓ વિશે અન્ય ઉપબંધ

અનુચ્છેદ 76
ભારત ના મહાન્યાયવાદી

*********
સરકારી કાર્ય નુ સંચાલન

અનુચ્છેદ 77
ભારત સરકાર ના કાર્યો નુ સંચાલન

અનુચ્છેદ 78
રાષ્ટ્રપતિ ને જાણકારી દેવાના સંબંધમા પ્રધાનમંત્રી નુ કર્તવ્ય

*********

(સંસદ)

અનુચ્છેદ 79
સંસદ નુ ગઠન

અનુચ્છેદ 80
રાજ્ય સભા ની સંરચના

અનુચ્છેદ 81
લોકસભા ની સંરચના

અનુચ્છેદ 82
પ્રત્યેક જનગણના બાદ તેનુ પુનઃ સમાયોજન

અનુચ્છેદ 83
સંસદ ના સદનો ની અવધિ

અનુચ્છેદ 84
સંસદ ની સદસ્યતા માટે યોગ્યતા

અનુચ્છેદ 85
સંસદ નુ સત્ર, સત્રાવસાન અને વિઘટન

અનુચ્છેદ 86
સદન મા અભિભાષણ અને સંદેશ મોકલવાનો રાષ્ટ્રપતિ નો અધિકાર

અનુચ્છેદ 87
રાષ્ટ્રપતિ નુ વિશેષ અભિભાષણ

અનુચ્છેદ 88
સદનો વિશે મંત્રીઓ અને મહાન્યાયવાદીઓ ના અધિકાર

*********
સંસદ ના અધિકારી

અનુચ્છેદ 89
રાજ્યસભા ના સભાપતિ અને ઉપસભાપતિ

અનુચ્છેદ 90
ઉપસભાપતિ ની પદ રિક્તિ, પદ ત્યાગ અને પદ થી હટાવવુ

અનુચ્છેદ 91
સભાપતિ ના પદ ના કર્તવ્યો નુ પાલન કરવુ અથવા સભાપતિ રૂપ મા કાર્ય કરવાની ઉપસભાપતિ ની અથવા અન્ય વ્યક્તિ ની શક્તિઓ

અનુચ્છેદ 92
જ્યારે સભાપતિ અથવા ઉપસભાપતિ ને પદ થી હટાવવા નો કોઇ વિચાર વિચારાધીન હોય ત્યારે તેનુ પીઠાસીન ના હોવુ

અનુચ્છેદ 93
લોકસભા ના અધ્યક્ષ અને ઉપાધ્યક્ષ

અનુચ્છેદ 94
અધ્યક્ષ અને ઉપાધ્યક્ષ ની પદ રિક્તિ, પદ ત્યાગ અને પદ થી હટાવવુ

અનુચ્છેદ 95
અધ્યક્ષ ના પદ ના કર્તવ્યો નુ પાલન કરવુ અથવા અધ્યક્ષ રૂપ મા કાર્ય કરવાની ઉપાધ્યક્ષ ની અથવા અન્ય વ્યક્તિ ની
શક્તિઓ

અનુચ્છેદ 96
જ્યારે અધ્ય્ક્ષ અથવા ઉપાધ્યક્ષ ને પદ થી હટાવવા નો કોઇ વિચાર વિચારાધીન હોય ત્યારે તેનુ પીઠાસીન ના હોવુ

અનુચ્છેદ 97
સભાપતિ અને ઉપસભાપતિ તથા અધ્યક્ષ અને ઉપાધ્યક્ષ ના વેતન અને ભથ્થા

અનુચ્છેદ 98
સંસદ નુ સચિવાલય

*********

કાર્ય સંચાલન

અનુચ્છેદ 99
સદસ્યો દ્વારા શપથ અથવા પ્રતિજ્ઞાન

અનુચ્છેદ 100
સદનો મા મતદાન, રિક્તિઓ હોવા છતા પણ સદન મા કાર્ય કરવાની શક્તિ અને ગણપૂર્તિ

*********

સદસ્યો ની યોગ્યતાઓ

અનુચ્છેદ 101
સ્થનો ખાલી થવા

અનુચ્છેદ 102
સદસ્યતા માટે યોગ્યતાઓ

અનુચ્છેદ 103
સદસ્યો ની યોગ્યતાઓ થી સંબંધિત પ્રશ્નો પર વિનિશ્ચય અનુચ્છેદ 99 ને અધીન શપથ અથવા પ્રતિજ્ઞાન કરતા પહેલા
યોગ્ય અથવા અયોગ્ય કર્યા બાદ બેસવાની અને મત દેવાની શક્તિ
સંસદ અને તેના સદસ્યો ની શક્તિઓ, વિશેષાધિકાર અને મુક્તિઓ

અનુચ્છેદ 105
સંસદ ના સદનો તથા તેના સદસ્યો અને સમિતિ ઓ ની શક્તિઓ, વિશેષાધિકારો વગેરે

અનુચ્છેદ 106
સદસ્યો ના વેતન અને ભથ્થા

*********

વિધાયી પ્રક્રિયા

અનુચ્છેદ 107
વિધેયકો ને પારિત અથવા પુનઃસ્થાપન કરવા સંબંધી વ્યવસ્થા

અનુચ્છેદ 108
અમુક સ્થિતિ ઓ મા બન્ને સદનની સંયુક્ત બેઠક

અનુચ્છેદ 109
ધન વિધેયક સંબંધમા વિશેષ પ્રક્રિયા

અનુચ્છેદ 110
ધન વિધેયક ની પરિભાષા

અનુચ્છેદ 111
વિધેયકો પર અનુમતિ

*********

વિત્તીય વિષયો ના સંબંધ મા પ્રક્રિયા

અનુચ્છેદ 112
વાર્ષિક વિત્તીય વિતરણ
અનુચ્છેદ 113
સંસદ મા પ્રાક્કલનો ના સંબંધ મા પ્રક્રિયા
અનુચ્છેદ 114
વિનિયોગ વિધેયક
અનુચ્છેદ 115
અનુપૂરક, અતિરિક્ત અથવા અનુદાન
અનુચ્છેદ 116
લેખાનુદાન, પ્રત્યયાનુદાન અને અપવાદાનુદાન
અનુચ્છેદ 117
વેત્ત વિધેયક વિશે વિશેષ ઉપબંધ

*********

સાધારણ પ્રક્રિયા

અનુચ્છેદ 118
પ્રક્રિયા ના નિયમ

અનુચ્છેદ 119
સંસદ મા વિત્તીય કાર્ય સંબંધી પ્રક્રિયા નુ વિધિ દ્વારા વિનિયમન

અનુચ્છેદ 120
સંસદ મા પ્રયોગ મા લેવાની ભાષા

અનુચ્છેદ 121
સંસદ મા ચર્ચા પર નિર્બંધન

અનુચ્છેદ 122
ન્યાયાલયો દ્વારા સંસદ ની કાર્યવાહિઓ મા તપાસ ના કરવી

*********

રાષ્ટ્રપતિ ની વિધાયી શક્તિઓ

અનુચ્છેદ 123
સંસદ ના વિશ્રાંતકાલ મા અધ્યાદેશ જાહેર કરવાની રાષ્ટ્રપતિ ની સ્થિતિ

*********

(સંઘ ની ન્યાયપાલિકા)

અનુચ્છેદ 124
સુપ્રિમ કોર્ટ ની સ્થાપના અને ગઠન

અનુચ્છેદ 125
ન્યાયાધીશો ના વેતન

અનુચ્છેદ 126
કાર્યકારી મુખ્ય ન્યાયમૂર્તિ ની નિયુક્તિ

અનુચ્છેદ 127
તદર્થ ન્યાયાધીશો ની નિયુક્તિ

અનુચ્છેદ 128
સુપ્રિમ કોર્ટ ની બેઠકો મા સેવાનિવૃત ન્યાયાધીશો ની ઉપસ્થિતિ

અનુચ્છેદ 129
સુપ્રિમ કોર્ટ નુ અભિલેખ હોવુ

અનુચ્છેદ 130
સુપ્રિમ કોર્ટ નુ સ્થાન

અનુચ્છેદ 131
સુપ્રિમ કોર્ટ ની આરંભિક અધિકારિતા

અનુચ્છેદ 131ક
કેન્દ્રીય વિધિઓ ની સાંવિધાનિક વૈધતા થી સંબંધિત અધિકારિતા (41 મા સંશોધન અધિનિયમ, 1977 ની ધારા 4 દ્વારા નિરસિત)

અનુચ્છેદ 132
અમુક સ્થિતિઓ મા હાઇ કોર્ટ ની અપીલો મા સુપ્રિમ કોર્ટ ની અપીલી અધિકારિતા

અનુચ્છેદ 133
હાઇ કોર્ટ ના સિવિલ વિષયો થી સંબંધિત અપીલો મા સુપ્રિમ કોર્ટ ની અપીલી અધિકારિતા

અનુચ્છેદ 134
દંડિક વિષયોમા સુપ્રિમ કોર્ટ ની અપીલી અધિકારિતા

અનુચ્છેદ 134ક
સુપ્રિમ કોર્ટ મા અપીલ માટે પ્રમાણ પત્ર

અનુચ્છેદ 135
વિદ્યમાન વિધિ ને અધીન ફેડરલ ન્યાયાલય ની અધિકારિતા અને શક્તિઓ નુ સુપ્રિમ કોર્ટ દ્વારા પ્રયોક્તવ્ય હોવુ

અનુચ્છેદ 136
અપીલ માટે સુપ્રિમ કોર્ટ ની વિશેષ રજા

અનુચ્છેદ 137
નિર્ણયો અને આદેશો નુ સુપ્રિમ કોર્ટ દ્વારા પુનર્વિલોકન

અનુચ્છેદ 138
સુપ્રિમ કોર્ટ ની અધિકારિતા ની વૃધ્ધિ

અનુચ્છેદ 139
અમુક રીટ બહાર પાડવાની શક્તિઓ સુપ્રિમ કોર્ટને આપવી

અનુચ્છેદ 139ક
અમુક મામલાઓ મા અંતરણ

અનુચ્છેદ 140
સુપ્રિમ કોર્ટ ની આનુસાંગિક શક્તિઓ

અનુચ્છેદ 141
સુપ્રિમ કોર્ટ દ્વારા ઘોષિત વિધિઓ નુ બધા ન્યાયાલયો મા આબધ્ધકારી હોવુ

અનુચ્છેદ 142
સુપ્રિમ કોર્ટ ની ડિક્રિઓ અને આદેશો ના પ્રવર્તન અને પ્રગટીકરણ વિશે આદેશ

અનુચ્છેદ 143
સુપ્રિમ કોર્ટ પાસેથી પરામર્શ લેવાની રાષ્ટ્રપતિ ની શક્તિ

અનુચ્છેદ 144
સિવિલ અને ન્યાયિક પ્રાધિકારિઓ દ્વારા સુપ્રિમ કોર્ટ ની સહાયતા કાર્ય કરવુ

અનુચ્છેદ 144ક
વિધિઓ ની સાંવિધાનિક વૈધતા થી સંબંધિત પ્રશ્નો ના ઉકેલ માટે વિશેષ વ્યવસ્થા (43 મા સંશોધન અધિનિયમ, 1977 ની ધારા 5 દ્વારા નિરસિત)

અનુચ્છેદ 145
ન્યાયાલય ના નિયમો

અનુચ્છેદ 146
સુપ્રિમ કોર્ટ ના અધિકારી અને સેવકો તથા વ્યય

અનુચ્છેદ 147
નિર્વચન

*********
(ભારત ના નિયંત્રક-મહાલેખા પરીક્ષક)

અનુચ્છેદ 148
ભારત ના નિયંત્રક મહાલેખાપરીક્ષક

અનુચ્છેદ 149
નિયંતક મહાલેખાપરીક્ષક ના કર્તવ્ય અને શક્તિઓ

અનુચ્છેદ 150
સંઘ અને રાજ્યો ના લેખાઓ ના પ્રારૂપ

અનુચ્છેદ 151
સંપરીક્ષા પ્રતિવેદન

*રાજ્ય*

અનુચ્છેદ 152
પરિભાષા

********
અનુચ્છેદ 153
રાજ્યોના રાજ્યપાલ

અનુચ્છેદ 154
રાજ્ય ની કાર્યપાલિકા શક્તિ

અનુચ્છેદ 155
રાજ્યપાલ ની નિયુક્તિ

અનુચ્છેદ 156
રાજ્યપાલ ની પદાવધિ

અનુચ્છેદ 157
રાજ્યપાલ નિયુક્ત થવા માટે યોગ્યતાઓ

અનુચ્છેદ 158
રાજ્યપાલ ના પદ માટે શર્તો

અનુચ્છેદ 159
રાજ્યપાલ દ્વારા શપથ અથવા પ્રતિજ્ઞાન

અનુચ્છેદ 160
અમુક આકસ્મિકતાઓ મા રાજ્યપાલના કૃત્યો નુ નિર્વહન

અનુચ્છેદ 161
રાજ્યપાલ ની ક્ષમા દેવાની, દંડ મા વિલંબ કરવાની અને દંડ ઘટાડવાની શક્તિ

અનુચ્છેદ 162
રાજ્ય ની કાર્યપાલિકા શક્તિ નો વિસ્તાર

********

મંત્રિ પરિષદ

અનુચ્છેદ 163
રાજ્યપાલ ને સહાયતા અને સલાહ દેવા માટે મંત્રિ પરિષદ

અનુચ્છેદ 164
મંત્રિઓ વિશે ઉપબંધ

********

રાજ્ય ના મહાધિવક્તા

અનુચ્છેદ 165
રાજ્ય ના મહાધિવક્તા

અનુચ્છેદ 166
રાજ્ય ની સરકાર ના કાર્યો નુ સંચાલન

અનુચ્છેદ 167
રાજ્યપાલ ને જાણકારી દેવા સંબંધમા મુખ્યમંત્રી નુ કર્તવ્ય

********
(રાજ્ય નુ વિધાન મંડળ)

અનુચ્છેદ 168
રાજ્યો ના વિધાન મંડળો નુ ગઠન

અનુચ્છેદ 169
રાજ્યો મા વિધાન પરિષદો નુ ઉત્સાદન અથવા સૃજન

અનુચ્છેદ 170
વિધાન સભાઓ ની સંરચના

અનુચ્છેદ 171
વિધાન પરિષદો ની સંરચના

અનુચ્છેદ 172
રાજ્યો ના વિધાન મંડળો ની અવધિ

અનુચ્છેદ 173
રાજ્ય ના વિધાન મંડળ ની સદસ્યતા માટે યોગ્યતા

અનુચ્છેદ 174
રાજ્ય ના વિધાન મંડળ ના સત્ર, સત્રાવસાન અને વિઘટન

અનુચ્છેદ 175
સદન અથવા સદનો મા અભિભાષણ અને તેમને સંદેશ મોકલવાનો રાજ્યપાલનો અધિકાર

અનુચ્છેદ 176
રાજ્યપાલ નુ વિશેષ અભિભાષણ

અનુચ્છેદ 177
સદનો વિશે મંત્રિઓ તથા મહાધિવક્તા ના અધિકાર

********

રાજ્ય ના વિધાન મંડળ ના અધિકાર

અનુચ્છેદ 178
વિધાન સભા ના અધ્યક્ષ અને ઉપાધ્યક્ષ

અનુચ્છેદ 179
અધ્યક્ષ અને ઉપાધ્યક્ષ નુ પદ ખાલી થવુ, પદત્યાગ અને પદ થી હટાવવા

અનુચ્છેદ 180
અધ્યક્ષ ના પદ ના કર્તવ્યો નુ પાલન કરવુ અથવા અધ્યક્ષ ના રૂપ મા કાર્ય કરવાની ઉપાધ્યક્ષ ની અથવા અન્ય વ્યક્તિ ની
શક્તિ

અનુચ્છેદ 181
જ્યારે અધ્યક્ષ અથવા ઉપાધ્યક્ષ ને પદથી હટાવવાનો કોઇ સંકલ્પ વિચારાધીન હોય ત્યારે તેનુ પીઠાસીન ન હોવુ

અનુચ્છેદ 182
વિધાન પરિષદ ના સભાપતિ તથા ઉપસભાપતિ

અનુચ્છેદ 183
સભાપતિ અને ઉપસભાપતિ નુ પદ ખાલી થવુ, પદત્યાગ અને પદ થી હટાવવા

અનુચ્છેદ 184
સભાપતિ ના પદ ના કર્તવ્યો નુ પાલન કરવુ અથવા સભાપતિ ના રૂપ મા કાર્ય કરવાની ઉપસભાપતિ ની અથવા અન્ય વ્યક્તિ
ની શક્તિ

અનુચ્છેદ 185
જ્યારે સભાપતિ અથવા ઉપસભાપતિ ને પદથી હટાવવાનો કોઇ સંકલ્પ વિચારાધીન હોય ત્યારે તેનુ પીઠાસીન ન હોવુ

અનુચ્છેદ 186
અધ્યક્ષ અને ઉપાધ્યક્ષ તથા સભાપતિ અને ઉપસભાપતિ ના વેતન ભથ્થા

અનુચ્છેદ 187
રાજ્ય ના વિધાન મંડળ ના સચિવાલય

અનુચ્છેદ 188
સદસ્યો ના શપથ અથવા પ્રતિજ્ઞાન

અનુચ્છેદ 189
સદનો મા મતદાન, રિક્તિઓ હોવા છતા પણ સદનો ની કાર્ય કરવાની શક્તિ અને ગણપૂર્તિ

********
સદસ્યો ની નિરર્હતાઓ

અનુચ્છેદ 190
સ્થાનો નુ ખાલી થવુ

અનુચ્છેદ 191
સદસ્યતા માટે નિરર્હતાઓ

અનુચ્છેદ 192
સદસ્યો ની નિરર્હતાઓ થી સંબંધિત પ્રશ્નો પર વિનિશ્ચ

અનુચ્છેદ 193
અનુચ્છેદ 188 ને અધીન શપથ લેવા અથવા પ્રતિજ્ઞાન કરતા પહેલા અથવા અર્હિત ન થતા અથવા નિરર્હિત કરવા પર બેસવા અને મત દેવા માટે શક્તિ, રાજ્યો ના વિધાન મંડળો અને તેના સદસ્યો ની શક્તિઓ, વિશેષાધિકાર અને મુક્તિઓ

અનુચ્છેદ 194
વિધાન મંડળો ના સદનો ની તથા તેના સદસ્યો અને સમિતિઓ ની શક્તિઓ, વિશેષાધિકાર વગેરે

અનુચ્છેદ 195
દસ્યો ના વેતન અને ભથ્થા

********
વિધાયી પ્રક્રિયા

અનુચ્છેદ 196
વિધેયકો ને પુરઃસ્થાપન અને પારિત કરવાના સંબંધ મા ઉપબંધ

અનુચ્છેદ 197
ધન વિધેયકો થી ભિન્ન વિધેયકો વિશે વિધાન પરિષદ ની શક્તિઓ પર નિર્બધન

અનુચ્છેદ 198
ધન વિધેયકો ના સંબંધ મા વિશેષ પ્રક્રિયા

અનુચ્છેદ 199
ધન વિધેયક ની પરિભાષા

અનુચ્છેદ 200
વિધેયકો પર અનુમતિ

અનુચ્છેદ 201
વિચાર માટે આરક્ષિત વિધેયક

********

વિત્તીય વિષયો ના સંબંધ મા પ્રક્રિયા :-

અનુચ્છેદ 202
વાર્ષિક વિત્તીય વિવરણ

અનુચ્છેદ 203
વિધાન મંડળ મા પ્રાક્કલનો સંબંધ મા પ્રક્રિયા

અનુચ્છેદ 204
વિનિયોગ વિધેયક

અનુચ્છેદ 205
અનુપૂરક, અતિરિક્ત અથવા અધિક અનુદાન

અનુચ્છેદ 206
લેખાનુદાન, પ્રત્યયાનુદાન અને અપવાદાનુદાન

અનુચ્છેદ 207
વિત્ત વિધેયકો વિશે વિશેષ ઉપબંધ

********

સાધારણ પ્રક્રિયા

અનુચ્છેદ 208
પ્રક્રિયા ના નિયમ

અનુચ્છેદ 209
રાજ્ય ના વિધાન મંડળ મા વિત્તીય કાર્ય સંબંધી પ્રક્રિયા નુ વિધિ દ્વારા વિનિયમન

અનુચ્છેદ 210
વિધાન મંડળ મા પ્રયોગ થનારી ભાષા

અનુચ્છેદ 211
વિધાન મંડળ મા ચર્ચા પર નિર્બધન

અનુચ્છેદ 212
ન્યાયાલયો દ્વારા વિધાન મંડળ ની કાર્યવાહીઓ ની તપાસ ન કરવી

********
રાજ્યપાલ ની વિધાયી શક્તિઓ

અનુચ્છેદ 213
વિધાન મંડળ ના વિશ્રાંતિકાળ મા અધ્યાદેશ પ્રખ્યાપિત કરવાની રાજ્યપાલ ની શક્તિ

********

રાજ્યો ના ઉચ્ચ ન્યાયાલયો

અનુચ્છેદ 214
રાજ્યો માટે ઉચ્ચ ન્યાયાલયો

અનુચ્છેદ 215
ઉચ્ચ ન્યાયાલયો નુ અભિલેખ ન્યાયાલય હોવુ

અનુચ્છેદ 216
ઉચ્ચ ન્યાયાલયો નુ ગઠન

અનુચ્છેદ 217
ઉચ્ચ ન્યાયાલય ના ન્યાયધીશ ની નિયુક્તિ અને તેના પદ ની શર્તો

અનુચ્છેદ 218
ઉચ્ચતમ ન્યાયલય થી સંબંધિત અમુક ઉપબંધ નુ ઉચ્ચ ન્યાયાલયો મા લાગૂ હોવુ

અનુચ્છેદ 219
ઉચ્ચ ન્યાયાલયો ના ન્યાયાધીશો દ્વારા શપથ અથવા પ્રતિજ્ઞાન

અનુચ્છેદ 220
સ્થાયી ન્યાયાધીશ રહ્યા પછી વિધિ વ્યવસાય પર પ્રતિબંધ

અનુચ્છેદ 221
ન્યાયાધીશો ના વેતન

અનુચ્છેદ 222
કોઇ ન્યાયાધીશ નુ એક ઉચ્ચ ન્યાયાલય થી બીજા ઉચ્ચ ન્યાયાલય મા અંતરણ (બદલી)

અનુચ્છેદ 223
કાર્યકારી મુખ્ય ન્યાયમૂર્તિ ની નિયુક્તિ

અનુચ્છેદ 224
અપર અને કાર્યકારી ન્યાયાધીશો ની નિયુક્તિ

અનુચ્છેદ 224ક
ઉચ્ચ ન્યાયાલયો ની બેઠકો મા સેવાનિવૃત ન્યાયાધીશોની નિયુક્તિ

અનુચ્છેદ 225
વિદ્યમાન ઉચ્ચ ન્યાયાલયોની અધિકારિતા

અનુચ્છેદ 226
અમુક રીટ કાઢવાની ઉચ્ચ ન્યાયાલયની શક્તિ

અનુચ્છેદ 226ક
(અનુચ્છેદ 226 ને અધીન કાર્યવાહીઓ મા કેન્દ્રીય વિધિઓ ની સાંવિધાનિક વૈધતા પર વિચાર ન કરવો) 43 મા સંવિધાન સંશોધન અધિનિયમ, 1977 ની ધારા 8 દ્વારા નિરસિત

અનુચ્છેદ 227
બધા ન્યાયાલયો નુ ઉચ્ચ ન્યાયાલય દ્વારા અંતરણ

અનુચ્છેદ 228ક
રાજ્ય વિધિઓ ની સંવિધાનિક વૈધતા થી સંબંધિત પ્રશ્નો ના ઉકેલ માટે વિશેષ ઉપબંધ

અનુચ્છેદ 229
ઉચ્ચ ન્યાયાલયો ના અધિકારી અને સેવક તથા વ્યય

અનુચ્છેદ 230
ઉચ્ચ ન્યાયાલયો ની અધિકારિતા નો સંઘ રાજ્યક્ષેત્રો પર વિસ્તાર

અનુચ્છેદ 231
બે અથવા બે થી વધુ રાજ્યો માટે એક ઉચ્ચ ન્યાયલય ની સ્થાપના

********

(અધીનસ્થ ન્યાયાલય)
અનુચ્છેદ 233
જીલ્લા ન્યાયાધીશો ની નિયુક્તિ

અનુચ્છેદ 233ક
અમુક જીલ્લા ન્યાયાધીશો ની નિયુક્તિઓ નુ અને તેના દ્વારા અપાયેલા નિર્ણયો વગેરે નુ વિધિમાન્યકરણ

અનુચ્છેદ 234
ન્યાયિક સેવા મા જીલ્લા ન્યાયાધીશો થી ભિન્ન વ્યક્તિઓ ની ભર્તી

અનુચ્છેદ 235
અધીનસ્થ ન્યાયાલયો પર નિયંત્રણ

અનુચ્છેદ 236
નિર્વચન

અનુચ્છેદ 237
અમુક વર્ગ અથવા વર્ગો ના મેજીસ્ટ્રેટો પર આ અધ્યાય ના ઉપબંધો નુ લાગૂ હોવુ

પહેલી અનુસૂચિ ના ભાગ ખ ના રાજ્ય

સાતમા સંવિધાન સંશોધન અધિનિયમ, 1956 ની ધારા 29 અને અનુસૂચિ દ્વારા નિરસિત

*સઘ રજ્ય ક્ષેત્ર*

સંઘ રાજ્યક્ષેત્ર

અનુચ્છેદ 239
સંઘ રાજ્યક્ષેત્રો નુ પ્રશાસન

અનુચ્છેદ 239ક
અમુક સંઘ રાજ્યક્ષેત્રો માતે સ્થાનીય વિધાન મંડળો અથવા મંત્રિ પરિષદો અથવા બન્ને નુ સૃજન

અનુચ્છેદ 239ક (1)
દિલ્લી થી સંબંધ મા વિશેષ ઉપબંધ

અનુચ્છેદ 239ક (2)
સંવિધાનિક તંત્ર વિફળ થવાની દશા મા ઉપબંધ

અનુચ્છેદ 239ખ
વિધાન મંડળ ના વિશ્રાંતિકાળ મા અધ્યાદેશ પ્રખ્યાપિત કરવાની પ્રશાસનિક શક્તિ

અનુચ્છેદ 240
અમુક સંઘ રાજ્યક્ષેત્રો માટે વિનિયમ બનાવવાની રાષ્ટ્રપતિ ની શક્તિ

અનુચ્છેદ 241
સંઘ રાજ્યક્ષેત્રો માટે ઉચ્ચ ન્યાયાલય

અનુચ્છેદ 242
સાતમા સંવિધાન સંશોધન અધિનિયમ, 1956 ની ધારા 29 અને અનુસૂચિ દ્વારા નિરસિત

*પંચાયત*

પંચાયત

અનુચ્છેદ 243
પરિભાષાઓ

અનુચ્છેદ 243ક
ગ્રામ સભા

અનુચ્છેદ 243ખ
પંચાયતો નુ ગઠન

અનુચ્છેદ 243ગ
પંચાયતો ની સંરચના

અનુચ્છેદ 243ઘ
સ્થાનો નુ આરક્ષણ

અનુચ્છેદ 243ડ
પંચાયતો ની અવધિ

અનુચ્છેદ 243ચ
સદસ્યતા માટે નિરર્હતાઓ

અનુચ્છેદ 243છ
પંચાયતો ની શક્તિઓ, પ્રાધિકાર અને ઉત્તરદાયિત્વ

અનુચ્છેદ 243જ
પંચાયતો દ્વારા કર અધિરોપિત કરવાની શક્તિઓ અને તેની નિધિઓ

અનુચ્છેદ 243ઝ
વિત્તીય સ્થિતિ ના પુનર્વિલોકન માટે વિત્ત આયોગ નુ ગઠન

અનુચ્છેદ 243જ્ઞ
પંચાયતો ના લેખાઓ ની સંપરીક્ષા

અનુચ્છેદ 243ટ
પંચયતો માટે નિર્વાચન

અનુચ્છેદ 243ઠ
સંઘ રાજ્યક્ષેત્રો મા લાગૂ થવુ

અનુચ્છેદ 243ડ
આ ભાગ ના કતિપય ક્ષેત્રો મા લાગૂ ન થવુ

અનુચ્છેદ 243ઢ
વિદ્યમાન વિધિઓ અને પંચાયતો નુ બન્યુ રહેવુ

અનુચ્છેદ 243ણ
નિર્વાચન સંબંધી મામલાઓ મા ન્યાયાલયો ના હસ્તક્ષેપ નુ વર્જન

*નગરપાલિકા*

નગરપાલિકાઓ

અનુચ્છેદ 243ત
પરિભાષાઓ

અનુચ્છેદ 243થ
નગરપાલિકાઓ નુ ગઠન

અનુચ્છેદ 243દ
નગરપાલિકાઓ ની સંરચના

અનુચ્છેદ 243ધ
વોર્ડ સમિતિઓ વગેરે નુ ગઠન અને તેની સંરચના

અનુચ્છેદ 243ન
સ્થાનો નુ આરક્ષણ

અનુચ્છેદ 243પ
નગરપાલિકાઓ ની અવધિ વગેરે

અનુચ્છેદ 243ફ
સદસ્યતા માટે નિરર્હતાઓ

અનુચ્છેદ 243બ
નગરપાલિકાઓ વગેરે ની શક્તિઓ, પ્રાધિકાર અને ઉત્તરદાયિત્વ

અનુચ્છેદ 243ભ
નગરપાલિકાઓ દ્વારા કર અધિરોપિત કરવાની શક્તિઓ અને તેની નિધિઓ

અનુચ્છેદ 243મ
વિત્ત આયોગ

અનુચ્છેદ 243ય
નગરપાલિકાઓ ના લેખાઓ ની સંપરીક્ષા

અનુચ્છેદ 243ય(ક)
નગરપાલિકાઓ માટે નિર્વાચન

અનુચ્છેદ 243ય(ખ)
સંઘ રાજ્યક્ષેત્રો મા લાગૂ થવુ

અનુચ્છેદ 243ય(ગ)
આ ભાગ ના કતિપય ક્ષેત્રો મા લાગૂ ન થવુ

અનુચ્છેદ 243ય(ઘ)
જીલ્લા યોજના માટે સમિતિ

અનુચ્છેદ 243ય(ડ)
મહાનગર યોજના માટે સમિતિ

અનુચ્છેદ 243ય(ચ)
વિદ્યમાન વિધિઓ અને નગરપાલિકાઓ નુ બન્યુ રહેવુ

અનુચ્છેદ 243ય(છ)
નિર્વાચન સંબંધી મામલાઓ મા ન્યાયાલયના હસ્તક્ષેપ નુ વર્જન

ક્રમંશ…..,

Advertisements

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out / Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out / Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out / Change )

Google+ photo

You are commenting using your Google+ account. Log Out / Change )

Connecting to %s