Monthly Archives: December 2016

*પોલીસ ભરતીમાં ફિઝિકલ ટેસ્ટની તૈયારી કરતાં મિત્રો માટે કેટલીક ટિપ્સ:*

Standard

​By,

🏅D.B.Prajapati🏅©

* દરરોજ પ્રેક્ટિસ કરવાને બદલે અઠવાડિયામાં એક અથવા બે દિવસનો વિરામ લેવો. જેથી શરીરનો ઘસારો રિકવર થઇ જાય. પ્રોફેસનલ્સ પણ હંમેશા વીકમાં 4 અથવા 5 દિવસ જ એક્સરસાઇઝ કરે છે.

* ઓવર રનિંગ કે ઓવર ટ્રેનિંગ કરવી નહિ. તેનાથી શરીરને ઇજા થવાની શક્યતા વધી જાય છે. જે મિત્રો 20 મિનિટમાં 5 km  પૂરું કરવા 8 થી 10 km દોડે છે તેમને એવું ના કરવાની સલાહ આપતાં, 5km માં જ પેસ વધારવા વિનંતી.

* જ્યારે તમે રનિંગ કે એક્સરસાઇઝ કરો છો ત્યારે તમારા સ્નાયુઓમાં ફાટ પડે છે અને આ ફાટની પ્રોટીન દ્વારા પૂરતી થાય છે અને સ્નાયુઓ પહેલાં કરતા વધારે મજબૂત બને છે.

* મિત્રો હવે પ્રોટીન વિષે વાત કરીએ તો તે 20 ઘટકો (એમિનો એસિડ)નું બનેલ હોય છે. જેમાં 11 ઘટકો આપણું શરીર ઉત્પન્ન કરે છે જ્યારે બાકીના 9 ઘટકો આપણે ખોરાક દ્વારા લેવા જ પડે છે. આ 20 ઘટકો દ્વારા જ સંપૂર્ણ પ્રોટીન બને છે અને સંપૂર્ણ પ્રોટીન જ સ્નાયુઓ મજબૂત બનાવે છે તેમાંથી એક પણ ઘટકની ઉણપ આખી ચેઇન તોડી નાખે છે. માટે સંપૂર્ણ પ્રોટીનયુક્ત ખોરાક લેવો સલાહ ભર્યો છે.

* સામાન્ય રીતે પ્રાણીજન્ય ખોરાક એટલે કે માંસાહાર, ઈંડા અને ડેરી પ્રોડકટ્સ જ સંપૂર્ણ પ્રોટીન ધરાવે છે. શાકાહારી ખોરાકની વાત કરીએ તો દૂધ, માખણ, છાસ જેવી ડેરી પ્રોડક્ટ અને સોયાબીન આ સંપૂર્ણ પ્રોટીન ધરાવતા ખોરાક છે. બાકીના કોઈ શાકાહારી ખોરાક સંપૂર્ણ પ્રોટીન ધરાવતા નથી.તેથી બે ખોરાકનું સંયોજન જેમ કે કઠોળ અને અનાજ જરૂરી ઘટકોની પૂરતી કરી શરીરને સંપૂર્ણ પ્રોટીન આપે છે. તેથી જ આપણા પૂર્વજોએ દાળ-ભાત, ખીચડી-કડી, કઠોળનું શાક અને રોટલી જેવા સંયોજન બનાવ્યા છે જેથી શરીરને પૂર્ણ પ્રોટીનયુક્ત આહાર મળી રહે.

* તમારા શરીરના વજન પ્રમાણે કિલોદીઠ 0.75 થી 1 ગ્રામ પ્રોટીન લેવાનો આગ્રહ રાખવો. એક લીટર દૂધ 30 થી 32 ગ્રામ પ્રોટીન ધરાવે છે. લો ફેટ દૂધનો આગ્રહ રાખવો. જેઓ વેચાતું લઈ દૂધ પીએ છે તેઓ અમુલ તાજા જે લો ફેટ આવે છે તે લઇ શકે છે. કિંમતમાં પણ તે લીટર દીઠ 14-15 રૂપિયા સસ્તું પડે છે.

* હેલ્થી ડાયટમાં આ બે કોમ્બિનેશન હંમેશા યાદ રાખવા:

(1) વિટામિન D અને કેલ્શિયમ

(2) વિટામિન A અને પ્રોટીન

જેવી રીતે કેલ્શિયમના પાચન માટે વિટામિન D જરૂરી છે તેવી જ રીતે પ્રોટીનના પાચન માટે વિટામિન A જરૂરી છે.

આપણા વડીલો હંમેશા ફણગાવેલા કઠોળ ચણા, મગ વગેરે ખાવાની સલાહ આપે છે. આ વાત જરા ટેક્નિકલી સમજાઉં તો જ્યારે આપણે કઠોળને ફણગાવીએ છીએ ત્યારે તે વિટામિન A થી ભરપૂર બને છે. જેથી પ્રોટીન અને વિટામિન A નું પરફેક્ટ કોમ્બીનેશન બને છે. જેથી શરીરને વધુ લાભ થાય છે.

* જ્યારે આપણે રનિંગ કે  એક્સરસાઇઝ કરીએ ત્યારે આપણા સ્નાયુઓ લેક્ટિક એસિડનો સ્ત્રાવ કરે છે. આ લેક્ટિક એસિડનો ભરાવો તમારા સ્નાયુઓને નબળા પાડી શકે છે તેમજ તમારું પરફોર્મન્સ ઓછું કરી શકે છે. આથી હંમેશા રનિંગ પહેલા 5 થી 10 મિનિટ વોર્મ અપ કરવું તેમજ રનિંગ બાદ સ્ટ્રેચિંગ કરવું જેથી લેક્ટિક એસિડ લોહી સાથે વહી જાય, ભરાવો નાં થાય અને સ્નાયુઓને નુકશાન ના થાય.

* As always, પૂરતું પાણી પીવાનો આગ્રહ રાખો જેથી સ્નાયુઓમાં તરલતા રહે અને ઇજા થવાની શક્યતા ઓછી થાય.
– આટલો લાંબો લેખ લખવાનું કારણ આ વખતે ફિઝિકલ ટેસ્ટનાં પણ માર્ક્સ છે. જેથી રનિંગમાં 1 મિનિટનો ફાયદો પણ તમને મેરિટમાં ક્યાંય આગળ લઇ જય શકે છે.

એક્સરસાઇઝનો એક નિયમ છે કે તમે કેટલી કસરત કરો છો તેનાથી ય વધુ મહત્વ તમે શું ખાઓ છો તેનું છે. જેથી વધુ સારું પરિણામ મેળવી શકાય.

🙏🙏🙏🙏🙏🙏🙏🙏

Advertisements

એ દુઘટર્ના હતી? કે સુ-ઘટના? કે પછી…

Standard

​જરૂર વાંચો      ભલાઈ નો બદલો જરૂર મલેછે 

ભાઇ…કન્ડકટરભાઇસાબ,આ મારી દીકરી બસમાં એકલી જ છે. એનાં મામાને ઘરે જઇ રહી છે. તમે જરા એનું ઘ્યાન રાખજો…ને… વાસણા આવે એટલે ઉતારી દેજો! જો ઊંઘી ગઇ હોય તો જગાડજો!’

 

પંદર વર્ષ પહેલાંની ઘટના. ઓગસ્ટનો મહિનો હતો. વરસાદના દિવસો હતા. ચરોતરના એક જાણીતા ગામનો સુખી અને સમૃદ્ધ પટેલ પિતા એની તેર-ચૌદ વર્ષની દીકરી જયશ્રીને અમદાવાદ આવતી એસ.ટી.ની બસમાં બેસાડતી વખતે કન્ડકટરને ભલામણ કરી રહ્યો હતો. છોકરીને જે સીટ ઉપર જગ્યા મળી, એ જ બેઠકઉપરઅમદાવાદના મુકેશભાઇ પણ બેઠા હતા અને ચુપચાપ આ દૃશ્ય જોઇ-સાંભળી રહ્યા હતા.

 

જયશ્રીના પિતા રમણ પટેલ બસ ઉપડવાની થઇ ત્યાં સુધી ઊભા રહ્યા. બારીમાંથી શિખામણ પીરસતાં રહ્યા, ‘બેટા, ખેતરનું કામ નહોત, તો હું તારી સાથેજ આવ્યો હોત. આમ તને સાવ એકલી તો મોકલું જ નહીં ને! તું પણ ભારે જિદ્દી નીકળી. ‘મામાના ઘરે જવું છે… ભાઇને રાખડી બાંધવી જ છે! એક મહિનાથી આબેજ વાકયો સાંભળીને આખા ઘરનાં કાન પાકી ગયા. નહીંતર આજ દિન સુધી તને કયાંય એકલી જવા દીધી નથી.’

 

બાપની ચિંતા તો હજુયે ચાલુ જ હતી, ‘જયશ્રી! બેટા, જાતનું ઘ્યાન રાખજે. બારીમાંથી હાથ બહાર કાઢીશ નહીં. અને આ કળિયુગ છે. કોઇનોય વિશ્વાસ કરતી નહીં. પુરુષથી તો ખાસ ચેતતી રેજે. ચાલુ બસમાં કોઇ કંઇ ખાવા-પીવાનું આપે, તો ના પાડી દેજે. વાસણા આવે એટલે કન્ડકટરને પૂછીને ખાતરી કરીને ઉતરી જજે.

 

ત્યાં તો તારા મામા તને લેવા માટે આવીજ ગયેલા હશે. ઘરે પહોંરયા પછી મને ફોન કરી દેજે કે તું સહીસલામત પહોંચી ગઇ છે.’

 

બસ ચાલુ થઇ. એના એન્જિનની ઘરઘરાટીમાં બાપના શબ્દો ડૂબી ગયા. જયશ્રીની બાજુમાં બેઠેલા ચાલીસ વર્ષના મુકેશભાઇ મનોમન વિચારી રહ્યા, ‘બિચારો બાપ! શો જમાનો આવ્યો છે! દીકરી ભલે નાની હોય, તોયે એનાં બાપને એની કેટલી બધી ફિકર હોય છે!

 

આ બાપડી માંડ તેર-ચૌદ વર્ષની હશે, અંગ ઉપર હજુતો જુવાની બેસવાને ચાર-પાંચ વર્ષની વાર લાગે છે. તોયે એનાં બાપને દીકરી કયાંક ચૂંથાઇ ન જાય એની ચિંતા સતાવે છે. બાપની ફિકર વાજબી પણ છે. શિકારીઓને તો શિકાર સાથે નિસબત છે, શિકારની ઉંમર સાથે એમને શી લેવા-દેવા?’

 

ટિકિટ..! ટિકિટ..!’ કરતો કન્ડકટર આખી બસમાં ફરી વળ્યો. જયશ્રીએ વાસણાની ટિકિટ માગી. કન્ડકટરે પૈસા લીધા. ટિકિટ ફાડી આપી. સાથે હૈયાધારણ પણ આપી,‘ગભરાતી નહીં, હોં બેટા! વાસણા આવે એટલે હું તને…’અને તેમ છતાં જયશ્રી ગભરાતી રહી. બાજુમાં બેઠેલા મુકેશભાઇને યાદ કરાવતી રહી. દર અડધા કલાકે પૂછતી રહી, ‘વાસણા જતું તો નથી રહ્યું ને, કાકા? મનેતો ઘ આવે છે, પણ તમે ઘ્યાન રાખજો, હોં ને! મને જગાડવાનું ભૂલી ન જતા.’

 

આમ જુઓ તો આખીય ઘટના સુખાંત સાથે પૂરી થઇ ગઇ હોત. પણ જીવનની સફર એટલી સરળ નથી હોતી. પાયામાં ધરબાયેલી સૌથી મોટી ગરબડ ‘વાસણા’ નામના કારણે સર્જાઇ ગઇ. ચરોતરમાં વાસણા નામનું એક સાવ નાનું ગામ છે એ વાતની ખબર કન્ડકટરને તો હતીજ, પણ અમદાવાદમાં રહેતા મુકેશભાઇને ન હતી. કન્ડકટર છેક છેવાડાના ભાગે બારણાની બાજુમાં આવેલી એની બેઠકમાં બેઠો-બેઠો ટિકિટનો વકરો ગણી રહ્યો હતો, ત્યાં વાસણા લખેલું પાટિયું કયારે પાછળ છૂટી ગયું એ વાતની કોઇને ખબર ન રહી. મુકેશભાઇનું પોતાનું રહેવાનું અમદાવાદના જીવરાજ પાર્ક વિસ્તારમાં. એટલે એ તો એક જ વાસણાને ઓળખે. અને જયારે બસ અમદાવાદના વાસણા આગળ આવી પહોંચી, ત્યારે મુકેશભાઇએ જયશ્રીને જગાડી, ‘બેટા, વાસણા આવી ગયું.’

 

જયશ્રી તો ડઘાઇ જ ગઇ. આવડું મોટું શહેર, આટલી બધી ઝાકમઝોળ, આટલાં બધાં વાહનો અને માણસોની ભીડ!! બાપડી રડવા માંડી, ‘મારે અહીં નથી ઉંતરવું. મામાનું વાસણા તો સાવ નાનકડું છે.’ બસના મુસાફરો ભેગા થઇને એને છાની રાખવા માંડયા. કન્ડકટરે રસ્તો ચીંધાડયો, ‘બસ પોલીસ સ્ટેશને લઇ લઉં?

 

છોકરીને પોલીસના હાથમાં સોંપી દઇએ. એ લોકો એને સહીસલામત રીતે એનાં મામાના ઘરે પહોંચાડી દેશે.’ પેસેન્જરોમાંથી એક પણને આ ‘સહીસલામત વાળી વાતમાં ભરોસો ન પડયો. જયશ્રીએ પણ છાપામાં પોલીસ સ્ટેશનમાં બનતી દુઘટર્નાઓ વિશે વાંચેલું હતું. એટલે એનો ભેંકડો વધારે મોટો થઇ ગયો. છેવટે મુકેશભાઇએ પૂછ્યું, ‘બેટા, મારામાં વિશ્વાસ પડે છે? તો મારી સાથે ચાલ.’

 

જયશ્રીને મુકેશભાઇની આંખોમાં સજજનતા દેખાણી. એણે રડતાં-રડતાં હા પાડી દીધી. રિક્ષામાં મહેમાનએ લઇને મુકેશભાઇ ઘરે આવ્યા, ત્યારે સાંજનો સૂરજ એના આખરી કિરણો ફેંકીને અમદાવાદને ‘આવજો!’ કરી રહ્યો હતો. ફલેટમાં પહોંચીને મુકેશભાઇએ પત્નીનાં હાથમાં જયશ્રી સોંપી, ‘પારકી થાપણ છે. આજની રાત આપણે સાચવવાની છે. ’

 

પત્નીએ જયશ્રીને સોડમાં લીધી. બે નાના દીકરાઓ જયશ્રીને વીંટળાઇ વળ્યા.

જયશ્રી માટે ગરમ-ગરમ ભોજન પીરસાઇ ગયું. પણ જયશ્રીની હાલત કફોડી હતી. એક તરફ એનાં કાનમાં પિતાની શિખામણ ગુંજતી હતી, ‘પારકા માણસોનો ભરોસો કરવો નહીં. કોઇ કશું ખાવા-પીવાનું આપે તો લેવું નહીં.’ એણે ભોજન કરવાની ના પાડી દીધી.

 

‘બેટા તારી પાસે તારા ઘરનો કે મામાના ઘરનો ફોન નંબર છે? તો હું વાત કરી લઉં.’ મુકેશભાઇએ રસ્તો કાઢયો. પણ જયશ્રી એટલી હદે ગભરાઇ ગઇ હતી કે એને કશું યાદ જ આવતું ન હતું. એણે તો એક જ વાતની રટ લીધી, ‘મને ગમે તેમ કરીને મારા મામાને ઘરે લઇ જાવ. અત્યારેને અત્યારે જ.’

ખૂબ સમજાવી ત્યારે જયશ્રીએ બે કોળિયા ખાધાં. રાત્રે સાડા નવ વાગ્યે મુકેશભાઇ એને લઇને પાછા એસ.ટી. સ્ટેશને પહોંરયા. વાસણા જવા માટે બસ ઉપડી.

 

રાત્રે અગિયાર વાગે જયશ્રીનાં મામાના ઘરે પહોંરયા. મામાના હાથમાં ભાણી સોંપી. બધી વાત કરી. ત્યાં સુધીમાં જયશ્રીનાં પિતાના ઘરે અને મામાના ઘરે રડારોળ જામી ચૂકેલી હતી. જયશ્રી ગુમ થવાની વાતથી ધરતીકંપ મચી ગયો હતો.

 

જયશ્રીને જીવતી-જાગતી અને અખંડ હાલતમાં જોઇને બંને પરિવારોમાં હાશ વળી.

રાત્રે વાસણાથી મુકેશભાઇ જયારે પોતાના ઘરે પાછા ફર્યા, ત્યારે ઘડિયાળમાં સાડા ત્રણ વાગ્યા હતા. પત્ની જાગતી સૂતી હતી, ‘એ લોકોને શાંતિ થઇ હશે નહીં? તમારો આભાર માન્યો કે નહીં?’

 

‘આપણે જે કર્યું એ માનવતા ખાતર કર્યું ને? કોઇ આભાર માને કે ન માને એનાથી આપણને શો ફરક પડવાનો?’ મુકેશભાઇના વાકયોમાં રહેલી હતાશા સૂચક હતી. પણ એમને ખબર નહોતી કે એમણે જે દીકરી માટે સદ્કાર્ય કર્યું એ એક પટેલની દીકરી હતી અને ચરોતરના પટેલો આભાર વ્યકત કરવાની વાતે ભલે ‘જાડા’ હોય છે, પણ હોય છે જબરા.

 

આ વાતની સાબિતી બીજા દિવસે મળી ગઇ. ગાડીઓમાં ભરાઇને જયશ્રીનાં મા-બાપ અને મામા-મામી સપરિવાર આવી ચડયાં. ભેટ-સોગાદો મુકેશભાઇના દીકરાઓ માટે હતી અને આભાર મુકેશભાઇ માટે હતો.

 

જયશ્રીના પિતા રમણભાઇની આંખો ભીની હતી, ‘જો તમે ન હોત તો મારા દીકરીનું શું થાત?’ પછી એમણે દીકરીની દિશામાં ફરીને આદેશ આપ્યો, ‘બેટા, તારા આ બે ભાઇઓના હાથ પર રાખડી બાંધ! આજથી આપણો નવો સંબંધ શરૂ થાય છે.’

 

રાખડી, રૂપિયાની આપ-લે, ભોજન અને પછી ભાવભીની વિદાય. સંબંધના દાણાં આયખાના ખેતરમાં વવાઇ ચૂકયા હતા, હવે પ્રતીક્ષા હતી ફસલ ઊગવાની. ફસલ ઊગી અને મબલખ ઊગી. વર્ષમાં બે વાર જયારે વેકેશન પડે ત્યારે રમણ પટેલ મુકેશભાઇને સહકુટુંબ એમના ઘરે રજાઓ ગાળવા તેડાવે. બદલામાં રમણભાઇને તો વર્ષ દરમિયાન સોવાર અમદાવાદનો ફેરો ખાવાનો થાય. દર વખતે તરવાનું તો મુકેશભાઇના ઘરે જ હોય. અને દર રક્ષાબંધનના દિવસે જયશ્રી એકને બદલે બે ‘વાસણા’ની મુલાકાત લેવાનું ચૂકે નહીં.

 

વર્ષોવિતતાં ગયાં. જયશ્રીએ કિશોરાવસ્થાની વાડ કૂદીને યૌવનના બગીચામાં પગ મૂકયો. સારી તો હતી જ, હવે સુંદર પણ દેખાવા માંડી. એનાં માટે મુરતિયાની શોધ ચાલી. આખરે અમેરિકામાં વસતો સુખી ઘરનો ગ્રીનકાર્ડ હોલ્ડર જુવાન મળી ગયો. લગ્ન લેવાયાં.

 

‘આપણી જયશ્રી દીકરીનાં લગ્ન છે. કંઇ સૂઝે છે?’ મુકેશભાઇના પત્નીએ પૂછ્યું.‘એમાં વિચારવાનું શું? જયશ્રી મને મામા કહે છે, મારે મામેરું કરવું જ પડે ને?’ મુકેશભાઇ સાવ સાધારણ સ્થિતિના માણસ હતા, તો પણ ગજા ઉપરવટનું મોસાળુ કરવા માટે જયશ્રીનાં માંડવે પહોંચી ગયા.

 

લગ્ન પતી ગયા, હનિમૂન પણ પતી ગયું. મુરતિયાનું પાછા અમેરિકા જવાનું ટાણું નજીક આવી ગયું. જયશ્રીની પણ ત્યાં જવાની વિધિ કરવાની જ હતી. એ માટે તો અમદાવાદ આવવું જ પડે. જયશ્રી એનાં વરને લઇને ‘મામા’ના ઘરે આવી. અમેરિકન મુરતિયાની નવાઇનો પાર ન હતો, ‘આપણે પટેલ… અને… મામા જૈન..? ’

 

જવાબમાં નવી-નવેલી દુલ્હને અતીતમાં બની ગયેલી વાસણા નામની શરતચૂક વિશે માંડીને વાત કરી. પતિ બોલ્યો, ‘વાઉ! જો આવી વાત હોય તો મામાનો સૌથી મોટો ઉપકાર તો મારા માથે કહેવાય! પૂછ, કેવી રીતે?’

 

‘કેવી રીતે?’ ‘એ રાતે જો મુકેશમામાએ તને બચાવી ન હોત, તો તું અત્યારે કયાં હોત? મને પત્નીરૂપે તો ન જ મળી હોત ને! મારે પણ આ સંબંધને યાદ રાખવો પડશે.’ કહીને એણે રૂપાળી પત્નીને આલિંગનમાં લીધી. પતિપત્ની અમેરિકા પહોંચી ગયા.

 

એ પછી એક દિવસ જયશ્રીનાં વરનો મુકેશભાઇ ઉપર ફોન આવ્યો, ‘મામા, બે દિવસ હું તમારા ઘરે રહ્યો. એમાં હું તમારી આર્થિક તકલીફો અને ચિંતા વિશે ઘણું બધું જાણી ચૂકયો છું. પણ હવે તમે મુઝાશો નહીં. તમારા બંને દીકરાઓને કમ્પ્યૂટરનું કે એમ.બી.એ.નું ભણાવો. હજુ તો બંને નાનાં છે. પણ જેવા એ

બંને જુવાન થાય, એવા જ હું એમને અમેરિકા બોલાવી લઉં છું. ના, ઉપકાર કરતો હોઉં એ રીતે નહીં, પણ બા-કાયદા એકની સાથે મારી સગી બહેન પરણાવીને અને બીજા માટે પણ મારા પરિચિતોમાંથી કોઇ યોગ્ય કન્યા શોધીને.’

 

સામો છેડો ચૂપ હતો. માત્ર મુકેશભાઇનો ડૂમો ‘સંભળાઇ’ રહ્યો હતો. જમાઇ બોલતો રહ્યો, ‘મામા, તમે રડો છો શા માટે? આમાં મેં કયાં મોટો મીર માર્યો છે? અરે, આ તો તમે વાવેલો સંબંધ છે, જે હવે સોળ આની ફસલ સાથે ઊગી નીકળ્યો છે.’

 

એ રાત્રે મુકેશભાઇ એમની પત્નીને કહી રહ્યા હતા, ‘મને એ સમજાતું નથી કે બ્રહ્માંડનું સંચાલન કરતી જે અદૃષ્ટ શકિત છે એના મનમાં શું રહેલું હોય છે! જયશ્રી ભૂલી પડી, એ દુઘટર્ના હતી? કે સુ-ઘટના? કે પછી

મેં ખરે સમયે નિસ્વાર્થ બુદ્ધિથી મારી ફરજ સમજીને કરેલું કૃત્ય આપણને આ ચમત્કાર બતાવી રહ્યું છે? કે પછી લોકો કહે છે એ સાચું હશે કે ઈશ્વર સારા માણસોનું ઘ્યાન હંમેશાં રાખતો જ હોય છે! બાકી આપણે કયાં આવી કોઇ અપેક્ષા રાખી હતી?’

​શહીદોના સથવારે 

Standard

​શહીદોના સથવારે 


ગુજરાતના ગુંડાઓ મોટાભાગે મુંબઈના ગુંડાઓ આધારિત રહેતા. લતીફ પહેલા મુંબઈના કરીમલાલા એના ભત્રીજા સમદખાન અને આલમઝેબનાં હાથ નીચે અમદાવાદમાં કામ કરતો હતો. મુંબઈમાં કરીમલાલા આણી મંડળીનો સૌથી મોટો દુશ્મન દાઉદ ઇબ્રાહીમ હતો. બંને એક જ કોમના હતા. માટે કહું છું ગુંડાઓનો કોઈ ધર્મ હોતો નથી. બંને ગેંગ એકબીજાના લોહીની તરસી હતી. 
દાઉદ કરીમલાલાની ગેન્ગના એક પછી એક મહત્વના સભ્યોના ઢીમ ઢાળી રહ્યો હતો. આલમઝેબને  મારવા પણ તે ગુજરાત આવી ચૂક્યો હતો. તે સમયે ગુજરાતમાં આવતા રસ્તામાં એમ્બેસેડર કારમાં રિવૉલ્વરનું પરીક્ષણ કરતા એના સાગરીતને જ ગોળી વાગી ગયેલી. વડોદરાની સયાજી હોસ્પિટલમાં એને દાખલ કરવો પડેલો ત્યારે વડોદરાના કમિશનર દત્તા સાહેબે એને પકડ્યો પણ હતો પણ બીજા દિવસે જામીન પર કોર્ટે છોડી મૂકેલો. ત્યાર પછી તે કદી પકડાયો જ નહિ. પણ આ બનાવ પછી લતીફની પાછલી ફાટી ગયેલી દાઉદના ડરથી.. પછી લતીફ ભાઈ સમાધાન કરી દાઉદના ખાસ માણસ બની ગયા. ઊગતા સૂરજને પૂજવો સારો, કરીમલાલા આથમતો સૂરજ હતો, અને એના આક્રમક ભત્રીજા સમદખાનને દાઉદના માણસો ધાણીફૂટ ગોળીબાર કરીને મારી ચૂક્યા હતા. એટલે આલમઝેબ ગુજરાતમાં ભાગી આવેલો. આલમઝેબની હથિયાર ભરેલી એક મેટાડોર અમારા એક પિતરાઈ ભાઈ મહેન્દ્રસિંહ બહાદુરસિંહ  રાઓલ સાહેબે પકડી હતી. આલમઝેબ સુરતમાં ભાગતા મરાયો હતો, એને ગોળી મારનાર પારધી સાહેબને ખબર નહોતી કે આ બહુ મોટો કુખ્યાત ગુંડો છે. આમ કરીમલાલાનું સામ્રાજ્ય ખતમ થઇ ગયું આલમઝેબનાં મોત સાથે, એટલે લતીફ ડરનો માર્યો પાટલી બદલી દાઉદ જોડે સંકળાઈ ગયો.  
ગુજરાતના રમખાણોના ઇતિહાસમાં ૧૯૮૫નાં મેં મહિનાની આઠમી તારીખ એક ઇતિહાસ બની જવાની હતી. કાલુપુર ચકલા પોલીસ ચોકીના પોલીસ સબઇન્સ્પેક્ટર મહેન્દ્રસિંહ ટેમુભા રાણા બપોરે થયેલા પથ્થરમારામાં ઘાયલ તો થયેલા જ હતા. એમના ધર્મપત્ની પ્રેગનન્ટ હોવાથી અને ટૂંક સમયમાં બાળકને જન્મ આપવાનાં હોવાથી મહેન્દ્રસિંહ ૧૫ દિવસની રજા લઈ ઘેર જવાના હતા. પોલીસની કામગીરી ૨૪/૭ ખાલી ભારતમાં જ હોય છે તે અમુક મુરખોને ખબર હોતી નથી અને પોલીસને ગાળો દીધે રાખતા હોય છે. ઘેર જવા સામાન પેક કરતા મહેન્દ્રસિંહ ઉપર વાયરલેસ મૅસેજ ઉપરા ઉપરી આવવા લાગ્યા કે ભંડેરી પોળ જે હિન્દુઓની હતી તેને ગુંડાઓએ ઘેરી લીધી છે અને એને આખી સળગાવી મારવાનો પ્લાન છે. લતીફના માણસો આખી પોળને સળગાવી મારવાની તૈયારીમાં છે. 
પ્રજા માટે પોતાના માથા આપી દેવાના બાપદાદાઓના DNA ધરાવતા રાણા સાહેબ તરત પહેલા તો કાલુપુર પોલીસ સ્ટેશનમાં રજા રદ કરાવી હાજર થઈ ગયા. એસ.પી. જાડેજા સાહેબે હુકમ કર્યો ભંડેરી પોળ પહોચો. સ્ટાફ કોઈ હાજર નહોતો તો ફક્ત બે કૉન્સ્ટેબલ, એક ભરવાડ અને એક ગઢવીને લઈ રાણા સાહેબ ભંડેરી પોળ પહોચ્યા. ભારતના કોન્સ્ટેબલના હાથમાં શું હોય બે ડંડા.. પી.એસ.આઈનાં હાથમાં શું હોય એક બાવાઆદમના જમાનાની સર્વિસ રિવૉલ્વર. એ જમાનામાં પોળોમાં છાપરાવાળા મકાનો. કોઈ અગાસીમાંથી ખાનગી ગોળીબાર થતા હતા. મહેન્દ્રસિંહ પોતે એક છાપરા ઉપર ચડ્યા. લતીફના માણસોએ સામેથી લાઈટો બંધ કરી દીધી અને એકદમ શાંતિ પથરાઈ ગઈ. કૉન્સ્ટેબલ પાસેથી ટૉર્ચ લઈ મહેન્દ્રસિંહ હાથમાં સર્વિસ રિવૉલ્વર લઈ સામે પડ્યા તો સામેથી A.K.56 માંથી ધાણીફૂટ ગોળીબારમાં શાર્પશૂટરોએ મહેન્દ્રસિંહ ટેમુભા રાણાનું હૃદય જ વીંધી નાખ્યું સાત ગોળીઓ છોડીને. 

પોલીસ સબઇન્સ્પેક્ટરને માર્યા પછી લતીફના ગુંડાઓની હિંમત રહી નહિ આખી પોળને ભૂંજી મારવાની. કારણ હવે ગુજરાત પોલીસ ભુરાઈ થવાની જ હતી. અને થઈ પણ હતી. અને થઈ નાં હોત તો તોફાનો કાબુમાં પણ આવવાનાં નહોતા. ઘેલી પ્રજાના પોલીસવાળાને પણ ઘેલા થયા વગર ચાલે તેમ હોતું નથી. 
કરુણતા જુઓ, તે દિવસે મહેન્દ્રસિંહનાં પિતરાઈ બહેનના લગ્ન હતા. અને બીજા કોઈ સંબંધીના લગ્નમાં હાજરી આપવી અનિવાર્ય હોવાથી એમના પિતા ટેમુભા રાજકોટ ગયેલા. પાણસી પોલીસ સ્ટેશનથી ખુદ ડી.એસ.પી. આવીને સુખદ પ્રસંગમાં દુઃખદ સમાચાર આપે છે. શું વીતી હશે એમના કુટુંબીઓ ઉપર? મહેન્દ્રસિંહનાં બારમાનાં દિવસે એમના પત્નીએ દીકરી અલ્પાબાને જન્મ આપ્યો, કે તે દીકરી કદી બાપનું મુખ જોવા પામવાની નહોતી. બાપ એના જન્મની સાક્ષી બનવા રજા મૂકી આવવાનો હતો પણ ફરજ કોને કીધી? પ્રજાના જાનમાલની રક્ષા માટે એ બાપ કાયમી વિદાય લઈ ચૂક્યો હતો. 
એક બાજુ દીકરીનો જન્મ હતો અને એક બાજુ તેના બાપનું બારમું હતું.
ત્યારે જે ભંડેરી પોળને બચાવવા જીવ આપેલો તે પોળના આગેવાન વડીલો અને યુવાનો મહેન્દ્રસિંહનાં બારમામાં હાજર હતા. એટલે સુધી કે પોતાનો સગો બાપ મરી ગયો હોય તેમ બધાએ માથે મુંડન પણ કરાવેલું, અને શ્રાદ્ધ પણ કરેલું. આ લખતા મારી આંખોમાં પાણી આવે છે. કોઈના માનવામાં નહિ આવે પણ મહેન્દ્રસિંહના મોટા દીકરી વંદનાબાના લગ્નમાં વગર આમંત્રણ ભંડેરી પોળના રહીશો, એ જમાનામાં ૨૫૦૦૦ રૂપિયાનું મામેરું લઈને આવેલા. એમના બીજા દીકરીના લગ્નમાં પણ ભંડેરી પોળના રહીશો હાજર હતા. 
મહેન્દ્રસિંહનો દયાળુ જીવ જુઓ. એમના તાબાના એરિયામાં પાથરણાવાળા ગરીબ વેપારીઓની વસ્તુઓ લઈ પોલીસવાળા પૈસા આપે નહિ. પી.એસ.આઈ મહેન્દ્રસિન્હે પોતાના પોલીસવાળા વિરુદ્ધ જઈને પાથરણાવાળા વેપારીઓને કહી દીધેલું કે કોઈ પોલીસવાળો મફતમાં વસ્તુ લઈ જાય તો મને કહેજો, કે ખોટી રીતે હેરાન કરે તો મને કહેજો હું એને સીધો કરીશ. મહેન્દ્રસિંહની શહાદત અમર છે. ભંડેરીપોળમાં આવેલા હનુમાન મંદિરના મહંતનાં પ્રયાસો વડે એમની પ્રતિમા સ્મારક રૂપે ત્યાં ઊભી જ છે. આજે પણ ભંડેરીપોળના રહીશો એમના એમ.ટી.રાણા સાહેબ મહેન્દ્રસિંહ ટેમુભા રાણાને યાદ કરે છે. પોલીસ હંમેશાં ખરાબ હોતી નથી.. તેનો મજબૂત પુરાવો મહેન્દ્રસિંહ ટેમુભા રાણા છે. તો હવે દાદાની કંડારેલી કેડી પર એમના પૌત્ર યશપાલસિંહ રાણા પી.એસ.આઇ તરીકેની સફળ ટ્રેનિંગ લઈને ગુજરાત પોલીસમાં સેવા આપવા તૈયારી કરી ચૂક્યા છે. — ભૂપેન્દ્રસિંહ રાઓલ

મૃત્યુ

Standard

શબ્દ ક્યાં પહોંચે છે તે જાતે નિરખવા માટે, ભાન ની સૃષ્ટિની સીમાને પરખવા માટે,

દિલના વિસ્તારની દુનિયાઓમાં વસવા માટે, કોઈ મહેફિલથી ઊઠી જાય તો મૃત્યુ ન કહો.

– _હરીન્દ્ર દવે_
મોત તારી કારી નિષ્ફળતા ઘડીભર જોઈ લે,

કેટલા હૈયે સ્મરણ મારા બિછાવી જાઉં છું,

– _હરીન્દ્ર દવે_
જેવું તને મેં જોયું ત્યાં ભાંગી પડ્યો, મરણ!

મંજિલ મળી તો લાગે છે મોકાનો થાક છે.

– _હરીન્દ્ર દવે_
એ જ કારણસર રડ્યો ના હું સ્વજનના મોત પર,

ઓ ‘જલન’ જાણે કે મૃત્યુ મારું પોતાનું હતું.

– _જલન માતરી_
મૃત્યુની ઠેસ વાગશે તો શું થશે ‘જલન’ ?

જીવનની ઠેસની તો હજુ કળ વળી નથી.

– _જલન માતરી_
જીવન માટે સદા પ્રત્યેક ક્ષણ સંદેશ આપે છે,

નથી કાયમ અહીં કોઈ – મરણ સંદેશ આપે છે;

જે જન્મે રમ્યતા લઇને એ વિકસે છે પ્રભા થઇને,

ઉષાનું ઊગતું પહેલું કિરણ સંદેશ આપે છે.

– _ઇજન ધોરાજવી_
બારણે જો દે ટકોરા તો હું ભેટીને મળું

મળતું બિલ્લિપગ, મરણની એ જ તો તકલીફ છે

– _પ્રણવ પંડ્યા_
અમસ્તા જ દરવાજો ખોલ્યો અમે

હતી ક્યાં ખબર કે મરણ આવશે

– _આદિલ મન્સૂરી_
મરણ દરેકની સાથે કર્યા કરે રકઝક

બહુ અનુભવી જૂનો ઘરાક લાગે છે.

– _આદિલ મન્સૂરી_
જીવન થકી જ જણાયું કે અહીં મરણ પણ છે,

થઈ મરણને લીધે જાણ કે હયાતી છે.

– _મુકુલ ચોકસી_
મારું મરણ ક્યાં એકલું મારું મરણ હતું?

સંસાર, આંખ મીંચી તો નશ્વર બની ગયો!

– _શ્યામ સાધુ_
માની રહ્યો છે જેને જમાનો જીવન-મરણ,

ઝગડો એ હા ને ના નો હતો. કોણ માનશે?

– _‘રૂસવા’_
મરણ અહીંથી તને લઈ જવાનું પળભરમાં,

તું બેખબર આ જગતને વિશાલ સમજે છે.

– _મરીઝ_
મોત તું શું બહાનું શોધે છે?

મારું આખું જીવન બહાનું છે

– _મરીઝ_
મને એવી રીતે કઝા યાદ આવી,

કોઈ એમ સમજે દવા યાદ આવી.

– _મરીઝ_
મરણ પછી જે થવાનું છે તેની ટેવ પડે,

હું તેથી મારા જીવનમાં જ આમતેમ રહ્યો.

– _મરીઝ_
હવે કોઈ રડી લે તો ‘મરીઝ’ ઉપકાર છે એનો,

કોઈને કંઈ નથી નુક્શાન જેવું મારા મરવાથી.

– _મરીઝ_
આપ ગભરાઈને જતા ન રહો,

આ છે છેવટના શ્વાસ, હાય નથી.

– _મરીઝ_
તંગ જીવનના મોહથી છું ‘મરીઝ’,

આત્મહત્યા વિના ઉપાય નથી.

– _મરીઝ_
મરણ હો કે જીવન હો એ બન્ને સ્થિતિમાં, ‘મરીઝ’ એક લાચારી કાયમ રહી છે;

જનાજો જશે તો જશે કાંધે-કાંધે, જીવન પણ ગયું છે સહારે સહારે.

– _મરીઝ_
જીવનના બંધનો હસતા મુખે જેબે વિદાય આપે,

ફકત એ આદમીને હક છે કે આઝાદ થઈ જાએ.

– _મરીઝ_
મોત વેળાની આ ઐયાશી નથી ગમતી ‘મરીઝ’,

હું પથારી પર રહું ને આખું ઘર જાગ્યા કરે.

– _મરીઝ_
કેમ હો જીવનનું ઘડતર જ્યારે હું શીખ્યો ‘મરીઝ’,

વાહ રે કિસ્મત ! કે મૃત્યુનો સમય આવી ગયો.

– _મરીઝ_
‘મરીઝ’ એની ઉપરથી આપ સમજો કેમ ગુજરી છે,

મરણ આવ્યું તો જાણ્યું જિંદગાની લઈને આવ્યો છું.

– _મરીઝ_
જિંદગીના રસને પીવામાં કરો જલ્દી ‘મરીઝ’,

એક તો ઓછી મદિરા છે ને ગળતું જામ છે.

– _મરીઝ_
દુનિયામાં મને મોકલી પસ્તાયો હતો તું,

મૃત્યુનું બહાનું કરી આ પાછો ફર્યો લે.

– _મરીઝ_
જીવનને કોઈ પણ રીતે નિષ્ફળ જવું હતું,

એવામાં કોઈ રોકે તો રોકે ક્યાં લગ મરણ ?

– _રવીન્દ્ર પારેખ_
આજે મરણનો ભેદ કાં પૂછે છે આ જગત?

પેદા થતાં ન પૂછ્યું કે કાં આવવું પડ્યું?!

– _સૈફ પાલનપુરી_
હવે તો સૈફ ઇચ્છા છે કે મ્રત્યુ દ્વાર ખખડાવે,

ઘડી ભર તો મને લાગે કોઈના આગમન જેવું

– _સૈફ પાલનપુરી_
જો હૃદયની આગ વધી ‘ગની’, તો ખુદ ઈશ્વરે જ કૃપા કરી,

કોઈ શ્વાસ બંધ કરી ગયું, કે પવન ન જાય અગન સુધી.

– _ગની દહીંવાલા_
જિંદગાનીને દુલ્હનની જેમ શણગારી ‘ગની’,

એને હાથોહાથ સોંપી જેમના ઘરની હતી.

– _ગની દહીંવાલા_
જિંદગી મૃત્યુની ખાતર જાળવી રાખો ‘ગની’,

આખરી મેહમાનને માટે ઉતારો જોઈએ.

– _ગની દહીંવાલા_
છોડીને એને ક્યારના ચાલી જતે અમે,

હક છે મરણનો એટલે રાખી છે જિંદગી

– _અમર પાલનપુરી_
દયા તો શું, હવે સંજીવની પણ કામ નહિ આવે,

જીવનના ભેદને પામી ‘અમર’ હમણાં જ સૂતો છે.

– _અમર પાલનપુરી_
એ ક્ષણે રંગો હશે, સૌરભ હશે, ઝળહળ હશે,

મૃત્યુ પણ કોઈ નવોઢા જેમ આંગણ આવશે

– _ભગવતી કુમાર શર્મા_
મને જીવન અને મરણની એટલી ખબર છે,

કબર પર ફૂલો ને ફૂલો પર કબર છે

– _જયંત શેઠ_
ખુલ્લી આંખો જિંદગી છે, બંધ આંખો મોત છે,

પાંપણો વચ્ચેનું અંતર જિંદગાની હોય છે.

– _‘કાબિલ’ ડેડાણવી_
પ્રભુ ના સર્વ સર્જનની પ્રતિષ્ઠા જાળવું છું હું,

મરણની લાજ લૂંટીને નથી થાવું અમર મારે

– _ઓજસ પાલનપુરી_
મારી પાછળ મારી હસ્તી એ રીતે વિસરાઈ ગઈ,

આંગળી જળમાંથી નીકળી ને જગા પૂરાઈ ગઈ.

– _ઓજસ પાલનપુરી_
કોણે કહ્યું હતું કે મૃત્યુ થયું છે તારું,

ફરકી રહી છે આજે તારી ધજા હજુ પણ.

– _અબ્બાસ રૂપાવાલા ‘રફીક’_
તને હું કેમ સમજાવું સફર છે દૂરની ‘અકબર’ ?

ઉતારો છે, તને જે કાયમી રહેઠાણ લાગે છે.

– _અકબરઅલી જસદણવાળા_
કહે છે મોત જેને એ અસલમાં છે જબરજસ્તી,

હરિ ઇચ્છા કહી એને હું પંપાળી નથી શકતો.

– _ઘાયલ_
એક પંખી મોત નામે ફાંસવા

જાળ છેલ્લા શ્વાસ કેરી પાથરો

– _ડૉ. જગદીપ નાણાવટી_
સામે છે મોત તો ય સતત ચાલતી રહે

આ જિંદગી ય ખૂબ નીડર હોવી જોઈએ

– _રઈશ મનીઆર_
મરણ નામનો પ્રશ્ન તો સાવ સહેલો ;

જિવનના સવાલે  જ લોચા પડે  છે. 

–  ડૉ.મનોજ જોશી ‘મન’
કેવા સ્વરુપે આવશે કોને ખબર છે ‘મન’?

રાખે છે મોત ક્યાં કોઇ આકાર કાયમી!

–  ડૉ.મનોજ જોશી ‘મન’.
ચિંતા ન કર કશેય જો પહોંચી શકે ન તો,

જીવનની વાત છોડ મરણ ક્યાંક લઇ જશે.

–  ડૉ.મનોજ જોશી ‘મન’
મૃત્યુ સદાનું કાયર બસ એક શ્વાસ ફોડે,

ને જિંદગીની સામે પડકાર એકધારો.

–  ડૉ.મનોજ જોશી ‘મન’
ભલે મોત સામે થયો હો પરાજય,

છતાં જિંદગી ‘બાબુ’ વર્ષો લડી છે.

– _બી. કે. રાઠોડ ‘બાબુ’_
થોડીક શિકાયત કરવી’તી થોડક ખુલાસા કરવા’તા,

ઓ મોત જરા રોકાઈ જતે – બેચાર મને પણ કામ હતાં.

– _સૈફ પાલનપુરી_
હવે તો ‘સૈફ’ ઇચ્છા છે કે મૃત્યુ દ્વાર ખખડાવે,

ઘડીભર તો મને લાગે કોઈના આગમન જેવું.

– _સૈફ પાલનપુરી_
અમને નાખો જિંદગીની આગમાં, આગને પણ ફેરવીશું બાગમાં;

સર કરીશું આખરે સૌ મોરચા, મોતને પણ આવવા દો લાગમાં.

– _શેખાદમ આબુવાલા_
બે કદમ વધે છે એ રોજ શ્વાસની સાથે,

મોત પણ સલામત છે, જિંદગીની છાયામાં.

– _મનહરલાલ ચોક્સી_
જુઓ આ દેહમાં ઉષ્માનો પરપોટો નથી બાકી,

હવે કરશે મનન શું કોઈ કારાવાસ રોકીને ?

– _મનહરલાલ ચોક્સી_
મોત જો વરસાદ થઈ તૂટી પડે,

તો આ મરવું થાય મુશળધાર પણ !

– _રવીન્દ્ર પારેખ_
મોત કેરા નામથી ગભરાઉં એવો હું નથી,

બીકથી વહેવાર ચૂકી જાઉં એવો હું નથી;

જાન દીધો છે ખુદાએ ચાર દિ’ માટે ઉધાર,

એને પાછો સોંપતાં અચકાઉં એવો હું નથી.

– _ઉમર ખય્યામ (અનુવાદ: ‘શૂન્ય’ પાલનપુરી)_
શું કુબેરો ? શું સિકંદર ? ગર્વ સૌનો તૂટશે,

હો ગમે તેવો ખજાનો બે જ દિનમાં ખૂટશે;

કાળની કરડી નજરથી કોઈ બચવાનું નથી,

આજ તો ફૂટી છે પ્યાલી, કાલ કૂંજો ફૂટશે.

– _ઉમર ખય્યામ (અનુવાદ: ‘શૂન્ય’ પાલનપુરી)_
જીવન અર્પણ કરી દીધું, કોઈને એટલા માટે,

મરણ આવે તો એને કહી શકું ‘મિલકત પરાઈ છે’ !

– _‘શૂન્ય’ પાલનપુરી_
જમાનો એને મરણ માને તો ભલે માને –

કદમ વળી ગયાં મારાં અસલ મુકામ તરફ.

– _‘શૂન્ય’ પાલનપુરી_
છે તમારી જ હયાતિનું એ બીજું પાસું,

મોત આવ્યું તો ભલે, એનો યે પરદો ન કરો!

– _ભગવતીકુમાર શર્મા_
મૃત્યુને સાવ ખોટુ વગોવવાથી શું થશે?

જ્યાં જિંદગી બધાયનું મારણ કરી ગઇ.

–  ડૉ.મનોજ જોશી ‘મન’
રમત શ્વાસના સરવાળાની,

મૃત્યુ રાહત વચગાળાની.

– _ઉર્વીશ વસાવડા_
સ્મરણ રૂપે રહ્યો છું જીવતો હું સર્વના હૈયે,

મને ના શોધશો અહીં, હું કબર નીચે નથી સૂતો.

– _‘દિલહર’ સંઘવી_
‘નૂર’ કેવળ શ્વેત ચાદર લઈને દુનિયાથી ગયો,

જિંદગી એણે વિવિધ રંગોથી શણગારી હતી.

– _‘નૂર’ પોરબંદરી_
નથી ભય મોતનો કે મોત કેવળ એક વેળા છે,

જીવનની તો ઘણીવેળા દશા બદલાઈ જાય છે.

– _હસનઅલી નામાવટી_

​દિવ્ય ભાસ્કર રવિ-પૂર્તિ કોલમ ‘ચંદરવો’ ૧૧-૧૨-૨૦૧૬

Standard

‘આસ્થાની આકરી કસોટી’ – શ્રી રાઘવજી માધડ…

‘આતો ભારે ભૂંડી થઇ ભાઈ, તેં નો કરવાની કરી.’ લાઠીના દરબાર તખતસિંહ ગોહિલ દુભાતા સ્વરે બોલ્યા: ‘જો બાઇને કાંઇક નો થાવાનું થાશેતો મારી ફજેતી થઇ સમજ.’ પછી કહે :‘ફજેતી એટલે શું, એ સમ જાય છે  ને! ’આટલું કહ્યા પછી મ્યાનમાંથી તલવાર કાઢી ને ભીના-નીતરતા પંડે ઠાકોરજીની પૂજા- ઓરડીમાં ગયા. 
અને માથે તલવાર તોળીને કહે:‘હે કાળીયા ઠાકોર. કાં તો એ બાઇનો છેડા છૂટકો કર,ને કાં મારી કમળ પૂજા સ્વીકારી લે !’ નજીકના હજુરિયાએ આ સાંભળ્યું ને પછી તો આખો દરબારગઢ હલબલી ઉઠ્યો.
સવારના પહોરમાં દાદો સૂરજ નારાયણ હજુતો ઊગીને સમાનમો થયો ન્હોતો ત્યાં એક શ્રદ્ધાળુ જણ દોડતો આવીને કહે:‘મારે બાપુને મળવું છે. બોવ ઉતાવળનું કામ છે.’ચોકિયાતે ધારીને ઝીણી નજરે આવતલ ને ત્રોફ્યો. તેના લઘરવઘર દીદાર જોઇને મૂછમાં હસ્યો: ‘એલા તારે તે ઉતાવળનું કામ શું હોય,ઘેલસાગરા !?’
‘બાપલા બોવ ઉતાવળમાં છંવ, વેલામોડું થાશે તો મું રંડાય જાસ.’શ્વાસ થંભાવીને કહે:‘બાપુ ક્યાં છે ?’
‘નાવણ કરે છે.’અધીરાઈથી કહે:‘મારું એક કામ કરી દ્યો, બાપુની નાડીનું ધોવાણ લઇ આલો.. નંઇ તો મારી ઘરવાળી હતી નો’તી થૈઈ જાશે, નાનાં છોકરાં રઝળી પડશે બાપલા !’
ચોકિયાત આખી વાતને પામી ગયો. પણ એક કોર્ય આ ભોળુડા મનેખની આસ્થા અને બીજી કોર્ય બાપુને આવું અંધશ્રદ્ધાવાળું વલણ કે ચલણ જરાય ગમતું નથી.બાપુને ખબર પડેતો પોતાને લોંદાવી નાખે. સારી પટનો ઘઘલાવે.વળી બાપુ પોતેય દુઃખી થાય. કરવું શું ? ચોકિયાતની સૂડી વચ્ચે સોપારી જેવી સ્થિતિ થઇ.
લાઠી આમતો નાનકડું રજવાડું. વાટકીમાં શિરામણ જેવું પણ રાજવીની દિલાવરી અને પ્રજાવત્સલતા દરિયા જેવી વિશાળ.વળી સાવ સાદગી અને સ્વાવલંબનથી રહેનારા. સ્નાન માટેનું પાણી પણ કૂવામાંથી જાતે સીંચી લે. સીમમાં નીકળ્યા હોય, કોઈ ખેડૂતને વાડીમાં કામ કરતો જુએ તો જાણે પેઢી જુનો સગો હોય એમ એના ખબરઅંતર પૂછવા લાગે. રૈયત સાથે વાતું એ વળગી જાય. કોઈ આગ્રહ કરેતો એના સાથે બપોરનો રોટલો આરોગવા પણ સામાન્યજનની માફક બેસી જાય. રાજાને પ્રજાની ભેદરેખા ભૂંસાઇ જાય. રાજની રૈયતને પોતાનો બહોળો પરિવાર સમજે. તેથી લોકોને આ સંત જેવા રાજવી તખતસિંહ પર આસ્થા અપાર.
‘નાડીનું જરીક અમથુંય ધોવાણ લઇ આવી દ્યો, આયખાભર પાડ નંઇ ભૂલું. ’જણ ગળગળો થાતો બોલ્યો.
ભડભાદર જેવા આદમીને આમ રગરગતો જોઈ ચોકિયાતનું દિલ પિઘલવા લાગ્યું.પણ ઉપાય સૂઝતો નહોતો. બાપુને ખબર પડે, બે વેણ કહેતો વાંધો નહોતો. રાજાની ગાળ્યું તો ઘી ની નાળ્યું બરાબર કહેવાય. પણ એમનો આત્મા કોચવાયા કરે, મનોમન સંકોરાયા કરે. જેના લીધે ગઢ બહાર નીકળવાનું ટાળે. કોઈ હાથ જોડી, કરગરીને સામે ઊભું રહેતો પોતે ક્ષોભ અનુભવે. અને સામે હાથ જોડીને કહે:‘ભાઈ મારા નામની બાધા, આખડી કે માનતા કરવાનું રહેવા દ્યો. ઉપરવાળો હાજરાહજૂર છે તેના પર આસ્થા રાખો.’
પછી દિલ દુભાતું હોય એમ ઉમેરીને કહે :‘ભાઈ, હું પામર જીવ છું. મારી માનતા રાખી મને પાપમાં ન પાડશો.’ પણ લોકના આદર-ભાવ સામે આમ કહેવું મિથ્યા સાબિત થાય.આસ્થા જીતે ને રાજા હારે ત્યારે છેવટનો ઉપાય અજમાવતા કહી દે : ‘મારી માનતા માનશો તો હું નિર્જળા ઉપવાસ કરીશ.’ પણ ભોળુંડી પ્રજા આવું માને શેની ?
બાપુને પહેરવાના વસ્ત્રો બહાર બાજોઠ પર હતા ને બાપુ સ્નાનગૃહમાં. વસ્ત્રોમાં ચોરણી પણ હતી. કોઈને ખબર ન પડે એમ ચોરણીનું નાડું પાણીમાં ઝબોળીને વાટકીમાં નીચોવી લીધું. પછી કાલાવાલા કરતા જણને વાટકી અંબાવી ને કીધું :‘બાપુના નામ હારે પ્રભુનું નામેય લેજે. દોરી ઉપરવાળાના હાથમાં છે. જા, ઉપડ ઝટ..’.
તખતસિંહ સ્નાનગૃહમાથી બહાર આવ્યા. વસ્ત્રોને સહેજ વીંખાયેલા જોયા. વળી ચોરણીના નાડાનો એક છેડે થોડો બહાર નીકળી ગયેલો હતોને પાછો ભીનો. બાજોઠ પડખે પાણીનું ટીપુંય નહોતું. તેથી પેલા ચોકિયાત સમા માણસ સામે જોયું. તેનું મોં બુઝાયેલા ફાનસ જેવું હતું. ‘બોલ શું હતું ?’ત્યાં સામે હાથ જોડી, થઇ થાવાની હકીકત કહી દીધી.‘તેં ભારે કરી…’ 
કહેતા તખતસિંહ કકળીને ઊભા રહ્યા. એને જરીકેય ગમતી વાત નહોતી. પ્રજામાં આવી ખોટી આસ્થા હોવી કે ઉછરવી ન જોઈએ. કાયમી ધોરણે બંધ થાવી જોઈએ. તેનાં અંતિમ ઉપાય તરીકે રાજવીએ તરતજ કમળપૂજાનો નિર્ણય લીધો.આમ એમના એક હાથમાં માળાને બીજા હાથમાં તલવાર રહેતી હતી. બેઉ એકસાથે હતા. તેમાં કોણ જીતે ને કોણ હારે ઇ રાજવી નો નહી પણ પ્રજાનો પ્રશ્ન હતો.
ખોબા જેવડા લાઠી નગર કાળોકકળાટ વ્યાપી ગયો. નગર ઉલેચાઈને ગઢની અડખેપડખે ટળવળવા લાગ્યું. ત્યાં કોઈને સુઝ્યું તે કહે :‘ઓલ્યો નાડું ભંગાવવા પાણી લઇ ગયો છે…એની ભાળ મેળવો’
લોક દોડતું એના ઘેર પૂગ્યુંને જોયું તો ત્યાં સારાવાના થયા હતા.માં ને છોરું સાજા-નરવા હતાં. બાપુને ખબર આપ્યા. કમળપૂજાનું માંડીવાળી ભવિષ્યમાં આવું કોઈ નહી કરે તેનાં પણ લેવડાવ્યા.
આ ઓલિયા જેવા રાજવી તખતસિંહ ગોહિલના લગ્ન બાશ્રી રામબા (ગણોદ) સાથે થયા હતા. પણ સંસાર માં જીવ નહી રાણીવાસથી દૂર ગઢના છેડાના આવાસમાં રહેતા હતા.પણ વડીલોની સમજાવટ અને વંશને ખાતર સંસાર ભોગવ્યો હતો. 
અને તેમને આંગણે સૂરસિંહજી ગોહિલ – ‘કલાપી’ નો જન્મ થયો હતો…..

પંકાજસિંહ જાડેજા

Standard

​એક વિદ્યાર્થીને એના મનપસંદ કોર્ષમાં એડમીશન મળ્યું. છોકરો જ્યારે સંસ્થામાં ફી ભરવા માટે ગયો ત્યારે એના ડોક્યુમેન્ટ ચેક કરવામાં આવ્યા. ડોક્યુમેન્ટ ચેક કરનારાએ કહ્યુ, “ભાઇ, આમાં એક પ્રમાણપત્ર ઘટે છે અને એ પ્રમાણપત્ર વગર તમને પ્રવેશ ન મળે એટલે તમારી ફી પણ ન સ્વિકારી શકાય.” છોકરો મુંઝાયો કારણકે પ્રવેશ માટે હવે માત્ર બે દિવસ બચ્યા હતા. જો આવતીકાલે જ મામલતદાર એને જરુરી પ્રમાણપત્ર ઇચ્યુ કરે તો જ પ્રવેશ મળી શકે તેમ હતો.

 

છોકરો બીજા દિવસે એના વતન ઉપલેટામાં આવ્યો. સવારમાં મામલતદાર કચેરીએ પહોંચ્યો. સંબંધીત ટેબલે જઇને જે પ્રમાણપત્રની જરુર હતી એ પ્રમાણપત્ર આપવા માટે એણે વિનંતી કરી. ટેબલ સંભાળનાર કર્મચારીએ કહ્યુ કે અમે તારી તકલીફ સમજી શકીએ છીએ પરંતું આ પ્રમાણપત્ર આજે ને આજે આપવું શક્ય નથી. બધી વિધી પુરી કરતા બે કે ત્રણ દિવસ લાગશે. છોકરો મુંઝાઇ ગયો. શું કરવું એ કંઇ સમજ પડતી નહોતી. મહામહેનતે મળેલો પ્રવેશ વ્યર્થ જતો હોય એવુ એને લાગતું હતું.

 

છેવટના ઉપાય તરીકે એણે સીધા જ મામલતદારને મળવાનું નક્કી કર્યુ. છોકરાએ મામલતદારને મળીને પોતાની વાત રજુ કરી. મામલતદારે તુરંત જ ટેબલ સંભાળનાર કર્મચારીને બોલાવીને સુચના આપી કે આ વિદ્યાર્થીને અત્યારે ને અત્યારે જ જે પ્રમાણપત્રની જરુર છે એ પ્રમાણપત્ર આપી દો. કર્મચારીએ દલીલ કરી કે સર હજુ એણે અરજી પણ નથી આપી, સાથે બીડવાનો બીજો દાખલો પણ નથી તો આજને આજ પ્રમાણપત્ર કેમ આપવુ ?  
મામલતદારે કર્મચારીને સમજાવતા કહ્યુ, “તમે તમારી રીતે સાચા છો પણ સામે વાળાની સમસ્યાને પણ સમજતા શીખો. જો આજે એને પ્રમાણપત્ર નહી મળે તો એ પ્રવેશથી વંચીત રહી જશે. ભલે મારી અંગત જવાબદારી ઉપસ્થિત થાય પણ આ છોકરાને અત્યારે પ્રમાણપત્ર આપી દો. તમે પ્રમાણપત્ર તૈયાર કરીને લાવો હું સહી કરી આપુ છું અને ફાઇલ પરની આપણી વહીવટી પ્રક્રિયા બધી પાછળથી પુરી કરીશું.” છોકરો તો મામતલદાર સામે જોઇ જ રહ્યો. ‘મામલતદાર આવા પણ હોય !’ એ વિચારમાંથી બહાર આવે એ પહેલા તો એના હાથમાં જોઇતું હતું તે પ્રમાણપત્ર પણ આવી ગયુ અને છોકરો હરખાતો હરખાતો એના સપનાઓ પુરા કરવા જતો રહ્યો. 
આ મામલતદાર એટલે પંકજસિંહ કિશોરસિંહ જાડેજા. 
આજથી બરાબર એક વર્ષ પહેલા તા.14-12-2015ના રોજ એક કાર અકસ્માતમાં પંકજસિંહનું એમના ધર્મપત્નિ રાજેશ્વરીબા, દિકરી રીશીતાબા તથા પુત્ર હર્ષવર્ધન સાથે અવસાન થયુ. સારા માણસની આપણને જરુર પડે તો પછી ભગવાનને પણ જરૂર પડતી જ હશે એટલે ભગવાને એમને આખા પરિવાર સાથે એમની પાસે બોલાવી લીધા. પંકજસિંહ ખરા અર્થમાં કર્મયોગી હતા. એમણે અત્યાર સુધીમાં જ્યાં જ્યાં કામ કર્યુ ત્યાં એક અનોખી છાપ છોડીને ગયા છે. ઉપલેટામાં એમણે કરેલા કાર્યની કદરરુપે ગુજરાત સરકારે પંકજસિંહને બેસ્ટ મામલતદારના એવોર્ડથી પણ સન્માનિત કરેલા હતા. પંકજસિંહને એની ઉત્કૃષ્ટ સેવા બદલ બે-બે વખત રાષ્ટ્રપતિ એવોર્ડથી પણ સન્માનિત કરવામાં આવ્યા હતા.
રાજ્ય સરકારે એમના અધિકારીઓને માટે એક હરીફાઇ રાખેલી. ‘સ્વાન્ત: સુખાય’ નામની આ હરીફાઇમાં અધિકારીઓએ પોતાના રુટીન કામ ઉપરાંત  કંઇક ઇનોવેટીવ કામ કરવાના અને જેનું કામ લોકકલ્યાણને વધુ સ્પર્શતુ હોય એવા અધિકારીને રોકડ ઇનામ આપવાનું. આ પ્રોજેકટ અંતર્ગત પંકજસિંહના ઇનોવેટીવ કાર્યને 30000નું ઇનામ મળ્યુ. સ્વાભાવિક રીતે જ આ ઇનામ રાજ્ય સરકારે જે તે અધિકારી માટે આપેલું હતું પણ પંકજસિંહે ઇનામની રકમ પોતાના માટે વાપરવાના બદલે ઉપલેટાની મામલતદાર કચેરીનું ફર્નીચર વસાવવા માટે આપી દીધી. ઘણાને એમ થાય કે સરકારી અધિકારીઓ માટે આવી રકમ તો ચણા-મમરા જેવી ગણાય. વાત પણ સાચી લાખો-કરોડોની કટકી કરનારા માટે એમ હોય શકે પણ પંજકસિંહ નખશીખ પ્રામાણિક અધિકારી હતા. એના જીવનમાં કોઇ ભ્રષ્ટાચારનો નાનો એવો દાગ પણ ન શોધી શકે.
મારા મતે પંકજસિંહના આ ઉમદા વ્યકતિત્વ ઘડતરનો સંપૂર્ણ યશ એમના પિતાશ્રી આદરણીય કિશોરસિંહજી જાડેજાના ફાળે જાય છે. કિશોરસિંહજીએ એમના સંતાનોને માત્ર શિક્ષણ નહિ ઉચ્ચ સંસ્કારો સાથે કેળવીને સાચા અર્થમાં ક્ષત્રિય બનાવ્યા.
આ લેખમાં મેં કોઇ જગ્યાએ ‘સ્વ.પંકજસિંહ જાડેજા’ એમ લખ્યુ નથી કારણકે પંકજસિંહ ગયા જ નથી આજે પણ કેટલાય લોકોના હદયમાં એના સેવા કાર્ય અને ઉમદા વ્યક્તિત્વને લીધે જીવંત છે.

🔰🐎   *અશ્વ ગતી /ચાલ :* 🔰 🐎

Standard

અશ્વમાં ગતીનુ ખુબ મહત્વ જોવામા આવે છે. ચાલ અશ્વમાં એક નવીજ સુંદરતા ઉભી કરે છે.અશ્વની યોગ્ય  ચાલ અશ્વનુ આકર્ષણ વધારે છે.શલીહોત્ર મુની, નકુલ, ચાણક્ય અને બીજા અશ્વના જાણકારો એ અશ્વની ગતી ઉપર સારો ભાર મુક્યો છે. અશ્વશાસ્ત્ર, ચાણક્યના અર્થશાસ્ત્રમાં અને કાઠી અશ્વસવારો પાસે સારી માહીતી મળે છે આ અંગે. અગ્નીપુરાણમાં ઘણુ ઉડાંણ પુર્વક અશ્વચાલની માહીતી મળે છે. ગતિને સમજવા સુક્ષ્મ અવલોકન અને અનુભવ જરૂરી છે, વીદ્વાનોનુ પ્રકૃતી અવલોકન ખુબજ સારુ છે અને તે બીજા પ્રાણીની સાથે સરખામણી કરી ને ઉદારણ આપે છે. અશ્વ ચાલ ની આપાણી સંસ્કૃતિ ના અંતર્ગત પ્રાચિન સાહિત્ય સંદર્ભ પણ તપાસવુ જોઇએ.64 કલામા અશ્વને ચાલ શીખવવી એ 1 કલા છે, કાઠી ક્ષત્રીયો, રાજપુતો આ કલા માં માહીર હતા.સામન્ય રીતે અશ્વની ચાલના 2 પ્રકાર પાડી શકાય છે.

(1) પ્રાકૃતીક (કુદરતી)

(2) યુક્તિકૃત ( માનવ દ્વારા શીખવેલ)

સમાન્ય રીતે ઘોડાની અલગ અલગ ચાલ હોય છે

1. વોલ્ક  (walk)

2. ટ્રોટ  (Trot)

3. ગેલોપ (Gallop)

4. પેસ (Pace)

5. કેન્ટર (Canter)

6. અન્ય ( અલગ અલગ દેશ અને અશ્વમાં અલગ પ્રકારની ગતી જોવા મળે છે)
ઘોડાની ચાલ ના ઘણા પ્રકાર છે એ ચાલ ને અનુરૂપ નાદ વૈભવ લોક સાહિત્યના રુપ માં:

*રૂમઝૂમાં….રૂમઝૂમાં ……રૂમઝૂમાં …* કરતી ઘોડી ઉપાડી,

*ધમાધમ… ધમાધમ… ધમાધમ…*  કરતી ઘોડી ચાલી 

*તબડાક…. તબડાક…. તબડાક….* ઘોડી ભગાવી મૂકી,

*બાગડદા….બાગડદા….બાગડદા….* કરતો કુવર ઘોડી લઈ ને ગામ વચ્ચે થી નીકળો………
*वीभत्त्कैः पदवीन्यासैः नात्युधैर्ललितैः समैः*

*चक्षुर्मनोहादकरी या गतिः सा शुभा मता*
જે ઘોડા લાંબા ડગલા ભરે અને જે ગતી આંખ અને મન ને આનંદ આપે એવી હોય તે શુભ કહેવાય.
*वक्रा रखलीता वीषमा ब्रह्याशफ़ा भ्रष्टसौष्ठवा दिकृत*

*अतीवीकटा सडीर्ना गतिरत्वुर्ध्वा न शस्ता*
(વક્ર , ગથોલીયા ખાય, વીષમ અને  અસ્થીર ગતી સારી નથી અને અશુભ કહેવાય છે.)
*शिखिनकुलद्रषोष्ट्रव्याध्रसिंहेभतुल्या*

*शरभगतीसमाना वानराणां च तुल्या*

*मृगबरगतीतुल्या सद्धतिर्वस्व सोडश्वो*

*जवसुखविभवानां दर्धनः पार्थीव्स्था*
(જે અશ્વની  ગતી મોર, બળદ, સાંઢ, વાઘ,  સિંહ , હાથી, વાનર જેવી હોય તે શુભ કહેવાય)
ઘોડાની પાંચ પ્રકાર ની ગતી (સુક્ષ્મ અવલોકન નો અનુભવ જરૂરી છે)

સંસ્કૃત સાહીત્યમાં ઘોડાની પાંચ પ્રકાર ની ગતી વર્ણવવામાં આવી છે, જે આ પ્રમાણે છે.

*1) આસ્કંદીત ગતી*

આ ગતિમાં ઘોડા ગુસ્સે ભરાયેલા માણસની માફક માથુ નીચુ કરીને ચારે પગે લાંબી છલાંગે દોડે છે
*2) ધોરીતક ગતી*

આ ગતિમાં પણ ચાર પ્રકાર ની છે, ધૌરીતક, ધૌર્ય, ધોરણ અને ધોરીતા. નકુળના જેવી ચાલે ચાલતા ઘોડાની ધૌરીતક, કૌવારી પક્ષીની જેવી ચાલ ને ધૌર્ય, મોરની જેમ નર્તન આલે ચાલતા ઘોડાની ગતીને ધોરણ અને બારાહ જેવી ગતીને ધોરીત કહે છે.
*3) વલ્કીત ગતી*

જે ઘોડા ઊંચુ મોં કરીને સીર દબાવી ને ચાલે છે એને વલ્કીત કહે છે.
*4) પ્લુતગતી (દેશી ભાષામાં હરણ ફાળ)*

હરણની જેમ છલાંગ મારનાર અશ્વની ચાલને પ્લુતગતી કહે છે.
*5) રેચીત*

ઘોડાની મધ્યમ ગતીની ચાલને રેચીત કહે છે.

અશ્વની ગતી અંગે દુહા પણ જોવા મળે છે
*”ગાયા તો દૂધ બંકી,*

*ચાલ બંકી ઘોડીયાં;*

*મરદ તો રણ બંકા,*

*લાજ બંકી ગોરીયા.”*

(શીંગડે-મૉરે સુંદર નહી ,પણ ટંકે અધમણ- બોઘરણું ભરી દૂધ આપતી ગાય, રૂપાળા રંગવાળી નહી રેવાલ ચાલ ચાલવાવાળી ઘોડીઓ, મૂછોના આંકડા ચડાવીને ફરનારા નહી, પણ લડાઇમાં શૌર્ય બતાવનારા મર્દો અને વંકા નૈણવાળી નહી પણ જેની આંખો લાજ-શરમથી ઝૂકેલી છે, એવી ગોરીઓ આ જગતમાં ઉત્તમ છે.)
*ચલે બાજી જબ ચાલ,લાલ નહ ગોડા લગે*

*ઉઠત બહુ ન ઉર્ધ, લેખ રંવ નીકી લગે;*

*ફુંજર કરહ કપીહ , વાઘ બનરાજ બખાનો,*

*હંસ કલાપી હોય, સોય તુરી શુભગહો સ્થાનો;*

*સોકરંહી વૃદ્ધિ સુખ સંપકી, બિજય સુરાજ બઢાવહી,*

*અસવાર તાર વે હય અસો, પ્રભુતા સો નૃપ પાવહીં*
(અર્થ:- ચાલતાં પગના ગુડા સામસામા ન લાગે, તેમ ઉંચા પણ ન હોય,

હસ્તી, ઉંટ, વાંદર, સીંહ, વાઘ, મોર કે મરાલના જેવી મંદ સુંદર ચાલ હોય, તે અશ્વ શુભ હોઇ, સ્વામીને સુખ સંપત્તિ રાજ્ય અને વિજયમાં વૃદ્ધીકર્તા થાય છે.

અસ ન ચલે ગતિ આપકી, ચાલજુ ટેઢો ચલાય

ભય પ્રદાન ગુડ્ડા ભીંડે, લેટીતા લચ્છ  લખાય

પોતાની ચાલ છોડી વાંકી ચાલ ચાલે, ચાલતાં ગુડા સામસામા લાગતા હોય, તે અશ્વ અશુભ હોઇ માલીક ભય પ્રગટાવે છે)
1)વારકો (Trot): ખદડુક ખદડુક દુડકી ચાલે ચાલવું અથવા ચલાવવું
2)રેવાળ (a kind of pacing):- ચારે પગની ચોગઠ પડતી જાય તેવી ઘોડા કે ઘોડી ની સ્થીર ચાલ
3)ખદ : ઘોડાની ખદક ખદક એમ બબ્બે પગે સાથે ચાલે તે ચાલ; ગીદ; આગલો જમણો પગ અને પાછલો ડાબો પગ અને આગલો ડાબો અને પાછલો જમણો આ પ્રમાણે ખદમાં પગ ઊપડે તેવી ચાલ.
4) બાદડુક(Gallop): ઘોડાની ભરદોડ, ઘોડાની ચાલનો વધુમાં વધુ વેગ, 
દુનીયામાં ફફત કાઠીયાવાડી અને મારવાડી અશ્વમાં રેવાલ ચાલ જોવા મળે છે,
પ્રેષિતઃ *કાઠી સંસ્કૃતિદીપ સંસ્થાન*☀

સંદર્ભ;- 

(1)નકુલ અશ્વ સાસ્ત્ર, (14 અધ્યાય), 

(2) જોરાવરસિંહ જાદવ

(3)અશ્વ પરીક્ષા ;- નારાયણદાનભાઇ બાલીયા

(4)ભગવદ ગો મંડલ

આભાર;- કાથુભા કાઠી અને યશપાલ ભાઇ કાઠી

   🔰 *क्षात्रतेजः दीप्तः राष्ट्रः*🔰

🌾🌾🐎 🐎 🐎 🐎 🌾🌾

અકબર અને નગરશેઠ

Standard

​એકવખત બાદશાહ અકબરે બિરબલને કહ્યુ, “બિરબલ આપણો શાહીખજાનો ધીમે ધીમે ઓછો થઇ રહ્યો છે. આવક મર્યાદીત છે અને ખર્ચા વધતા જાય છે. પ્રજા પર વધુ કર પણ નાંખી શકાય તેમ નથી અને પ્રજાકલ્યાણના ખર્ચ પર કાપ પણ મુકી શકાય તેમ નથી. મને કોઇ રસ્તો બતાવ જેથી શાહીખજાનાની ઘટ ભરપાઇ કરી શકાય”. બિરબલે કહ્યુ, “જહાંપનાહ, આપ નગરશેઠને ત્યાં દરોડો પાડો એમની પાસે ઘણી સંપતિ છે.”
અકબરે બિરબલની સલાહ મુજબ નગરશેઠને ત્યાં દરોડો પાડ્યો. કરોડોની બેનામી સંપતિ હાથ લાગી. બાદશાહને પણ આશ્વર્ય થયુ કે નગરશેઠે આટલી સંપતિ કેવી રીતે ભેગી કરી હશે ? નગરશેઠને આ બાબતે પુછ્યુ એટલે નગરશેઠે કહ્યુ, “મહારાજ, રાજ્યમાં જેટલા કામો ચાલે છે એ બધા જ કામોના કોન્ટ્રાક્ટમાં મારુ કમીશન છે. આ બધી એ કમીશનની કમાણીમાંથી ભેગી થયેલી સંપતિ છે”. અકબરને ખુબ ગુસ્સો આવ્યો. નગરશેઠની બધી જ સંપતિ જપ્ત કરી લીધી. નગરશેઠ હવે રસ્તા પર આવી ગયા. બાદશાહે દયા ખાઇને એને તબેલામાં ઘોડાની લાદ ઉપાડવાની નોકરીમાં રાખી દીધા. 
કેટલાક વર્ષો પછી રાજ્યમાં દુકાળ પડ્યો. શાહીખજાનાનું તળીયુ દેખાવા લાગ્યુ એટલે અકબરે ફરીથી બીરબલને યાદ કર્યો. બિરબલે કહ્યુ, “નગરશેઠને ત્યાં દરોડો પાડો”. વાત સાંભળીને અકબર ખ્ડખડાટ હસી પડ્યા. અકબરે કહ્યુ, “અલ્યા બિરબલ, હવે એ ક્યાં નગરશેઠ છે ! એ તો તબેલામાં ઘોડાની લાદો ઉપાડવાનું કામ કરે છે. એની પાસે વળી શું સંપતિ હોય ? બિરબલે કહ્યુ, “આપ તપાસ તો કરાવો”.
 અકબરે એમના ખાસ માણસોને તપાસમાં મોકલ્યા તો નગરશેઠ પાસેથી બહુ મોટી સંપતિ મળી આવી. બાદશાહને આશ્વર્ય થયુ કે આટલી બધી સંપતિ કેવી રીતે ભેગી કરી હશે આ માણસે ? અકબરે જ્યારે ખુલસો પુછ્યો ત્યારે નગરશેઠે કહ્યુ, “ઘોડાનું ધ્યાન રાખનારા ઘોડાને ખાવાનું પુરુ આપતા નહોતા એની મને ખબર પડી એટલે મે એમને કહ્યુ કે જો તમે મને આમાં ભાગ નહી આપો તો હું બાદશાહને બધી વાત કરી દઇશ. બસ પછી તો ત્યાં આપણું કમીશન ચાલુ થઇ ગયું.” 
અકબરને ખુબ ગુસ્સો આવ્યો. બધી જ સંપતિ લઇ લીધી અને હવે દરીયાના મોજા ગણવાનું કામ સોંપ્યુ જેથી નગરશેઠ બીજાને હેરાન કરીને કોઇ સંપતિ ભેગી ન કરી શકે. થોડા વર્ષો પછી બાજુના રાજ્ય સાથે યુધ્ધ થયુ એટલે ખજાનો ખાલી થવા લાગ્યો. ફરીથી બિરબલને બોલાવ્યો અને મહારાજા કંઇ પુછે એ પહેલા જ બિરબલે કહ્યુ,” જહાંપનાહ, નગરશેઠને ત્યાં દરોડો પાડો.” 
અકબરને પુરો વિશ્વાસ હતો કે આ વખતે નગરશેઠ પાસેથી કંઇ જ નહી મળે. દરોડો પાડ્યો તો બહુ મોટી સંપતિ મળી આવી. આ વખતે તો સૌથી વધુ સંપતિ હતી. બાદશાહે નગરશેઠને પુછ્યુ, “ભાઇ, તું આટલી સંપતિ કેવી રીતે પેદા કરી શક્યો ?. નગરશેઠે કહ્યુ, “બાદશાહ, આપે મને દરીયાના મોજા ગણવાનો જે હુકમ આપેલો એ હુકમના આધારે જ હું આટલી સંપતિ કમાયો છું. માલસામાન ભરીને જે વહાણો કિનારા પાર આવતા હોય એ બધા વહાણોને દુર જ અટકાવી દેતો. આપનો હુકમ બતાવીને કહેતો કે બાદશાહે મને મોજા ગણવાનું કામ સોંપ્યુ છે અને તમારા વહાણને કારણે મોજા ગણવામાં અડચણ થાય છે. માટે વહાણ કિનારા પર લાવવાનું નથી. છેવટે કંટાળીને મને અમુક રકમ આપે તો જ વહાણને કિનારે આવવાની મંજૂરી આપુ આવી રીતે કમાણી વધતી ગઇ.”

 

બાદશાહ અકબર ફાટી આંખે નગરશેઠ સામે જોઇ રહ્યા.

 

મિત્રો, આવા કેટલાય નગરશેઠો આજે પણ જીવે છે. સરકાર ગમે એવા ગાળીયા કસે પણ પોતાના રસ્તાઓ કરી જ લે.