Monthly Archives: September 2017

નવદુર્ગા ના નવ ક્ષત્રાણીરૂપે આજના પાંચમા રાજપુતાણી

Standard

તૃપ્તિબા મેઘદીપસિંહ રાઓલ (માણસા)

નવદુર્ગા ના નવ ક્ષત્રાણીરૂપે આજના પાંચમા રાજપુતાણી

    તૃપ્તિબા રાઓલ નુ મૂળ ગામ બાવળીયાળી અને એમના લગ્ન પહેલાનુ પુરુ નામ તૃપ્તિબા મહાવીરસિંહ ચુડાસમા.. એમના પરિવાર મા ૫ બહેનો અને ૧ ભાઈ છે.. તૃપ્તિબા એ અભ્યાસમા  BA with phycology અને ત્યારબાદ interior designing કરેલ છે. નાના હતા ત્યારથી જ સેવાભાવી સ્વભાવ વારસામાં મળેલો પણ પપ્પા કે ભાઇ આપે અને હું પુણ્ય કમાવું એ એમને યોગ્ય ના લાગતું એટલે એ રોકાણો દ્રારા જે કમાતા એમાથી શિયાળામા શાલ વિતરણ, અનાથ આશ્રમમાં ભોજન, દર ગુરુવારે ગરીબો ને લાડવા અને ગાંઠિયા જમાડવા આ બધુ કાર્ય કરતા રહેતા.
     ઉંમર મા નાના પણ સામાજિક ક્ષેત્રે સમાજ ની મહિલાઓની વિશિષ્ઠ ખુબીઓને “ક્ષત્રિય નારી રત્નો” બુક ના માધ્યમ થી સમાજ સુધી પહોંચાડવાના વિચારક પ્રેરક એટલે તૃપ્તિબા રાઓલ.
    આજની રાજપુત (ક્ષત્રિય) સમાજ ની નારીઓના પ્રશંસનીય કાર્યો ને બિરદાવતુ પુસ્તક એટલે…. “ક્ષત્રિય નારી રત્નો”
     ગુજરાત રાજપુત સમાજ ની ક્ષત્રાણીઓ કે જે વિવિધ ક્ષેત્રે પ્રશંસનીય કાર્યો કરે છે અથવા પોતાના કાર્ય દ્રારા સામાજિક યોગદાન બદલ અથવા કઈક વિશિષ્ઠ ઉપલબ્ધી ધરાવે છે સમાજના એવા ક્ષત્રાણીઓ પર એક પુસ્તક બનાવવાનો વિચાર તૃપ્તિબા મેઘદીપસિંહ રાઓલ (માણસા) ને આવ્યો.
     સમાજના ખૂણે ખૂણે થી વિશિષ્ઠ ખૂબી ધરાવતા સમાજની ક્ષત્રાણીઓની માહિતી એકત્રિત કરીને એને એક બુક માધ્યમ થી સમાજ ના લોકો સુધી પહોંચાડવા અથાગ પ્રયત્ન કરેલ છે..અને સમગ્ર ગુજરાત માથી સમાજ ના ૧૦૦ ક્ષત્રિય નારી રત્નો ની પસંદગી કરીને આ બુકમા એમની પ્રતિભાઓ અને પ્રશંસનીય કાર્યો ની જાણકારી આપવામા આવી છે.
    તૃપ્તિબા હાલે જવેલરી બિઝનેશ કરે છે. જેમા સાથે એમનો ઉદેશ્ય બહેનોને ઘરે બેઠા કામ મળી રહે એમને કોઈના હાથ નીચે ન રહેવુ પડે અને આત્મબળથી પૈસા કમાઈ શકે એ માટેનો છે.
    તૃપ્તિબા ને જીવન મા દરેક પળે આત્મબળ એમના પિતા અને પરિવારે આપ્યુ છે. નાનપણ થી એમના પિતાએ દરેક ઈચ્છાઓ પૂરી કરી હશે પણ સાથે અનુસાશનમા રહેવાની પણ શીખ આપી છે. આધુનિક વિચારશૈલી હોવા છતા હમેશા દરબારી પોશાક અને પોતાની સંસ્કૃતિ અને પરંપરાઓ મા રહેવા મા જ કર્તવ્ય માને છે. તૃપ્તિબા ના જીવનમા એમના પિતાનો રોલ પાયાના ઘડતર સમાન રહયો છે. એમના પપ્પા હમેશાં કહે કે,”એક ક્ષત્રીયનો દીકરો પથ્થરમાંથી પાણી કાઢી શકે તો દીકરી કેમ નહી ?
   રાજપુત યુવા વેબસાઇટ દ્રારા તૃપ્તિબા રાઓલ ને આવા ઉમદા વિચાર ને સંઘર્ષ અને મહેનત સાથે સમાજમા વિશિષ્ઠ અને પ્રશંસનીય કાર્યો કરતા સમાજની ક્ષત્રાણીઓને “ક્ષત્રિય નારી રત્નો” બુકના માધ્યમ થી સમાજ સમક્ષ લાવવા બદલ ખુબ અભિનંદન…

Advertisements

નવદુર્ગાના નવ ક્ષત્રાણી રૂપે ચોથા રાજપૂતાણી

Standard

હિનાબા કિરીટસિંહ રાઓલ (રાજપીપળા – ભરૂચ)
(ઘુમર,રાસ શિક્ષક અને સંસ્થાપક – “બચપના સ્કુલ- રાજપીપળા”

નવદુર્ગાના નવ ક્ષત્રાણીરૂપે આજના ચોથા રાજપૂતાણી.

   ગુજરાતમા જેમ ગરબા પ્રચલિત છે એમજ રાજસ્થાનમા રાજપૂત સમાજનુ ઘુમર ખુબજ પ્રચલિત છે. રાજપુત સમાજની સંસ્ક્રુતિ અને ઇતિહાસને વિશ્વભરમા પ્રસારવાના હેતુથી દરવર્ષે જયપુર ખાતે “ઘુમર” કાર્યક્રમનુ આયોજન થાય છે. જેમા ભારતના વિવિધ રાજ્યો તેમજ બહારના દેશમાથી પણ રાજપુતાણીઓ આવીને ભાગ લે છે. જેમા આ વર્ષે રાજપીપળાની રાજપૂત દિકરીઓએ ભાગ લીધો હતો અને કાર્યક્રમમા સતત ૧૨ મિનિટ ફોક ગરબા અને તલવારરાસ કરીને સૌને મત્રમુગ્ધ કરીને પ્રથમ પુરષ્કાર પ્રાપ્ત કર્યો હતો. અને સમગ્ર નર્મદા તેમજ ગુજરાત રાજપૂત સમાજનુ નામ રોશન કર્યુ હતુ. અને જેની સફળતાનો પુરો શ્રેય હિનાબા રાઓલ અને એમની ટીમને જાય છે.
  હિનાબા રાઓલ કે જે રાજપીપળાના છે. પરિવારમા માતા-પિતા એક ભાઈ અને એક બહેન છે. પિતાજી નાની દુકાન ચલાવે છે. હિનાબાનો અભ્યાસ બી.એ અગ્રેજી સાથે છે. આર્થિક સ્થિતિ સારી ન હોવાથી અભ્યાસ સાથે સાથે જ સ્કુલ શિક્ષક તરિકે નોકરી કરતા રહયા છે. નાનપણથી જ સાસ્ક્રુતિક ન્રુત્યનો શોખ હોવાથી જાત મહેનતથી આજે પોતે સાસ્કુતિક ન્રુત્યમા ઘુમર, રાસ, તલવારબાજી મા મહારથ હાંસિલ કરીને એક અલગ ઓળખ ઉભી કરી છે.
  રાજપીપળા રાજપૂત સમાજના દર નવરાત્રીના આઠમ નિમિતે હિનાબા અને એમના ગ્રુપ દ્રારા ખુબજ અદભૂત તલવાર રાસ સાથે મહાઆરતી થાય છે.આજે સમાજના દિકરીઓને રાજપીપળા ખાતે ડાન્સ,ગરબા અને ઘુમર ક્લાસીસ નિશુલ્ક આપે છે. એ સિવાય નર્મદા જીલ્લાના રાજકીય કાર્યકમ હોય કે આપણા સમાજનો કાર્યકમ એની સાંસ્ક્રુતિક પ્રદશનની જવાબદારી હિનાબા ની જ હોય છે. 
 
   હિનાબા નાના બાળકો માટે રાજપીપળામા પોતાની પ્રિ-સ્કુલ પણ ચલાવે છે. તેઓ રાજસ્થાન ખાતે આયોજીત ઘુમર મા પ્રથમ પુરષ્કાર પ્રાપ્ત કરેલ છે એ ઉપરાંત “નર્મદારત્ન” પુરષ્કારથી સન્માનિત થઈ ચુકયા છે. નર્મદા કલેકટર પણ એમને જીલ્લાવતી સન્માનિત કરી ચુકયા છે. રાજપીપળા રાજપૂત સમાજ દ્રારા આયોજીત સામાજીક કાર્યક્રમો સમુહલગ્ન – નવરાત્રીમા પોતાની જવાબદારીથી હમેશા કાર્ય કરે છે. તલવારબાજી, સાફા પાઘડી બાંધવાથી કરીને ઘુમર બહેન-દિકરીઓને શીખવાડે છે.
    રાજપુતોની ઘુમર,રાસ તલવારબાજી જેવી સાંસ્ક્રુતિક પંરપરાઓને પોતાની કળાના માધ્યમથી આજના આધુનિક સમયમા જિંવત રાખીને દેશ-વિદેશમા વધુ પ્રચલિત કરી છે. રાજપૂતયુવા દ્રારા હિનાબાને સાસ્ક્રુતિક માધ્યમથી સમાજને વારસાને ઉજાગર કરતા રહેવા બદલ ખુબ ખુબ અભિંનદન…

નવદુર્ગા ના નવ ક્ષત્રાણી રૂપે ત્રીજા રાજપુતાણી

Standard

ચેતનાબા પરીક્ષિતસિંહ જાડેજા (અકરી હાલે ભુજ – કચ્છ)
(પ્રમુખશ્રી, કચ્છ જીલ્લા મહિલા ક્ષત્રિય સભા)
(વાઇસ ચેરમેન & સંચાલક, રાજપૂત કન્યા છાત્રાલય ભુજ.)

નવદુર્ગા ના નવ ક્ષત્રાણી રૂપે આજના ત્રીજા રાજપુતાણી.

    ચેતનાબા જાડેજા મૂળ ત્રાપજ ના દિકરી અને લગ્ન અકરી – અબડાસા પરીક્ષિતસિંહ જાડેજા સાથે થયા. પરિવારમા એક દીકરા હતા અને દીકરી છે.
        રાજપૂત સમાજ ના દરેક સામાજિક કાયઁ મા સતત સહયોગી અને અગ્રેસર હોય પછી એ સમાજના સમૂહલગન હોય કે વિધાર્થી સરસ્વતી સન્માન સમારોહ કે પછી સમાજના દિકરીના અભ્યાસ માટેની ચિંતા.
 
     ચેતનાબા એ સમાજ ના બહેનો માટે ખાસ કચ્છ મા પ્રથમ વાર ભૂજમાં નવરાત્રીનૂ આયોજન કર્યું છે. શિક્ષણ ક્ષેત્રે છેલ્લા 8 વર્ષથી ભુજ ખાતે કચ્છ રાજપૂત ક્ષત્રિય સભા સંચાલિત સમાજ ની કન્યા છાત્રાલય સંભાળે છે. ભુજ જિલ્લાના વિસ્તાર ના દીકરીઓ કે જે ધોરણ 07 થી કોલેજ સુધી અભ્યાસ કરતા હોય એ દરેક દીકરીઓ કન્યા છાત્રાલય મા રહે છે. અને ચેતનાબા દિકરીબાઓને શિક્ષણ ની સાથે સાથે સંસ્કાર નું સિંચન પણ કરતા રહે છે.

   ચેતનાબા ના જીવનમાં અનેક સુખ અને દુખ અને નિરાશા આવી ખાસ તો જયારે તેમના યુવાન વયના 18 વર્ષના  પૂત્ર અકસ્માતમા ગુમાવ્યા. માનસીક ખૂબ જ હતાશા આવી એ ખખેરીને દીકરાનુ શિક્ષણ પૂરું ન કરી શકયા તો  દીકરા નૂ સપનું હતું કે આઈ પી એસ (IPS) બનવાનૂ એટલે તેનૂ સપનું પૂરું કરવા માટે મનોબળ દ્રઢ કરીને ભુજ ખાતે સમાજના દીકરી અને દીકરાઓ માટે સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાના વર્ગો નિશુલ્ક ચાલુ કરી દીકરાને શિક્ષાંજલી આપી.

   સામાજિક કાર્યો કરવા માટેનો જે સમય આપ્યો તે માટે તેમના પરિવાર નો ખૂબજ  સહયોગ રહ્યો  છે. ખાસ કરીને એમના પતિ ,પુત્ર અને પુત્રી ખૂબ જ સહયોગ આપતા રહ્યા છે.
    ક્ષત્રિય નારીરત્ન પુરષ્કાર થી ચેતનાબા સન્માનિત થઈ ચૂક્યા છે. રાજપૂત યુવા દ્રારા ચેતનાબા સામાજિક અને શૈક્ષણિક ક્ષેત્રે હમેશા સમાજ ના દીકરીઓને મદદરૂપ થતા રહે એજ શુભેચ્છાઓ..

નવદુર્ગા ના નવ ક્ષત્રાણી રૂપે બીજા રાજપુતાણી

Standard

સિંધુ જેટલા સિદ્ધાંતો કરતા બિંદુ જેટલું આચરણ કરવુ શ્રેષ્ઠ – ભારતીબા સોઢા

નવદુર્ગા ના નવ ક્ષત્રાણી રૂપે આજના બીજા રાજપુતાણી

ભારતીબા રાજુભા સોઢા (મૂળગામ : દુર્ગાપુર – કચ્છ , હાલે ગાંધીનગર)

મૂળગામ દુર્ગાપુર (માંડવી) રાજુભા સોઢા ના 2 દીકરા અને 1 દિકરીબા એટલે ભારતીબા સોઢા. ભણવામા ખુબજ હોશિયાર ભારતીબા એ ધોરણ 12 સુધીનો અભ્યાસ જવાહર નવોદય વિદ્યાલય – ડુમરા ખાતે કર્યોં.

એ પછી આગળ કોલેજ મા જઈને ભણવુ એ સમયે દીકરીઓ માટે બહુ અઘરુ હતુ એટલે ઇન્દિરા ગાંધી ઓપન યુનિવર્સીટી માંથી એકસ્ટર્નલ મા બી.કોમ નો અભ્યાસ પૂરો કર્યો. અને ત્યારબાદ એમ.એ પણ કર્યું. પોતાના ખર્ચને પહોંચી વળવા પોતે ઘરે વિધાર્થીઓને ટ્યુશન આપતા.

વ્યકિતને પોતાની જાતને સાબિત કરવા માટે ખુબજ સંઘર્ષ કરવો પડે છે. એમના કુટુંબ મા ક્યારેક કોઈ દીકરી એ નોકરી કરી નથી જ્યારે ભારતીબા અભ્યાસ સમયેથી જ સરકારી સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાઓની તૈયારી કરતા અને આવી જ એક સરકારી પરીક્ષા પાસ કરીને હાલ તેઓ ગાંધીનગર સહયોગ સંકુલ મા કુટિર ઉધોગ મા ગ્રેડ – ૨ ના અધિકારી તરીકે ફરજ બજાવે છે. અને હાલ પોતે GPSC ની તૈયારી પણ કરી રહ્યા છે.

  તેઓ સાથે સાથે એમના ગામ દુર્ગાપુર (માંડવી) ખાતે અભયમ વિધામંદિર નામે ધોરણ ૧ થી ૯ સુધી સ્કૂલ પણ ચલાવે છે. જેનો હેતુ અંતરિયાળ ગામડાઓ મા રહેતી દીકરીઓને ઉચ્ચ અભ્યાસ આપીને સક્ષમ બનાવાનો છે, શિક્ષણ ની સાથે સંસ્કાર નુ પણ સિંચન થાય એવુ શિક્ષણ આ સ્કૂલ ના માધ્યમ થી આપવાનો પ્રયાસ તેમના દ્રારા કરાય છે.

  એ સિવાય રાજપૂત યુવા વેબસાઈટ ના માધ્યમથી ગુજરાત રાજપૂત (ક્ષત્રિય) સમાજ ના 50 સભ્યો દ્રારા સાથે મળીને ઉભી કરાયેલ રાજપુતાના બિઝનેશ એમ્પાયર પ્રા.લી કંપની મા પણ તેઓ એક માત્ર દિકરી સભ્ય છે. જેમા આજના સમયે આર્થિક ધોરણે સ્વાવલંબી બની રહેવા માટે કંપની ના માધ્યમથી સાથે મળીને સક્ષમ થઈ સમાજ ઉપયોગી બની રહેવાનો ઉદેશ્ય છે.

     વિશિષ્ઠ ઉપલબ્ધી મા..  Daughter of Gujarat તેમજ ક્ષત્રિય નારી રત્નો ના પુરષ્કાર થી સન્માનિત થઈ ચૂક્યા છે. એ સિવાય  સ્પર્ધાત્મક પરીક્ષાની તૈયારી માટે યુવાઓને માર્ગદર્શન પણ પુરુ પાડે છે.

   સત્ય ગમે તેટલુ મજબૂત હોય પણ એને સાબિત કરવા દ્રઢ સંકલ્પ અને અથાગ મહેનત કરવી જ પડે છે. જે ભારતીબા એ કરી બતાવ્યુ છે. પોતામાં શ્રદ્ધાં રાખો , વિશ્વાસનું નિર્માણ કરો અને જાતને બુલંદ બનાવીને નવાનવા મૂકામ તરફ કેવી રીતે લઈ જવી એની ખેવના રાખો તો મંઝિલ જરૂર મળશે જ.
    ” સેવા કરવા માટે પૈસા જરૂરી નથી, પરંતુ આપણું સંકુચિત જીવન છોડવાની અને ગરીબો સાથે એકરૂપ થવાની છે “

રાજપૂત યુવા વેબસાઈટ તરફ થી ” આપણા વિચારો જ આપણું ભવિષ્ય ” ની વાતને સાર્થક કરતા ભારતીબા સોઢા ને ખૂબ ખૂબ અભિનંદન..

નવદુર્ગાના નવ ક્ષત્રાણી રૂપે પહેલા રાજપુતાણી

Standard

અડગ મન અને દ્રઢ સંકલ્પથી બને પગે વિકલાંગ હોવા છતા પોતાની એક અલગ ઓળખ બનાવતા મનિષાબા ઝાલા.

નવદુર્ગા ના નવ ક્ષત્રાણી રૂપે આજના પહેલા રાજપુતાણી

મનીષાબા છત્રસિંહ ઝાલા (મૂળગામ – કમાલપુર હાલે અમદાવાદ)

   છત્રસિંહ ઝાલાને ત્યા 2 દીકરા બાદ એક દિકરીબા એટલે મનિષાબા નો જન્મ થયો. નાની ઉંમરે જ તાવ આવતા ઇન્જેક્શન (દવાઓ) ની આડઅસર થી બને પગ અને એક હાથ લકવા મારી ગયો. આ પછી અનેક વર્ષો સુધી દવાઓ લીધી તેમ છતા કઈ ખાસ ફરક પડ્યો નહિ. તેમ છતા અનેક વર્ષો સુધી દવાઓ ચાલુ રાખી પરંતુ બને પગથી વિકલાંગ રહયા પણ એક હાથમા થોડો ફાયદો થયો.

    નીડર અને દ્રઢ સંકલ્પ મન વાળા મનિષાબા જરા પણ હિંમત હાર્યા વગર ધોરણ 10 ના અભ્યાસ પછી એમને ઘરે બેઠા જ એમ.એ સુધી નો અને ત્યારબાદ ડી.ટી.પી નો કોર્સ કરી ને ડીગ્રી પ્રાપ્ત કરી. પરંતુ એમની ઈચ્છા તો ઉચ્ચા આસમાન ને આંબવાની હતી અને એ માટે જ એ કઈક અલગ જ કરવા માંગતા હતા એટલે એ વિકલાંગ હોવા છતા એક સિવણ કલાસ મા શીખવા માટે ગયા પરંતુ વિકલાંગ હોવાથી એ ન શીખી શકે એમ કહીને એ કલાસીસ માથી એમને નાસીપાસ કરવામા આવ્યા પરંતુ મનમા શીખવાની દ્રઢ ઈચ્છા હોવાથી એમને ઘરે પોતાનુ શિવણ મશીન વસાવ્યુ અને ધીરે ધીરે અનેક વર્ષોની મહેનત થી  કપડાઓ (ડ્રેસ, ચણીયા ચોરી) સીવતા અને બનાવતા શીખ્યા.

   સમયાંતરે ડિઝાઇનિંગ અને બનાવટ મા એમને એવી સરસ કુશળતા આવી ગઈ કે આજે પોતે જાતે ડિઝાઇન તૈયાર કરીને વિવિધ પ્રકાર ના સ્ત્રી પરિધાનો તૈયાર કરે છે. એમના બનાવેલી ડિઝાઈનો ના કપડાઓ સ્ત્રીઓમા ખુબજ લોકપ્રિય છે. અને એમના દ્રારા તૈયાર કરાયેલા આ ડિઝાઈનર કપડાઓ ની આજ એક અલગ જ ગ્રાહકવર્ગ ઉભો કર્યો છે.

  મનીષાબા ને આજે એમના વિસ્તાર મા બહેનો દીદી કહીને બોલાવે છે. જીવનમા પડકારો ઝીલવાની મહત્વાકાંક્ષા લઈને જન્મેલા મનિષાબા બને પગે વિકલાંગ હોવા છતા પોતાના ક્ષેત્ર મા એક વિશિષ્ઠ મુકામ (મંજિલ) પ્રાપ્ત કરેલ છે. નાનપણ થી બને પગ અને હાથ લકવો મારી જવા છતા હિંમત ન હારી અને કંઈક મેળવાની ધગશ થી સંઘર્ષ કરતા રહયા અને આજે રાજપૂત (ક્ષત્રિય) સમાજ ની દિકરીબાઓ માટે એક ઉદાહરણ સાબિત થયા છે.
  ક્ષત્રાણી નારીરત્ન પુરષ્કાર થી પણ તેઓ સન્માનિત થઈ ચૂક્યા છે.

વ્યાપારિક પૂછપરછ માટે આપ એમનો સંપર્ક કરી શકો છો.
મનિષાબા ઝાલા (અમદાવાદ) મો. 97243 83861

આત્મવિશ્વાસ અને દ્રઢ સંકલ્પ થી પોતાની ઈચ્છા ને એક સફળ કાર્યમા પરિપૂર્ણ કરનાર ક્ષત્રાણી મનિષાબા ઝાલા ને રાજપૂત યુવા વેબસાઈટ તરફ થી ખૂબ ખૂબ અભિનંદન..જીવનમા ઉતરોતર પ્રગતિ કરે એજ શુભેચ્છા સાથે જય માતાજી.

કાઠિયાણી

Standard

કાઠિયાણી

કારતક મહિનાને એક દિવસે બપોર નમતા હતા. પાંચાળના ડુંગરા વીંધીને એક વેલડું ચાલ્યું આવતું હતું. બેય પડખે બે ભાલાળા વોળાવિયા પોતાની ઘોડીઓને ખેલવતા આવતા હતા. આરસપહાણના પોઠિયા જેવા ધોળા ને ધીંગા બે વાગડિયા બળદો એવા વેગમાં પંથ કાપતા હતા કે જાણે ઘર ભણી જાતા હોય એવું કળાઈ આવે.

બળદની ધીંગી ધીંગી ડોકમાં ઘૂઘરમાળ રણઝણતી હતી. વચ્ચે વચ્ચે ગળે ઝૂલતી ટોકરીના રણકાર સાદ પુરાવતા હતા અને વેલડાનાં પૈડાંમાં પરોવેલી પાંદડીઓ પણ રૂમઝૂમ થાતી હતી. ડુંગરના ગાળામાંથી સામા પડછંદા ઊઠીને ત્રણે સૂરની જમાવટમાં ભળી જતા હતા. બળદના વેગમાં વધઘટ થાય તેમ તેમ એ રણઝણાટનાં ધીરાં-અધીરાં મેાજા વગડાના સૂસવતા પવનની લહેરો ઉપર હિલોળે ચડતાં હતાં. બળદને અંગે ઝૂલતી હીરભરી ઝુલ્યોમાંથી અને બળદનાં શીંગ ઉપર સજેલી ખોભળોમાંથી નાનકડાં આભલાં જાણે સૂરજનાં કિરણોની સામે સનકારા કરી રહ્યાં હતાં. એવું ભરતકામ તો સોરઠિયાણીના રળિયામણા હાથ વિના બીજુ કોણ કરી જાણે?

એવા રઢિયાળા હાથવાળી એક કાઠિયાણી આ વેલડીમાં બેસીને પોતાના મહિયરમાંથી સાસરે આણું વાળીને જાતી હતી. બળદ જરાક ઢીલા પડતા કે તરત માફામાંથી ડોકુંકાઢીને કાઠિયાણી ગાડાખેડુને ટૌકા કરતી હતી કે, “ભાઈ ! હાંક્યે રાખ્ય, મારા વીર ! ઝટ વાળુ ટાણે પોગી જાયેં.”

કાઠિયાણીને આજ રાતે પહોંચીને એના રંગભીના કંથની પથારી કરવાના કોડ હતા.

રણવગડામાં એકલી એકલી નાચ કરતી અપ્સરા જેવી એ રાતી ચોળ વેલડી પાંચાળના સીમાડા વળેાટીને જે વખતે ગોહિલવાડના મુલકમાં દાખલ થઈ, તે વખતે સંધ્યાકાળના હૈયામાં જાણે કોઈએ કટારી હુલાવી હોય તેમ રાતા લોહીની શેડ્યો વછૂટતી હતી. વટેમાર્ગુઓના લાંબા લાંબા પડછાયા માથાં વગરના ખવીસ જેવા વાંસે દોડતા હોય તેવા લાગતા હતા. લોહિયાળું મોઢું લઈને સૂરજ મહારાજ ડુંગરની પછવાડે કોઈ દરિયામાં નાહવા ઊતરતા હતા.

કેડાને કાંઠે એક ખેતર હતું. તેમાં એક આદમી ભેંસો ચારે છે. વેલડું જોતાં જ એ આદમીએ પોતાની ભેંસો રેઢી મૂકીને દોટ દીધી, પણ રીડ ન પાડી. હાંફતો હાંફતો એ વેલડાને અાંબ્યો અને ધીરે સાદે અસવારોને પૂછવા મંડ્યો : “જુવાન્યો ! કિયા ગામની વેલ્ય છે ?”

“ રાજપરાની.” વાળાવિયે કહ્યું.

“ કીસેંથી આવતા સો, બાપ ?”

“ પાંચાળમાં ભાડલેથી.”

“ વેલડામાં કમણ બીઠું સે ?”

“ આઈ સજુબાઈ : રાજપરા-હાથિયા ધાધલનાં ઘરવાળાં : દેવાત ખાચરનાં દીકરી.”[૧]

“જુવાન્યો ! ભૂંડો કામો કર્યો. આ મોતને મારગતમુંહીં કુંણે દેખાડ્યો !”
“કાં ?”

“આંસે નજર કરો. સામી દેખાય ઈ ભીમડાદ દરબારની મેડિયું. ગામને સીમાડેથી સારું બાઈમાણસ આબરૂ સોતું નસેં, મોળા બાપ ! ગજબ કર્યો.”

“પણ છે શું ? “

“આ માઢમેડી જોઈ? ભીમડાદનો દરબાર ખોખરો શેખ મેડીએ બીઠો બીઠો આખી સીમમાં શકરાના જેવી નજરું ફેરવ્યા કરે છે. ચારે ફરતાં કાઠીએાનાં ગામડાં ઉપર ટાંપે ટાંપેને કાઠિયાણિયુંની ગારગોરમટી નરખે છે, કાઠિયાણિયુંની માંડછાંડનાં ઈને સપનાં આવતાં સેં. કાઠિયાણીનાં મોઢાંનો તો ઈ કાળમુખો જાપ જપતો સે, બાપ ! એક રાત ઈની મે’માનગતિ ચાખ્યા વન્યા કોઈ રેઢું ઓંજણું જાવા પામતું નથી. જોવો બાપ, નદીને કાંઠે ઈની માઢમેડી ઝપેટા ખાતી સેં. નદીનાં પાણી ઈના મોલ હારે થપાટાં ખાતાં સેં. ભા ! ગજબ કર્યો તમે !”

“બીજો કોઈ મારગ છે ? ”

“ ના રે, મોળા બાપ ! મારગ કે બારગ? કાંણુંય ન મળે. જીસેં જાઓ તીસે બબે માથેાડે નદીના ભેડા ઊભા છે. ગામ સોંસરવા થઈને આ એ જ મારગ એાલ્યે કાંઠે જીસેં.”

“ત્યારે ગામ વચ્ચોવચ જ હાલવું પડશે?”

“ બીજો ઉપા’ નસેં બાપ !”

વેલડાનો પડદો એક બાજુ ખસેડીને આઈ સજુબાઈએ ડોકું કાઢ્યું : ચંદ્રમાએ જાણે વાદળના અંતરપટમાંથી મોઢું બતાવ્યું. જાણે કાંઈયે આકુળવ્યાકુળતા ન હોય, તેમ આઈએ ડાંગવાળા આદમીને પગથી માથા સુધી માપી લીધો: કાળાભમ્મર કાતરા, માથે મોટો ચોટલો, ડોકમાં માળા, અને અાંખમાં સતધર્મનાં તેજ જોઈ એ આદમીને પારખ્યો, પૂછ્યું:

“દેવીપુતર લાગો છો, બાપ !”

“હા, આઈ ! ચારણ સાં. ગજબ…”

“કાંઈ ફકર નહિ, ભા ! કાંઈ હથિયાર રાખો છો ?”

ચારણની કેડે કટાર ખેાસેલી હતી. ભેટમાંથી કાઢીને ચારણે આઈ ભણી લાંબી કરી. આઈએ તે ઉપાડી લઈને કહ્યું :

“રંગ તુને ! હવે મૂઠિયું વાળીને રાજપરાને રસ્તે વહેતો થા, અને કાઠીને વાવડ દે, બાકી તો જેવી સૂરજ ધણીની મરજી, મારા વીરા !”

ભેંસનું ખાડું રેઢું મેલીને ચારણે ડાંફો ભરવા માંડી.

વેલડું હાલ્યું. નદી વળોટી. ગામ વીંધ્યું. સામે કાંઠે ચડીને વહેતું થયું. ગામથી દોઢેક ખેતરવા પહોંચ્યું ત્યાં વાંસેથી ખેપટ ઊડતી ભાળી. જોતજોતામાં તો દસ દાઢીવાળા અસવારો લગોલગ આવી પહોંચ્યા. આઈ એ એના વોળાવિયાને ચેતવ્યા : “ખબરદાર! અધીરા થાશો નહિ !”

વોળાવિયાએાએ હાથમાં ઉગામેલાં ભાલાં પાછાં મૂકી દીધાં. તરવારોની મૂઠ પર પડેલા એમના પંજા પાછા ખેંચાઈ ગયા. આઈની આજ્ઞા સાંભળીને બેય કાઠીએાની ભ્રૂકુટિ સામસામી ખેંચાઈને ભેળી થઈ ગઈ અસવારોએ આવીને પડકાર કર્યો :

“વેલ્યુને પાછી વાળો, અટાણે નહિ હાલવા દેવાય; દરબારનો હુકમ છે. અહીં ચોર-લૂંટારાનો ભો છે.”

વેલડાનો પડદો ફરી ખસ્યો. કાઠિયાણીએ મોં મલકાવ્યું. ગલગોટા જેવું મોં મલકતાં તો ભીમડાદના અસવારો પીગળી ગયા. પોથીના લાલ લાલ રંગમાં રંગેલા એના દાંતનીકળીઓ દેખાણી. દાંત ઉપર જડેલી હેમની રેખા ઝબૂકી.

“અમને ક્યાં લઈ જાવાં છે ?” આઈ એ મીઠે સાદે પૂછ્યું.

“અમારા શેખસાહેબનાં મે’માન થાવા.” અસવારોએ હિંમત રાખીને નોતરું દીધું.

“એ… એ…મ ? શેખસાહેબને તો અમેય જાણીએ છીએ, ભા ! એમના મે’માન થવાની તો સહુને હોંશ હોય, પણ આમ સપાઈ-સપરાંની સાથે હાલ્યાં આવે ઈ તો કોક ગોલાં હોય ! અમે એમ નો આવીએ. જઈને દરબારને કહો કે મે’માનગતિ કરવી હોય તો પંડે આવીને તેડી જાય; બાકી, તમથી તો વેલ્યુ નહિ પાછી વળે.”

અસવારોએ એકબીજાની સામે નજર નેાંધી, આવી કોઈ રસીલી હુરમે આજ સુધી આવો રાજીપો નથી બતાવ્યો એમ લાગ્યું. એક અસવાર નોખો તરીને બાપુને બોલાવવા ચાલ્યો. બાકીના નવ જણા વેલડાને વીંટીને ઊભા રહ્યા.

ખોખરા શેખને ઘોડેસવારે જઈને ખબર દીધા. એમણે ઇશ્કનો લેબાસ સજ્યો. હીનાનું અત્તર એના કિનખાબના કબજામાં ફોરવા લાગ્યું. સોનાની મૂઠવાળી તલવાર એણે બગલમાં દાબી, અને હીરે જડેલો જમૈયો ભેટમાં ધરબ્યો. પંખી જેમ એની માદાને માથે જાય તેમ ખાખરો શેખ ઘોડે ચડીને વેલ્ય ભણી વહેતો થયો.

કાઠિયાણીએ ફરી વાર ડોકું કાઢ્યું, છાતી પણ બહાર બતાવી. એના કાંડાની ઘૂઘરીજડિત ચૂડીઓ રણઝણી ઊઠી. માથેથી આછું મલીર અંબોડા ઉપર ઢળી પડ્યું, હેમની દીવીમાં પાંચ વાટ્યો પ્રગટાવી હોય તેવી પાંચ આંગળીએાવાળા હાથમાં લાલ હિંગળો જેવો પડદો ઝાલી રાખ્યો. કાઠીયાણી જાણે આફરીન થઈને શેખસાહેબ ઉપર કામણગારુંરૂપ ઢોળવા લાગી.

“આવો ને અંદર !” એટલાં જ વેણ એના પરવાળા જેવા હોઠમાંથી ટહુક્યાં, નેણ ઊછળ્યાં ! વોળાવિયા કાઠીઓનાં માથાં જાણે ફાટી પડ્યા. ખોખરો ઘોડેથી ઊતરીને વેલ્યમાં ચડવા ગયો, કેડ સુધી અંદર દાખલ થયો. હાથ પહોળાવીને માશુકને છાતીએ ચાંપવાની જ વાર હતી: એક જ વેંતનું અંતર હતું : ત્યાં તો ભોંણમાંથી ફૂંફાડો મારીને કાળી નાગણી છૂટે તેમ સજુબાના હાથમાંથી કટારી છૂટી. ખોખરાની ઢાલ જેવડી છાતીમાં છેક કલેજા સુધી એ કટારી ઊતરી ગઈ. ઘડી પહેલાંની કામણગારી કાઠિયાણીએ ચંડીનું રૂપ ધર્યું. ગોઠણભર થઈને એ દૈત્યની છાતી ઉપર ચડી બેઠી. દાંત ભીસીભીસીને કટારી ઉપર જોર કરવા લાગી. ખોખરાની પહોળી ગરદનમાંથી એટલો જ અવાજ નીકળ્યો : “ દગા ! દગા ! દગા !”

સિંહણ ત્રાડ દે તેમ સજુબાએ ચીસ પાડી : “તૂટી પડો ! કટકેાય મેલશો મા ! ”

વેલ્યમાં ખોખરાનાં આંતરડાંનો રાતોચોળ ઢગલો થયો; બહાર ખોખરાના સિપાઈ અને કાઠીઓ વચ્ચે ધીંગાણું મચ્યું. કાઠી બચ્ચાઓએ તરવાર ખેંચીને સબોસબ ઝીંક બોલાવવા માંડી. તાશેરો કરનાર સિપાઈઓ મર્યા, બાકીના ઘાયલ થયા. કેટલાક ભાગ્યા. કાઠીએાના પણ કટકેકટકા ઊડી ગયા.

અંધારાં ઘેરાતાં હતાં. કાઠિયાણીની લોહિયાળી કટાર ચાંદરડાંને અજવાળે તબકતી હતી. ત્યાં તો ચારણ અને હાથિયા ધાધલની વહાર આવી પહોંચી. લોહીમાં રંગાયેલી કાઠિયાણીને જોઈને કાઠીની છાતી ઉપર પાસાબંધી કોડિયાની કસો તૂટવા લાગી. વેલડું રાજપરે પહોંચ્યું. મધરાતે ચંડિકામટીને એણે જોબનના શણગાર સજ્યા. એની આંખમાં કંથડો કાંઈક જોઈ રહ્યો.

ચારણે જોયું કે ભીમડાદના માઢ ઉપર દીવા ઓલવાયેલા હતા. ગામમાં સમી સાંજે સોપો પડી ગયેા હોય એવી ધાક બેસી ગઈ હતી. ખોખરાની કાયા લોહીમાં રગદોળાતી સીમાડે પડી હતી.

રાતોરાત ચારણ ભડલી પહેાંચ્યો; ત્યાંના કાઠીએાને કહ્યું : ”હાલો બાપ, આકડે મધ અને માખિયું વિનાનું છે. ભીમડાદના તાલુકા ઉપર તમારી નોબત્યું વગડાવીને નેજો ચડાવી દ્યો.”

ભડલીવાળા આળસુ કાઠીએાએ કહ્યું : “ હા બા, સવારે પરિયાણ કરશું.” અને વધામણી લઈને આવનારા ચારણનો એમણે કાંઈ આદર ન કર્યો.

રાતોરાત ચારણ ભાગ્યો : કુંભારા ગામમાં જઈને મેરામ ખાચરને ખબર દીધા : “બાપ, જોગમાયા ભડલીવાળાના કરમમાંથી ભૂંસીને ભીમડાદ તને દે છે, લેવું છે ?”

એ મેરામ ખાચર કોણ ? એાળખાણ આપીએ : પાળિયાદના દરબાર માચા ખાચરના એ મોટેરા કુંવર. સાવકી મા હતી. નવાં આઈને પેટ પણ નાનેરા ભાઈ જન્મેલા હતા. એક વખત માચા ખાચરનું શરીર લથડ્યું. મોતની પથારી પથરી પથરાણી. દરબારની પાસે બેસીને કાઠિયાણી કલ્પાંત કરવા લાગી : “કાઠી ! તમારું ગામતરું થયે મારા છોકરાનું શું થાશે ? આ મેરામ મારા પેટને વીઘોય જમીન નહિ ખાવા દે, હો ! ને હું રઝળી પડીશ.”

આવું આવું સાંભળીને આપા માચાનો જીવ ટૂંપાતો હતો. એનું મોત બગડતું હતું.

મેરામ ખાચરને ખબર પડી. બાપુની પથારી પાસેઆવીને એણે માળા ઉપાડી; બોલ્યા : “આઈ, શીદને ઠાલાં મારા બાપની છેલ્લી ઘડી બગાડો છો ? આ લ્યો, સૂરજની સાખે માળા ઉપાડું છું કે પાળિયાદની તસુ જમીન પણ મારે ન ખપે. અને મારા ભાગ્યમાં હશે તો વિધાતાયે નહિ ભૂંસી શકે. જાઓ, આઈ ! મેાજ કરો. અને બાપુ, તમારા જીવને સદ્દગતિ કરો.”

માચા ખાચરનો દેહ છૂટી ગયેા. આઈ એ પસ્તાવો કર્યો. એણે ઘણા કાલાવાલા કરી જોયા : “બાપ મેરામ, તું તારા ભાગનો ગરાસ તો પૂરેપૂરો લે.”

પણ મેરામ ખાચર લીધી પ્રતિજ્ઞા લોપે નહિ. એણે ફક્ત કુંભારું ગામ અને સરવાની ત્રીજી પાટી રાખી. પોતે પાળિયાદમાંથી રહેણાક કાઢી નાખ્યાં અને સરવે જઈ રહ્યા.
એવા મેરામ ખાચરને ચારણે ભીમડાદના વાવડ દીધા. જગદંબાએ જ જાણે કે મહેર કરી. રાતોરાત મેરામ ખાચરે ભીમડાદનો કબજો લીધો.

સવારે ભડલીવાળા ઝોકાં ખાતા ખાતા ભીમડાદ આવ્યા. ચારણે કહ્યું : “કાં બાપ ! ઊંઘી લીધું ? જાવ, તમને ગરાસ કમાતાં નો આવડે.”

પણ મેરામ ખાચરને જાણ થઈ કે ગઢવો પ્રથમ ભડલી ગયેલો હતો એટલે એણે સખપર ગામ ભડલીને આપ્યું. સારંગપર ગામ ચારણને મળ્યું. ચારણોએ એની બિરદાવલી લલકારી :

મેરામણ મેલ્યે, મહીપત બીજ માગવા,
(ઈ તો ) કુંજર ઠેલે કરે, મેંઢે ચડવું માચાઉત !

એક મેરામ ખાચર મૂકીને બીજા કોઈ રાજાએાની પાસે યાચવા જવું એ તો હાથીને છોડી ઘેટા ઉપર ચઢવા જવા બરોબર કહેવાય. મેરામ ખાચર એટલો બધો ઉદાર છે.

ઉન્નડ ગઢડે અન્ન દીએ, જીવો હાડીકે જે,
જેરુ કોટ મછરાજરો, ત્રીજો ટોડો તે.

જેમ ગઢડામાં ઉન્નડ ખાચર ને હાડકામાં જીવો ખાચર ઉદારતાથી રોટલો આપે છે, તેમ ત્રીજો દાતા માચા ખાચરનો પુત્ર મેરામ ખાચર છે.

!!એક મંગળસુત્રને ખાતર!!

Standard

સવારનો મંદ મંદ પવન નાનકડાં શહેરને પ્રાણવાન ઉર્જા આપી રહ્યો હતો. ‘ખોડલ સ્ટોન એન્ડ સેનિટેશન વેર” દુકાનનાં માલિક પ્રદીપ ભાઈ અને તેનો પુત્ર અલકેશ દુકાન ખોલીને બેઠાં હતાં, નાનકડાં શહેરમાં એનું નામ હતું, પ્રદીપભાઈને તો આ ત્રીજી પેઢીનો ધંધો હતો,ઉત્તમ પ્રકારનો માર્બલ,ગ્રેનાઇટ,કોટા અને રાજુલાનો પાણીદાર પથ્થર આ એકમાત્ર દુકાને મળતો, એટલામાં ફોનની ઘંટડી રણકી, અલ્પેશે ફોન ઉપાડ્યો સામેથી કોઈ છોકરી બોલી રહી હતી, ઝરણાં ના મધુર નાદ સમા અવાજે એણે પૂછ્યું

” ક્યાં મેં ખોડલ સ્ટોનકે માલિક પ્રદીપભાઈ સે બાત કર સકતી હું, મૈં મકરાણા રાજસ્થાન સે “યુનિવર્સલ સ્ટોન ફેકટરી” કી ઓરસે અંચલ બોલ રહી હું.”

” બોલીએ મેડમ મૈં પ્રદીપભાઈ કા લડકા અલકેશ બોલ રહા હું”
” આપને જો સ્ટોન નં. 230 સે લેકર 238 તક કી જો એજન્સી લેને કી બાત કહીથી વો હમારે ફેકટરીકે માલિકને મંજુર કર લી હૈ, ઔર કુછ કાગજાત પે સાઈન કરની પડેગી,ઔર કુછ રૂલ્સ ઔર રેગ્યુલેશન, ફોર્માલિટીઝ કરની પડેગી, તો આપ ઐસા કીજીએગા કી અગલી બારહ તારીખ કો પ્રદીપભાઈ કો યહાઁ આના પડેગા,ઔર સાથમે પાંચ લાખ રૂપિયા સિક્યુરિટી ડિપોઝીટ કે રૂપમે જમા કરવાના પડેગા વો આપ હમારે અકાઉન્ટ મેં 10 તારીખ સે પહલે જમા કર દીજીએગા.”

“વો તો સબ ઠીક હૈ લેકિન મેરે પાપાકી તબિયત અચ્છી નહિ ચલ રહી હૈ તો ઉનકી બજાય મૈં આ જાઉં તો નહિ ચલેગા” અલ્કેશે પૂછ્યું.
” આપ આ સકતે હૈ, લેકિન આપકે પાપાકો આના ભી જરૂરી હૈ, વરના હમ આપકો સ્ટોન કી એજન્સી નહિ દેંગે,ઐસા હમારે શેઠજીને કહાં હૈ.” એવું બોલીને અંચલે ફોન કાપી નાંખ્યો…

અલ્પેશે પ્રદીપભાઈ સામે જોયું, બોલ્યો “પપ્પા તમારી તબિયત સારી નથી, આપણે નથી જોઈતી એજન્સી” પ્રદીપભાઈ કાંઈ બોલ્યા નહિ… એણે મકરાણા પાછો ફોન લગાવ્યો, વાત થઇ પણ વળી એજ વાત આવીને ઉભી રહી કે તમો રૂબરૂ આવો તો જ તમને એજન્સી મળશે…

” અલકેશ પરમ દિવસે આપણે નીકળીએ, દામોદરને કહી દે ‘ડસ્ટર’ લઈને જવાનું છે, વળતાં આપણે શ્રીનાથજી, અને અજમેર પણ થતા આવીશું અને હા આજ તું પાંચ લાખ રૂપિયા સામેવાળી પાર્ટીમાં ટ્રાન્સફર કરી દેજે” આટલું બોલ્યાં ત્યાં પ્રદીપભાઈ ને હાંફ ચડી ગયો.

પ્રદીપભાઈ વરસોનાં અનુભવી વેપારી હતાં.જે સ્ટોનની એજન્સી તે રાખવા જઇ રહ્યા હતાં તે પત્થર મકરાણામાં ફક્ત અને ફક્ત “યુનિવર્સલ સ્ટોન ફેકટરી”ની ખાણોમાંજ મળે એમ હતો,એયને એકદમ સફેદ,ઈટાલિયન મારબલને પણ આંટી મારે એવો ક્રિસ્ટલ ક્લિયર,માર્બલ,ગ્રેનાઇટ,અને કોટા,વળી આ પ્રથમ એવો સ્ટોન હતો કે જે કુદરતી રીતે આઠ રંગોમાં ઉપલબ્ધ હતો. બસ એક જ નવાઈ હતી કે માલિક તેને રૂબરૂ શા માટે બોલાવે છે. એટલે જ તેઓ પોતાનાં પુત્ર અલકેશ ને ડ્રાઈવર દામોદર સાથે મકરાણા જવા નીકળ્યાં. દોઢ દિવસે તેઓ મકરાણા પહોંચ્યા. કંપનીના પાર્કિંગમાં ગાડી ઉભી રાખી. તેઓ સિક્યુરિટી ગેટ પાસે ઉભા રહ્યા.થોડી વાતચીત પછી તરત આગળની ભવ્ય બિલ્ડીંગમાંથી એક 30 વર્ષનો છોકરો હાથમાં એક આઈ ફોન સાથે,આંખોમાં રે બનનાં ગોગલ્સ ને તેજ ભરી ચાલ સાથે આવી રહ્યો હતો. તેને જોતા જ ચારે તરફ વાતાવરણમાં એક જાતની જાગરૂકતા ફેલાઈ ગઈ.

” શેઠ જી ખુદ આ રહે હૈ” કહકર ચોકીદારોએ સલામી તૈયાર કરી. યુવાન આવ્યો. ઘડી ભર પ્રદીપભાઈ, અને અલકેશને તાકી રહ્યો.અને પછી રે બન ના ગોગલ્સ ઉતારર્યા આંખો માં સહેજ ભેજ જણાયો અને એ બોલ્યો
” ઓળખ્યો મારો બાપ , માલો બાપ” અને એણે પ્રદીપ ભાઇનાં ચરણ સ્પર્શ કર્યા. અને શેઠને નવાઈ ભર્યો ઝાટકો લાગ્યો. અરે આતો પોતાને ત્યાં કામ કરતો ચેદિરામ નો છોકરો રઘુ છે.

” હા બાપ, હા બાપ” કહીને તેને રઘુને ગળે વળગાડ્યો, બેયની આંખમાંથી અશ્રુધારા વહેતી હતી. અલકેશ સહીત સૌ આ વિસ્મયકારક ઘટનાને જોઈ રહ્યા હતા. શેઠ પ્રદીપભાઈ અને રઘુ 30 વરસ પહેલાના સમયમાં પાછા સરકી ગયા હતાં.

છેદી રામ પ્રદીપભાઈને કામ કરતો, એક વખત રાજસ્થાનથી ટ્રક સાથે આવેલો અને કીધું કે આ પથ્થરનો સારો કારીગર છે. પથ્થરનું કટિંગ,મોલ્ડિંગ,અને ફિનિશિંગ, જેટલું રાજસ્થાની કારીગર કરે એટલું સારું અહીંના સ્થાનિક કારીગર ના કરી શકે એટલે પ્રદીપભાઈ એ પોતાના ‘ખોડલ સ્ટોન’ માં રાખી લીધો. વરસ દિવસમાં તે એક દમ કુશળ કારીગર તરીકે નામના મેળવી લીધી. પ્રદીપભાઈએ તેમનો પગાર પણ ડબલ કરી દીધો. એક વરસ પછી પોતાની પત્ની ખેમીને તેડી આવ્યો.ખોડલ સ્ટોનના છેવાડે બે ઓરડીમાં છેદિરામ અને ખેમી રહેવા લાગ્યા. ખેમી એકદમ સંસ્કારી પત્ની, સદા ઘૂંઘટ તાણેલો હોય, બસ પ્રદીપ ભાઈ નાં મમ્મી કે એની પત્ની આવે તો જ ખેમી આવે આ બાજુ નહીંતર એ પોતાની ઓરડી પાસે રાજસ્થાની ગીત ગાતી હોય, કશુંક ને કશુંક કામ કરતી હોય.

એક વરસ બાદ છેદિરામ દીકરાનો બાપ બન્યો, રઘુ એનું નામ પાડ્યું. શેઠે પાછો પગાર વધાર્યો, રઘુ નાનપણ થી જ ચબરાક છોકરો,ભલે રાજસ્થાની રહ્યો પણ જન્મ ગુજરાતમાં એટલે મિશ્ર ભાષા શીખ્યો અને પછી કડકડાટ હિન્દી, ગુજરાતી બેય બોલે, એક વર્ષ નો હતો ત્યારથી રઘુ પ્રદીપભાઈના ખોળામાં રમતો, એય સવારે પોતાની ઓરડીમાંથી છેદિરામ નીકળે,પોતાના રાજસ્થાની પોશાકમાં સજ્જ એવા રઘુને લઇ. શેઠજી રઘુને લઇ લે પોતાની ઓફિસમાં અને કાચના ટેબલ પર રમાડે. છેદી રામ પથ્થર કાપવાનાં, ઘસવાના,ફિનિશીંગ ના કામ માં હોય અને અહીં પ્રદીપભાઈ રઘુ સાથે રમે

” જો તાલો બાપ” એમ કહીને રઘુને તે છેદિરામ તરફ આંગળી ચીંધે… રઘુ એકશન કરે કાલીઘેલી ભાષામાં બોલે. પછી તો રઘુ જેમ જેમ મોટો થયો એમ પ્રદીપભાઈની સાથે રહેવા લાગ્યો. એ વખતે પ્રદીપભાઈ ને કોઈ સંતાન નહોતું. પછી પ્રદીપભાઈ ત્યાં અલકેશનો જન્મ થયો ત્યારે રઘુ પાંચ વરસનો હતો. એક વરસ પછી શેઠ અલકેશને લઈને ક્યારેક દુકાને આવે કે તરત જ રઘુ એની પાસે જાય અને અલકેશ ની આંગળી શેઠ તરફ કરે અને બોલાવે ” બોલ તાલો બાપ” અને પછી આંગળી બહાર કામ કરતા છેદી રામ તરફ રાખીને રઘુ બોલતો ” માલો બાપ”

હવે રઘુ દસ્ વર્ષનો થયો,શેઠે એને સ્થાનિક નિશાળમાં ભણવા પણ બેસાડ્યો. સાથો સાથ એ કામ શીખવા લાગ્યો.અને કઠણાઈ પણ શરુ થઇ, ખેમી બીમાર પડી,છેદિરામને પીવાની લત પડી, પ્રદીપભાઈ ધમકાવે પણ ખેમી અને રઘુ નજર સામે આવે એટલે નોકરીમાંથી ના કાઢે પણ હવે છેદિરામ શેઠની નજર માંથી ઉતારી ગયો. નિશાળેથી આવેલા રઘુ પાસે છેદિરામ બધું કામ કરાવે,પથ્થર કપાવે અને રાતે મોડે સુધી ઘસાવે.

અને ક્યારેક સવારે ચોકીદાર કહે ત્યારે ખબર પડે કે રાતે ખેમીને અને રઘુને છેદીરામે માર્યા. શેઠ હવે ગળે આવી ગયાં, થોડાક સમયમાં જ ખેમીનું અવસાન થયું, એના પછીના છ જ મહિનામાં જ ગામની એક ઉતાર કહી શકાય એવી બાઈને છેદીરામે ઘરમાં બેસાડી, અને હવે ફુલ પીવાનું શરુ થયું, અને રઘુ પર ત્રાસ શરુ થયો. બધું કામ બેય જણાં રઘુ પાસે કરાવે. શેઠે પોતાની ઓરડી ઓ ખાલી કરાવી. પણ રઘુને નોકરીએ રાખી લીધો, એટલા માટે કે આ છોકરો છેદીરામ પાસે રહે તો સતત માર ખાય. અને શેઠે એવી શરત કરીકે રઘુનો જેટલો પગાર હતો એ બધો છેદીને મળી જશે. એણે ક્યારેય અહીં ના આવવું, માની મમતાથી વિમુખ થયેલા, ને બાપના પરાક્રમથી ત્રાસેલાં છોકરાની સ્થિતિ ભયકર હતી. શેઠ એને પોતાના દીકરા કરતા પણ વિશેષ સાચવતાં. પણ રઘુ હવે પેલા જેવો નહોતો,આંખોમાં હંમેશા ગુસ્સો રહેતો અને એક દિવસ એક ઘટના બની…

છેદિરામ સવારના નવ વાગ્યે જ રાબેતા મુજબ શરાબ પીને ફુલ થઈને પોતાની નવી બાઈને લઈને રઘુ પાસે આવ્યા અને ગાળો બોલીને પૈસા માંગ્યા, છેદી આવે એટલે પ્રદીપભાઈ એને બહારથી જ વળાવે અને જોતું કારવતું આપી દે બાપ દીકરાને ભેગા ના થવા દે.પણ આજ પ્રદીપ ભાઈ ન્હોતા અને રઘુ પથ્થર કાપતો હતો, અને છેદીરામે રઘુની માં વિષે કઈ ગાળ બોલ્યો ને રઘુનો મગજ ગયો. ફરીથી છેદીરામે રઘુની મા સામે ગાળ બોલ્યોને આ વખતે રઘુની નવી માં હસીને, તરત જ બાજુમાં પડેલો એક બે બાય બે નો ગ્રેનાઇટનો ટુકડો છેદીરામ તરફ ફેંકાયો, જે છેદીની છાતીમાં વાગ્યો, લથડિયા ખાતો છેદી પડ્યો અને રઘુએ નવી માનો ચોટલો પકડીને રોડ પર ઢસડી. ટોળું ભેગું થયું ના હોત કે જો પોલીસ ના આવી હોત તો આજ રઘુ આ બેયને પતાવી દેત, પણ દૂરથી પોલીસની જીપ દેખાણી કે તરત જ રઘુ ભાગ્યો પોતાની જૂની ઓરડી ટપી, પાછળના ખેતરમાં ભાગ્યો, ત્યારે એ લગભગ 14 વર્ષનો હતો. એ ભાગ્યો પછી પ્રદીપભાઈ એ ગોતવા ઘણી મહેનત કરી પણ રઘુ ના જડ્યો તે છેક આટલા વરસે આ રીતે તેમનો ભેટો થયો.
” ચાલો બાપા જમી લઈએ” ઓફિસમાં બેઠેલા અને ભૂતકાળમાં ખોવાઈ ગયેલા પ્રદીપભાઈને રઘુએ હાથ પકડીને કહ્યું. રઘુ આટલા સમયે પણ કડકડાટ ગુજરાતી બોલતો હતો. અલકેશને રઘુ એ પોતાની પાસે બેસાડ્યો અને રઘુ એ આજે ભોજન પીરસ્યું.શેઠે પહેલો કોળિયો હાથમાં લીધો અને રઘુ પાસે આવ્યોને યંત્રવત શેઠનો હાથ રઘુના મો પાસે ગયો અને રઘુ શેઠના હાથનો કોળિયો ખાધો. અલકેશ આ જોઈ જ રહ્યો. વરસો પહેલા ક્યારેક રઘુ જમતો નહિ એને એની મા યાદ આવતી ત્યારે શેઠ એની પાસે આવીને જમાડતાં.

એનો બાપ તો પડ્યો હોય પેલી ગામની ઉતાર સાથે!! જમતાં જમતાં રઘુએ બધી વાત કરી કે કેવી રીતે તે અહીંયા પહોંચ્યો. તે દિવસે તે ભાગીને રેલવે સ્ટેશન પર પહોંચ્યો ને ત્યાં એક માલગાડી ઉભી હતી,તેના ખાલી વેગન માં બેસી ગયેલો, ગાડી બેંગ્લોર પહોંચી ત્યાં એ ઉતરી ગયો, બેંગ્લોરમાં એણે પથ્થરનું જ કામ કર્યું, થોડા પૈસા ભેગા કર્યા, અને પછી ત્યાંથી કેવી રીતે તે પાછો મકરાણા પહોંચ્યો એની બધી વાત કરી.મકરાણા માં આ ખાણ ફેઈલ ગયેલી પણ રઘુ એ એ ફેઈલ ગયેલી ખાણ રાખેલી ત્યારે આજુબાજુના લોકો હસેલા પણ પછી એ ખાણમાંથી એટલો સુંદર પથ્થર નીકળ્યો કે બધાં મોઢાંમાં આંગળા નાખી ગયાં.રઘુ એ જીવનમાં ખુબ જ સંઘર્ષ કર્યો હતો. પ્રદીપભાઈ અને અલકેશ સાથે રઘુએ ઘણી વાતો કરી.

ફોર્માલિટી પતાવીને રઘુ એ પ્રદીપભાઈને આજીવન એજન્સી આપી દીધી ફક્ત તાલુકાની જ નહિ આખા જિલ્લાની સ્ટોનની એજન્સી “ખોડલ સ્ટોન”ને મળી ગઈ. પ્રદીપભાઈ શેઠને અને અલકેશને હવે નીકળવું હતું. અલકેશ ને રઘુ ભેટ્યો. શેઠ ને પગે લાગ્યો, અને એક સૂટકેશ આપીને કીધું ” બાપા આ પાંચ લાખ લેતા જાવ” અમારા રૂલ્સ મુજબ ડિપોઝીટ બતાવવી પડે છે પણ તમારી પાસેથી હું ડીપોઝીટ ના લઇ શકું તમે તો નાનપણથી જ મારું જીવનનો એક ડીપોઝીટ તરીકે ઉછેર કરેલ છે અને તમારી ડીપોઝીટ અમે બતાવી દીધી છે આ મારા તરફથી ભેટ વગર ડિપોઝીટ અમે કામ ના કરી શકીયે, રઘુની જીદ આગળ શેઠ ઝૂક્યા ને છેલ્લે રઘુ એ પૂછ્યું કે

” પેલો શું કરે છે અને ક્યાં છે?”
“કોણ તારો બાપને ” શેઠે કિધુને રઘુ નફરતથી બોલ્યો,,
“મારો બાપ નહિ પણ પેલો નાલાયક’ ગુસ્સાથી રઘુનો ચહેરો તમતમી ઉઠ્યો.

” એને હવે કોઈ રોગ થયો છે, એની સાથેની બાઈ તો ભાગી ગઈ એક ટ્રક વાળા સાથે, પછી પીવા જોઈ એટલું કામ કરે ને જ્યાં ત્યાં પડ્યો રે મારી પાસે આવે કરગરે, હું આપું સો કે બસો રૂપિયા પાછો જાય આવે , રખડ્યા કરે ટીબી થઇ ગયો છે હવે, એક પગ સડ્યો છે, ચહેરા પર ચાઠા પડ્યા છે હવે હાથ પણ ધ્રૂજે છે, બહુ ભૂંડી દશા છે એની”

” હોવી જ જોઈએ,!! હોવી જ જોઈએ!! બાપા!! તમને ખબર છે એ મારી માને કેટલો મારતો,રાતે પીને કેવા ભવાડો કરતો, બાપા તમે તો એ વખતે દુકાને ના હોવને માર ખાઈને પણ મારી મા એને ઉલ્ટી થાય ને તો પણ મીઠું લોહીને દોડતી, એનો માર ખાઈને પણ મારી મા એની ઉલટી સાફ કરતી એને ખવડાવતી!!એ નાલાયક કૂતરાને મોતે મરશે કૂતરાને મોતે!!! રઘુ ચિત્કાર પાડીને બોલ્યો… જોરથી મુઠ્ઠી પછાડી ટેબલનાં કાચ પર અને કાચ તુટી ગયો.!! એક કાચની કટકી રઘુની હથેળીમાં ખૂંચી ને લોહીની ધાર થઇ. સેક્રેટરી અંચલે તરત જ પાટો બાંધ્યો. રઘુ હજુ પણ હિબકા ભરતો હતો, ગુસ્સાથી હોઠ ધ્રુજતા હતા. આખું શરીરમાં લખલખું પસાર થઇ જતું હોય એમ લાગતું હતું. પંદર મિનિટ સુધી રોયા પછી રઘુ શાંત પડ્યો.. પ્રદીપભાઈએ એને બાથમાં લઈને શાંત પાડ્યો.અલકેશે પણ એને સાંત્વના આપી.

“બાપા એક બીજું કામ કરશો, ખાવ ભગવાનના સોગંદ, કે મારું આટલું કામ કરશો,” રઘુ એ બે હાથ જોડીને કહ્યું.

” હા બોલ” પ્રદીપભાઈ પણ લાગણી વશ થઇ ગયાં.

રઘુ એક રૂમમાં ગયો, એક બીજી સૂટકેશ લાવ્યો. ખોલી ને બતાવી એમાં પાંચ લાખ રૂપિયા હતા. રઘુ બોલ્યો

” આમાંથી પેલાની દવા કરાવજો. જે ઓરડીમાં અમે રહેતાં હતાં ત્યાં રાખજો એને, બાપા પૈસા ઘટે તો મંગાવી લેજો, પણ એને પૂરતું ખાવાનું આપજો,, એટલા માટે નહિ કે એ નાલાયક મારો બાપ હતો….. એટલા માટે પણ નહીં કે મારે ને એને લોહીનો સંબંધ હતો….. બસ આ તો મારી માં માટે … મારી માં એનું “મંગળસૂત્ર” પેરતી તી,,, આટલો આટલો માર ખાતી મારી માં એ વખતે ભગવાનને પ્રાર્થના કરતી કે મારા મંગળસુત્રને કાયમી રાખજો. મારી માં મરતી વખતે મને કહેતી ગઈ છે અને મારા હાથમાં એણે મંગળ સૂત્ર આપીને ભલામણ કરીને પછી જ એણે આંખો મીંચી છે !!મારી માના મંગળ સૂત્ર માટે હું આટલું કરું છુ બાપ…. મંગળસૂત્ર માટે… મંગળસૂત્ર માટે….” રઘુ જમીન પર ફસડાઈ પડ્યો, અલ્કેશે એને ઉભો કર્યો. આજુબાજુ ચારે બાજુ સ્તબ્ધતા છવાઈ ગઈ.શેઠે આકાશ સામું જોયું અંતરિક્ષમાં પડઘા સંભળાંતા હોય એવું લાગ્યું… ‘મંગલ સૂત્ર માટે… મંગળ સૂત્ર માટે…. રઘુ એ આકાશમાં નજર કરી તેને તેની માં ખેમીની આંખમાં ખુશીના આંસુ હોય એવો ભાસ થયો…. એક મંગળસુત્રને ખાતર રઘુ આજ એના બાપને બચાવી રહ્યો હતો.એની સારવાર કરાવી રહ્યો હતો!!

પ્રદીપભાઈ અને અલ્કેશે વચન આપ્યું કે છેદી રામની એ સારવાર કરશે અને પોતાના કારખાનામાં એ જ ઓરડીમાં રાખશે અને પુરતું ખાવાનું આપશે. ફરી વખત રઘુ બધાને ભેટી પડ્યો. અને પ્રદીપભાઈ શેઠ અને અલકેશે વિદાય લીધી…✍🏻રાજ

ભાવનગરના રાજવીઓ

Standard

ભાવનગર એટલે રાજાશાહીથી રહેતા લોકોનું રાજવી શહેર. આ શહેરનાં લોકોમાં હજુ રાજાઓ પ્રત્યેનો સ્નેહ, સન્માન અને આદર એવોને એવો જ વહે છે. ભાવનગરનાં રાજાઓને પ્રજા દેવ તરીકે પૂજે છે. રાજવીઓએ પણ એવા કાર્યો કર્યા છે કે તેમને પૂજવા જ જોઈએ. તો આવો જાણીએ કેવા હતા ભાવનગરનાં એ રાજવીઓ…..

સૌરાષ્ટ્રમાં નાનાં મોટાં થઈને 282 રજવાડાં છે. તેમાં ભાવનગર, જામનગર, જૂનાગઢ, મોરબી, ગોંડલ, ધ્રાંગધ્રા અને પોરબંદર સમૃદ્ધ ગણી શકાય. આ બધાં રજવાડાંઓમાં ભાવનગર નોખું તરી આવતું. ભાવનગરને પોતાના રાજ્યમાં જ 410 માઈલની રેલવે લાઈન હતી તથા અન્ય રજવાડાંઓને પણ રેલવે લાઈનથી સાંકળી લીધાં. અહીંના રાજવીઓ ઉચ્ચ શિક્ષણ પ્રાપ્ત હોવા સાથે સંસ્કારી, ચારિત્ર્યશીલ, માયાળુ અને પ્રજાવત્સલ હતા. પ્રજા પણ તેમના પર અપાર હેત દાખવતી. અંગ્રેજ સલ્તનત પણ ભાવનગર નરેશને 13 તોપોની સલામી આપતી.

ગોહિલવંશ માત્ર ભાવનગર પૂરતો જ નથી રહ્યો. લાઠીના રાજવી કવિ ‘કલાપી’ પણ ગોહિલવંશના હતા. પાળિયાદના ઠાકોર દેપાળ દે પણ ગોહિલ વંશના હતા. રાજપીપળાના રાજવી છત્રસિંહજી પણ ગોહિલ વંશના હતા.

હવે જ્યારે ભાવનગરના ગોહિલ વંશની વાત કરીએ છીએ ત્યારે આ ગોહિલોનો પૂર્વઇતિહાસ જાણવાની જિજ્ઞાસા સહેજે થાય. ગોહિલ વંશના મૂળપુરુષ સેજકજી મારવાડના ખેરગઢથી કાઠિયાવાડ આવ્યા અને જૂનાગઢના રા’ મહીપાલદેવને મળ્યા. ત્યારે રા’એ પાંચાળમાં પાંચ ગામ તેમને આપ્યાં. ત્યાં સેજકજીએ ‘સેજકપુર’ વસાવ્યું. ઉમરાળાથી થોડે દૂર એક સિંહપુર નામે ગામ. કાળક્રમે આ ‘સિંહપુર’ નામનો અપભ્રંશ થઈને શિહોર થઈ ગયું.

ગોહિલોએ પાછળથી શિહોરને પોતાની રાજધાની બનાવી. ગોહિલો સ્થિર થયા. રાજવહીવટ ચલાવવા લાગ્યા. એટલે તેમનામાં રહેલી સંસ્કારક્ષમતા આળસ મરડીને બેઠી થઈ. આના લીધે શિહોરની પ્રજાને પણ સ્થિરતા હાંસલ થઈ.

1630માં હરભમજી ગાદીએ આવ્યા અને બે વર્ષના ટૂંકા ગાળામાં જ 1632માં તેમનું અવસાન થયું.

હરભમજીના પુત્ર અખેરાજજી સગીર હતા. એટલે હરભમજીના નાના ભાઈ ગોવિંદજી ગાદીએ બેઠા અને સ્થિતિ એવી આવી કે ગાદીનો ખરો હકદાર રસ્તે રઝળતો થઈ ગયો. એટલે કચ્છના રાવ ભારમલજીએ અખેરાજજીને કચ્છ તેડાવી લીધા. ભારમલજી તેમના ફુઆ થતા હતા. ભારમલજીએ ઘણી સમજાવટ કરી છતાં ગોવિંદજી ન માન્યા. એટલે રાવ ભારમલજીએ કચ્છી લશ્કર સાથે અખેરાજજીને શિહોર હસ્તગત કરવા મોકલ્યા.

ગોવિંદજીએ ઘણાં વલખાં માર્યાં, પણ ન ફાવ્યા એટલે અખેરાજજીને ગાદી સોંપી દીધી. અને તેમના પૌત્ર ભાવસિંહજી પહેલા ગાદીએ આવ્યા. તેને કારણે સમગ્ર કાઠિયાવાડનાં બધાં રજવાડામાં ભાવસિંહજી આદરપાત્ર બન્યા. મહારાજા ભાવસિંહને શિહોરની રાજધાની સુરક્ષિત ન લાગતાં તેમણે રાજધાની બીજે ખસેડવાનું વિચાર્યંુ. ઈ.સ. 1723માં ભાવસિંહજીના નામે આ નવી રાજધાની ‘ભાવનગર’ નામે ઓળખાઈ અને રાજધાની તૈયાર થતાં રાજગાદી શિહોરથી ભાવનગર ફેરવાઈ.

વખત જતાં ભાવનગરની સમૃદ્ધિ વધવા માંડી, પણ ભાવસિંહજીને માત્ર ભૌતિક સમૃદ્ધિમાં જ રસ ન હતો. આ સમૃદ્ધિ સચવાઈ રહે અને રાજ્યનું ગૌરવ વધે તેવા બૌદ્ધિકોની જરૂર તેમને જણાઈ. એટલે દિગ્ગજ બૌદ્ધિકોને રાજ્યમાં નોતર્યા. આવા બૌદ્ધિકોમાં ખાસ કરીને વડનગરા નાગર બ્રાણ અને પ્રશ્ર્નોરા નાગર બ્રાણ વધારે હતા. રાજ્યનો વહીવટ આવા શુદ્ધ ચરિત્ર અને વહીવટી દક્ષતાવાળા વહીવટદારોને લીધે દીપી ઊઠ્યો. ભાવનગરને મળેલું સંસ્કારનગરીનું બિરુદ આવા ઉપરોક્ત નાગર ગૃહસ્થોને આભારી છે.

ઈ. સ. 1764માં ભાવસિંહજી નિવૃત્ત થયા.

રાજગાદી પર 1765ની સાલમાં જસવંતસિંહજી બિરાજ્યા. તેમના પછી વખતસંગજી આવ્યા. જે ઘણાં શક્તિશાળી રાજવી હતા.

ભાવનગરની ગાદીએ આવનારા દરેક રાજવીઓ પ્રજાના સુખે સુખી અને દુ:ખે દુ:ખી થનારા હતા.

આવા વજેશંગ બાપુના કાર્યકાળ દરમિયાન જ 1847ની સાલમાં શ્રી ગૌરીશંકર ઉદયશંકર ઓઝાએ ભાવનગર રાજ્યનું દીવાનપદું સંભાળ્યું અને કુંડલાના ખુમાણોએ હાદા ખુમાણની આગેવાનીમાં બહારવટું આદર્યંુ. આ હાદા જોગીદાસના ખુમાણના પિતા.

આ બહારવટાની કથા ખરેખર રોમાંચક છે, આપણા મહાકવિ શ્રી ન્હાનાલાલે જોગીદાસને અત્યંત માનભેર સંભાર્યો છે અને ‘જોગી બહારવટિયો’ કહીને બિરદાવ્યો છે. સ્વ. શ્રી મેઘાણીભાઈ લખે છે, ‘‘ભાવનગર રાજ્યને જોગીદાસે દુશ્મનાવટથી પણ શોભા ચડાવી. વજેશંગ – જોગીદાસની શત્રુ-જોડલી તો અપૂર્વ બની ગઈ છે. બંનેએ જાણે વીરધર્મના પાલનમાં સ્પર્ધા ચલાવી હતી.’’

આમ છતાંય દુ:ખની વાત તો એ છે કે ભાવનગરના ઇતિહાસમાં જોગીદાસને સ્થાન નથી. વજેશંગ ઠાકોર પછી તેમના પુત્ર તખ્તસિંહજી ગાદીએ આવ્યા, પણ તે સગીર હોઈ બ્રિટિશ સરકારે દીવાન ગગા ઓઝા અને એડવર્ડ હોપ પર્સિવળને સંયુક્ત વહીવટ સોંપ્યો. ગગા ઓઝાની કુનેહભરી વહીવટી કુશળતા અને નિ:સ્વાર્થ સેવાને લીધે ભાવનગર રાજ્યને સુંદર વહીવટ મળ્યો. આજે પણ તખ્તેશ્ર્વરની ટેકરી ઉપરનું સુંદર શિવાલય તખ્તસિંહજીની યાદ આપતું દર્શનાર્થીઓથી ઉભરાય છે.

તખ્તસિંહજી પછી તેમના પુત્ર ભાવસિંહજી (બીજા) ભાવનગરની ગાદીએ આવ્યા. સને 1900માં દુષ્કાળ પડ્યો. તે વર્ષ હતું વિક્રમ સંવત 1956નું એટલે એ દુકાળ ‘‘છપ્પનિયો દુકાળ’’ નામે ઓળખાયો

‘બ્લ્યુ ઢેલ’

Standard

વ્હોટ્સ અપની વાર્તા – ૨૭
લેખક : ડો વિષ્ણુ એમ. પ્રજાપતિ

જગદીશ મોબાઇલ ગેમનો ભારે વ્યસની માણસ. નવી નવી ગેમ ડાઉનલોડ કરી તેના બધા લેવલ પાર કરવાનો તેને ગાંડો શોખ હતો. ઘર હોય કે ઓફીસ તેના એક હાથની આંગળીઓ તો મોબાઇલના ડિસ્પ્લે પર ગેમ જ રમતી હોય…!

હમણાં જ માર્કેટમાં નવી આવેલી ‘બ્લ્યુ ઢેલ’ ગેમ પર જગદીશનું મન લલચાયું અને મોબાઇલમાં ડાઉનલોડ કરી નાખી.

‘બ્લ્યુ ઢેલ’ ગેમ મોબાઇલમાં ડાઉનલોડ થતાંની સાથે જગદીશની તમામ માહિતી માંગી લીધી અને જગદીશની જિંદગી તથા તેનો મોબાઇલ બન્ને આપોઆપ ‘બ્લ્યુ ઢેલ’ નાં અંકુશમાં આવી ગયા.

આ ગેમ કોઇ સામાન્ય ગેમ નહોતી, તેના નિયમો સખ્ત હતા. કોઇપણ પ્લેયરને અધવચ્ચે ગેમની બહાર નીકળવની છૂટ નહોતી. તેના દરેક લેવલ પાર કરતાં તેની જીતવાની રકમ પ્લેયરના બેંક એકાઉન્ટમાં જમા થતી.

‘બ્લ્યુ ઢેલ’ ગેમનાં બે રુલ ખૂબ મહત્વના હતા.

૧. દરરોજ સવારે  ૪ વાગે દિવસનો એક ટાસ્ક મળતો જે માત્ર દસ મિનિટ જ ડિસ્પલે પર દેખાય.

૨. રાત્રે ૧૧ વાગ્યા સુધીમાં તે ટાસ્ક પુરો કરી તેના જણાવ્યા મુજબના ફોટો કે વિડિયો અપલોડ કરવા.

જગદીશે તેમાંથી પાંચ લેવલવાળી ગેમ સિલેક્ટ કરી અને તેની જિંદગીની એક રોમાંચક સફર શરુ થઇ.

જગદીશ મોબાઇલનો વ્યસની સાથે આળસું અને બેજવાબદાર પણ ખરો…!
તેને ઘરની કે પરિવારની ક્યારેય લેશમાત્ર પરવા નહોતી.

ઓફીસ દસ વાગ્યાની એટલે ઉઠે આઠ વાગ્યે…! અને રવિવારે તો જમવા ટાઇમે જ ઉઠવાનું.. રાત્રે મોડા સુધી ગેમ જ રમવાનો તેનો સ્વભાવ. પણ ‘બ્લ્યુ ઢેલ’ માટે તે સ્પેશ્યલ એલાર્મ મુકી રવિવાર હોવા છતાં સવારે વહેલો ઉઠી ગયો.

જગદીશ માટે પહેલો ટાસ્ક હતો ‘આજે એક દિવસ માટે તમારી પત્ની જે કામ કરે છે તે તમામ કામ કરવાના, અને સવાર સાંજ જમવાનું બનાવી પત્નીને જમાડવી અને તેના ફોટા અપલોડ કરવા અને તમારી પત્નીને પચાસ વાર ‘હું તને ચાહું છું’ કહેતો વિડિયો અપલોડ કરવો.’ 

દસ મિનીટ પછી તે ટાસ્ક આપોઆપ ગાયબ થઇ ગયો..

જગદીશને પહેલો જ ટાસ્ક પેચીદો લાગ્યો. કારણ કે  આ ગેમમાં કોઇ ડિસ્પ્લે પરની ગેમ નહોતી આ તો જિંદગીની ગેમ હતી.

જગદીશ અને તેની પત્નીની  છેલ્લા પાંચેક વર્ષથી અબોલા જેવી જ જિંદગી હતી. જગદીશની મોબાઇલની લતનાં કારણે અનિતા અનેકવાર ઝઘડતી પણ જગદીશ તેને ક્યારેય ધ્યાને ન લેતો. 

‘બ્લ્યુ ઢેલ’ નો પહેલો ટાસ્ક પુરો કરવા જગદીશે જીવનમાં પહેલીવાર રવિવારની સવારે ઘરકામ શરુ કર્યું.

ઘરના કચરાં- પોતાં, વાસણ વગેરે કામ અનિતા ઉઠે તે પહેલાં જ  કરી નાંખ્યા અને દરેકનો સેલ્ફી લઇ લીધો. ઘરમાં રોજ આટલો કચરો હોય છે તે જગદીશને પહેલીવાર ખબર પડી.

અનિતા ઉઠી તે પહેલા ઘર તો સરસ સજાવીને તૈયાર હતું. અનિતા માની નહોતી શકતી કે જગદીશ આ કામ કરી શકે છે. પછી તો તે બપોરનું જમવાનું, સાંજનું જમવાનું જગદીશે બનાવ્યું અને પત્નીને પ્રેમથી જમાડી. અને સાંજે પચાસવાર ‘હું તને ચાહું છુ’ કહેતો વિડીયો પણ ઉતારી સમયથી પહેલાં અપલોડ કરી દીધો.

રાત સુધીમાં જગદીશ થાકી ગયો હતો. અનિતાએ તે રાતે જગદીશના પગ દબાવ્યાં.
અને એક દિવસમાં તેમનું દાંપત્યજીવન પલટાઇ ગયું.

‘તમે કેટલા સારાં છો, જગદીશ..!’ અનિતાને આજે તો વર્ષો પહેલાનો જગદીશ ફરી મળ્યો હોય તેમ લાગ્યું અને તે રાતે તે બન્નએ ઘણાં સમય પછી મન મુકીને વાતો કરી.

‘ખરેખર, અનિતા હું માનતો હતો કે ઘરકામ તો સાવ સામાન્ય છે, પણ ઓફીસ કરતા ઘરનું કામ વધુ મહેનતવાળું અને ચોક્સાઇવાળું છે તેનો આજે અહેસાસ થયો, ‘આઇ લવ યુ, અનિતા’’ જગદીશે રાત્રે અનિતાને ખરા દિલથી કહ્યું હતુ તેમાં ‘બ્લ્યુ ઢેલ’ ગેમનો કોઇ ટાસ્ક નહોતો.

‘તમે આજે કેટલા વર્ષો પછી મને ‘ આઇ લવ યુ’ કહ્યું…!’ અનિતાના આંખોમાં ઝળઝળીયાં આવી ગયા.

‘મને માફ કરી દે…! તને નહોતો સમજી શક્યો પણ આજે સ્ત્રી બની કામ કર્યુ તો ખ્યાલ આવ્યો કે પત્ની તરીકેની જવાબદારી પણ ઘણી મોટી છે…!  જગદીશે તેના બન્ને હાથને પોતાની હથેળીમાં દબાવી પોતાના વર્ષોથી દાંમ્પત્યજીવનમાં પડેલી તિરાડોને પુરી દીધી.
પહેલા દિવસે જ ‘બ્લ્યુ ઢેલે’ જગદીશના જીવનને બદલી નાખ્યું.

બીજા દિવસ સોમવાર સવારે ચાર વાગે જગદીશને બીજો ટાસ્ક મળ્યો, ‘જગદીશ, તારા દિકરાને પાંચમા ધોરણમાં જ તું હોસ્ટેલમાં મુકી આવ્યો છે, આજે હોસ્ટેલમાં જઇને એક કલાક તેની પાસે બેસ અને તેના ફોટા અપલોડ કર.’ જગદીશ માટે આ ટાસ્ક અઘરો નહોતો. સાંજે ઓફીસનું કામ પતાવી રાહુલની હોસ્ટેલમાં ગયો.

‘રાહુલ તારા ડેડી તને મળવા આવ્યાં છે.’ પ્યુને રાહુલના રૂમ પાસે જઇને બુમ પાડી.
અને સાવ નીચું જોઇને રાહુલ તેના પપ્પા પાસે આવ્યો. તે સૂનમૂન હતો.
બન્ને ઓફીસમાં બેઠા.

જગદીશે પુછ્યું, ‘ કેમ રાહુલ ચુપ છે ?’
‘કાંઇ નહી…!’ રાહુલે ટુંકમા જવાબ આપ્યો.
‘અહીં ફાવે છે’ને ?’
પણ, રાહુલ ચુપ હતો. જગદીશે તેના મોબાઇલમાં રાહુલ સાથેના ફોટા લઇ લીધાં પછી જગદીશે ફરી કહ્યું, ‘બેટા, રાહુલ આ તો શહેરની સૌથી મોંઘી સ્કુલ છે અને અહીં તો આપણાં ઘર કરતાં પણ સારી જમવાની અને ભણવાની સગવડ છે, અને અહીં તારું પરિણામ પણ સુધરશે.’

રાહુલે ધીરેથી જવાબ આપ્યો, ‘પપ્પા તમને ખબર છે, ઇતિહાસમાં એવુ ભણવામાં આવે છે કે જો કોઇ ભૂલ કરે તો તેને કાળાપાણીની સજા થાય, જો કે છોકરા પરિણામ નબળું લાવે તો હોસ્ટેલમાં રહેવાની સજા કરવામાં આવે તે હવે પછીના ભવિષ્યમાં જરુર લખાશે. પપ્પા, મારે મોંઘી સ્કુલ નહી મારા મમ્મી-પપ્પા જોઇએ છે, સ્વાદીષ્ટ મિષ્ઠાન્ન નહી મમ્મીનાં હાથનો કોળીયો જોઇએ છે…..!’ અને નાનકડો રાહુલ પોતાના આંસુઓને દબાવી પોતાના રૂમમાં દોડી ગયો.

જગદીશ તેના પગલાંની નાની નાની છાપ પર એકીટશે જોઇ રહ્યો. ચોથા ધોરણમાં રીઝલ્ટ ઓછું આવ્યું તો તે રાતે ધમકાવીને પરાણે તેનું હોસ્ટેલમાં એડમિશન કરાવી દીધું હતું. તે બાબતે અનિતા અનેકવાર ઝઘડી હતી પણ જગદીશ અનિતાની કોઇ વાત માનવા તૈયાર નહોતો અને રાહુલને હોસ્ટેલ મુકી આવેલો.

પણ આજે રાહુલની વાત સાંભળી જગદીશ ખળભળી ગયો. પોતે બેજવાબદાર પિતા હતો તેની સજા રાહુલને મળી છે તેનો અહેસાસ થયો.
જગદીશે તે ફોટા અપલોડ કરી તેનો બીજો ટાસ્ક પુરો કરી દીધો, પણ હવે તેની આંખો ભરાઇ આવી.

તે રાતે જ રાહુલનું હોસ્ટેલનું એડમિશન કેન્સલ કરાવી રાહુલને પોતાની સાથે ઘરે લઇ આવ્યો.

રાહુલને ઘરે પાછો આવેલો જોઇ અનિતા તો તેને વળગી પડી.
બે દિવસમાં જગદીશમાં આવેલા સુખદ પરિવર્તનથી અનિતા ખુશ હતી.

ત્રીજા દિવસનો ટાસ્ક જગદીશ માટે સહેજ અઘરો હતો, ‘તમારા સૌથી અપ્રિય વ્યક્તિને ડીનર માટે ઇનવાઇટ કરો અને તેની માફી માંગતો વિડિયો અપલોડ કરો.’

સવારે જ પોતાના ન ગમતાં વ્યક્તિને યાદ કરવો તે જગદીશને ન ગમ્યું. પણ હવે ત્રીજું લેવલ પણ પાર કર્યે જ છૂટકો હતો.
સૌથી અપ્રિય વ્યક્તિ એટલે ‘જોસેફ’. ઓફિસમાં તેનો જુનિયર જોસેફ અત્યારે તેનો સિનિયર મેનેજર બની ગયો હતો. જગદીશની મોબાઇલની આદતોને કારણે જોસેફ તેને ઘણીવાર નોટીસ પણ આપી દેતો. જગદીશ જોસેફને ભારોભાર નફરત કરતો પણ આજે  તેને જ ડિનર માટે આમંત્રણ આપવાનું હતું.

ઓફીસમાં જોસેફને સાંજે ડિનર માટેનું ઇન્વીટેશન આપ્યું. જો કે જોસેફ માટે પણ તે આંચકા સમાન હતું.

અને હોટલમાં બન્ને એકલા ભેગા થયા. ભોજન પીરસાઇ ગયું.
જગદીશે ધીરેથી મનને મક્કમ કરી જોસેફની સામે જોઇને કહ્યું, ‘ જોસેફ, આપણે અનેક વખત ઝઘડ્યા છીએ. હું મારી બધી ભૂલોને સ્વીકારું છું અને માફી માંગુ છું.’ જગદીશે તેનો વિડિયો કેપ્ચર કરી લીધો.

જોસેફ માટે જગદીશ માફી માંગે તે માન્યામાં ન આવે તેવી ઘટના હતી.
તેને પણ જગદીશનો હાથ પકડી કહ્યું, ‘ઇશુએ કહ્યું છે કે માફી માંગવી અને માફી આપવી તે બન્નેમાં ભગવાનનો વાસ છે. આજે તારામાં ખરેખર મને ભગવાનના દર્શન થાય છે. હું તને ક્યારેય નફરત નથી કરતો પણ તારી કામ પ્રત્યેની આળસ, બેદરકારીપણું અને આ મોબાઇલની લતથી આપણી વચ્ચે વૈચારીક સમસ્યાઓ સર્જાય છે. જો તું આજે માફી માંગે છે તો બસ તારી આ આદતો બદલી નાંખ તું પણ જિંદગીમાં ખૂબ આગળ વધીશ.’

જોસેફે સાફ દિલથી તેને માફ કરી અને જગદીશને તેના જીવન પરિવર્તન માટે સોનેરી સલાહ આપી અને બન્ને વચ્ચેની વર્ષોની ખાઇ એક ક્ષણમાં પૂરાઇ ગઇ.
જગદીશે ‘બ્લ્યુ ઢેલ’ નું ત્રીજું લેવલ પસાર કરી દીધું.

હવે બુધવારનું ચોથું લેવલ તેને મળ્યું, ‘આજે તારા એક એવા મિત્રને મળવાનું જેને તું વર્ષોથી મળવા ચાહે છે પણ મળી શકતો નથી.’
અને તરત જ જગદીશને પોતાના બાળપણનાં જુના મિત્ર ‘રાધે’ની યાદ આવી ગઇ. બન્ને કોલેજ સુધી સાથે ભણતાં. પણ ગામડું છોડ્યા પછી તેને મળવા એકપણ વાર નહોતો ગયો. તે એક્વાર શહેર આવેલો તેની તબીયત સારી નહોતી એટલે ચેકઅપ કરાવવા…! તેનાય ચાર વર્ષ થઇ ગયા હશે.
આજે તો મળવું જ પડશે એમ વિચારી બપોર પછી ઓફીસમાં રજા લઇને જગદીશ ગામડે પહોંચી ગયો.

‘રાધે’, સાચું નામ તો રાધેશ્યામ હતું પણ બધા તેને રાધે કહેતા.
‘રાધે’ના ઘરમાં પગ મુકતા જ ઘરની ગરીબી જગદીશને આંખે વળગી. તેની નાની દિકરી પારણાંમા ઝુલી રહી હતી. રાધે તેને હિંચકા નાખી રહ્યો હતો.
રાધે સાવ અશક્ત અને તેનું શરીર પણ સુકાઇ ગયું હતું.

‘અરે, જગદીશ આજે ઘણા વર્ષે ભૂલો પડ્યો…!’ રાધે માંડ માંડ પથારીમાં બેઠો થઇ શક્યો.
‘કેમ શું થયું છે, તને..?’ જગદીશે તેની આંખોમાં નજર નાંખતા કહ્યું.
‘આ તો ફેફસાનો ટીબી…. અને….’ રાધેના શબ્દોમાં જ તેની દયનીય હાલત, લાચારી અને ગરીબીનો ચિતાર મળી ગયો.

‘ભાભી ક્યાં છે ?’ જગદીશે રાસોડા તરફ નજર નાંખી.
‘એ તો ખેતરમાં કામે ગઇ છે, હવે મારાથી કોઇ કામ થતું નથી એટલે તે મજુરીએ જાય છે. હમણાં જ આવશે.’ રાધે પરાણે રસોડા સુધી ગયો અને ગ્લાસ પાણી લઇ આવ્યો પણ દસ ડગલા માંડતા તો તેનો શ્વાસ ધમણની માફક ફુલી ગયો.

જગદીશ રાધેની હાલત જોઇને બેચેન બની ગયો. તેની નાની રૂપકડી દિકરીને પારણાંમાંથી તેડીને રાધે સાથે સેલ્ફી લીધો. જો કે અંદરથી તો મનમાં પોતે વર્ષોથી પોતાના મિત્રની કોઇ દરકાર ના કરી તેનો વસવસો જ હતો.

‘સારુ રાધે હું જાઉં છું.. મારે એક અગત્યનું કામ હતું એટલે આવ્યો હતો. પણ હું અહીં નિયમિત આવીશ. શહેર આવે ત્યારે જરુર ઘરે આવજે.’ પછી જગદીશે પોતાના પાકીટમાં રહેલા દસ હજાર જેટલા રુપિયા તે પારણામાં મુકી દીધા.

રાધે તો તે જોઇને સાવ દિક્મૂઢ બની ગયો. તે પૈસા પાછા આપવા લાગ્યો પણ જગદીશે કહ્યું, ‘તારી દિકરીને પહેલી વાર જોઇ છે. આ તેના છે.. અને જો હજુ જરુર પડે વિના સંકોચે કહેજે… રાધે માફ કરજે, વર્ષો સુધી હું તને મળી ન શક્યો….!’ અને જગદીશ રડતા ચહેરે રાધેથી મોં સંતાડીને ચાલ્યો ગયો.

ચાર સ્તરમાં જગદીશની જિંદગી સાવ બદલાઇ ગઇ. પોતાની પત્ની, બાળક, સહકર્મચારી કે લંગોટીયા મિત્રની ક્યારેય ચિંતા જ નહોતી કરી અને સાવ બેપરવાહ બની માત્ર પોતાની જિંદગીમાં જ મશગુલ બની જીવ્યો હતો. જ્યારે ‘બ્લ્યું ઢેલ’ ના આ ચાર સ્તરમાં જગદીશ હવે જવાબદાર વ્યક્તિ બની ગયો હતો.

હવે કાલે સવારે તેને છેલ્લો ટાસ્ક મળવાનો હતો.

અને છેલ્લો ટાસ્ક હતો. ‘ મૃત્યુનો..! જગદીશ તારે તારી નનામી તૈયાર કરવાની અને ચાર મિત્રને લઇ જીવતે જીવત સ્મશાનયાત્રા કાઢવાની. આ તારી જીવતી સ્મશાન યાત્રા છે. આ ટાસ્ક પુરો થતાં ‘બ્લ્યુ ઢેલ’ નાં વિનર ગેલેરીમાં સ્થાન અને તેના રોકડ પુરસ્કારનો હકદાર બનશે.’

ખૂબ પેચીદો આ ટાસ્ક કરવો શક્ય નહોતો પણ હવે જગદીશે છેલ્લું રીસ્ક લેવા તૈયારી કરી. જાતે પોતાની નનામી ખરીદી અને પોતાના મિત્રોને બોલાવી લીધા.

‘શું જગદીશ ગાંડો થયો છે ?’ બધાના મોંએ આ એક જ પ્રશ્ન હતો.

પણ આખરે પોતાની નનામીમાં જગદીશ સૂઇ ગયો. અને જ્યારે બધાએ રામ બોલો ભાઇ રામ કરીને ઉંચક્યો ત્યારે જગદીશને ભાન થયું કે ખરેખર જિંદગી આમ એક દિવસ તો પુરી થવાની જ છે, છેલ્લે તો મરવાનું છે તો બસ હવે સારી રીતે જ જીવવી છે. પોતાનાથી શક્ય હોય એટલી સૌને મદદ કરવી, પોતાનાથી કોઇને’ય તકલીફ ન પહોંચે તેનો ખ્યાલ રાખવો…. અને છેલ્લે તો રાખમાં જ મળવાનું છે તો પ્રેમથી જ જીવવું તે બોધ જીવતે જીવત નનામીમાં સૂતા જગદીશને મળી ગયો હતો.

જગદીશે ‘બ્લ્યુ ઢેલ’ નો છેલ્લો ટાસ્ક પુરો કરતાં જ  જીવનનો સાર સમજી ચુક્યો હતો.
તેને પોતાની જીવતી સ્મશાન યાત્રાનો વિડિયો અપલોડ કરી દીધો.

જગદીશના દરેક ટાસ્કને ‘ બ્લ્યુ ઢેલે’ પ્રસારીત કરી કરોડો લાઇક્સ અને ખૂબ મોટી કમાણી પણ કરી લીધી. ‘બ્લ્યુ ઢેલ’ જિંદગી બદલી નાખતી શ્રેષ્ઠ ગેમની સર્વોત્તમ એપ બની ગઇ.

જગદીશની બદલાતી જિંદગી વિશ્વના સેંકડો લોકોએ નિહાળી અને તેનો રોકડ હિસ્સો જગદીશને મળ્યો. જગદીશે તે બધી રકમ રાધેને આપી દીધી અને પોતાના પરિવાર સાથે પ્રેમથી જીવવાનું શરુ કરી દીધુ.

હવે જગદીશ ખૂબ સારી રીતે સમજી ચુક્યો હતો કે મોબાઇલ કરતા સાથે રહેલા માણસની કિંમત વધુ હોય છે. પોતાનો પરિવાર, મિત્રો અને પોતાને મળેલી જિંદગીનો સમય જ જીવનની શ્રેષ્ઠ મૂડી છે અને જગદીશે મોબાઇલની ગેમ ત્યજીને જીવનની સુખમય ગેમ રમવાનું શરૂ કર્યું.

સ્ટેટસ
તમારી બાજુમાં જીવતાં માણસને ધ્યાનથી જોઇ લેજો,
નહિતર એક હસતો ડિસ્પ્લે પણ કાયમ માટે ખોઇ દેશો.

ગેમ એવી હોય જે સુખમય જીવનનું સર્જન કરે…
નહિ કે કોઈના જીવનનું વિસર્જન કરે…
  
લેખક
ડો. વિષ્ણુ એમ. પ્રજાપતિ
તા.૧૦/૦૯/૨૦૧૭
મોબા. ૯૮૨૫૮૭૪૮૧૦

ડૉ. વિષ્ણુ પ્રજાપતિ લિખિત
સંબંધોમાં સુખનું સિંચન કરતી નવલકથા,
ચાર રોમાંચ જીંદગીના

અને સ્વવિકાસ માટેનું પુસ્તક
હું – ખોવાયેલા ખુદની શોધ

11 મી સપ્ટેમ્બર 1893

Standard

   125 વર્ષ પહેલા અમેરિકા ના શિકાગો મા યોજાયેલ વિશ્વ ધર્મ પરિસદ મા સ્વામી વિવેકાનંદજી એ પ્રથમ વાર હિન્દી મા ધર્મ સભા ને સંબંધિત કરી હતી. જે નીચે મુજબ છે
(આ સંબોધન મેં ગૂગલ માંથી લીધું છે)

યુવા ભારત નિર્માણ નો પાયો નાખનર સ્વામીવિવેકાનંદ ને શાંત શાંત નમન

मेरे अमरीकी भाइयो और बहनों !

आपने जिस हर्ष-उल्लास और स्नेह के साथ हमारा यहाँ स्वागत किया हैं उसके प्रति आभार प्रकट करने के लिए मेरा हृदय अपार हर्ष से भर गया हैं. दुनिया में साधू-संतो की सबसे प्राचीन परम्परा की ओर से मैं आपको धन्यवाद देता हूँ, मैं आपको सभी धर्मों की माता की ओर से धन्यवाद देता हूँ और सभी जाति-सम्प्रदायों के लाखो-करोड़ो हिन्दुओं की ओर से भी आपको धन्यवाद देता हूँ.

मैं इस मंच पर से बोलने वाले उन महान वक्ताओं के प्रति भी धन्यवाद करता हूँ जिन्होंने इस बात का उल्लेख किया और आपको यह बतलाया कि सहिष्णुता का विचार पूरे विश्व में पूरब के देशो से फैला है.

मैं एक ऐसे धर्म का अनुयायी होने में गर्व का अनुभव करता हूँ जिसने दुनिया को सहिष्णुता तथा सार्वभौम स्वीकृत दोनों की ही शिक्षा हम सब को दी हैं, हम लोग सभी धर्मों के प्रति ही केवल सहनशीलता में ही विश्वास नहीं करते बल्कि सारे धर्मों को सत्य मान कर स्वीकार करते हैं.

मुझे एक ऐसे देश का व्यक्ति होने पर गर्व है जिसने इस धरती के सभी धर्मों और देशों के पीड़ितों और शरणार्थियों को शरण दी है. मुझे यह बताते हुए भी गर्व होता हैं कि हमने अपने ह्रदय में उन यहूदियों के शुद्ध स्मृतियाँ को स्थान दिया था जिन्होंने भारत आकर उसी वर्ष शरण ली थी जिस वर्ष उनका पवित्र मन्दिर रोमन जाति ने तोड़-तोड़ खंडहर में मिला दिया था.

मुझे गर्व है की में एक ऐसे धर्म से हूँ जिसने महान पारसी देश के अवशिष्ट अंश को शरण दी और अभी भी उसको बढ़ावा दे रहा है. भाईयो मैं आप लोगों को एक श्लोक की कुछ पंक्तियाँ सुनाता हूँ जिसे मैंने बचपन से स्मरण किया है और अभी भी कर रहा हूँ और जिसे प्रतिदिन लाखों-करोड़ो लोगो द्वारा दोहराया जाता है.

संस्कृत श्लोक-:
“रुचीनां वैचित्र्यादृजुकुटिलनानापथजुषाम् ।
नृणामेको गम्यस्त्वमसि पयसामर्णव इव”।।

हिन्दी अनुवाद-:
जैसे विभिन्न नदियाँ अलग-अलग स्रोतों से निकलकर समुद्र में मिल जाती हैं ठीक उसी प्रकार से अलग-अलग रुचि के अनुसार विभिन्न टेढ़े-मेढ़े अथवा सीधे रास्ते से जाने वाले लोग अन्त में भगवान में ही आकर मिल जाते हैं. यह सभा जो अभी तक की सर्वश्रेष्ठ पवित्र सम्मेलनों में से एक है, स्वतः ही गीता के इस अदभुत उपदेश का प्रतिपादन एवं जगत के प्रति उसकी घोषणा करती है.

संस्कृत श्लोक-:

“ये यथा मां प्रपद्यन्ते तांस्तथैव भजाम्यहम्।
मम वर्त्मानुवर्तन्ते मनुष्याः पार्थ सर्वशः”।।

हिन्दी अनुवाद-:
जो कोई मेरी ओर आता है वह चाहे किसी प्रकार से हो,मैं उसको प्राप्त होता हूँ. लोग अलग-अलग रास्तो द्वारा प्रयत्न करते हुए अन्त में मेरी ही ओर आते हैं.

साम्प्रदायिकता, हठधर्मिता और उनकी वीभत्स वंशधर धर्मान्धता इस सुन्दर पृथ्वी पर बहुत समय तक राज्य कर चुकी हैं. वे इस धरती को हिंसा से भरती रही हैं व उसको बारम्बार मानवता के खून से नहलाती रही हैं और कई सभ्यताओं का नाश करती हुई पूरे के पूरे देशों को निराशा के गर्त में डालती रही हैं.

यदि ये दानवी शक्तियाँ न होतीं तो मानव समाज आज की स्थिति से कहीं अधिक विकसित हो गया होता पर अब उनका समय आ गया हैं और मैं आन्तरिक रूप से यह उम्मीद करता हूँ कि आज सुबह इस सभा के सम्मान में जो घण्टा ध्वनि हुई है वह समस्त धर्मान्धता का, तलवार या लेखनी के द्वारा होने वाले सभी अत्याचारों का तथा एक ही लक्ष्य की ओर अग्रसर होने वाले मानवों की पारस्पारिक कटुता की मृत्यु करने वाला साबित होगा.