ચિંતન-રક્ષિત સ્મારકો નું વર્તમાન

Standard

ચિંતન
રક્ષિત સ્મારકો નું વર્તમાન

– ભારત સરકાર દ્વારા સાંસ્કૃતિક ધરોહર ને સાચવવા માટે તથા તેના જતન અને સંવર્ધન માટે એક ખાતું નીમવામાં આવ્યું છે પુરાતત્વ ખાતું department of arciology. ભારતભરમાં માં જેટલા સ્થાપત્યો રહેલા છે તેની વિશેષતા ને સમજી તેનું મહત્વ જળવાઈ રહે એના માટે ભારત સરકાર આ ખાતા ને ગ્રાન્ટ આપે છે અને અધિકારીઓ ના ઊંચા પગાર ધોરણ છે.
મોટાભાગે આપણે કોઈ પણ જુના સ્થળો એ પ્રવાસ માં જઈ ત્યારે તે સ્થળે તકતી મારેલી હોય છે પુરાતત્વ ખાતા ના રક્ષિત સ્મારક ની અને સ્થળ વિશે ની માહિતી ની.
હું અત્યાર સુધી આવા જેટલા રક્ષિત સ્મારકો એ ગયેલો છું અમુક ની મુલાકાત તો અવાર નવાર લેવાની થતી હોય મોટાભાગે દરેક ની એ જ સ્થિતિ છે.
પુરાતત્વ ખાતા વાળા ખાલી તકતી મારીને જતા રહે છે પછી ક્યારેય આંટો મારવા આવતા નથી,અમુક વધુ ઉપયોગી સ્થળ માટે તો સરકારશ્રી દ્વારા સ્થળ ના મહત્વ ને સમજી ખાસ તે સ્થળ પુરતી જ ખાતા ની આખી અલગ શાખા નિમેલી હોય છે અને તેનો કર્મચારી મંડળ પણ અલગ હોય અને એના જતન અને સંવર્ધન માટે સમયાંતરે અમુક રકમ પણ ફાળવવા માં આવતી હોય છે…..પણ આ અધિકારીઓ ના હાડકા હરામ ના થઇ ગયા છે બેઠા બેઠા ઊંચા પગાર ખાવા છે અને સ્થળ ના ઉત્થાન માટે મળેલ રકમ પણ ચાવી જાવી છે આમ ને આમ વારસો ખોરવાઈ રહ્યો છે.
અંજાર માં જુની શાક માર્કેટ અને ખેંગારજી ગ્રંથાલય(લાઈબ્રેરી)પાસે વેરીસાલજી કોઠો(ટીંબી કોઠો) પાસે કચ્છ ના પ્રથમ બ્રિટીશ પોલીટિકલ એજન્ટ કેપ્ટન જેમ્સ મેકમરડો ઉર્ફ ભુરીયો બાવો નો બંગલો આવેલ છે. આ બંગલો ઇતિહાસિક દ્રષ્ટિએ ખૂબ મહત્વ નું સ્થાન ધરાવે છે કારણ કે બંગલા ની અંદર અત્યંત દુર્લભ એવા કમાંગરી શૈલી ના ભીંત ચિત્રો છે તેમાં રામ રાવણ યુદ્ધ,રાજા ની સવારી વગેરે અલગ અલગ ઘણા પ્રસંગો ના ચિત્રો છે આ બંગલો પુરાતત્વ ખાતા નું રક્ષિત સ્થળ છે અને માત્ર આ બંગલા ના જતન માટે પુરાતત્વ ખાતા ની આખી અલગ શાખા ભુજ માં ફાળવવા માં આવી છે એ ના કર્મચારીઓ ને માત્ર આ બંગલા ની દેખરેખ માટે ઊંચા પગાર ચૂકવાય છે અને એની જાળવણી માટે અમુક રકમ પણ મળતી હશે….
અત્યારે આ બંગલા ની સ્થિતિ શું છે ખ્યાલ છે…??
બંગલા ની બાજુ માં ખાલી પટ્ટ પર ગેરકાયદેસર દબાણ છે ત્યાં મજૂર વર્ગ રહે છે
બંગલા ના બધા બારણા ઓ તૂટેલા છે
ત્યાં અસામાજીક તત્વો નો ઘસારો વ્યાપક છે
જુગાર રમવા અને છોકરીઓ ને લઈને અનૈતિક કાર્યો કરવા ત્યાં લોકો આવે છે
બંગલા ની અંદર ગાયો,ભેંસો,કુતરા બીજા જનાવર ફરતા હોય એમના મળ મૂત્ર,બીજો કચરો,ધૂળ બધું પડ્યું હોય.
બંગલા ની અંદર જે કિંમતી વસ્તુઓ હતી એ ચોરાઈ ગઇ હવે ખાલી ખોખું વધ્યું છે.
અસામાજીક તત્વો થી બંગલા ફરતે રહેનાર તમામ ત્રાસી ગયા છે.
બંગલા ની છત તૂટી ગઈ છે તેમાં ચોમાસા માં પાણી આવે છે અને તેના કારણે ભીંત ચિત્રો ભૂંસાતા જાય છે.
ઉનાળા માં તડકો આવે છે તેના કારણે જાંખા પડતા જાય છે.
એકંદરે જે સ્થળ ની જાળવણી માટે સરકારે પુરાતત્વ ખાતા ની અલગ શાખા નિમેલ છે તેની જાળવણી નો ખર્ચ પસાર થાય છે જે સ્થળ ના ભીંત ચિત્રો નું ખૂબ મહત્વ છે તે સ્થળ એક વેરાન બિન વારશુ મકાન ના ખંડેર જેવું લાગે છે અને ત્યાં થતા કાળા કામો થી પાડોશીઓ કંટાળી ગયા છે.
જો સ્થિતિ આમ જ રહી તો આવનારા ત્રણ વર્ષમાં મેકમરડો નો બંગલો નામશેષ બની જશે તેની અંદર રહેલા કમાંગરી શૈલી ના ભીંતચિત્રો નષ્ટ થઈ જશે અને આપણે આપણો એક ભવ્ય વારસો ગુમાવી બેસીસુ.
આ એક સ્થળ ની વાત નથી મોટાભાગ ના રક્ષિત સ્મરકો ની સ્થિતિ આવી જ છે,તંત્ર ન જાગે તો નાગરીકે જાગવું જોઈ અને હરામખોર અધિકારીઓ ને એમની ઔકાત દેખાડવી જોઈ.
માત્ર સ્થળો એ ફરવા કે ફોટા પડાવવા જ ન જાવ પણ સ્થળ ને લગતી માહિતી નું પણ ધ્યાન રાખો અને વારસા ના જતન પ્રત્યે ના આપણા નૈતિક કર્તવ્ય નું પાલન કરો.
આપણો વારસો આપણી પહેચાન.

– ધ્રુવરાજજી જાડેજા જાખોત્રા(શાશ્વત)

।। જય માતાજી ।। ।। જય જગત ।।

Advertisements

2 responses »

  1. Pingback: ધ્રુવરાજસિંહ જાડેજા – શાશ્વત | History & Literature

  2. Pingback: ધ્રુવરાજસિંહ જાડેજા – શાશ્વત | History & Literature

Leave a Reply

Fill in your details below or click an icon to log in:

WordPress.com Logo

You are commenting using your WordPress.com account. Log Out /  Change )

Google photo

You are commenting using your Google account. Log Out /  Change )

Twitter picture

You are commenting using your Twitter account. Log Out /  Change )

Facebook photo

You are commenting using your Facebook account. Log Out /  Change )

Connecting to %s