Category Archives: કટાર – લેખ

મસ્તક મા જટાઓ ત્થા બાલ દાઢીનુ રહસ્ય

Standard

મિત્રો ,,,
આજે આપણે વાત કરીશુ,,, સાધુ સંતો બાલ દાઢી જટાઓ શુ લેવા રાખતા,, તેમનુ અધ્યાતમિક જગતનમા શુ મહત્વ છે,, અને એમની પાછળ વૈજ્ઞાનિક કારણ શુ છે,,
આ વિષય ઉપર લેખ એટલા માટે લખવો પડે છે કે ઘણા તથાકથિત મુંઢ ગુરુવા જે સફાચટ છે જે દરરોજ ફિલ્મી હીરોની જેમ જીલેટથી દાઢીઓ બનાવી,, પોતાની જાતને સંત,, બ્રહ્મ કહેવરાવે છે,, તેઓ એમ કહે છે કે દાઢી વધારે જો પરમાત્મા મળી જાતો હોયતો,, સ્ત્રીઓને તો જન્મ જાત જટાઓ હોય છે,, તો એને નો મળી જાય,,, એવા મુંઢો કોઇ તથ્ય જાણીયા વિના કોઇ અનુભવ વિના સાધુ સંન્યાસી ની જટાઓ બાલ દાઢી ઉપર જાહેરમા મજાક ઉડાવતા હોય છે,,,, એમા એમની રાહ ઉપર એનાજ મુંઢોના શિષ્ય,, એવી વાત શબ્દ દોહરાવે છે,,

આપણી પ્રાચીન ભારતની વૈદિક સંસ્કૃતિના રુષિમુનીઓ જે હતા એ તમામ સંસારીઓ ગ્રહસ્થ જીવન જીવતા હતા,, તેમને ખેતરો હતા,, ગાયો હતી,, અને સમાજમા પણ રહેતા હતા પણ એવુ શુ હતુ કે તેઓ સંસારી હોવા છતાં બાલદાઢી રાખતા,, ઘણામુંઢો એમ કહે છે કે જંગલોમા સંન્યાસી બાલદાઢી ક્યાં કરવાવવા જાય,, ત્યાં બાબર તો હોય નહી,,, ચાલો એ માની પણ લઈએ,, પણ રૂષીમુનીઓ મહાપુરુષો સંતો તો સંસારીઓ જ હતા,, અને ગામમા જ રહેતા,, તો શુ ત્યાં વાળંદ કે બાબર,, શુ નો હતા,,?? હતાજ,, પણ બાલ દાઢી જટાઓ રાખવાનુ કારણ શુ હોઇ શકે છે,,, રુષીમુનીઓ મા વિશ્વામિત્ર,, અગત્સય રુષી,,વશિષ્ઠ,, પરાશર, વેદ વ્યાસ,, કપીલ મુની, આરુણી,, ભારદ્વાજ મુની,, સત્યકામ,, વાલ્મીકિ રુષી,, મહર્ષિ અત્રી,,કશ્યપ,, એવા કેટલાય રૂષીમુનીઓ ને બાલદાઢી રાખતા,, શુ કારણ હોઇ શકે છે,,???

કબીર સાહેબ ને દાઢી એવી શ્વેત જાણે રુપાના તારની બનેલી હોય છે,, ભાણ સાહેબ ને બાલ દાઢી,, રવીસાહેબ ને બાલદાઢી,, જીવણ સાહેબ ને બાલ દાઢી,, ત્રિકમ સાહેબ ને બાલદાઢી,,, સાહેબધારામા લગભગ તમામ બાલદાઢી વાળાજ સંતો મહાપુરુષો થઈ ગયા છે,,,, ટાગોરને દાઢી,, ઓશો જેણે સમાજમા તમામ પાસાઓથી જ્ઞાન પીરસયુ,, જીવન વિરોધી જે હતા,, એમણે જીવનને ઉત્સવ તરિકે જીવવાનુ કહયુ,,એવા પુરુષોને લાંબા વાળ દાઢી,,,, શુ કારણ હોઈ શકે છે,,?? શુ એ બધા દાઢીવધારીને બકરા બન્યા હતા,, જેમ તથાકથીતો મુંઢ ગુરુવા કહે છે બાલદાઢી વધારે એતો બકરા કહેવાય છે,,

ચાલો હવે મિત્રો આજ આપણે એમનુ બાલદાઢી રાખવાનુ રહસ્ય શુ હતુ,, તે અધ્યાતમિક નજરે જોઇએ,, અને મેડિકલ સાયન્સ નજરે જોઇએ,,

યોગ એમ કહે છે કે મનુષ્યના મસ્તકમા નાના મગજમા,, કરોડો અરબો ખરબો,, સેલ્સ પડેલા છે,,, જન્મ જાતની સાથે એમને એ ઇશ્વરીય ભેટ સ્વરૂપે આપવામાં આવે છે,, પણ એનો ઉપયોગ માત્ર પ્રત્યેક માનવ દસ ટકાજ જીવન અને મૃત્યુ ના ગાળામા કરી શકયો છે,,,
મસ્તક છે તે જ્ઞાનનુ અનુભવનુ મુળ કેન્દ્ર છે,,, રૂષીમુનીઓ એ એના ઉપર અધ્યન કરયુ છે,,, અને એના જાણવા મળ્યું કે ચોવીસ કલાકના આઠ પહોરમા,, સવારના જે ચોથા પહોરમા જૈ જ્ઞાન અનુભવમા આવે છે એવુ અન્ય પહોરમા આવતુ નથી, એટલે રાત્રીના 3 થી સવારના 6 સુધીના સમયને બ્રહ્મમહુરત કહ્યુ છે,, એમા મનુષ્યનુ શરિર એકદમ શિથિલ હોય છે ઇન્દ્રિય। શાંત હોય છે,, એવા સમયમા,, ધ્યાન સાધના પુજા પ્રાથના,, સમરંણ કરવામા આવે તો ઇશ્વર નો અનુભવ થાવામા મદદ રુપ થાય છે,,,,
પણ 6 થી 9 ના પહોરમા વળી પાછા પોતાના દૈનિક જીવનમાં જે રોજીંદા કર્મ હૌય તે ચાલુ રાખે છે,,, 6થી નવના સમયમા સુર્યઉદય થાતો હોય છે,, ત્યારે સુર્યના કિરણો એકદમ શાંત અને ચોખ્ખી ઉર્જા આપતો હોય છે,,, વાતાવરણને હિસાબે,,, પછી 9થી 12ના સમયમા સુર્યની નજીક પુર્થવી થોડીક ફરતી હોય છે સુર્યના કિરણોની ગતીની સ્પીડ થોડીક વધે છે,, 12થી 3ના સમયમા વધારે કિરણોની સ્પીડ હોયછે એ મનુષ્યના મસ્તકના જ્ઞાનતંતુઓ જે આપણા માથાના વાળના 80મા ભાગ જેટલા સુક્ષ્મ છે,, એ સુર્યના તાપથી એ જ્ઞાનતંતુઓ નષ્ટ થવા લાગે છે,,,
જયારે મસ્તકના બાલ અને મુખની દાઢી એની એ સ્પીડ ને બ્રેક મારી ઘટાડી આપે છે અને સમતોલ રાખી આપે છે,, એટલા માટે રુષીમુનીઓ બાલ દાઢી જટાઓ રાખતા,,,

કેલિફોર્નિયા મા 1942 રિસર્ચ કરવામા આવ્યુ,, એક 200 માણસોને ભેગા કરીને એમની લેબોરેટરીમાં ટેસ્ટ કરવામા આવ્યા,, એકસરખી જેની વ્રતી હોય,, કામની,, લોભની,,મોહની,, ઇર્ષા ની,, રાગની,,, એવા જેવા 200માણસોને એકસરખા ભિતરી સ્વભાવ વાળાને ભેગા કર્યા,,,, એમના ટેસ્ટ કર્યા બાદ,,
પછી એના સો સોના બે વિભાગ કરયા,,, બન્ને ને સવાર બપોર સાંજ એકજ સરખુ ભોજન એકજ વાતાવરણમા રાખવામાં આવ્યા,, પણ એક સો માણસોને દરોરજ સવારમા બાલદાઢી બનાવાના,, અને આફટર સેવ લગાવવી,,
અને બિજા વિભાગને બાલદાઢી રાખવાની એમણે બાલદાઢી બનાવવી નહી,, એમ નિત્ય ક્રમ છ મહિના પછી એમના લેબોરેટરીમાં ચકાસણી ટેસ્ટ કરવામાં આવ્યો પહેલોવિભાગનો તો પહેલાના ટેસ્ટ કરતા એમનામા વધારે પડતુ,, જે દરોજ બાલદાઢી બનાવતા હતા,, એમનો રિપોર્ટ મા આવ્યુ,, એ ભિતરથી અશાંત,, ભિતરથી,, ક્રોધી,,,, ભિતરથી કામી,, ભિતરથી લોભી,, ભિતરથી થોડી નિંદનિય,, ભિતરમા રાગ ઇર્ષા,, ભિતરમા ચાલબાજ એવુ પરિણામ આવ્યું,,,,
જયારે બિજો વિભાગ જે બાલદાઢી રાખતા હતા,, તેનો ટેસ્ટ કરવામાં આવ્યો તો,,,તો પહેલાના રિપોર્ટ અનુસાર ઓછુ અનૈ સારુ પરિણામ,, આશ્ચર્ય થઈ ગયા,, તેઓની ભિતરની પ્રજ્ઞા બુધ્ધિ જાગરુત પ્રબળ જોવામા આવી,, ભિતરથી શાંત,, ભિતરથી,, કામવાસના આટલી બધી નહી,, ભિતરથી આટલો બધો ક્રોધ નહી,, ભિતરથી લોભની વ્રતી ઓછી,, ટુંકમા પેલાજે સો માણસના પરિણામ આવ્યા તેનાથી વિપરીત આવ્યા અને સારા આવ્યા,, પહેલાજે એકસરખા સ્વભાવ હતા એનાથી વિપરીત સારા પરીણામો આવ્યા,,
પછી વૈજ્ઞાનિકોએ સંશોધન કર્યુ,, કે મસ્તક ના વાળમા એના મુળના સ્ત્રોતમા એ સુર્યના જે વધારે નુકશાન કારક કિરણો છે તેની સ્પીડ ઘટાડી આપે તથા તેમને એક પ્રકારનુ ચાળણી માફક ગાળવાનુ શુદ્ધતાનુ કામ કરે છે,,, એટલેતો આપણા શરિરમા ઇશ્વરે આપણને બનાવ્યા ત્યારેજ જન્મ જાત વાળ આપવામા આવ્યા,, વળી આપણને એકને નહી દરેક પશુ પંખી પ્રાણી,, ને એમની ઉમંર પ્રમાણે એમની માત્રામા વધતા હોય છે,,, એમની કારીગરાઇ જોવો એમની વયવસથા જોવો,, આપણને નાકમા પણ વાળ આપયા છે,,, શુ લેવા,,,??? બહારનુ ઓકસિઝન છે તે નાકના અંદરનાં વાળમા ગળાયને શુધ્ધ થઈ ને એ લઈ શકાય,,, એવીરીતે હાથમા પગમા,, ગુપ્તાંગ મા,, પણ એના વૈજ્ઞાનિકોએ અધ્યન કર્યા નહીકે મનુષ્યમા નહી પણ પ્રાણીઓ,, પશુમા,, પંખીઓમા પણ,, અનૈ એમના પરિણામો એવા આવ્યા કે,, મનુષ્ય સિવાય બધાજ જીવો નુ જ્ઞાન જીવનથી મરણ સુધી સરખુ રહે છે,, જયારે મનુષ્ય એકજ એવો છે કે એમના જીવનમા ફેરફારો ઘણા થઈ શકે છે,, કાંતો એ જ્ઞાનની ટોચે પહોંચી શકે છે,, કાંતો એ જે જ્ઞાન હોય તેની નિચે આવી શકે છે,,,
અમુક ફિલ્મની અભિનેત્રીઓ અભિનેતાઓ પોતાના પગના નિચેના પગની એડીઓથી લઈ ઉપર જાંગ સુધીના બાલ કઢાવી નાખે છે,, એમની ઉપર પણ વૈજ્ઞાનિકોએ રિસર્ચ કર્યુ,,,, એ એવા વ્યકિત। કામુક બહુજ હોય છે,, એમને સતત કામવાસના સતાવતી હોય છે,, અને વાત પણ સાચી છે,, અભિનેતા એક લવસ્ટોરી મા પ્રેમી નુ પાત્ર એવુ ભજવે કે આપણે પણ ભુલ ખાઇ જાઇએ। પણ મનોવિજ્ઞાન દ્વષટિએ એમ કહે છે કે તેને સાચોપ્રેમ કયારેય તે કલાકાર કરી શકતો નથી અને થાતો પણ નથી,,,,

હવે વાત કરીએ સ્ત્રીઓના વાળ રાખવાની,, કોઇ મુંઢે એવી ચોપાઇ લખી છે,, “”
અમરુત જુગતી જાણયા વિના,,
અજ્ઞાની જટા વધારે જોગી થાય,,,
જટાએ ઉગતો હોયજ જો જોગ,,,
તો નારીઓ બધી જોગી બની જાય,,,,
જે તથાકથીતો મુંઢો એ આ શબ્દ લખ્યો એ પોતેજ અજ્ઞાની છે,, જટાઓ વધારે જો જ્ઞાન પ્રાપ્ત થાતુ હોય તો દુનીયામા જટાઓ કરતા બાલદાઢીઓ વિનાના ઘણાઓ છે એમને નો જ્ઞાન થઈ જાય,,,, અને સ્ત્રીઓ વિશે જે લખ્યુ છે એ વાસ્તવમા સ્ત્રી પાત્રના વિરોધી હશે,,, અને કોણે કહ્યું કે,, સ્ત્રીઓને જ્ઞાન નો થાય,,,??? પુરુષ પાત્ર કરતા સ્ત્રી પાત્રમા વધારે જ્ઞાન હોય છે,,,, એમા પણ માથાના વાળજ વૈજ્ઞાનિક કારણ છે,, પણ આ લખવા વાળા જેવા મુંઢો પહેલાના સમયમાં પણ એવા મનોરોગીઓ હતા,, જેણે સ્ત્રીને આગળ વધવા ન દીધી,, આદીમાનવના સંશોધન મા ખેતીની શોધ સ્ત્રીઓ એ કરી છે,, ચક્રની શોધ સ્ત્રીઓ એ કરી છે,, જે કાંઇ સંશોધન પુરાતન યુગમા થયા એમા 75 ટકા તો સ્ત્રીઓ મારફતે થયેલા છે,, સમય ગયો માનવ વિકસીત સમાજ થયો,, અને પુરુષ પાત્રોને એવુ લાગ્યુ,, એટલે સ્ત્રીઓને પાછળ રાખવાના પ્રયાસો કરવામાં આવ્યા,, અંતે મનુભગવાન જેવાનો સહારો લઈ,, સ્ત્રીઓને રુપાળી સુંદરને નગરવધુ જાહેર કરવામાં આવી,,,, બસ તયાથીંજ કહાની શરુ થાય છે,, સ્ત્રીને દરેક કામોમા પાછળ રાખવામા આવી,, એકજ કામ એમણે હાથમા રેવા દિધુ,, બસ સંતાનને પેદા કરવા અને એમને મોટા કરવા,, એ સમયમા દસ પંદર બાળકો ની માતા બનતી,, એમને બાળપણથી મોટા કરવાનો તમામ જવાબદારી સોંપવામાં આવી,, જેવો હજુતો એક બાળક વર્ષ બે વર્ષનુ થાય ત્યાંતો બિજુ બાળક પેટમા હોય છે,,, બસ સંતાન ઉત્પન્ન કરવા અને પતીને મુંઢને પરમેશ્વર માનવો એવી માન્યતા સ્ત્રીના મસ્તક મા ભેળવી સજજડ કરી દેવામા આવ્યુ,,,, અને ત્યાંથી સ્ત્રીઓના જ્ઞાનનુ પતન થયું,, એમને પણ યોગ સાધના ધ્યાન ભજન,, કરવુ હોય,,, પણ પેલા સંતોનને પેદા કરવામા અને મોટા કરવામા નવરી પડે તો એ કરી શકેને,,,,???? બસ એક ઘોર ષડયંત્રનો શિકાર બની ગઈ સ્ત્રી જાતી,, અને સ્ત્રીઓને માનસિક ત્રાસ આપી આપી નક્કી કરાવામા આવ્યુ કે,, તે કશુજ કરી શકે એમ નથી,, અને નરકની અધિકારી છે એવા સુત્રો હજારો વર્ષોથી સ્ત્રીઓના કાનમા ગુંજાંરવ કરવા લાગ્યા। યોગ એમ કહે છે,, એકને એક વસ્તુ તમે હજાર ,,લાખો કરોડવાર બોલવામા સાંભળવામા આવે તો ખોટુ હોય તો પણ સાચુ થઈ જાય છે,, એમ સ્ત્રીને હજારો વર્ષોથી સાંભળીને ખુદને એમ થયું કે હુ તો કાંઇ પણ કરી શકુ તેમ નથી,, હુ તો અબળા નારી છુ,,,,,
સમય ગયો સમાજમા સ્ત્રી પાત્રમા એવી ચેતનાઓ આવી કે મોટામોટા રુષીમુનીઓ ને માત કરી આપયા,, સતી અનુસુયા,, સાવિત્રી,, વૃંદા,,,,અરુંધતી,, ગાર્ગી,, પાર્વતી,, જનક નંદની સીતામાતા,, મંડનમિશ્ર ના પત્ની ઉભય ભારતી,,, લાલઇશ્વરી દેવી,કમાલી,,, સતી તોરલ,, મીરાબાંઇ ,,લોયણ,, દેવલદેનાર,, ડારલ બાઇ,, ડાલીબેન,, લિરલબાઇ,, રુપાદે,, ગંગાસતી પાનબાઇ,,,,ગૌરીબાઇ,, સહજોબાઇ,, દુલનબાઇ,,,,સમાજમા એકથી અનેક ચેતનાઓ પ્રગટ થઈ અને જ્ઞાનનુ રણશિંગું ફુંકયુ,,,

આજ પશ્ર્ચિમી દેશ આગળ હોયતો તેનુ મુળ કારણ સ્ત્રીઓને ત્યાં સમાન ગણવામા આવે છે સ્ત્રીઓ પુરુષો વચ્ચે કોઇ ભેદ રાખવામા આવતો નથી,, અને આપણે હજુ તો આત્મ પરમાત્મા ની વાતોતો કરીએ છીએ,, કે આત્મ સ્ત્રી પણ નથી પુરુષ પણ નથી,, તો આટલો મોટો ભેદ શુ કામ રાખવામાં આવે છે,,,, ઉગમફોજ જે સૌરાષ્ટ્ર જેમા કેટલાય બાપાઓ જ્ઞાની થઈ ગયા છે સત્સંગ કરતા આવ્યા છે,, પણ મારામાનવા પ્રમાણે આજ સુધી કોઇ સ્ત્રી પાત્રને એ પદ આપવામા આવ્યુ નથી,, હા ગુરુમાતા તરિકે એડવટાઇજ માટે સાથે બેસાડે છે,, પણ સ્ત્રીને કયાંય ઉંચુ પદ આપયુ નથી,, તેનુ શુ કારણ,, શુ તેમને જ્ઞાનનો થાય,, હજુ નિરાંતધારા મા સ્ત્રી પાત્રને આચાર્ય પદ આપવામા આવે છે,, સાહેબધારામા,, ઓશોધારામા,,, આપવામા આવે છે,, પણ ઉગમફોજમા કયાંય મે નથી જોયુ કે સાંભળયુ,, બસ આત્મ સ્ત્રી નથી પુરુષ નથી એતો માત્ર વાતુ છે,, પણ માનસિક રોગ મટયો નથી,, આવડી મોટી ફોજ એક પહેલનથી કરી શકયુ,,

જેણે પણ આ ચોપાઇ ઉપરની લખી છે,, અમરુત જુગતી જાણયા વિના,, અજ્ઞાની જટા વધારે જોગી થાય,,, જટાએ ઉગતો હોયજ જો જોગ,,, તો નારીઓ બધી જોગી બની જાય,,,,

તે સ્ત્રીઓ પ્રતયે વિરોધી અને માનસિક રોગી હશે,,, હજુ એવા કેટલાય પુરાતન રુષીમુનીઓ ના વશંજ છે કે જે આવી ભ્રમણા ફેલાવી રહ્યાં છે સમાજમા,,,

પાછા મુળ વાત ઉપર આવીયે છીએ,, કોણે કહ્યુ કે સ્ત્રીપાત્રને જ્ઞાન નો થાય,, અસલમા સ્ત્રી પાત્રજ પહેલા જ્ઞાન પ્રાપ્ત કરી શકે છે,, કારણકે સ્ત્રી છે એ પ્રેમ ભાવનુ પાત્ર છે,, મને ઘણા સાધક જિજ્ઞાસુઓ પુછે છે તમે અમને ધ્યાન ધરવાનુ કહો છો અને સ્ત્રીઓને તમે લગભગ ના કહો છો,, કે તમારે જરૂર નથી,,?? આટલો મોટો ભેદ કેમ,,???
હુ કહુ છું,, પુરુષ પાત્ર છે તે બુધ્ધિ મનથી વિચારે છે કે આ સાચુ હશે આ ખોટુ હશે,, આવુ હશે,, આમ હશે,,, એટલે એમને બુધ્ધિ મન સ્થિર કરવા માટે ધ્યાન ની જરુર છે, વજયારે સ્ત્રી માત્ર વિશ્વાસ શ્રધ્ધા,,, પ્રેમ ભાવથી નક્કી કરે છે કે આ સાચુજ છે કોઇ શંકા સંદેહ નહીં,, માત્ર હૃદયથી હા પાડે છે,, બસ એજ ભાવ એજ શ્રદ્ધા એમની કામ કરે છે,, જયારે પુરુષ શ્રધ્ધા અને પ્રેમ પણ પહેલા બુધ્ધિ થી કરશે,,,,
જેણે પણ ,,મુંઢોએ આ ચોપાઇ લખી,, તેને માનસીક નિષ્ણાંત ની જરુર છે,,
મુળ વાત સાધુ સંતો રૂષીમુનીઓ મહાપુરુષો બાલ દાઢી જટાઓ રાખવાનુ કારણ એ છે એમના મસ્તકના જ્ઞાનતંતુઓ નષ્ટ થતા નથી,, આપણા ગામડામા પણ હજુ જુઓ ઘણા વુધ્ધ હજુ માથામા રુમાલ કે પાઘડી પહેરીને જોવા મળશે,,, એમની પાછળ વૈજ્ઞાનિક કારણ આ જ છે,, હજુ ઘણા માથામા ટોપીઓ પહેરે છે,, સાહેબ કબીર પણ માથામા ટોપી પહેરતા,, તેનુ કારણ આજ હતુ,,

ટુંકમા કહુતો બાલદાઢી રાખવાનુ રહસ્ય એક અધ્યાતમિક રહસ્ય અને વૈજ્ઞાનિક કારણ આમજ છે,,, પણ ઘણા એવા તથાકથીતો મુંઢો જે મનોરોગી જે સંતોની ચોપાઇ લઇને બકબક કરનાર પોપટીયા જ્ઞાનનમા સુરાપુર,, જે કોઇ પણ વાતનો નિષ્કર્ષ કાઢયા વિના જાણયા વિના ગમેતેમ બોલી નાખવુ,,,, દાઢી જટા વાળ રાખવાથી જો પરમાત્મા મળી જાતો હોયતો,, એમ પણ બોલવુ જોઇએ કે,, સફાચટને પણ મળતો નથી,,, પરમાત્મા કાંઇ કેશ ઉપર જોઇને કોઇને નથી મળતો,,, પેલા સવામિનાયણના સંતોએ એવુ કહે છે કે બાલ દાઢી જટાઓ રાખે એને ભગવાનની પ્રાપ્ત થતા નથી,,, મુંડન કરાવો તોજ થાય,,, તોતો પહેલા અમિતાભનુ,, (“શાન) ફિલ્મ મા ,,શાકાલ,, શુટિંગ દરમ્યાન સાત આઠ મહીના મુંડન કરાવી નેજ રહ્યો તો એને જ્ઞાન નો થાવુ જોઇએ,,, પણ હુ એવી વાતુ કરવામા માનતો નથી,, કારણકે એ એમ બોલે છે તો હુ આમ બોલુ છુ,, શુ ફરક પડે,, પણ આ બધુજ મનની ભ્રમણા છે,, પરમાત્મા કાંઇ દાઢી વધારવાથી કે સફાચટ થવાથી,, કે મુંડન કરવાથી,, કે વાળ લોચન કરે,, મળતો નથી,,, આ બધીજ આપણી અનુભવની અધુરાપણાની નરી માનસિકતા છે,,,, એક ભય છે,,સત્ય નો સમજયા એનો નો અનુભવયુ એનો,, એટલેજ આવા શબ્દ પ્રયોગ કરવા પડે છે,,,
“”દાઢી વધારીને બાવો બન્યો બકરો”
ભારતમા કેટલાય એવા બકરાઓ થઇ ગયા છે,, જેના ગુણો જેના આધાર વિના સફાચટનો ધંધો ચાલે એમ નથી,,,, જેના પુરાવા વિના,, એમને કોઇ સફાચટોને ઓળખે એમ પણ નથી,,,,,

નોંધ

હજુતો કેટલાક એવી પણ ટિપ્પણી કરશે કે,, પંજાબમા તો બધાજ દાઢી મુછો જટાઓ રાખૈ છે તો એને જ્ઞાન નો થવુ જોઇએ,,,, આવડા આ આતંકવાદી ઓ દાઢીઓ મુંછો રાખે છે,, તેને નો જ્ઞાન થવુ જોઇએ,, આવીતો વાહીયાત તર્ક વિતર્કો ની કોમેંટમા ઉતરી પડશે,,,, જેની વાંચકોએ નોંધ લેવી,,, ,,

  • સાભાર મનુભાઇ

કચ્છનું વહાલસોયું વાગડ

Standard

વાગડનું મૂળ નામ તો વચ્છા દેશ હતું. વાગડ પર વિરાટ રાજાનું રાજ હતું. પાંડવોનો ગુપ્તવાસ વિરાટ રાજાના રાજ્યમાં હતો. કહેવાય છે કે વાગડનું ગેડી રાજ્ય એ જ પાંડવોના ગુપ્તવાસનું સ્થળ!

વાગડનું મૂળ નામ તો વચ્છા દેશ હતું. વાગડ પર વિરાટ રાજાનું રાજ હતું. પાંડવોનો ગુપ્તવાસ વિરાટ રાજાના રાજ્યમાં હતો. કહેવાય છે કે વાગડનું ગેડી રાજ્ય એ જ પાંડવોના ગુપ્તવાસનું સ્થળ! ગેડીમાં જમીન ખોદતાં ત્યાં કોઈ મોટું શહેર દટાયેલું હોય એવાં ચિહ્નો જોવાં મળ્યાં હતાં. મંદિરોના ઘુમ્મટ પણ દટાયેલા હતા. ગેડીના દરબારગઢમાં પણ એવું જ જોવા મળે છે. અહીં શમીનું એક વૃક્ષ છે, જેના પર પાંડવોએ પોતાનાં હથિયાર છુપાવીને રાખ્યાં હોવાનો ઇતિહાસમાં ઉલ્લેખ જોવા મળે છે. મહારાઓ શ્રી ખેંગારજી પહેલાના અમલ દરમ્યાન કચ્છનો વિસ્તાર ખૂબ વધી ગયો હતો. આખો મચ્છુ કાંઠો, ઉત્તરમાં રણ ઉપરાંત રાયમા બજાર સુધીનો સિંધનો પ્રદેશ કે જેમાં આખું પારકર આવી જતું હતું એ તથા વાગડ અને વાગડના રણની પેલી પાર ચોરાડ સુધીનો તમામ ભાગ કચ્છ રાજ્યના તાબામાં હતો.

એ જ વાગડમાં રવેચીમાં મા આશાપુરાનું જાગતું મંદિર અને એ જ ભૂમિ પર માતાજી મોમાયમાનાં બેસણાં છે. રવેચી માતાનું મંદિર ૧૮૭૮માં સામબાઈ માતાએ ૨૬ હજાર કોરી (કચ્છી ચલણ )ના ખર્ચે બંધાવ્યું છે. આ મંદિરમાં વાઘેલા રાજા અર્જુનદેવનો શિલાલેખ છે. વાયકા એવી છે કે નવ શિખરો અને ઘુમ્મટો સાથેનું મૂળ મંદિર પાંડવોએ બંધાવ્યું હતું. લોકોમાં એવી પણ માન્યતા છે કે રવેચી મંદિરની આસપાસનાં ચારથી પાંચ ગાઉંના વિસ્તારમાં શિયાળુ પવન વાતો નથી! જ્યાં જામ ઓઢો અને હોથલે ગાંધવર્‍ લગ્ન કર્યાં હતાં એ રાપરના સઈ ગામથી થોડે દૂર આવેલા હોથલપરા ડુંગર છે, એ ડુંગરમાં આવેલા હોથલના ભોંયરામાં હોથલની મૂર્તિ બેસાડવામાં આવી છે અને લોકો તેને દેવી તરીકે પૂજે છે. એવી માન્યતા છે કે પુત્રપ્રાપ્તિ માટે હોથલની માનતા માનવામાં આવે છે. પુત્રનો જન્મ થતાં હોથલ દેવીના મંદિરમાં એક ઘોડિયું લોકો મૂકે છે. જે ચકાસર તળાવ પર ઓઢો અને હોથલ મળ્યાં હતાં એ ચકાસર ગામ મીટર ગેજ ટ્રેનમાં અમદાવાદ તરફ જતા વચ્ચે આવે છે. ઓઢો જ્યારે હોથલને શોધતો ત્યાં આવ્યો હતો ત્યારે હોથલ એ તળાવમાં સ્નાન કરી રહી હતી, એ દૃશ્ય જોઈને ઓઢો આ ર્યચકિત થઈ ગયો હતો અને કવિ દુલેરાય કારાણી લખે છે એક દુહો એ જગ પ્રચલિત બની ગયો છે…

ચડી ચકાસર પાર હલો હોથલ કે ન્યારીંઊ,

વિછાય વિઠી આય વાર, પાણી મથે પદમણી

લોકગીતોમાં અવિસ્મૃત સ્થાન ધરાવતો કચ્છનો આ વાગડ પ્રદેશ, ધાર્મિક માહાત્મય સાથેનાં દેવસ્થાનો, ઢોલી અને આહીરાણીઓના પાળિયા, અખાડા અને હડપ્પાનાં અવશેષો પોતાની છાતીએ અંકિત કરી પથરાયેલો છે. ભચાઉ, રાપર અને ખડીર મહાલના વિસ્તારો સંયુક્ત રીતે વાગડ પ્રદેશ તરીકે ઓળખાય છે. કચ્છનું પ્રવેશદ્વાર ગણાતો વાગડ અનોખી બોલી, નોખી સંસ્કૃતિ અને રહેણીકરણીથી કચ્છમાં અલગ તરી આવતો કચ્છનો એક વહાલો અને વિશિક્ટ વિસ્તાર છે.

હવે તો જેમ તરસનું ધોરણ પણ પહેલાં જેવું નથી રહ્યું એમ વરસનું ધોરણ પણ નથી રહ્યું. અગાઉ તો જો વરસાદનો પ્રારંભ વાગડથી થાય તો એ શુકન ગણાતું અને વરસ સારું જવાની આશા બંધાતી. એ સિવાય તો કડકડતી ઠંડી, બાળી નાખે એવા બપોર; ખેર, બેર, બોર, આવળ બાવળના રક્ષણ છતાં, રણની ઊડીને આંખે ભરાતી અને ખટકતી ઝીણી રેત એટલે વાગડ!

વાગડની એક બાજુએ કચ્છના અફાટ મોટા રણની કાંધીએ એકલ માતાનું મંદિર છે. રણની વ્યાપક ખારાશ હોવા છતાં મંદિરના વિસ્તારમાં પીવા મળતું પાણી સાકરથી અદકેરી મીઠાશ ધરાવે છે. વગાડના ઓસવાળ સમાજમાં એકલ માતાનું મહkવ વધારે છે.

વાગડ વિસ્તારનું કંથકોટ એ ગુજરાતના ઇતિહાસમાં સ્થાન ધરાવે છે. કંથકોટના ડુંગર પર દાદા કંથડનાથનાં બેસણાં છે. મૂળરાજ સોલંકી અને મોહંમદ ગઝનીના આક્રમણ વખતે ભીમદેવ સોલંકીએ કંથકોટમાં આશ્રય લીધો હતો. સાતમી સદીમાં કંથકોટની ટેકરી ઉપર મજબૂત કિલ્લો બનાવી કાઠીઓએ પોતાની રાજધાની સ્થાપી હતી. અહી આવેલું સૂર્ય મંદિર કાઠીઓની સંસ્કૃતિનું પ્રતીક છે. આ મંદિરની સૂર્યપ્રતિમા જેવી પ્રતિમા સમગ્ર ભારતમાં જોવા નથી મળતી.

કચ્છના બ્રિટિશ પૉલિટિકલ રેસિડેન્ટ તરીકે પહેલી વાર નિયુક્ત થયેલા કૅપ્ટન મેક્મર્ડોની કબર પણ અહી આવેલી છે. એ પ્રતિભાવંત અંગ્રેજે કચ્છી ભાષા અને કચ્છની પરિસ્થિતિનો ઊંડો અભ્યાસ કર્યો હતો. તેઓને રાજદૂત તરીકે માંડવી મોકલવામાં આવ્યા હતા. માંડવી ગયા પછી સાધુ વેશે તેઓ થોડો સમય અંજાર પણ રોકાયા હતા. લોકો સાથે તેઓ એટલા ઓતપ્રોત થઈ ગયા હતા કે સૌ તેમને ભૂરિયા બાવા તરીકે જ ઓળખતા થઈ ગયા હતા. એ સમયે વાગડમાં સિંધના થરપારકર બાજુથી લૂંટારાઓના ધાડા આવતા અને લંૂટ ચલાવતા એથી ૧૮૨૦માં તેમણે નાના રણની કાંધીએ વરણદાદાના મંદિર પાસે પોતાનો પડાવ નાખ્યો હતો જ્યાં તેમનું અચાનક અવસાન થયું હતું.

કબરાઉં ગામ પાસે આવેલા ગરીબદાસજી ઉદાસીન નર્વિાણ આશ્રમની સ્થાપના ગુરુનાનકના શિષ્ય ચંદબાબાએ કરી છે. એ પરંપરામાં ગરીબદાસજી નામના સંત થઈ ગયા તેમણે આ સ્થળે સત્સંગની ધૂણી ધખાવી હતી. અહીં સિખ ધર્મના સ્થાનક ઉપરાંત શિવમંદિર અને ઝાફરઝંડા પીરની દરગાહ પણ આવેલી છે જેના કારણે એ સ્થળ ત્રિ-ધર્મ સંગમસ્થાન બની ગયું છે.

વાગડના જ્યાં પાદ પ્રક્ષાલન થાય છે એ જંગીનો દરિયો, જંગી એક વખત એવું બંદર હતું કે ત્યાંથી મોરબી રાજ્યનો વ્યાપાર-વ્યવસાય ચાલતો હતો. જંગી ગામમાં કચ્છના સંત મેકણદાદા થોડો સમય રહ્યા હતા, તેમનો પાળિયો આજે પણ મોજૂદ છે. રાપર શહેરમાં આવેલું રવિભાણ સંપ્રદાયનું દરિયાસ્થાન આજે પણ ભાણસાહેબ, રવિસાહેબ અને મોરારસાહેબની આધ્યાત્મિક ફોરમ ફેલાવે છે. ભાણસાહેબના પુત્ર ખીમસાહેબ વરુણદેવનો અવતાર ગણાય છે. તેમણે ૧૮૦૦ની સદીમાં દરિયાલાલ દેવની અખંડ જ્યોત અને મંદિરની સ્થાપના કરી હતી. એ ઉપરાંત ત્યાં રામ-લક્ષ્મણ અને સીતાજીનાં મંદિરો અને શિવાલયો પણ આવેલાં છે.

બેલા ગામના બિલેશ્વર મહાદેવના મંદિર પાસે ત્રણ પવિત્ર કુંડ આવેલા છે. પહેલા કુંડમાં પુરુષો અને બીજામાં મહિલાઓ પવિત્ર સ્નાન કરે છે, જ્યારે ત્રીજા કુંડના પાણીનો ઉપયોગ માત્ર મહાદેવના અભિષેક માટે જ કરવામાં આવે છે. કહેવાય છે કે ગમે એવા દુષ્કાળમાં પણ આ કુંડનું પાણી અખૂટ રહે છે. લાકડિયા ગામે આવેલો લાકડિયા પીરનો ઊંચો અને પહોળો મિનારો સેંકડો વર્ષ પહેલાં જાડેજા રાજાએ બંધાવેલો છે તો વરનેશ્વર મહાદેવનું જ્યાં મંદિર આવેલું છે ત્યાંના કૂવામાં અખૂટ અને મીઠું પાણી મળી રહે છે. ખડીર અને ધોળાવીરાનું પુરાતkવની દૃષ્ટિએ અનેક ગણું મહત્વ છે એટલે જ કારાણી બાપાએ લખ્યું હશે કે :

વંકી વાગડની ભૂમિ, જ્યાં નૈસર્ગિક કળા છલકાય,

પથ્થર પણ વીરત્વ પુકારે, મસ્તક જ્યાં સસ્તા તોળાય.

લેખ મિડ ડે ગુજરાતી માંથી
કિશોર વ્યાસ | મુંબઈ
(કવિ અને પત્રકાર)

(ગુજરાત સમાચાર, ‘રવિપૂર્તિ‘માંથી,કોલમનું નામ: અંતરનેટની કવિતા, – અનિલ ચાવડા)

Standard

(ગુજરાત સમાચાર, ‘રવિપૂર્તિ‘માંથી,
કોલમનું નામ: અંતરનેટની કવિતા, – અનિલ ચાવડા)

ધીમેધીમે વૃદ્ધિ પામી વૃદ્ધ થા, કાં પછી સર્વસ્વ ત્યાગી બુદ્ધ થા.

લોગઇનઃ

ધીમેધીમે વૃદ્ધિ પામી વૃદ્ધ થા,
કાં પછી સર્વસ્વ ત્યાગી બુદ્ધ થા.

સ્નાન હો ઘરમાં કે હો ગંગાતટે,
છે શરત એક જ ભીતરથી શુદ્ધ થા.

સામનો કર હાલમાં સંજોગનો,
શસ્ત્ર નાખી આમ ના અવરુદ્ધ થા.

તું નરોવા કુંજરોવા કર નહીં,
મારી સાથે, કાં પછી વિરુદ્ધ થા.

એ બહુ નુકસાન કરશે જાતને,
તું નજીવા કારણે ના ક્રુદ્ધ થા.

એ જ તો નાદાન અંતિમ ધ્યેય છે,
નામ લઈ ઈશ્વરનું તું સમૃદ્ધ થા.

– દિનેશ ડોંગરે નાદાન

અત્યારે કોરોના ભય ચારેબાજુ પ્રચલિત છે, ત્યારે આપણે ત્યાં કવિતાચોરોના ભય પણ ઓછા નથી. ઘણી વાર માહિતીનો અભાવ પણ તેની માટે જવાબદાર છે. ઉપરોક્ત કવિતા વર્ષોથી ઝવેરચંદ મેઘાણીના નામે ફર્યા કરે છે. શેર કરનાર મિત્રોને ખબર નથી હોતી કે ઝવેરચંદ મેઘાણીએ કોઈ ગઝલ લખી નથી. તેમને તો કવિતાનો આનંદ વહેંચવો હોય છે, પણ તેમાં કવિના નામના અભાવે વહેંચવો યોગ્ય નથી. એમાંય બીજાની કવિતા પોતાના નામે ચડાવીને શેર કરવાની વૃત્તિ તો તેની કરતાં પણ વધારે ખરાબ છે. કવિ થવાની ઝંખના સેવતા આવા ઘણા લોકો સોશિયલ મીડિયામાં જાણીતી અને સુપ્રસિદ્ધ કવિતાઓ પણ પોતાના સર્જન તરીકે ખપાવવામાં પાવરધા હોય છે. આ રોગથી બચવા જેવું છે. દિનેશ ડોંગરેની આ રચના એટલી સરસ છે કે કોઈ પણ જાણીતા કવિના નીમે ચડાવી દેવામાં આવે તો સાચી માની લેવામાં આવે.

પ્રથમ શેરથી જ આપણે ગઝલ તરફ ખેંચાઈ જઈએ. બુદ્ધ થવાની વાત કવિતામાં ઘણી વાર આવી છે. મેહુલ પટેલે ઈશે પણ લખ્યું છે, ‘બુદ્ધ ને મહાવીરમાં જાગી ગયું, મારી અંદર જે સૂતેલું હોય છે.’ સાધારણ માનવીઓનું મન સંસારની માયાજાળમાં ગૂંચવાયેલું રહે છે, જાગ્રત નથી થઈ શકતું, એટલે તે બુદ્ધ, મહાવીર જેવી ઊંચાઈએ નથી પહોંચી શકતા. પણ દિનેશ ડોંગરે બે ઓપ્શન આપે છે. ધીમેધીમે વૃદ્ધિ પામીને સમૃદ્ધિ સુધી પહોંચવાનો અથવા તો બધી જ સમૃદ્ધિને હડસેલીને બુદ્ધપણા ભણી પ્રયાણ કરવાનો.

બીજો શેર વાંચતા કલાપી યાદ આવી જાય કે, ‘ધોવા બુરાઈને બધે ગંગા વહે છે આપની.’ કલાપી ઈશ્વરની વાત કરે છે, ત્યારે અહીં કવિ આંતરિક શુદ્ધિ તરફ આંગળી ચીંધે છે. ‘રામ તેરી ગંગા મૈલી’ ફિલ્મનો પ્રધાન સુર પણ આ જ હતો. ખરેખર વહેતી ગંગા મેલી થઈ ગઈ છે તેની વાત, નાયિકા, અને આંતરિક અશુદ્ધિ ત્રણેની વાત આ ફિલ્મમાં બખૂબી કરી છે. આપણે પાપ ધોવા ગંગામાં ડુબકીઓ મારીએ છીએ, ભીતરથી શુદ્ધ થવા માટે આવી ડૂબકીઓ મારવાની જરૂર નથી. એમ ગંગામાં એક ડૂબકી લગાવી દેવાથી પાપ ધોવાઈ જતાં હોત તો શું જોઈતું હતું.
ત્રીજો શેર કુરુક્ષેત્રની યાદ અપાવે એવો છે. સામે સ્વજનો ઊભેલાં જોઈને અર્જુને હથિયાર હેઠાં મૂકી દીધાં. કૃષ્ણએ આપેલી ગીતા-સમજણ પછી તેણે શસ્ત્ર હાથમાં લીધાં. માણસ ઘણી વાર આવી પરિસ્થિતિમાં મુકાઈ જતો હોય છે, ત્યારે આવી ગીતાસૂજ જરૂરી છે. પછીના શેરમાં સીધું મહાભારત સાંભરે, નરો વા કુંજરો વા કહ્યા પછી ધર્મરાજ ગણાતા યુદ્ધિષ્ઠિરનો રથ પણ જમીનને અડીને ચાલવા લાગ્યો, કેમકે સત્યવચન કહેનારા યુદ્ધિષ્ઠિરે પણ દૂધદહીમાં પગ રાખવાની વૃત્તિ રાખી. આપણે ત્યાં આવા ડબલઢોલકી સ્વભાવ ઘરાવતા માણસોનો તોટો નથી. તેમને દુશ્મનના ઘરે બરફી ખાવી હોય છે, અને દોસ્તોના ગુલાબજાંબુ પણ છોડવા નથી હોતા. આવી વૃત્તિ ધરાવતા માણસોથી દૂર રહેવું.

હર્ષ બ્રહ્મભટ્ટનો શેર છે, ‘જિંદગી આખી ગઈ એ ભૂંસવામાં, ક્રોધમાં જે શબ્દ હું બેચાર બોલ્યો’, ક્યારેક મગજ પર કાળ સવાર થઈ જતો હોય છે, તેવા સમયે ન બોલવાનું બોલાઈ જાય છે. ન વર્તવું જોઈએ તેવું વર્તાઈ જવાય છે. આવા સમયે ચિત્તને શાંત રાખવાની જરૂર છે. નજીવા કારણે કરેલો ગુસ્સો આખરે પોતાની પર જ બોમ્બ જેમ પડતો હોય છે, એ ફૂટે ત્યારે જ એનો અહેસાસ થાય છે.

ઈશ્વરના શરણે જવાની વાત સંતો-ભક્તો-ઓલિયા-ફકીરો યુગોથી કરી રહ્યા છે. માનવનું અંતિમ ધ્યેય ઈશ્વરપ્રાપ્તિ છે.
આવા જ કાફિયા સાથે રમેશ પારેખની એક ઓછી જાણીતી ગઝલ પણ ખૂબ સરસ છે. તેનાથી લોગઆઉટ કરીએ.

લોગઆઉટ

એકલો છો યાને સોએ સો ટકા એ શુદ્ધ છે,
આ પરિસ્થિતિમાં અહીં હરએક માણસ બુદ્ધ છે.

છીનવી લીધાં પ્રથમ તેણે બધાં હથિયાર પણ,
ને કહ્યું તારી હયાતી તો સ્વયં એક યુદ્ધ છે.

જેને તેં ખંડેરમાં પલટાવ્યું એ મારું હૃદય,
આજ પણ તારાં સ્મરણથી કેટલું સમૃદ્ધ છે.

જન્મતાવેંત જ નસીબ કમ્મરથી ઝૂકેલું મળે,
એટલે અહીં કોઈ પણ ઉંમરની વ્યક્તિ વૃદ્ધ છે.

વિશ્વ એની ગતમાં ચાલે તારી ગતમાં તું રમેશ,
એટલે રસ્તા બધા દુઃસ્વપ્નથી અવરુદ્ધ છે.

  • રમેશ પારેખ

યુરોપ અને ભારતનો જળમાર્ગ વાસ્કો દ ગામાએ શોધ્યો કે કાનજી માલમે ?

Standard

MID DAY 19 MAY 2020

યુરોપ અને ભારતનો જળમાર્ગ વાસ્કો દ ગામાએ શોધ્યો કે કાનજી માલમે ?

ઈતિહાસ યુરોપ અને ભારતનો જળમાર્ગ શોધવાનો યશ પોર્ટુગીઝ વાસ્કો દ ગામાને આપે છે. પરંતુ જ્યારે દુનિયાનો નકશો નહોતો બન્યો, ત્યારે કચ્છના દરિયો ખુંદનાર માલમો આફ્રિકા સુધી પોતાના વહાણો લઈને જતા. ભારત સુધી પહોંચવામાં વાસ્કો દ ગામાને માર્ગ બતાવનાર માંડવીના કાનજી માલમની હકીકતો વિશ્વ સામે બહુ મોડી બહાર આવી છે. કાનજી માલમે વાસ્કો દ ગામાને કાલીકટ બંદર સુધીનો માત્ર માર્ગ બતાવ્યો ન હતો, તેણે અરબ સાગરમાં વાસ્કો દ ગામાનું વહાણ પણ હંકાર્યું હતું. જેટલો જશ વાસ્કો દ ગામાને મળ્યો એટલો તે વખતે કાનજી માલમને મળત તો ઈતિહાસ કંઈક જુદો હોત.

એ હકીકત છે કે વિશ્વના વહાણવટામાં પોર્ટુગીઝ પ્રજાનું એક યોગદાન છે. તેમ કચ્છના માંડવીના ખારવા અને ભડાલાઓનું પણ યોગદાન છે. માંડવીના વહાણવટીઓ વિશ્વના દરિયામાં અટપટા ગણાતા અરબ સાગરમાં એવી રીતે ફરતા જાણે માના ખોળામાં રમતું બાળક. કચ્છના લોહાણા, ભાટિયા, ખોજા, મેમણ જેવી વેપારી જ્ઞાતિઓ આફ્રિકા અને ઓમાન જેવા દેશો સાથે વેપારથી જોડાયેલી હતી. પૂર્વ આફ્રિકામાં તો કચ્છીઓની વસાહતો પણ હતી. તે સમયે કચ્છનાં ભદ્રેશ્વર, કોટેશ્વર, માંડવી અને મુંદ્રા જેવા બંદરીય નગરોમાં રહેતા વેપારીઓ ઈરાન, અરબસ્તાન, મોમ્બાસા, પૂર્વી આફ્રિકા ઝાંઝીબાર, જાવા, સુમાત્રા, એડન, મલીન્દી, દમાસ્કસ, મસ્કત જેવા વિદેશી બંદરો સાથે વેપાર કરતા. મીઠુ, અફીણ, ઢાલ, તલવાર, ચપ્પુ, કિનખાબી કાપડ, ધાબળા, ઢાલ અને પગરખાં જેવી ચીજવસ્તુઓને લઈને જતા અને ત્યાંથી ખજુર, હાથીદાંત, ઘઉં, ચોખા, નારીયેળી, સુકો મેવો, રેશમ અને મરીમસાલા કચ્છમાં લઈ આવતા. એ વેપારીઓના વહાણ હંકારનાર વહાણવટીઓને સમુદ્રે જ શૌર્ય અને દિશા બતાવી હતી. જ્યારે વિશ્વના વહાણવટીઓ નકશા અને દિશા જાણવામાં ગોથા ખાતા હતા, ત્યારે કચ્છની વહાણવટાના ઈતિહાસનો સમુદ્ર પુરુષ કહેવાય તેવો કાનજી માલમ નામનો વહાણવટી પોતાની દરિયા વિશેની આગવી સુઝ દરિયાઈ પવનો અને એના આધારે ચલતા વહાણોની દિશા નક્કી કરી શકતો હતો. તે કાળી દીબાંગ રાતે પોતાના અકલ્પનીય જ્ઞાનથી વહાનને સાચી દિશા આપી શકતો. કચ્છના વહાણવટીઓને તારા અને નક્ષત્રોનું ઊંડુ જ્ઞાન હતું. આજે પણ કચ્છીને ભાવાત્મક એકતાથી બાંધી રાખનાર કોઈ ચીજ હોય તો એ છે કચ્છી ભાષા. કાનજી માલમ કચ્છી બોલતો. ભદ્રેશ્વર અને માંડવી બંદરો પરથી થઇને તે મસ્કત ઉપરાંત મોમ્બાસા, મલીન્દી, મોગાદીસુ, કીલ્વા, ઝાઝીવાર અને દારેસલામ જેવા બંદરોની સફરે જતો. પરંતુ વિશ્વનો વહાણવટાનો ઈતિહાસ પૂર્વની કલમથી લખાયેલો છે જેમા છૂટા છવાયા પશ્ચિમ ભારતના વહાણવટાના ઉલ્લેખ સિવાય મહત્વની શોધો અને માર્ગોની રચના કરવાનો શ્રેય યુરોપ તેમજ પશ્ચિમના દેશોને ભાગે ગયો છે.

વાસ્કો દ ગામા યુરોપમાં આવેલા પોર્ટુગલ દેશનો સાહસિક સાગરખેડૂ હતો. જેને પોર્ટુગિઝ સરકારે દુનિયાના પૂર્વ ભાગનો જળમાર્ગ શોધવાના અભિયાનનો કેપ્ટન તરીકે નિયુકત કર્યો હતો. કાનજી માલમ અને પોર્ટુગીઝ વાસ્કો દ ગામાનો મેળાપ એક વિચિત્ર સંજોગોમાં થયેલો હતો. ૧૪૪૭ની આઠમી જુલાઈએ વાસ્કો દ ગામા પોર્ટુગલથી ભારત આવવા નીકળ્યો હતો. હતો. તેના કાફલામાં એકસો સીતેર માણસો હતા. પોર્ટુગલનાં લિસ્વન બંદરથી રવાના થઇને વાસ્કો જ્યારે ૧૪ મી એપ્રિલ ૧૪૯૮માં મલીંદી બંદર પહોંચ્યો ત્યારે તેને લાગ્યું કે કોઈ નિષ્ણાત હિંદુસ્તાની વગર ભારત પહોંચવું શક્ય નથી. તેને ભારત પહોંચાડે તેવા વિશ્વાસુ અને દરિયાના જાણકાર માણસની જરુર ઊભી થઈ. જોકે પોર્ટુગલના વહાણવટીઓની છાપ એટલી સારી ન હતી. તેને એવો માણસ મળવો મુશ્કેલ હતો. મુંજાયેલા વાસ્કો દ ગામાએ આરબ રાજા શેખ અહમદને વિનંતી કરી. યોગાનુયોગે કાનજી માલમ આરબ શેખનો અતિ વિશ્વાસુ માણસહતો. ભારત પહોંચાડવા માટે કાનજીથી વધુ જાણકાર મળે એમ નહોતો. એટલે શેખના કહેવાથી કાનજી માલમ વાસ્કો દ ગામાના કાફલા સાથે ૧૪મી એપ્રિલ ૧૪૯૮ના રોજ મલિંદી બંદરથી ભારત આવવા નીકળ્યો. કાનજી માટે આફ્રિકા અને ભારત વચ્ચે આવેલો અરબ સાગર તો પોતાના ઘરના આંગણા સમાન હતું. વાસ્કો દ ગામા પણ કોઈ સામાન્ય માણસ ન હતો. તે દરિયાના છોરુ કાનજીના અગાધ જ્ઞાન અને કુશળતા ઉપર વારી ગયો. રસ્તામાં કાનજીએ વાસ્કોનું વહાણ પણ હંકાર્યું. એ મુસાફરી કોઈ સામાન્ય મુસાફરી નહોતી. ઈતિહાસના પાના ઉપર એ ખેપ ભારતના જળમાર્ગની શોધ તરીકે અંકિત થવાની હતી. જેનાથી કાનજી બિલકુલ બેફિકર હતો. આ કચ્છી માણસની અસલિયત છે. આરબ શેખના કહેવાથી, જેની ભાષા પણ જાણતો ન હતો એવા વાસ્કો દ ગામાને તેણે ૨૦મી મે ૧૪૯૮ના રોજ દક્ષિણ ભારતાના કાલીકટ જે હવે કોમીકોડ તરીકે ઓળખાય છે તે બંદરે પહોંચાડ્યો. કાલીકટ બંદરમાં તે વખતે ઝામોરીન નામે રાજા હતો. તે કાનજીના પહેરવેશ પરથી ઓળખી ગયો કે આ ભારતીય છે. એ કાનજી સાથે આવેલા પોર્ટુગીઝ વાસ્કો દ ગામાના કાફલાને આવકાર્યો. વાસ્કો દ ગામાએ રાજાને કિંમતી ભેટ સોગાદોથી રાજી કર્યો અને કાલીકટમાં રહેવાની અનુમતી માગી. પરંતુ ભારતીય ચોમાસું સક્રિય થાય તે પહેલા પોતાના દેશ પોર્ટુગલ જવા રવાનો થયો. એકાદ વર્ષ બાદ તે પોર્ટુગલ પહોંચ્યો ત્યારે તેના કાફલામાં માત્ર પંચાવન માણસો જ બચ્યા હતા. પરંતુ તે દરમિયાન પોર્ટુગીઝોએ ભારત સાથે વ્યાપારમાં રસ લીધો. ૧૫૦૨ની સાલમાં તે ફરી ભારત આવ્યો અને પછી ભારતમાં જ રહી ગયો. ૨૪ ડીસેમ્બર ૧૫૨૪ના દિવસે કોઈ રહસ્યમય બિમારીને ને લીધે વાસ્કો દ ગામાનું મૃત્યુ થઈ ગયું. પણ અધકચરા ઈતિહાસ લેખનને કારણે ભારત અને યુરોપનો જળમાર્ગ શોધવામાં વાસ્કો દ ગામાને જે યશ મળ્યો તેવો યશ તેને માર્ગ બતાવનાર કાનજી માલમને ન મળ્યો. કેટલાક ઈતિહાસકારો અને સંશોધકોએ જો નોંધ્યું ન હોત તો કોઈને ખબર પણ ન હોત કે માંડવીના એક ખારવાએ યુરોપ અને ભારતના જળમાર્ગમાં ભોમિયાની મુખ્ય ભૂમિકા ભજવી હતી.
એલેકઝાન્ડર બર્ન્સ નામનો એક અંગ્રેજ તે વખતે કચ્છી વણવટીઓના પરિચયમાં આવ્યો હતો. તેણે કચ્છના વહાણવટાથી પ્રભાવિત થઈને ૧૮૩૪ની સાલમાં આવું લખ્યું છે – યુરોપિયનોને એ જાણીને નવાઈ લાગશે કે કાનજી માલમ અને રામસિંહ માલમ જેવા વહાણવટીઓ દરિયાપારનાં દેશોમાં ઘૂમતા હતા. કચ્છ અને સૌરાષ્ટ્રનાં વહાણવટીઓ ચતુષ્કોણીય યંત્રોનો, આલેખનો (ચાર્ટસ) અને નકશાઓનો ઉપયોગ કરીને તેમનાં વહાણો આજે (૧૮૩૪) પણ હંકારે છે. તેના નમૂનાઓ ઉપલબ્ધ છે. તો જર્મનીના જસ્ટુસ સ્ટ્રેન્ડ લખે છે કે – વાસ્કો-દ-ગામાનાં વહાણો લિમ્બન બંદરથી મલિન્દી આવ્યાનાં નવ દિવસ બાદ મલિન્દીમાં રહેતા ‘માલમ ‘કાનાકવા’ (કાનજી માલમ) નામના ભારતીય સુકાનીએ તેનું વહાણ હિંદી મહાસાગરમાં હંકાર્યું હતું. તે સહી સલામત રીતે પોર્ટુગીઝ કાફલાને મલિન્દીથી કાલિકટ લઈ આવ્યો હતો. વાસ્કો દ ગામાની ભારત આવ્યાની ઘટનાના સવા ચારસો વર્ષ બાદ ૧૯૨૦માં અંગ્રેજી લેખક પીયર્સે લખ્યું છે કે, હું ખાતરીપૂર્વક કહું છું, કે કચ્છનાં રહેવાસી કાનજી માલમે મલિન્દી બંદરથી વહાણ હંકાર્યું હતું અને તે હિંદી મહાસાગર તથા કેપ ઓફ ગુડ હોપ ઓળંગતો ઓળંગતો મલબાર કિનારાનાં કાલિકટ બંદરે પહોંચ્યો હતો. વાસ્કો-દ-ગામાને એણે દરિયાઈ માર્ગ બતાવ્યો હતો. ઈટાલિયન ઇતિહાસકાર સિંથિયા સલ્વાડોરી પોતાના સંશોધન માટે ૧૯૮૯માં પૂર્વ આફ્રિકામાં ગયા હતા. ત્યાં તેમણે કચ્છી વણાહણવટીઓની વંશાવળી અને અન્ય દસ્તાવેજો દર્શાવ્યા ત્યારે મોમ્બાસાના કેટલાક કચ્છી વહાણવટીઓએ કહ્યું કે અમે કાનજી માલમના વંશજો છીએ જેણે વાસ્કો દ ગામાને ભારતનો માર્ગ બતાવ્યો હતો. અમે આજે પણ દરિયાદેવની પૂજા કરીએ છીએ. દરિયો અમારો દેવ છે અને શીકોતર અમારી માતા છે. એટલું જ નહીં કચ્છની દેશદેવી આશાપુરાની પણ પૂજા કરીએ છીએ.

ચિંતન- દેવ બનવુ હોય તો દેવત્વ કેળવવું પડે

Standard

ચિંતન

દેવ બનવુ હોય તો દેવત્વ કેળવવું પડે

– સંસાર માં પ્રવર્તતી કોઈ પણ સિદ્ધી કે ઉપલબ્ધી મેળવવા માટે પ્રથમ તેના યોગ્ય થવું પડે તેના માટે ની પાત્રતા કેળવવી પડે,,,,,,,!!!!!
કારણ ,,,,, ઉત્તમ વસ્તુ અધિકાર વિના નથી મળતી અને જો મળે તો અયોગ્યતા અને અપાત્રતા ને કારણે જાજો સમય નથી રહેતી,જેમ મોર ની કળા ને વીંખાતા અને તીવ્ર ગતિ થી આકાશ માં ઉછળેલા પથ્થર ને જમીન પર પટકાતા વાર નથી લાગતી તેમ અયોગ્યતા ના કારણે મળેલ સિદ્ધિ કે યશ ને નષ્ટ થતા વાર નથી લાગતી.
જેમ સિંહણ ના દુધ ને સમાવવા કંચન(સોના) ના પાત્ર ની જરૂર પડે તેમ દેવત્વ કેળવવા માટે તેના સમાન આચરણ જીવન માં લાવવું પડે. જેમ પાચનશક્તિ મજબુત હોય તો વધુ જમી અને પચાવી શકાય તેમ સિદ્ધિઓ અને શક્તિઓ ને પચાવી ને સરળ તથા જમીન પર રહેવાની અસાધારણ સિદ્ધિ મેળવી લે ત્યારે દેવત્વ જાગ્રત થાય અને લાંબાગાળા સુધી ટકી રહે.આજના માનવી ને રાવણ જેવી જાહોજલાલી પણ ભોગવવી છે અને રામ જેવી પ્રતિષ્ઠા પણ જોઈ છે એમ બંને હાથ માં લાડવા રાખવા છે જે અશક્ય છે.
વર્તમાન માં જનસમાજ માં જે લોક-દેવતાઓ પ્રવર્તે છે જેમકે રામદેવ પીર,જેશલ પીર,મેકરણ દાદા,પાબુદાદા,ગોગાદેવ,વાછળા દાદા વગેરે સર્વે જન્મ થી તો સાધારણ મનુષ્ય જ હતા પરંતુ તેમનું વૈચારીક સ્તર અને આચરણ ખુબ જ ઊંચા હતા જેના કારણે તેમને હૃદય માં સુષુપ્ત અવસ્થા માં રહેલ દેવત્વ ને જાગ્રત કરી લીધું. અકાળે મૃત્યુ પામેલ દિવ્યાત્માઓ પણ પોતાના અધૂરા રહેલ ભગીરથ કે નેક કાર્ય ને પાર પાડવા સુપાત્ર વ્યક્તિ ને નિમિત્ત બનાવતી હોય છે અને તેના થકી પોતાના હેતુઓ સિદ્ધ કરતી હોય છે પણ વાત યોગ્યતા અને લાયકાત ની છે જે વ્યક્તિએ સ્વયં કેળવવી પડે જીવન-ધોરણ,વિચારો,ગુણ, કર્મ,સ્વભાવ અને આચરણ આ તમામ પાસાઓ કોઈ ચોક્કસ વિચારધારા કે લક્ષ્ય ના કેન્દ્ર માં હોય ત્યારે વ્યક્તિ નું માનવ્ય શ્રીમાન બને છે અને તેની માનસીક તેમજ આત્મિક સિદ્ધિઓ જાગ્રત થઈ ને તેને વ્યક્તિ માંથી વ્યક્તિત્વ કે દેવત્વ સુધી પહોંચાડી દે છે.લાખો માંથી અમુક વિરલાઓ જ આવું ઉચ્ચ જીવન જીવી શકે છે અને સમય ના વિપરીત વેણ માં,અતિ મુશ્કેલ કસોટીઓ માંથી પસાર થયા પછી તે સ્થાન સુધી પહોંચે છે જ્યાં શૂન્યતા આવી જાય છે તે જ અમરત્વ અને બ્રહ્મત્વ ની સફર છે જેની શરૂઆત આત્મજાગૃતિ થી થાય છે.અને આ સર્વે ની શરૂઆત વિચારો થી જ થાય છે સનાતન ધર્મ કે આર્ય સંસ્કાર જે-તે સમયે સમગ્ર વિશ્વ માં ફેલાયેલા હતા તેનું પ્રમુખ કારણ પણ ઉજ્જવળ અને ઉચ્ચ બૌદ્ધિક વારસો તથા આચરણ જ હતું અને એ જ આર્યવ્રત આજે આંતરીક ખોખલો બની ગયો છે અને સનાતન ધર્મ મુશ્કેલી માં છે તેનું પ્રમુખ કારણ વૈચારીક પતન જ છે….. આ ભોગવાદ ની અશરો છે,,ભોગી વ્યક્તિઓ માં ક્યારેય દેવત્વ જાગ્રત નથી થતું પણ હૃદય માં સુષુપ્ત અવસ્થા માં રહેલ તત્વ પણ નાશ પામે છે,,, માટે હે ઉજ્જવળ આર્ય પરંપરા અને સનાતન ધર્મ ના વાહકો, હે સજ્જનો ધર્મ,રાષ્ટ્,સમાજ અને સંસ્ક્રુતિ માટે નિજ ના કર્તવ્ય અને દાયીત્વ સમજો તથા અધોગતી ના પથ પર ચલાયમાન આ રાષ્ટ્ ને પુનઃજગતગુરુ ના સિંહાસન પર બેસાડવા માટે આગળ આવો,,,,,ઉચ્ચ વિચાર અને આચરણ થી તમારા હૃદય માં રહેલા દેવત્વ ને જાગ્રત કરો અને રાષ્ટ્ર-નિર્માણ માટે નવ-નિર્માણ માં આહુતી આપો.
આતમ ખોજ અલખ જગાવ
વધુ શબ્દો અને ભાવો નું સંક્ષેપિકરણ કરવાનો પ્રયાસ કર્યો છે.

જગત જનની જગદંબા માઁ ભગવતી ના ચરણો માં કોટી-કોટી વંદન.

– ધ્રુવરાજજી જાડેજા જાખોત્રા(શાશ્વત)
5-12-2017

।। જય માતાજી ।। ।। જય ક્ષાત્રધર્મ ।।

ગામ નામ નો મહિમા

Standard

ગામ નામ નો મહિમા

જખ્ખ(જખ,યક્ષ)
જખ્ખ + ઉતર્યા(આગમન,આવ્યા,ઉતર્યા)
જખ્ખ ઉત્તરા
જખૌતરા
જખૌત્રા,જાખોત્રા

– બૃહદ કચ્છ સામ્રાજ્ય ના ચોરાડ પ્રદેશ માં રણ ની કાંધી એ વસેલું ગામ એટલે જાખોત્રા.કચ્છ નું મોટુંરણ વટાવી અહીં થર નું રણ લાગે જે 48 કિલોમીટર ના રણ પછી પાકિસ્તાન નો નગર પારકર તાલુકો,કહેવાય છે કે એક સમયે અહીં દરીયો હતો સોરઠપતિ રા’નવઘણ જ્યારે બેન જાહલ ની વારે ગયો ત્યારે આ દરીયો વરૂડી માં ના સાક્ષાત્કાર થી સુકાઈ ગયો ચારણકા અને એવાર ની સીમ માં રણ ની કાંધી એ વરૂડી માઁ નું સ્થાન છે અને જાખોત્રા ગામ ની સીમ માં ઇશ્વરીયા મહાદેવ પાસેએ આજે પણ એ દરિયા ના અવશેષ જોવા મળે,રોજ સવારે જમીન ના પેટાળ માંથી ખારું પાણી આજે પણ નીકળે છે અને ઇશ્વરીયા મહાદેવ નો ઇતિહાસ પણ ખુબ જ અદ્ભૂત છે તે સ્વયંભૂ પ્રકટ મહાદેવ છે.જ્યારે અહીં દરિયો હતો ત્યારે જાખોત્રા ની બાજુનું ગામ એવાર એક સમૃદ્ધ નગર હતું તે એક બંદર તરીકે વિકાસ પામ્યું હોઈ શકે અને સિંધ તેમજ આગળ ના પ્રદેશો સાથે વ્યાપારી આપ-લે નું કેન્દ્ર હોઈ શકે એ સમૃદ્ધ નગર હશે એવા પ્રમાણ આજે પણ એવાર ગામ માં જોઈ શકાય.
યક્ષો(જખ) જ્યારે અફઘાનિસ્તાન ની ઘાટીઓ માંથી કચ્છ આવ્યા ત્યારે આ એવાર બંદરે આવ્યા હોય અને મુકામ એવાર ની સીમ માં નાખ્યો હોય.
જ્યાં યક્ષો એ પડાવ નાખ્યો,જ્યાં યક્ષો રોકાણા અથવા સિંધ તરફ થી આવીને જ્યાં યક્ષો ઉતર્યા એ જખ્ખ ઉત્તરા તરીકે ઓળખાઈ પાછળ થી અપભ્રંશ થઈને જાખોત્રા થયું હોય તેમાં શંકા ને કોઈ સ્થાન નથી.
જાખોત્રા ગામ ના વડીલો પાસેથી આ વાત સાંભળવા અને જાણવા મળે પણ હવે એવા વડીલ કોઈ રહ્યા નથી.
મારા પીતાજી ઘનશ્યામસિંહ(માનુભા)ચંદુભા જાડેજા દ્વારા મને આ વાત જાણવા મળી અને તર્ક ની દ્રષ્ટિ એ પણ બંધ બેસતી હોવાથી આપ સૌ વચ્ચે જણાવી.
આપ ના ગામ નું નામ કેવી રીતે પડ્યું એ આપ પણ જાણો અને અન્યો ને જણાવો.

– જામોત્તર ધ્રુવરાજજી જાખોત્રા(શાશ્વત)

।। જય માતાજી ।। ।। જય કચ્છ ।।

ચિંતન-રક્ષિત સ્મારકો નું વર્તમાન

Standard

ચિંતન
રક્ષિત સ્મારકો નું વર્તમાન

– ભારત સરકાર દ્વારા સાંસ્કૃતિક ધરોહર ને સાચવવા માટે તથા તેના જતન અને સંવર્ધન માટે એક ખાતું નીમવામાં આવ્યું છે પુરાતત્વ ખાતું department of arciology. ભારતભરમાં માં જેટલા સ્થાપત્યો રહેલા છે તેની વિશેષતા ને સમજી તેનું મહત્વ જળવાઈ રહે એના માટે ભારત સરકાર આ ખાતા ને ગ્રાન્ટ આપે છે અને અધિકારીઓ ના ઊંચા પગાર ધોરણ છે.
મોટાભાગે આપણે કોઈ પણ જુના સ્થળો એ પ્રવાસ માં જઈ ત્યારે તે સ્થળે તકતી મારેલી હોય છે પુરાતત્વ ખાતા ના રક્ષિત સ્મારક ની અને સ્થળ વિશે ની માહિતી ની.
હું અત્યાર સુધી આવા જેટલા રક્ષિત સ્મારકો એ ગયેલો છું અમુક ની મુલાકાત તો અવાર નવાર લેવાની થતી હોય મોટાભાગે દરેક ની એ જ સ્થિતિ છે.
પુરાતત્વ ખાતા વાળા ખાલી તકતી મારીને જતા રહે છે પછી ક્યારેય આંટો મારવા આવતા નથી,અમુક વધુ ઉપયોગી સ્થળ માટે તો સરકારશ્રી દ્વારા સ્થળ ના મહત્વ ને સમજી ખાસ તે સ્થળ પુરતી જ ખાતા ની આખી અલગ શાખા નિમેલી હોય છે અને તેનો કર્મચારી મંડળ પણ અલગ હોય અને એના જતન અને સંવર્ધન માટે સમયાંતરે અમુક રકમ પણ ફાળવવા માં આવતી હોય છે…..પણ આ અધિકારીઓ ના હાડકા હરામ ના થઇ ગયા છે બેઠા બેઠા ઊંચા પગાર ખાવા છે અને સ્થળ ના ઉત્થાન માટે મળેલ રકમ પણ ચાવી જાવી છે આમ ને આમ વારસો ખોરવાઈ રહ્યો છે.
અંજાર માં જુની શાક માર્કેટ અને ખેંગારજી ગ્રંથાલય(લાઈબ્રેરી)પાસે વેરીસાલજી કોઠો(ટીંબી કોઠો) પાસે કચ્છ ના પ્રથમ બ્રિટીશ પોલીટિકલ એજન્ટ કેપ્ટન જેમ્સ મેકમરડો ઉર્ફ ભુરીયો બાવો નો બંગલો આવેલ છે. આ બંગલો ઇતિહાસિક દ્રષ્ટિએ ખૂબ મહત્વ નું સ્થાન ધરાવે છે કારણ કે બંગલા ની અંદર અત્યંત દુર્લભ એવા કમાંગરી શૈલી ના ભીંત ચિત્રો છે તેમાં રામ રાવણ યુદ્ધ,રાજા ની સવારી વગેરે અલગ અલગ ઘણા પ્રસંગો ના ચિત્રો છે આ બંગલો પુરાતત્વ ખાતા નું રક્ષિત સ્થળ છે અને માત્ર આ બંગલા ના જતન માટે પુરાતત્વ ખાતા ની આખી અલગ શાખા ભુજ માં ફાળવવા માં આવી છે એ ના કર્મચારીઓ ને માત્ર આ બંગલા ની દેખરેખ માટે ઊંચા પગાર ચૂકવાય છે અને એની જાળવણી માટે અમુક રકમ પણ મળતી હશે….
અત્યારે આ બંગલા ની સ્થિતિ શું છે ખ્યાલ છે…??
બંગલા ની બાજુ માં ખાલી પટ્ટ પર ગેરકાયદેસર દબાણ છે ત્યાં મજૂર વર્ગ રહે છે
બંગલા ના બધા બારણા ઓ તૂટેલા છે
ત્યાં અસામાજીક તત્વો નો ઘસારો વ્યાપક છે
જુગાર રમવા અને છોકરીઓ ને લઈને અનૈતિક કાર્યો કરવા ત્યાં લોકો આવે છે
બંગલા ની અંદર ગાયો,ભેંસો,કુતરા બીજા જનાવર ફરતા હોય એમના મળ મૂત્ર,બીજો કચરો,ધૂળ બધું પડ્યું હોય.
બંગલા ની અંદર જે કિંમતી વસ્તુઓ હતી એ ચોરાઈ ગઇ હવે ખાલી ખોખું વધ્યું છે.
અસામાજીક તત્વો થી બંગલા ફરતે રહેનાર તમામ ત્રાસી ગયા છે.
બંગલા ની છત તૂટી ગઈ છે તેમાં ચોમાસા માં પાણી આવે છે અને તેના કારણે ભીંત ચિત્રો ભૂંસાતા જાય છે.
ઉનાળા માં તડકો આવે છે તેના કારણે જાંખા પડતા જાય છે.
એકંદરે જે સ્થળ ની જાળવણી માટે સરકારે પુરાતત્વ ખાતા ની અલગ શાખા નિમેલ છે તેની જાળવણી નો ખર્ચ પસાર થાય છે જે સ્થળ ના ભીંત ચિત્રો નું ખૂબ મહત્વ છે તે સ્થળ એક વેરાન બિન વારશુ મકાન ના ખંડેર જેવું લાગે છે અને ત્યાં થતા કાળા કામો થી પાડોશીઓ કંટાળી ગયા છે.
જો સ્થિતિ આમ જ રહી તો આવનારા ત્રણ વર્ષમાં મેકમરડો નો બંગલો નામશેષ બની જશે તેની અંદર રહેલા કમાંગરી શૈલી ના ભીંતચિત્રો નષ્ટ થઈ જશે અને આપણે આપણો એક ભવ્ય વારસો ગુમાવી બેસીસુ.
આ એક સ્થળ ની વાત નથી મોટાભાગ ના રક્ષિત સ્મરકો ની સ્થિતિ આવી જ છે,તંત્ર ન જાગે તો નાગરીકે જાગવું જોઈ અને હરામખોર અધિકારીઓ ને એમની ઔકાત દેખાડવી જોઈ.
માત્ર સ્થળો એ ફરવા કે ફોટા પડાવવા જ ન જાવ પણ સ્થળ ને લગતી માહિતી નું પણ ધ્યાન રાખો અને વારસા ના જતન પ્રત્યે ના આપણા નૈતિક કર્તવ્ય નું પાલન કરો.
આપણો વારસો આપણી પહેચાન.

– ધ્રુવરાજજી જાડેજા જાખોત્રા(શાશ્વત)

।। જય માતાજી ।। ।। જય જગત ।।

ચિંતન-સાચી મર્દાનગી

Standard

ચિંતન
સાચી મર્દાનગી

– નોંધ :- સંદેશ ને પૂર્ણ વાંચે એ જ પ્રતિભાવ આપે, ખોટા અંગુઠા બતાવી કે વાહવાહી કરી મને હતાશ ન કરશો અને પૂર્ણ વાંચ્યા બાદ તમારી અંદર રહેલ મર્દ જાગે તો અન્યો સુધી પણ પહોંચાડજો બાકી કોઈ પ્રશ્ન કે જિજ્ઞાસા હોય તો નીચે મારો સંપર્ક અંક આપું છું.

મર્દાનગી એક એવો શબ્દ છે જે સાંભળતા શરીર ના તમામ અવયવો સવળા થઈ જાય શબ્દ કાને પડતા જ એક જબરદસ્ત ઉર્જા નો સંચાર થાય એમાં પણ આ ભારતવર્ષ એ સતી,જતી અને સુરા(મરદો) ની ખાણ કહેવાય.
આ માટી માં જન્મેલા નર બાંકુરાઓ એ મર્દાનગી ની પરાકાષ્ઠાએ પહોંચી પરમ વિરત્વ નું ઉદાહરણ પૂરું પાડ્યું છે,ખૈળા આભ ને ટેકા આપે અને કાળ ને પણ બથ ભરીલે એવા મરદો ની ગાથાઓ થી આ રાષ્ટ્ નો ઇતિહાસ ભરેલો છે, ધરતી ના કણ કણ માં એવી ગાથાઓ સમાયેલી છે જે સાંભળતા શરીર ના કરોડો રૂંવાડા ઉભા થઇ જાય
આવા મરદો ના કારણે આ રાષ્ટ્ર ઉજળો હતો,ધર્મ અને સંસ્કૃતિ અભય હતા,નૈતિકતા જીવંત હતી,સમતુલા જળવાઈ હતી,દિન-હિન, દુઃખી,લાચાર,દુબળા-પાતળા ને કોઈ રંજાળી ન શકતુ, પરંપરાઓ નું રક્ષણ કરીને,અધર્મીઓ નો સંહાર કરીને,દુરાચાર અને દુષણો નો નાશ કરીને મરદો ની શ્રેણી માં દાખલ થવાતું. વિરો અને મરદો એ દેશ નું અમૂલ્ય ઘરેણું છે.
આજે આ રાષ્ટ્ર ની સ્થિતિ અને યુવાઓ નું જીવન જોતા લાગે છે કે મહાન ભારતીય મરદો ની પરંપરા ને લાંછન લાગી રહ્યું છે.
ડારા-ડફારા કરવા,ખોટા સીન-સપાટા નાખવા,લુખ્ખાગીરી કરવી,નાકા દબાવીને બેસવું,નાના માણસ ને દબાવવો,મહિલાઓ ની છેડતી કરવી,ખોટી ડંફાંસો મારવી અને દુષણ ફેલાવવા આવા હલકા કૃત્યો અને નિમ્ન આચરણ કરીને આજના યુવાનો પોતાને ડોન કે મર્દ સમજે છે પણ એ મર્દાનગી ન હોતા આસુરી વૃત્તિ છે જેનાથી ધર્મ,સમાજ,સંસ્કૃતિ અને રાષ્ટ્ર નું અસ્તિત્વ જોખમાય છે.
તો પછી આજના સમય માં સાચી મર્દાનગી નું પ્રતીક શું…???? એવો પ્રશ્ન ઘણા ને થતો હશે
શ્રેષ્ઠતા સાબિત કરવી અને રક્ષણ કરવું એ મર્દાનગી નું એક પ્રતીક છે, તો આજે સેમાં શ્રેષ્ઠતા સાબિત કરવી અને સેનું રક્ષણ કરવું…??
લુપ્ત થઈ રહેલી માતૃભાષા(દરેક પ્રદેશ અને રાજ્યની) જેના ઘણા બધા શબ્દો દિન-પ્રતિદિન વ્યવહારુ જીવન માંથી વિસરાઈ રહ્યા છે અને રોજીંદા જીવન અને કાર્યો માં પૂર્ણરીતે વિદેશી ભાષા ને જ મહત્વ આપે એવી પેઢી તૈયાર થઈ રહી છે,આ કપરા સમય માં ભાષા ને પુનઃજીવંત કરવી અને વ્યવહારુ જીવન માં લાવવી એ વિપરીત પ્રવાહ માંથી પસાર થવાના પડકાર સમાન છે પણ વિપરીત વેણ માં ચાલીને અને પડકારો ઝીલી ને જ તો મર્દાનગી નું પ્રમાણ આપી શકાય ને.
જુનો વારસો ભૂંસાઈ રહ્યો છે આર્યવ્રત ની મહાનતા ની પ્રતીતિ કરાવતા અને ભારતીય તેમજ લોક સંસ્કૃતિ ના અલંકાર સમાન સ્થાપત્યો,મંદિરો,વાવો,મહેલો,ઈમારતો,પાળિયાઓ,શિલાલેખો,હસ્તપ્રતો,પુસ્તકો અને એ તમામ જેમાં ભારતીય સંસ્કૃતિ ની ભવ્યતા છલકાય છે જે આપણા અસ્તિત્વ અને ભૂતકાળ ને જાણવા માટે અને તેને પ્રમાણિત કરવા માટે શ્રેષ્ઠ માધ્યમ છે,સમય ની માર ના કારણે,અજ્ઞાનતા કારણે કે અન્ય કોઈ સ્વાર્થ ના કારણે આ અમૂલ્ય વારસો નષ્ટ થઈ રહ્યો છે તેના જતન અને સંવર્ધન ની નૈતિક જવાબદારી નો સ્વીકાર કરી,મુશ્કેલીઓ નો સામનો કરીને પણ તેના મહત્વ ને જાળવવું અને લોકો માં જાગૃતતા લાવવા માટે પ્રુવૃતિશીલ રહેવું. આજના સમય માં આ કાર્ય કરવું ખૂબ મુશ્કેલ છે કારણ કે ટાંચા સાધનો હોવાથી અગવડતા પડે, તો બીજી બાજુ લોકો માં ખાસ કરીને યુવાઓ માં હાંસિપાત્ર બનવું પડતું હોય છે પણ મક્કમતા અને ઇચ્છાશક્તિ એ જ તો મર્દ માણસ ની ભુજાઓ છે.
જન સમાજ માં નૈતિકતા,પ્રામાણિકતા,માનવતા,ઉદારતા,કર્તવ્યપરાયણતા,શીલ,સદાચાર વિસરાવા લાગ્યા છે તો સાથે સાત્વિક આચરણ સતત ઘટી રહ્યું છે,નબળાઓ ને દબાવાઈ રહ્યા છે,યુવાનો વ્યસન અને વાસના માં જીવન બરબાદ કરી નાખે છે,ઉત્તમ સંતાન ની જનેતા અને આર્ય તેમજ સનાતન સંસ્કૃતિ ની કરોડરજ્જુ સમાન સ્ત્રી ચરિત્ર અને પવિત્રતા નષ્ટ કરી રહી છે,પશ્ચિમ ના ભૌતિક અને ભોગવાદી પુર માં આ ત્યાગવાદ ને મહત્વ આપતી સંસ્કૃતિ સતત ડૂબી રહી છે,કલા અને કસબ મૃત્યુ પામી રહ્યા છે,વેદો અને આર્ષ ગ્રંથો માં ભેળસેળ થઈ રહી છે,ધર્માંતરણ તીવ્ર ગતિ થી વધી રહ્યુ છે,રાષ્ટ્ર માં ગમે ત્યારે ગૃહયુદ્ધ ફાટી નીકળવા ની સંભાવના છે,રાષ્ટ્ર આંતરિક રીતે ખોખલો થઈ ચૂક્યો છે અને પતન ના માર્ગે જઈ રહ્યો છે આવી બધી પરિસ્થિતિમાં ધર્મ,રાષ્ટ્ર,સમાજ અને સંસ્કૃતિ ને અભય બનાવવા જીવ રેડી દે એ ખરો મર્દ એ જ સાચો શુરવીર માટે મર્દ બનો પણ વાસ્તવિક મર્દ બનો અને જે જરૂરી છે એવા વિષય ઉપર કાર્ય કરી મર્દાનગી નો પરીચય આપો ત્યારે તમારું જીવ્યું સાર્થક કહેવાશે.

– જમોત્તર ધ્રુવરાજજી જાડેજા જાખોત્રા(શાશ્વત)

ચિંતન-અગવડતા

Standard

ચિંતન
અગવડતા

સગવડતા માં તો સૌ જીવે અગવડતા માં કોઈ જ,
જીવન નો મર્મ જાણવા થોડી અગવડતા તો જોઈ જ.

– અગવડતા માં જ વ્યક્તિ ની આંતરીક શક્તિઓ જાગ્રત થતી હોય છે અને વ્યક્તિ ની રુચિ ના વિષય માં નિપુણતા કેળવાતી હોય છે.
સંસાર માં જેટલા વ્યક્તિત્વ થયા એ બધા અગવડતા માં જીવી પોતાની આંતરીક તેમજ સર્જન શક્તિ વડે જે-તે ક્ષેત્ર કે વિષય માં આદર્શ બન્યા અને બનતા આવે છે,જ્યારે વ્યક્તિને કોઈ પણ વસ્તુ ની અગવડ પડે ત્યારે તેનું માનસ એના ઉકેલ માટે સક્રિય થાય અને એ અગવડતા ના અંત માટે સતત ગતિમાન રહે,વિશ્વ માં અત્યાર સુધી જે-જે અવિસ્કારો થયા કે પરિવર્તનો આવ્યા એ બધા એવી રીતે જ આવ્યા છે ગુફા થી ઘર સુધી માનવ મન નું ખેડાણ થયું અને અગવડતા ની પરાકાષ્ઠા એ પહોંચેલા માનવી ના મગજે નવા ઉપકરણો વિકાવ્યા,નવી શોધો કરી, નવા ક્ષેત્રો અને વિષયો મળ્યા,નવી કલા,નવી બોલી અને નવો વારસો બનાવ્યો.
આમ માનવ સમાજ ના સતત પરિવર્તનશીલ હોવા પાછળ અગવડતા એ પ્રમુખ ભાગ ભજવ્યો છે. એનું મનોવૈજ્ઞાનિક કારણ એવું હોય શકે કે જ્યારે મનુષ્ય ને કોઈ વસ્તુ કે કંઈ પણ ની અગવડતા પડે ત્યારે તેની માનસિક શક્તિઓ ત્તીવ્ર બની તેનો પ્રતિકાર કરે છે અને અને જ્યારે માનસિક શક્તિઓ પ્રબળ બને ત્યારે તે કંઈ પણ કરી શકવા માટે સમર્થ બને છે.
માટે અગવડતા એ ભવિષ્ય ના શ્રેષ્ઠ જીવન માટે ની શુભ શરૂઆત છે ખૂબ જ આનંદ સાથે અગવડતા નો સ્વીકાર કરવો જોઈએ.

– ધ્રુવરાજસિંહ જાડેજા જાખોત્રા(શાશ્વત)

ચિંતન-મૌલિકતા

Standard

ચિંતન

મૌલિકતા તો મરી પરવારી અને હવે સમય આવ્યો છે નકલ તણો,
પોતાના લેખન માં નામ બીજા નું જોઈ ને શાશ્વત એનો જીવ દુભાતો હશે ઘણો.

– તમામ નકલબાજો ને સમર્પિત જે બીજા ની રચના અને લેખન માં પોતાનું નામ ઉમેરી ને અથવા રચનાકાર નું નામ હટાવી ને એને પ્રસારીત કરતા હોય છે…..
જે વ્યક્તિ એ બહુ મુશ્કેલીએ ઘણી મહેનત અને મંથન પછી કંઈ લખ્યું હોય અને આપણે તેને પોતાના નામે વટાવી
જ્યારે એ વ્યક્તિ પોતાના જ લખેલ માં અન્ય નું નામ જોવે ત્યારે એના હૃદય ને કેટલો આઘાત થતો હશે એ આપણે ક્યારેય વિચાર્યું…??
અને અન્ય ની લેખની માં પોતાનું નામ ઠોકી બેસાડવા નો ફાયદો પણ શું…?? ક્યાં સુધી ચોરી કરતા રહીશું…??કારણ કે આજે એક ની નકલ કરી કાલે અન્ય ની કરશું હવે આ બન્ને લેખન માં,શબ્દ ભંડોળ માં અને વિચારધારા માં અંતર આવશે જ….અને એ સાથે જ આપણી પોલ પણ પાધરી થશે….
ખોટું હાથે કરીને હાંસીપાત્ર શા માટે થવું જોઈએ…
થોડી માનવતા દાખવો અને રચનાકાર ને જ એની મહેનત નો શ્રેય આપો જેથી એની કલમે વધુ સારું લખવા નો ઉત્સાહ જાગે…

– ધ્રુવરાજસિંહ જાડેજા જાખોત્રા(શાશ્વત)