Category Archives: પદ્ય

હું નહિ હોવ

Standard

દરેક પતિ-પત્નિએ વાંચવા લાયક લેખ.

તું શોધીશ મને ચારે બાજુ,
ભટકીશ ખૂણે ખૂણે પણ
દુનિયાના કોઈપણ ખૂણે હું નહિ હોઉં.

તું ઈચ્છીશ હું તારી સાથે રહું,
રાત્રે પડખું ફેરવીશ ત્યારે તારા પડખામાં હું નહિ હોઉં.

તને લાગશે વાસણનો અવાજ થયો
તું કહીશ “જરા ધીરે રહીને કામ કર”, ત્યારે
કૃત્રિમ ગુસ્સામાં તને પ્રત્યુત્તર દેવા હું નહિ હોઉં.

તું થાકીને ઘરે આવીશ,
સોફા પર ઢળી જઈશ, ત્યારે
અદરખ અને એલચી વાળી
કડક મીઠી ચા બનાવવા હું રસોડામાં નહિ હોઉં.

તને ઓફિસનો ગુસ્સો હશે અને
ગુસ્સો ક્યાંક ઠાલવવો હશે,
વગર વાંકે તારો ગુસ્સો ગળી જવા હું હાજર નહિ હોઉં.

તું ફરવા જવાનું પ્લાન કરીશ અને
ઓફીસમાંજ વ્યસ્ત થઇ જઈશ, ત્યારે
તૈયાર થઈને તારી રોહ જોઈને બેસેલી હું ઘરમાં નહિ હોઉં.

ટુવાલ વગર ન્હાવા જવાની તારી આદત છે,
તું બાથરૂમમાંથી બરાડા પાડીશ,
ટુવાલના બહાને હાથ પકડવાની મીઠી ચેષ્ટામાં
મનોમન રોમાંચિત થવા હું નહિ હોઉં.

તને વાતો કરવી હશે ઘણી,
સુખની, દુઃખની, પ્રેમની,લાગણીની,
તારી લાગણીઓમાં તારી સાથે વહી જવા હું નહિ હોઉં.

તને ભૂખ લાગશે અને બેચેન બની જઈશ,
ગરમ – ગરમ કોળીયા મોઢામાં મુકીશ,
એ વખતે તને ટોકવા ડાઈનીંગટેબલ પર હું નહિ હોઉં.

તારી આસ પાસ ચોપાસ આખી દુનિયા હશે,
એ દુનિયામાં તારી પાછળ ખોવાઈ જવા હું નહિ હોઉં.

અંતે કદાચ એવું થશે
તું મને યાદ કરવાની કોશિશ કરીશ,
મારી વાતો વાગોળવા મથામણ કરીશ, પણ
કદાચ એ સમયે તારી “યાદમાં હું નહિ હોઉ.
ક્રિયાના મૃત્યુના એક મહિના પછી
બેડરૂમમાંથી સામાન ખસેડતી વખતે
પ્રિયાંક, ક્રિયાની ડાયરીમાં પડેલો લેટર
ભીની આંખે વાંચી રહ્યો હતો.

તક, વસ્તુ, વ્યક્તિ કે સમય
મોટેભાગે જ્યારે હાથમાંથી નીકળી જાય ત્યારેજ આપણને તેની કદર, તેની જરૂરીયાત, તેની ખોટ વર્તાય છે.
ત્યાં સુધી આપણે તેનું મહત્ત્વ સમજી નથી શકતા.

વસ્તુની ખોટ કદાચ હજી પૂરી શકાય,
તક કદાચ ફરીથી મેળવી શકાય, પણ
કોઈ પ્રિય વ્યક્તિની ખોટ આજીવન નથી પુરાતી.

આપણું પ્રિયપાત્ર જ્યારે આપણી સાથે ન હોય ત્યારે
ઘણું એવું યાદ આવે છે
જે આપણે તેને કહેવા ઈચ્છતા હતા,
ઘણી એવી ક્ષણો યાદ આવે છે જે આપણે
તેની સાથે ગાળવાના, માણવાના સપના સેવ્યા હતા.
પરંતુ તેની હાજરીમાં “હજી તો ઘણો સમય છે.” એવું વિચારીને, પોતાના મનને કે સામેના પાત્રને મનાવીને આપણે એ સમય ગુમાવી દઈએ છીએ.

હિન્દીમાં ખૂબ જ સરસ વાક્ય છે કે कल किसने देखा ? પણ આપણે જાણે ભવિષ્ય વેત્તા હોઈએ તેમ
ભવિષ્યનું પ્લાનિંગ કરીએ છીએ.
જેની પાછળ આપણું વર્તમાન અને પ્રિયપાત્રનું વર્તમાન, તેની હુંફ, તેની ઈચ્છાઓ, આપણી ઈચ્છાઓ,
મૌનમાં દબાયેલી અપેક્ષાઓ જેવું ઘણું ગુમાવી દઈએ છીએ, વેડફી દઈએ છીએ.

કદાચ એવું ન કરતા
આપણે વર્તમાનમાં જ જીવવાનું શીખી જઈએ તો ?

કાલે જેને સમય આપવાનું વિચારીએ છીએ તેને
આજે જ સમય આપીએ તો ?
જે લાગણીઓ, ઈચ્છાઓ, અપેક્ષાઓ
કાલ માટે સાચવીને, દબાવીને, ગૂંગળાવીને રાખી છે
તેને આજે જ વહેતી કરીએ તો ? કેવું સારું થાય નહિ ?

એક વખત વિચાર જરૂર કરજો.

તારી સાથે

હું જીવવા ઈચ્છું છું તારી સાથે,
જીવનની દરેક ક્ષણ માણવા ઈચ્છું છું તારી સાથે,

સવારની મોર્નિંગ વોક સાથે જ્યુસ, સાંજની ઇવનિંગ ડ્રાઈવ સાથે ઠેલાની ચા પીવા ઈચ્છું છું તારી સાથે.

વિકેન્ડમાં પિકનિક પર ફરવા અને રોમેન્ટિક મુવીના ફર્સ્ટ શો માં કોર્નર સીટ પર બેસવા ઈચ્છું છું તારી સાથે.

હાસ્ય ભરેલા દિવસો અને પ્રેમ ભરેલી રાતો
ગાળવા ઈચ્છું છું તારી સાથે.

સુખ દુઃખના તડકા છાયામાં અને જીવનની ક્યારેક કાંટાળી ક્યારેક ફૂલ પાથરેલી રાહો પર ચાલવા ઈચ્છું તારી સાથે.

ઈશ્વર પાસે હવે એકજ યાચના છે
મારો શ્વાસ ચાલે તારી સાથે અને અટકે પણ તારી સાથે.

રોહને ફિલ્મી અંદાજમાં ઘુટણ પર બેસીને
સ્વાતિને પ્રપોઝ કરતા કહ્યું
જે સ્વાતિએ પ્રેમથી ભીંજાયેલી આંખોએ સ્વીકાર્યું.
પરિવારો સહમત થયા અને બન્નેના લગ્ન થયા.
રોહન અને સ્વાતિ એ જેવું વિચાર્યું હતું
જેવા જીવનના સ્વપ્નો જોયા હતાં એવું જ જીવન
બન્ને જીવી રહ્યા હતા.
કોઈપણ જાતની ફરિયાદો વગર શરતો વગર.

લગ્નને ૨૫વર્ષ પુરા થઇ ગયા
બન્ને ૬૫ વટાવી ગયા હતા.
સ્વાતિ આઈ.સી.યુ. માં એડમીટ હતી.
રોહન તેની બાજુમાં તેનો હાથ પકડીને બેઠો હતો.
રાત્રે બે વાગે સ્વાતિએ આંખ ખોલી,
રોહન તેની બાજુમાં જ હતો એ જોઇને આછું સ્મિત કર્યું અને પાછી આંખો બંધ થઇ ગઈ.

ઈ.સી.જી મશીનમાં તેના ધબકારા
ધીરે ધીરે ઓછા થતા દેખાયા શરીર ઠંડુ પડવા લાગ્યું,
પણ રોહન હજી તેનો હાથ પકડીનેજ બેઠો હતો.

સવારે શબવાહિનીમાં એક સાથે બે શબ લઇ જવાની તૈયારી કરવામાં આવી. જે સમયે સ્વાતિનો શ્વાસ અટક્યો બરાબર બીજીજ ક્ષણે રોહનનો શ્વાસ પણ થંભી ગયો.

રોહનની સાચાં દિલથી પ્રેમથી કરેલી યાચના કદાચ ઈશ્વરે મંજુર કરી દીધી.કાલ્પનિક લાગે પણ આપણે જેને અનકંડીશનલ લવ કહીએ છીએ, એ કદાચ આ જ છે. એ કેટલું સુંદર મૃત્યુ કહેવાય જે આપણા પ્રિયપાત્ર સાથે જ મળે. સાથે જીવવાના આનંદથી પણ વધુ કદાચ સાથે જીવનનો અંત આવે એ સુખદ હશે.

પ્રેમ થવું, પ્રપોઝ કરવું, લગ્ન થવા એ બધુંજ સુખદ છે, પણ આખું જીવન સાથે વીતાવવું, ઘરડાં થઈએ ત્યારે એકબીજા ને ટેકો આપવો, માથામાં આવેલા બેચાર ધોળા વાળથી શરુ થયેલી ટીખળ સાવ ચાંદી જેવા વાળ થાય ત્યાં સુધી અકબંધ ચાલે એથી વધુ શું જોઈએ જીવનમાં?

આપણે ઘરડાં થઈએ ત્યારે આરામથી જીવન જીવવા માટે અત્યારથી સેવિંગ્સ કરતા હોય છે, ઇન્સ્યોરેન્સ કરાવીએ છીએ, પેન્શન માટેની યોજનાઓ બનાવીએ છીએ, પણ સાથે સાથે જેની સાથે આ બધું માણવાનું છે એની લાગણીઓ, હુંફ, સ્નેહાળ સ્પર્શ જેવી વસ્તુઓ માટે પણ સેવિંગ્સ કરી શકતા હોત, પ્લાનિંગ કરી શકતા હોત તો કેટલું સારું થાત.

આ બધું જ કરવાની સાથે, ભવિષ્યની યોજનાઓ બવાનાવાની સાથે વર્તમાનમાં પોતાના લાઈફ પાર્ટનર સાથે સમય ગાળવો, એને સમજવું, થોડી ફરિયાદો કરવી અને ઘણી સાંભળવી, એ બધું પણ જીવનને રોમાંચિત કરે છે. લાગણી એવી વસ્તુ છે કે જેને ભવિષ્ય માટે બચાવીને રાખવાને બદલે તેને અત્યારે વાપરીને ભવિષ્ય સુધારી શકીએ છીએ, સંબંધ સુધારી શકીએ છીએ, માણી શકીએ છીએ. ક્યાંય એવી ફિક્સ ડીપોઝીટ નથી જ્યાં લાગણીઓ સાચવી શકાય. એતો બસ વાપરવામાં, છૂટથી ખુલ્લા હાથે વહાવવામાં જ આનંદ છે.

સુખી થવા માટે ઘડપણની રાહ ન જુઓ, કારણ કે રાહ જોવામાં જો લાગણીઓને, સંબંધને, પ્રેમને ઘડપણનું ગ્રહણ લાગી ગયું તો વય સાથે આવનરુ ઘડપણ અસહ્ય બની જશે.

અજાણ

🌈 જળનું મેઘધનુષ🌈

Standard

કવિ જલરૂપ

અહંકાર મુક્ત અવસ્થા એટલે આત્મ સાક્ષાત્કાર

“અહમ ના આવરણને હટાવીને તું જરા જોજે,
બધાં માં તું જ દેખાશે, બધું તુજમાં જ દેખાશે .”

                                          કાયમ હજારી

મોરબીના જાણીતાં શાયર ગઝલકાર કાયમ હજારી સાહેબનો આ શેર જે  ફેસબુકમાં મેં વાંચેલો આ શેરમાં તેમને અહમની વાત કરેલી છે.

      જગતમાં લોકોની ઘણી કામના, ઇચ્છાઓ  હોય છે, તે જીવનભર પ્રયત્નશીલ રહે છે, જયારે  તેમની ઇચ્છાઓ અને કામનાઓ પૂરી થાય છે  ત્યારે લોકોમાં અભિમાનનો જન્મ થાય છે, આ અભિમાનને આપણે  અહમ, ગર્વ, અહંકાર, ઘમંડ, દંભ  કહીએ છીએ.

       પ્રશંસા વ્યક્તિના અહમને પોષે છે, અભિમાન  કરવાથી  અધોગતિ જ થાય છે, જીવનમાં ક્યારેય બળ, બુદ્ધિ કે રૂપનો અહંકાર  ના કરવો જોઇએ. એક  બાળવાર્તામાં  સાબરને  પોતાના  શિંગડાનું અભિમાન  હોય છે, પરંતુ  જયારે તેની પાછળ  શિકારી  કુતરાં દોડે છે, ત્યારે તેના શિંગડા એક કાંટાળી ઝાડીમાં ફસાય જાય છે, તે  મુશ્કેલીના સમયે યાદ  કરે  છે, જો  આ  શિંગડા ન  હોત  તો  હું  મારો  જીવ  બચાવી  શક્યો  હોત, મે મારા દૂબળાં પગને મેં  ખોટા વગોવ્યાને ! આ શિંગડા જ મારાં શત્રુ બન્યાં.

        બલિરાજાને તેમના દાની હોવાનો અહમ  થયો ત્યારે વિષ્ણુ ભગવાને વામનરૂપ ધરીને તેનો  અહંકાર  ઉતાર્યો, વધુ પડતો  લોભ અને  અહંકાર  હંમેશાં વિનાશ જ નોતરે છે, મનુષ્યને  મૂળ સ્વરૂપ આત્મા અર્થાત  બ્રહ્મથી દૂર રાખે છે.

         વધુ સારા થવાની ક્ષમતા  દરેક  માણસ માં હોય જ છે, પરંતુ  સારા  માણસ થવા  માટે  તેમને  ખુદનો  સ્વાર્થ  અહંકાર  જ નડતો હોય છે  જો  માણસ  બનવું હોય તો  અહમને જીવન માંથી હાંકી કાઢો.

         જયારે મનુષ્ય ‘ હું કંઇક છું ‘ ની  અવસ્થા માં  હોય છે. તે અવસ્થા અહમની અવસ્થા છે  આ અવસ્થામાં મનુષ્યને માત્ર પોતાનો  જ વિચાર આવે છે, તે  હંમેશાં ‘ મારું શું  થશે’,  ‘મને  શું મળશે’ એટલે કે  ” मेरा क्या  होगा ” વિશેનો જ વિચાર કરે છે, પરંતુ જયારે તે  અહંકારથી મુક્ત થાય  છે  અહંકારનું  આવરણ  તેના આત્મા  ઉપરથી  દૂર  થાય  છે  ત્યારે  તેને  પોતાની  જાત  સહિત બધાંમાં બ્રહ્મના દર્શન થાય છે.

   આમ જે  બ્રહ્મ આપણી   ભીતર છે  તે જ બ્રહ્મ સકળ બ્રહ્માંડમાં વ્યાપ્ત રહેલું  છે.  “હું “, તમે,  આપણે  અને  સકળ  બ્રહ્માંડ બ્રહ્મ સ્વરૂપ  જ છીએ.  કોઈ  એક બીજા  થી  અલગ  નથી બધું  સમાન, સરખું  અને  બ્રહ્મ સ્વરૂપ  જ છે  એ ટ લે  જ શાયર  કહે છે  કે  અહમ  નું  આવરણ  હટાવી  દ્યો  . એટલે બધાં માં તું જ દેખાશે, બધું તુજમાં જ દેખાશે .” અર્થાત આ  સ્થિતિ હું  કંઇક છું માંથી  બહાર  નીકળી  ” હું  કંઇ નથી ” ની  અવસ્થા પછીની ” હું સર્વવ્યાપી  છું ”  એ  અવસ્થા  છે  જેને  આત્મ સાક્ષાત્કારની અવસ્થા  કહેવામાં આવે  છે.

ગિરીશ પરમારના કાવ્ય સંગ્રહ  “આંખમાં વરસાદ બારેમાસ”નું અવલોકન..

Standard

   આમ તો ગઝલની વારસાઈ મહદ વિશ્વને મળી જ છે. જે વારસાઈની અમીરાઈ ગઝલ સર્જક એની હર લેખનીમાં ભોગવતો જ હૉય છે.એનો ઠાઠ વૈભવ ,શાહી દબદબો એ આઝાદી પૂર્વે  શાહી દરબારોમાં ઉજવાતો હતો. અત્યારના ગઝલના જદીદ દોરમાં એ મંચીય અભિવ્યક્તિની જાહોજલાલીમાં રમમાણ છે.એવા સમયમાં અમદાવાદ ઘરાનાનો આ એક યુવા શાયર ગિરીશ પરમાર  એનાં કાવ્ય સંંગ્રહ “આંંખમાં વરસાદ બારેમાસ”માં ગઝલવિશ્વની વારસાઈ પામ્યા બાદ પણ એની એ જ અસલી સૂફીયાના ફકીરીમાં  કેવો મસ્તમૌલાના જીવે છે !એનું ચિત્રણ એનાં જ શેરમાં મ્હાણીએ.

  વારસામાં  વિશ્વ આખું નીકળ્યું, 

  આપણે  જીવ્યા ફકીરી  હાલમાં.

       પૂ…3.  

    સકળ વિશ્વત્વનાં તત્વોની વારસાઈથી બેફિકર આ શાયર એનાં ઉપરોક્ત સંગ્રહને “ગાલગાગા ગાલગાગા ગાલ”ના અઢી આવર્તનને વણતાં  દીર્ઘ શીર્ષકથી જ મઢી

આપણને કબીરના ઢાઈ અક્ષરવાળા પ્રેમનો

જાણે આછોતરો અણસાર, એની આંખોમાં

બારમાસી લાગણીનો વરસાદ જાળવી કરાવે છે.

    એટલે જ એ એનાં ઊઘડતાં દ્વારે જ આ શીર્ષકને ન્યાય આપતો આ શેર ટાંકી આ એહસાસના અંધ જગતને પડકારે છે.

    ” કોણ  કે’છે  આ વરસ કોરું ગયું?

     આંખમાં   વરસાદ  બારેમાસ  છે.”

   જેમ કબીર એનાં દોહામાં એ અંધજગને 

દ્રષ્ટિની બારમાસી ભીનાશ કાજે અંગુલિ નિર્દેશ કરતાં હતાં, એમ ગિરીશ પણ એના

અનેકાનેક શેરમાં રૂઢ મિથ્યા અંધશ્રધ્ધાઑને

સ્વયં ઈશ્વરના જ પ્રતીકથી પડકારે છે.

      “એક ફોટો પણ નથી તારો અહીં ?

       ઓ ખુદા!   તું    કેટલો  નિષ્ઠુર છે .

      સાવ  ઘોંઘાટોભરી  ઓ જીંદગી,

      બોલ, તારી  વાંસળીમાં   સૂર છે ?”

            પૂ…1

      ઉપરોક્ત પ્રથમ ગઝલના આ શેર જ શાયરના ગાલિબાના કાફિરાના મિજાજની

પ્રતીતિ કરાવે છે.અહીં પ્રત્યક્ષ અનુભૂતિમાં 

ઈશ્વર વિશેની નકારાત્મક ભાવના અવશ્ય 

અનુભવાય ખરી.પણ આ શાયર “એક પણ ફોટો નથી તારો અહીં?” ના નૈરાશ્યમાં એ 

ખુદાની પ્રત્યક્ષ દર્શનાના અભાવ  સાથે, એનાં  સ્મૃતિપ્રતીક રૂપે, એનો જીવંત ફોટો

હસ્તગત ન હોવાનો ખેદ કરે છે.આ ભક્તિભાવનું ચરમ જ છે, જ્યાં એનાં હોવાના નકાર કરતાં, એનાં એકે ય આકાર સ્વરૂપને ન પામી શકવાની જ ફરિયાદ છે.

એથી જ ગાલિબ પણ ગિરીશનાં જીંદગી     વિષયક સર્વવ્યાપ્ત ઘોંઘાટનો જ  સમઅર્થી એક અદભૂત શેર કહે છે.

   “જબ કિ તુઝ બિન નહીં કોઈ મૌજૂદ,

     ફિર યે   હંગામા-એ -ખુદા ક્યા  હૈ?”

                  .મિરઝા ગાલિબ…

   અર્થાત..”ઓ ખુદા આ જગતમાં તારા સિવાય જો કોઈ છે જ નહીં તો પછી, આ ખુદાના નામનો આટલો શોર શા માટે છે? “

     ત્યારે બીજાં શેરમાં એ ક્રિષ્ણ મોહીની કરતી વાંસળીના પુરાકલ્પનને આધુનિક વાસ્તવવાદ સાથે સુમેળ સાધી અજમાવે છે.કવિ “બોલ તારી વાંસળીમાં સૂર છે?”

એક આશ્ચર્યજનક પ્રશ્ન સ્વયં જાણે સાક્ષાત ક્રિષ્ણ સામે ઊભા હોય એમ જિંદગીને  કરી,  એ જ ઘોંઘાટની આશંકા એની વાંસળીમાં દર્શાવે છે.જે સરિયામ જોવા જડે છે.   આમ ક્રિષ્ણનું પણ જીંદગી પ્રતીકમાં   આવી   દુર્દશાયુક્ત માનવીકરણ કરી, આ કવિ ઉચિત પ્રતીક  સંવેદનથી,  ચમત્ક્રુતિપૂર્ણ  અલંકરણ પણ કરે છે.

          આ શાયર ઈશ્વરત્વને ગમે તે રીતે મૂલવતા હોય, એ ઈશ્વર સર્જિત આ જગના તત્વ અનુસંધાનની, એનાં વિઘટન અને અંતિમ રહસ્યિતા વિશે ય સજગતા દાખવીને તત્વપ્રયુક્તિઑ સાધી જે શેર નિરૂપે છે,  એનાં આંતર ગર્ભમાં પ્રવેશી આપણે એનાં ય તાપણાં કરી  જોઈએ.

       “એક  તણખાનો પરિચય આપવા,

      રાત-દિ’   ભડકે    બળે છે  તાપણું .

       પૂ..19

  શ્વાસના  અટકાવની  અંતિમ ક્ષણે,

  અપહરણ સાચ્ચે હવાનું થાય છે.

      .પૂ..12

  મૂક    આડા   પત્થરો    કે   પર્વતો,

  એ ઝરણ  છે, ક્યાં ય પણ રોકાય ના

   …પૂ..14

  આ ત્રણે શેર અનુક્રમે, અગ્નિ, વાયુ, અને જળ તત્વની આંતરવણાટને ખોલે છે.અહીં અવતાર ઘાટના પંચત્વની પરિભાષાઑ એ

માનવસર્જીત, કાળસર્જીત અને મૂળ અવતરિત પ્રતીક દ્વારા અર્થાત, તાપણું, શ્વાસની અંતિમ ક્ષણ અને ઝરણના નિર્દેશથી કરાવે છે.પ્રથમ બે શેરમાં મિથ્યા

કર્મિતાને એક તણખાંની ઓળખ માટે, અર્થાત આપણાં હોવાની ઓળખ માટે, દિનરાત જીવનાં તાપણાંની અનિવાર્યતાનો

ભોગ લેવાય છે.જ્યારે શ્વાસ અટકાવતી આખરી ક્ષણ પણ એ જ શ્વાસનું સમ સ્વરૂપ હવાનું અપહરણ કરી,કાળ નિરૂપણ કરે છે.આ બન્ને સનાતન નિયતિને આ કવિ

સરસ કાવ્યાત્મક સ્વરૂપે મઢે છે.

     ત્રીજા શેરમાં સૂક્ષ્મના અસ્તિત્વના જ પડકારની  વિરાટ વ્યાખ્યા કરી છે.આમ તો ઝરણ પર્વતથી જ ફૂટી, સ્વસંચારિત વહી

નીકળતું હોય છે.પણ આ કવિ ઝરણ ઉદગમ અને સંચારને નવ્ય દ્રષ્ટિકોણથી

મઢી, આમ ચેતવે છે.

     “મૂક આડા, પત્થરૉ કે પર્વતો”

   “મૂક”નો સંવાદ કોને અભિપ્રેત છે એ તો

અધ્યાય છે.પણ પર્વત આડા મૂકવાની વાત

એક એવી અતિશયોક્તિ ઉપજાવે છે, જે ઝરણની ગતિને અવરોધવા કેટલી લાચાર અને નાકામ છે?

  તો આ શાયર અંત શ્વાસના અટકાવની ક્ષણ પહેલાં માલામાલ થૈ કેવી જાહોજલાલી  ભોગવવા માગે છે .એ એમના આ અતિ સંવેદનશીલ ,સર્વગ્રાહી શેરમાં તપાસી જોઈએ.   

 “સાંજ, સૂનો ઓટલો ને યાદ વ્હાલમની ,

  આપ   એવું કૈંક   માલામાલ આપી દે.”

   પૂ…16

અત્રે જે ચાર પ્રતીક સંયુક્તિ સાધી છે એ

સાંજ, ઓટલો, યાદ, વ્હાલમ, એ પરસ્પર વણાઈ વ્રુધ્ધત્વનાં જ  દ્રશ્યાંકનો કરે છે. છતાં  કવિ ઈશ્વરનો સાચો ભક્ત હોય એમ

નરસિંહી અવસ્થામાં એને એ દશામાં એક

એવા દિવ્ય ભક્તિ રટણ તત્વની જ માગ કરે છે, જે અન્યથા એને સભર કરી માલામાલ કરી દે .એકવાર ફરી  અહીં એ જ પ્રારંભિક ફકીરાઈ નજરે ચડે છે.

  સંગ્રહમાં ચોત્રીસ ગઝલને આવર્યા બાદ આ  કવિ કેટલાંક ગીત અને મુઠ્ઠીભર તાંદૂલ સમા અછાંદસ કાવ્ય પણ દે છે.

 “એક પંખીના માળામાં ફરફરતાં પીંછાની

                ઈચ્છાઓ હોય કહો કેટલી?

કોઈ  ટહુકો પૂરે ને બસ એટલી.”

  પૂ..38

    એકવીસ ગુરૂ માત્રાને સાંકળતું આ ગીત

પંખી અર્થાત જીવનાં પ્રતીક દ્વારા માળા અર્થાત દેહની નિર્દેશનામાં , ફરફરતાં પીંછાની અભિવ્યક્તિમાં જે સજીવારોપણ

કરે છે એ ધ્યાનાર્ધ છે.વળી ઈન્દ્રિયગમ્ય  ઈચ્છાની પરિભાષામાં ટહુકો અર્થાત જીવંત

પ્રાણઉલ્લાસ ધ્વનિને જ લક્ષિત રાખી આ કવિ ગીતમાં ય મીઠો કલશોર કરે છે.

         તો એક અન્ય ગીતના મુખડામાં એ સ્થિતપ્રજ્ઞતાને જાળવવા શ્વાસ આધારિત

કેવો પ્રયોગ કરે છે.એ પણ જોઈએ.

  ” શ્વાસ થયા છે પગભર 

  સુખ-દુ:ખ  નામે ખાતાઑને

  લાવ  કરી  દઉં  સરભર.”

       .પૂ…36

 આ કવિ “આંખમાં વરસાદ બારેમાસ ” કરી

ગઝલ ગીત અને અછાંદસની મોસમોના ખાતાઓને સરભર કરવાની યથાર્થ કોશિશ કરે છે.

        અંતે એમનાં જ એક અંતિમ પાને વેદનાની શેરીને ગામ કરતાં આ મુક્તકથી વિરામીએ.

    “સાવ  ખાલી ધામ જેવી  થૈ  જશે.

     સૌ  દિશા સૂમસામ જેવી થૈ જશે.

    વેદનાઓ    એ હદે    વધશે  હવે,

     એક  શેરી  ગામ  જેવી   થૈ જશે.”

    પૂ…..54

             ગિરીશભાઈની સર્જનામાં વેદનાનો બારમાસી વરસાદ એમ વરસે કે એનાં વીજ ઝબકારે કાવ્યના અમૂલા મોતી પરોવાય.એ જ શુભેચ્છાઓ સાથે…

 સતીન દેસાઈ “પરવેઝ” દીપ્તિ “ગુરૂ”

Shiv Tandav Chhand

Standard

कुछ मित्रों के बहुत दिनों से कॉमेंट आ रहे थे, कुछ मित्रों के फोन कॉल आ रहे थे, कि शिव तांडव “रामकृष्ण” रचित चाहिए, जो गुजराती में बहोत प्रसिद्ध है, रावण रचित शिवतांडव के बाद यह शिव तांडव अति प्रसिद्ध है, कर्णप्रिय, वीररस से भरपूर तथा मन को शांत करने वाला यह शिव तांडव हिंदी लिपि में आप सब रसिक के लिए प्रस्तुत है।

धन्यवाद..!! टाइपिंग : दिव्यराजसिंह सरवैया

“Ramkrushna Rachit Shiv Tandav Stotram In Hindi Fonts”

शैल श्रृंग सम विशाल जटाजूट चंद्र भाल, गंगकी तरंगमाल विमल नीर गाजे,
लोचन त्रय लाल लाल चंदन की खोरि भाल, कुमकुम सिंदूर गुलाल भृकुटी वर साजे,
मुंडन की कंठमाल विहसत हृदय खुशाल, स्फटिकजाल रुद्रमाल हरदयाल राचे,
बम बम बम डमरू बाज नादवेद स्वर सुसाज, शंकर महाराज आज तांडव नाचे,
जिय शंकर महाराज आज तांडव नाचे..!!(टेक)१

अइउण श्रुलुक एओई ऐऔय तथायॐ, हयवरट लण लोम लोम रह विलोम छाजे,
अमडंणनम इमजु घंढघसु जबगडदशु, खफछठथयटतव कपयु शषसर हलु साजे,
इमि इमि डिमि सुत्रजाल चौदह संख्या विशाल, औढरढर हर हर हर ब्रह्म वेद वाचे..(टेक)२

सनकादिक सुर समाज प्रमुदित मन देवराज, पाणिनि मुनि मन विभ्राज रिद्धि सिद्धि दानी,
प्रथम विकस ओमकार वर्ण सर्व पुनि उचार, अक्षर स्वर निराकार वैखरी सुबानी,
कुचुटुतुपु नाम धार वर्ग वर्गको प्रचार, ब्रह्मको विचार सार सर्व मान्य साचे..(टेक)३

धाधिलांग धाधिलांग धिधिकट धिधिकट धिलांग, बाजत मृदंग मधुर विष्णु कमर बांधे,
सस्स सस्स गग्ग गग्ग गमम पपप सगम पगम, गम गस्म वीणाधर नारद कर शारद आराधे,
चारण अरु सिद्ध सर्व अप्सर किन्नर गंधर्व, धर्म अर्थ काम मोक्ष अ परोक्ष याचे..(टेक)४

झंझक झंझक झंझाक किन किन मंजीर उपाज, किटधीन किटधीन नगार धमक धमाके,
छुमक छुमक छम छमाक झालर झम झमझमाक, घुघर घम घमाक चमक चमाके,
किटतक लट लटकि लटकि फरकत गति अचकि अचकि, निरखत सुर उचकि उचकि लचकि मचकि लाचे..(टेक)५

धुतुतु धुतुतु तुरीय बाज तुंही तुंही तुंही करत गाज, शंखनाद श्रृंगवाद्य विविध वाद्य घेरी,
ता तताक ता तताक बजत ताल तक तताक, थरकत लरकत लखात मंद मंद भेरी,
अमरी गण सुमन जाल बरखत हरखत खुशाल, मुनिजन मानस विशाल अमित मोद माचे..(टेक)६

खमकत खंजरी उचंग बाजत मुरचंग चंग, लाजत लखि मदन अंग राग रंग किने,
मधुर मधुर ध्वनि सतार सरसत करतार तार, झनकत इसराज साज अमर साज लिने,
अजर अमर श्रुति उचार दुंदुभि ध्वनि अति अपार, ब्रह्म को विचार सार सर्व रूप साचे..(टेक)७

अद्भुत अति घटित घाट विघटित सुघटित कपाट, तांडव को करत नाट जोगीराट भ्राजे,
जय जय जय जपत देव वंदत पद महादेव, “रामकृष्ण” करत सेव साम्ब तू नवाजे,
अकथ अलख अति अनूप निरखत सुर नमत भूप, शंकर हर विश्वरूप रुद्र रूप राचे..
बम बम बम डमरू बाज नादवेद स्वर सुसाज, शंकर महाराज आज तांडव नाचे..
जिय शंकर महाराज आज तांडव नाचे..!!८

હડુલા મા પાદપૂર્તિ

Standard

હડુલા મા પાદપૂર્તિ

ચારણી સાહિત્ય ના કેટલાક કાવ્યો અભણ ચારણો દ્વારા કહેવાયા છે . જે હડુલા ના નામે ઓળખાય છે , જેના શબ્દો સાદા પણ વાંચનાર – સાંભળનાર ને પ્રભાવિત કર્યા વિના રહેતા નથી .

ઉનાળાની કાળઝાળ ગરમી ઓકતી બપોર ની વેળાએ ભાલનો પ્રદેશ આવળ-બાવળ અને બોરડી થી ભરેલી સીમ, માઈલો સુધી કોઈ લીલુ છાયાદાર ઝાડ નજરે ન પડે . આવા પ્રદેશમા એક ચારણ વટેમાર્ગુ તાપ થી અકળાઈ પરસેવે રેબઝેબ છે .પાણી ની તરસ ખુબ લાગી છે અને પાણી વિના ગળૂૂ પણ સુકાઈ ગયેલ છે . બોલવાના પણ હોંશ નથી .
એવા ટાણે એક ખેતર ના ખુણે એક ઝુંપડીમા બેઠેલો જણ નજરે પડે છે. પાણી મળશે એવી આશાયે તેની પાસે ચારણ વટેમાર્ગુ જાય છે. માણસ પાસે માટી નો પાણી ભરેલો ગોળો છે . તે જોઈ ને એ ખેડૂત ને પાણી પીવડાવા વિનંતી કરે છે .

તે વખતે જવાબ મા પૂછે છે તમે કેવા છો, વટેમાર્ગુ એ કહ્યું હું ગઢવી-ચારણ છું , ત્યારે ખેડૂતે કહ્યું કે તમે મારો દોહો બનાવી સંભળાવો . વટેમાર્ગુ એ કહ્યું પાણી પાવ પછી સંભળાવુ પણ ખેડૂતે હઠ પકડી. ના પહેલા દોહો પછી પાણી . છેવટે વટેમાર્ગુ એ વાત માની .

ખેડૂત બોલ્યો પણ સાંભળો મારી એક શરત છે કે મારો ધોકો (લાકડી), ભીંતે ખીંટીયે લટકાવેલી રાશ અને મારો ગોળો જેમાં હું પાણી ભરૂ છું અને હું દરરોજ વગાડુ છું તે જંતર . આ ચાર નામ દોહા મા આવી જવા જોઈએ . ત્યારે ચારણ બોલ્યા તો સાંભળ.

ધોકો રેહશે તારા હાથ માં ,
ખીલીયે રેહશે તારી રાશ,
ગેબનો ગોળો એવો વાગશે, કે ,
તુ જંતર વગાડતો જાશ.

લાય ઝટ કર પાણી પા.
પાણી પીને ચારણ કવિરાજે વાટ પકડી 🙏

ગઢવી સૂર્યકાંત વરસડા

ટાપિંગ :
ગઢવી હરદીપ વરસડા .🙏

માં હીંગળાજ ની સ્તુતિ

Standard

માં હીંગળાજ ની સ્તુતિ

છંદ નારાચ :

વિડારણી દઈત વંશ,સેવકા સુધારણી,નિવારણી વિઘન અનેક,ત્રિભુવન તારણી ,
ઉતારણી અઘોર કુંડ,અર્ગલા એ અર્ગલા,કરન્ત દેવી હિંગળા,કલ્યાણ મત મંગળા ,
રમે વિલાસ મંગળા,જરોલ ડોલ રમીયા,સજ સહાસ સબ પ્રહાસ,આપ રુપ ઉમીયા,
હોવંત હાસ્ય વેદ ભાષ્ય,વાર વાર વિમળા, કરન્ત દેવી હિંગળા ….

રણાં ઝણા છણા છણા,વિલોક છંડ વાજણા,અસંભ દેવી આગલી,પડંત પાય પેખણા,
પ્રચંડ મુખે પ્રામણા,તણા વિલંત ત્રાવળા,કરન્ત દેવી હિંગળા ….

રમાં ડમાં છમાં છમાં,ગમે ગમે ખમા ખમા,વાજિંત્ર પે રમન્તીએ,ડગમ્બ મગમ્બ તવેશ માં,
ડમાં ડમાં શબદ ડાક,વાણે વીર પ્રઘળા,કરન્ત દેવી હિંગળા …

સોહે શ્રીંગાર સબ સાર,કંઠમાળ કોમળા,ઝળાં મળા ઝળા ઝળા,કરન્ત કાન કુંડળા,
સોળે કળા સંપૂર્ણા,ભાલે મયંક નિર્મળા,કરન્ત દેવી હિંગળા ………

છપ્પન ક્રોડ શામળા,કરન્ત રુપ કંઠળા,પૃથ્વી પ્રમાણ પ્રઘલા,ઢળન્ત નીર ધમળા,
વલ્લ વિલાસ વિજળા,ઝીમા ઝળોળે મઘઝળા,કરન્ત દેવી હિંગળા ……..

નાગેશરા જોગેશરા,મન્ન્ખ્રા રૂખેશરા,દિન્નંકરા ધરન્તરા,દશે દિશા દિગંતરા,
જપે ‘ જીવો ‘ કે અર્ગલા,માં અર્ગલા,કરન્ત દેવી હિંગળા,કલ્યાણ મત મંગળા…

રચયિતા : ચારણ જીવાભાઇ રોહડિયા (શ્રી બચુબાપુ વઢવાણ)

આણંદ કરમાણદાના દુહા

Standard

આણંદ કરમાણદાના દુહા

આણંદ કહે કરમાણદા,માણસે માણસે ફેર.
એક લાખો દેતા ન મળે,એક તાંબિયાને તેર.

આણંદ કહે કરમાણદા,માણસે માણસે ફેર.
એક બોલે તે મીઠું લાગે,એક કડવું ઝેર.

આણંદ કહે કરમાણદા,માણસે માણસે ફેર.
એક ગામ ઉજડ કરે,ને એક વસાવે શહેર.

આણંદ કહે કરમાણદા,મોટામાં જાવું થોડું.
કામ કરાવે ઠુસ કઢાવે,કાં તો કહેશે ઓડું.

આણંદ કહે કરમાણદા,ગુણ કર્યો કાં જાય.
સાવજ પડ્યો અજાડીએ, કાઢે તેને ખાય.

આણંદ કહે કરમાણદા,મૂંગે મોઢે રહેવું.
કાં તો કહેવું સાચે-સાચું,કાં નામ લઈને કહેવું.

આણંદ કહે કરમાણદા,જોઈને પગલું ભરવું.
નહીં તો મૂડી ખોઈ ગાંઠની,મોત વિના મરવું.

આણંદ કહે કરમાણદા,માણસે માણસે રાળા.
એક એક સારું મરી પડે,એક ભરાવે ઉચાળા.

આણંદ કહે કરમાણદા,ચીજે ચીજે ફેર.
એક લાખે શેર મળે,એક ટકાની ત્રણ શેર.

આણંદ કહે કરમાણદા,માણસે માણસે ફેર.
એક આપે સદાવત,એક માંગે ઘેર ઘેર.

આણંદ કહે કરમાણદા,માણસે માણસે ફેર.
એક લઈને પાછા આપે,એક કરાવે ઝેર.

આણંદ કહે કરમાણદા,માણસે માણસે ફેર
એક કરાવે સમાધાન,એક કરાવે વેર

આણંદ કહે કરમાણદા,શેર ને માથે સવાશેર.
રાવણ લાવ્યો સીતાને,તો રામે માર્યો ઠેર.

આણંદ કહે કરમાણદા,માણસે માણસે ફેર.
એક લીલા લેર કરાવે,એક મરાવે ઠેર.

સોનલ સમાઢા, બ્યોમ બાઢા, ખપર ગાઢા ખડખડે..

Standard

ઊઠી અમરમે, કસ કમરમે, તુ સમરમે ચારણી,
દૈંતાં ડમરમે, ખડગ કરમે, રણ નગરમે ડારણી,
હોતે હમરમે, નહી ગરમે, તે વમરમે તડખડે.
સોનલ સમાઢા, બ્યોમ બાઢા, ખપર ગાઢા ખડખડે.
ધકમાર ધડડડ, હોતે હડડડ, ગડડડ નાદેં ગડગડી,
કમઠ્ઠ કડડડ, થંભ થડડડ, ચોંપથી સિંઘે ચડી,
ફરકંત ફડડડ, કેંક નેજા, હડડ નારદ હડહડે
સોનલસમાઢા ,બ્યોમ બાઢા, ખપર ગાઢા ખડખડે
કરડાય હોઠડ, લોહ દાંતડ આભ માથુ આટકે
વિરાણવાઢડ કોપ ડાઢડ ભોમ હલબલ ભાટકે
ભભકી ભયંકર ખડગલઇ કર ભેળિયાળી જો ભડે
સોનલ સમાઢા બ્યોમ બાઢા, ખપર ગાઢા ખડખડે
બોંતેર ક્રોડં મહા બળિયા જેમ મળિયા ભારથે
અણસમેધૂધડ ધ્રુણ ધ્રૂજડ કોપ અંબા કારથે
પરગટં ઝટપટ હોત શકત્યું ક્રોડ મોઢે ગડગડે
સોનલ સમાઢા બ્યોમ બાઢા, ખપર ગાઢા ખડખડે
(કાગ બાપુ )

॥ આદ્યશક્તિ મહામાયારુપ ખોડલ ॥

Standard

॥ આદ્યશક્તિ મહામાયારુપ ખોડલ ॥

( ગીત ચારણી શૈલીનુ )

ગુણ કથું હું ગાગડડિયાની ,

મે’ર કરી જે મામડિયાની .

ત્રટ હીરણને વાસ તિહારો ,

ધરો ગાજે ત્યાં એકજધારો .

તરવર ફૂલમાં વાસ તિહારો ,

મહેકે વાયુનો મહેકારો .

ઝરણામાં ઝણકાર કરે તું ,

નીરમાં ઘેરા નાદ કરે તું .

વગડામાં વનરાઇ ઘટા તું ,

લાલ ગુલાબી વેલ લતા તું .

તરવરમાં કુંપળીઓ તું છો ,

ફોરમમાં ફાગણીઓ તું છો .

કેસૂડાંની કળીઓ તું છો,

પીળાં પટ આવળીઓ તું છો .

વાયુરુપે વિચરે વનમાં ,

થાનકમાં ઘરમાં થનથનમાં .

ગાજે વરસા નાદ ગગનમાં ,

આહુત જ્વાળા માંય અગનમાં .

જાંપ જપે તો હોય જગનમાં,

લગની હોય તો હોય લગનમાં .

પેઠી તું સ્વર્ગે પાતાળે ,

ભૂવન ત્રણે તું નજરે ભાળે .

સાદ કરે તું આવે સહાઈ,

ધાબળિયાળી આવે ધાઇ.

ક્રોધ ભરી તું નજરું કરતો,

કાળે ય ડગલાં પાછાં ભરતો.

આણ ફરે સુરજ ના ઊગે ,

પંથે તારે કો નવ પૂગે .

ખોડલ તારાં ત્રિશૂળ ખખડે ,

ગિરનારી મૂળમાંથી ગગડે .

દિગપાળોનાં છેડાં છૂટે ,

ટાણાં વિણ મેહૂલીયો ત્રુટે .

વીજળિયુંના થાય લવાકાં ,

જગમાં હોય બધે ઝબકારા .

કોરંભ પીઠાં થાય કડાકાં ,

ભૂમંડળમાં થાય ભડાકા .

શેષાં સર સળવળવાં લાગે ,

લાવારસ ઊકળવા લાગે .

સૂરજ ચાંદો તેજ સમેટે ,

હરિ બ્રહ્મા શિવ ઊતરે હેઠે .

મહેરામણ મરજાદા મૂકે ,

હરિયલ ઠારોઠાર હી હૂકે .

અવળી ચાલે હેય અટંકી ,

બિરદાળી હો જાવછ બંકી .

રીસ ભરેલી ઊતરે રણમાં ,

ક્રોધ ભરી ઊઠે કણકણમાં .

હૈયેથી જો હેત વછૂટે ,

તેને જગમાં કો નવ લૂટે .

મેંર કરે તો કોઇ મરે નહિ ,

ભૂંડા ડગલાં ક્યાંય ભરે નહિ .

વગર જોતું કોઇ વેર કરે નહિ ,

કજિયા કે કંકાસ કરે નહિ .

જીભે ખોડલ ખોડલ જપતાં ,

રામનામનાં થઇ જાય રટતાં .

અંતરથી જાણસ તું આઇ ,

બેઠી થાજે ઝટ તું બાઈ .

ખરે વખત જો ખપ તું ના’વે ,

આઈ બીજા કુણ વારે આવે?

બિરુદ તિહારો કેમ બખાણુ ;

જોણ ઝાઝી વાત ન જાણું`.

કાલા વાલા કરતાં કરતા ,

પળિયે તારે પાયે પડતાં .

કાળે બુદ્ધિ બે`ર કરી છે ,

ભીતરમાં કંઈ લાખ ભરી છે .

હૈયાની હોઠે નવ આવે ,

સક્તી ” દાદલ “ કીં સમજાવે ?

આઠો જામ ભજી લે અંબા ,

જગબંધન છોડે જગદંબા .

પ્રાત ઊઠી જો લાગે પાયે ,

જનમ જનમનાં પાપો જાયે .

કર જોડીલે દાતણ કરતાં ,

ભજીલે ખોડલ ડગલાં ભરતાં .

ઊઠતાં બેસતાં નામ ઉચ્ચારે ,

દુ:ખ દાળીદર સઘળાં ડારે .

ખોડલમાં કરશે ખમકારાં ,

ચિતમાં રહેશે જો ચમકારા .

બની નથી ગઇ માં તું બેરી ,

તારાં બાળકને લે ટેરી .

અમી નજર તારી જો પડશે ,

થોડી ઘડી કાળે ય થરથરશે .

ખોડલ માં તારે ખમકારે ,

શારદ પાછા લેખ સુધારે .

એક ઘડી ના ઊભે અંબા ,

ઝટ આવે વારે જગદંબા .

પંચાણ હોય કે હો પગપાળી ,

ધોડીજે ઝટ ધાબળિયાળી .

ખપ્પર ત્રિશૂળ ખખડાવી ખોડલ ,

અળગો કરી મઢની ઓજલ .

કાઇ હવે વિલંબ ના કરતી ,

ખમા ખમા મુખે ઉચરંતી .

જણ્યાં અપરાધો ભૂલી જાજે ,

અવગુણ જોતી ના તું આજે .

થાનક માંથી બેઠી થાજે ,

અમણા દુ:ખ તું ભાંગે આજે.

કવિશ્રી :~ દાદ બાપુ ( દાદુ દાન ગઢવીર )

( ટેરવા માંથી )

।। જય શ્રિરામ।।

Standard

।।છંદ।।

ઊઠિયો કમર પીત કસ કસીય ,
લખમણ નિશિચર સામે ધસીય .
બોલિયો મુખથી જય જય રામ ,
આજ તો આમ નહીં કાં આમ .

હાલ્યો જ્યાં દંત દબાવી હોઠ ,
ખળભળ્યા લંક કાંગરા કોટ .
લીંધુ જ્યાં ધનુષ બાણ લખણેશ ,
રિપુમુખ ઢળી ગઈ ત્યાં મેશ .

થરથરી હ્રદે સુલોચના નાર ,
કરગરી કરીને હાહાકાર .
શ્યામ આ નહીં કંઈ કામ સહેલ ,
પિયુ છે ખરાખરીનો ખેલ .

મૂકી હઠ સ્વામી ઘર ભણી વળો ,
નકામું પુલશ્ય કુળ કાં દળો ?
દ્વાદશ વરસ આકરા જોગ ,
કિયો નહીં નારી નીંદરા ભોગ .

ઇન્દ્ર સમ નહીં, આ રામ અનુજ,
મોરસમ માનો કહિયું મુજ.
શરીર પર વેશ તપસ્વી જાણ ,
કરો મા નાહક તાણાવાણ .

ભ્રકુટી તનક પ્રથ્વી ભયભીત ,
ચળી જાય ત્રણે લોકનાં ચીત .
ડગમગે નાથ દશે દિકપાળ ,
સમંદર સહિત જાય પાતાળ .

લખણ બળ કરી બાત લખ બાર ,
નાઈ શિર પડી પદાંબુજ નાર .
સુણી નહીં નફટ કાન ઘનનાદ ,
કિયો ઈણે લખણ સામવો વાદ .

પેરીને કડી બગતરાં પોશ ,
અંગ પર ધરી આકરો રોશ .
કાળમુખ કરી ગયો હઠ કંથ ,
પરવર્યો પ્રલેકાળને પંથ .

કરીને લખણ સાથ પડકાર ,
શૂળ કર લઈ ધસ્યો તતકાળ .
લખણ જબ કિયો ધનુષટંકાર ,
ધ્રુવ ચળ ગ્યો નભ ધુંવાં ધાર .

કરી હઠ ઊઠ્યો અરી રો કાળ ,
ભુવન ચૌદહ કરી દઈ ભાળ .
દશે દિગ્ગજ દબાવ્યા દાંત ,
પૃથ્વીના તોય બંધ છૂટ જાત .

રવિના અસ્વ હાથ નવ રિયા ,
ગતાબોળ થઈ આથમી ગયા .
ખડેડી મેરુ મૂળથી ખસ્યો ,
ધડો ના રહ્યો સમંદર ધસ્યો .

ભૂલી ગ્યો શેષ રાખવું ભાન .
અબળાનાં સ્રવી ગયાં ઓધાન .
તપસ્વી ગયા આજ તપ છોડ ,
જુવે લખણેશ રાર કર જોડ .

નાહરો આજ હાથ ના રિયો ,
ભવાં સંગ મૂકી ભાગી ગિયો .
સરિતા વહેણનાં સવળાંય ,
આડાં અવળાં ગ્યાં ફંટાય .

વાનરા ચડ્યા ડાળની ટોચ ,
સુકાયાં ગળાં ને પડિયા શોષ .
હનુ સુગ્રીવ હિય હરખાય ,
ભડેવા લગ્યો રામ રો ભાય .

મેનકા ઉવર્શી મલકાય ,
ઝાંઝર છૂટી પગનાં જાય .
કહેતી સંવારીને કેશ ,
જિયો લખણેશ ! જય લખણેશ !

ગણા મુખ કરત આવે ગેલ ,
હરિગુણ ગાન પડતાં મેલ .
કહે ઈમ શારદા ને શેષ ,
જિયો લખણેશ ! જય લખણેશ !

કરે ગાંધર્વ કિન્નર ગાન ,
તંતુરી મૂકી દઈને તાન.
બોલ્યા માનવા મુખ બેશ ,
જિયો લખણેશ ! જય લખણેશ !

ચાંરણા સિદ્ધ મુખથી ચવે ,
કરી લલકાર ને યું લવે :
બાહદુરા ધન્ય થારો બેશ ,
જિયો લખણેશ ! જય લખણેશ !

નારદ વીણાનો કરી નાદ ,
સહુને કરતા આવે સાદ .
ખસી ગ્યો કમ્મરેથી ખેશ ,
જિયો લખણેશ ! જય લખણેશ !

ભીલડી સંગ ભોળે નાથ ,
રમંતા ભૂતડાંની સાથ .
મૂકી તાંડવ કહત માહેશ ,
જિયો લખણેશ ! જીયો લખણેશ !

લંક ગઢ તણા પાય હસમસ્યા ,
ખળભળ્યા કોટ કાંગરા ખસ્યા .
દશાનન સુણી લખણરી હાક ,
પડી ગઈ વીસે કાનમાં ધાક .

દબાવ્યો આજ છાંતીયે હાથ ,
નકી છે મેઘનાદની ઘાત .
કાળબળ રહે ન ઝાલ્યા કોય ,
હવે તો હોણી હોય સો હોય .

યહાં લછમન પર કૂદ્યો ધાય ,
રણ મધે મેઘનાદ નીશીરાય .
લછમને કિયો બાન સંધાન ,
કઠેઠી પણછ ખેંચિયો કાંન .

કીયો ! જય જયતી રામ રઘુવીર ,
તાકીને તુરત મારિયો તીર .
છુપ્પો જયમ શિવ પિનાક ત્રિશુલ્લ ,
ધરણી પર કિયો ચાટતો ધૂલ .

રણ મધે કિયો મરત મુખ રામ ,
ઈમ ઘનનાદ ગયો સુર ધામ .
દુંદુભિ બજાયો સુરરાજ ,
જય જય લખમણજી મહારાજ .

*।।છપ્પય।।*

જયતી જયતી લખણેશ ,
રઘુવર કાર્ય સુધારણ ,
જયતી જયતી લખણેશ ,
ભૂમિ સર ભાર ઉતારણ .
જયતી જયતી લખણેશ ,
સુર મુનિવર કે સહાયક .
જયતી જયતી લખણેશ ,
તું રઘુકુળ ભુવ નાયક .
સુખધામ શેષ દશરથ સતણ
મટી પીર મુનિ વૃંદકી ,
કર જોડ ´દાદ` કીરતિ કહત ,
જય હો સુમિત્રાનંદકી .

કવિશ્રી-: દાદ બાપુ

મોકલનાર :->

નારણભા રતન (ઝરીફ)
મઢાદ-મુળી