Category Archives: Literature

હું નહિ હોવ

Standard

દરેક પતિ-પત્નિએ વાંચવા લાયક લેખ.

તું શોધીશ મને ચારે બાજુ,
ભટકીશ ખૂણે ખૂણે પણ
દુનિયાના કોઈપણ ખૂણે હું નહિ હોઉં.

તું ઈચ્છીશ હું તારી સાથે રહું,
રાત્રે પડખું ફેરવીશ ત્યારે તારા પડખામાં હું નહિ હોઉં.

તને લાગશે વાસણનો અવાજ થયો
તું કહીશ “જરા ધીરે રહીને કામ કર”, ત્યારે
કૃત્રિમ ગુસ્સામાં તને પ્રત્યુત્તર દેવા હું નહિ હોઉં.

તું થાકીને ઘરે આવીશ,
સોફા પર ઢળી જઈશ, ત્યારે
અદરખ અને એલચી વાળી
કડક મીઠી ચા બનાવવા હું રસોડામાં નહિ હોઉં.

તને ઓફિસનો ગુસ્સો હશે અને
ગુસ્સો ક્યાંક ઠાલવવો હશે,
વગર વાંકે તારો ગુસ્સો ગળી જવા હું હાજર નહિ હોઉં.

તું ફરવા જવાનું પ્લાન કરીશ અને
ઓફીસમાંજ વ્યસ્ત થઇ જઈશ, ત્યારે
તૈયાર થઈને તારી રોહ જોઈને બેસેલી હું ઘરમાં નહિ હોઉં.

ટુવાલ વગર ન્હાવા જવાની તારી આદત છે,
તું બાથરૂમમાંથી બરાડા પાડીશ,
ટુવાલના બહાને હાથ પકડવાની મીઠી ચેષ્ટામાં
મનોમન રોમાંચિત થવા હું નહિ હોઉં.

તને વાતો કરવી હશે ઘણી,
સુખની, દુઃખની, પ્રેમની,લાગણીની,
તારી લાગણીઓમાં તારી સાથે વહી જવા હું નહિ હોઉં.

તને ભૂખ લાગશે અને બેચેન બની જઈશ,
ગરમ – ગરમ કોળીયા મોઢામાં મુકીશ,
એ વખતે તને ટોકવા ડાઈનીંગટેબલ પર હું નહિ હોઉં.

તારી આસ પાસ ચોપાસ આખી દુનિયા હશે,
એ દુનિયામાં તારી પાછળ ખોવાઈ જવા હું નહિ હોઉં.

અંતે કદાચ એવું થશે
તું મને યાદ કરવાની કોશિશ કરીશ,
મારી વાતો વાગોળવા મથામણ કરીશ, પણ
કદાચ એ સમયે તારી “યાદમાં હું નહિ હોઉ.
ક્રિયાના મૃત્યુના એક મહિના પછી
બેડરૂમમાંથી સામાન ખસેડતી વખતે
પ્રિયાંક, ક્રિયાની ડાયરીમાં પડેલો લેટર
ભીની આંખે વાંચી રહ્યો હતો.

તક, વસ્તુ, વ્યક્તિ કે સમય
મોટેભાગે જ્યારે હાથમાંથી નીકળી જાય ત્યારેજ આપણને તેની કદર, તેની જરૂરીયાત, તેની ખોટ વર્તાય છે.
ત્યાં સુધી આપણે તેનું મહત્ત્વ સમજી નથી શકતા.

વસ્તુની ખોટ કદાચ હજી પૂરી શકાય,
તક કદાચ ફરીથી મેળવી શકાય, પણ
કોઈ પ્રિય વ્યક્તિની ખોટ આજીવન નથી પુરાતી.

આપણું પ્રિયપાત્ર જ્યારે આપણી સાથે ન હોય ત્યારે
ઘણું એવું યાદ આવે છે
જે આપણે તેને કહેવા ઈચ્છતા હતા,
ઘણી એવી ક્ષણો યાદ આવે છે જે આપણે
તેની સાથે ગાળવાના, માણવાના સપના સેવ્યા હતા.
પરંતુ તેની હાજરીમાં “હજી તો ઘણો સમય છે.” એવું વિચારીને, પોતાના મનને કે સામેના પાત્રને મનાવીને આપણે એ સમય ગુમાવી દઈએ છીએ.

હિન્દીમાં ખૂબ જ સરસ વાક્ય છે કે कल किसने देखा ? પણ આપણે જાણે ભવિષ્ય વેત્તા હોઈએ તેમ
ભવિષ્યનું પ્લાનિંગ કરીએ છીએ.
જેની પાછળ આપણું વર્તમાન અને પ્રિયપાત્રનું વર્તમાન, તેની હુંફ, તેની ઈચ્છાઓ, આપણી ઈચ્છાઓ,
મૌનમાં દબાયેલી અપેક્ષાઓ જેવું ઘણું ગુમાવી દઈએ છીએ, વેડફી દઈએ છીએ.

કદાચ એવું ન કરતા
આપણે વર્તમાનમાં જ જીવવાનું શીખી જઈએ તો ?

કાલે જેને સમય આપવાનું વિચારીએ છીએ તેને
આજે જ સમય આપીએ તો ?
જે લાગણીઓ, ઈચ્છાઓ, અપેક્ષાઓ
કાલ માટે સાચવીને, દબાવીને, ગૂંગળાવીને રાખી છે
તેને આજે જ વહેતી કરીએ તો ? કેવું સારું થાય નહિ ?

એક વખત વિચાર જરૂર કરજો.

તારી સાથે

હું જીવવા ઈચ્છું છું તારી સાથે,
જીવનની દરેક ક્ષણ માણવા ઈચ્છું છું તારી સાથે,

સવારની મોર્નિંગ વોક સાથે જ્યુસ, સાંજની ઇવનિંગ ડ્રાઈવ સાથે ઠેલાની ચા પીવા ઈચ્છું છું તારી સાથે.

વિકેન્ડમાં પિકનિક પર ફરવા અને રોમેન્ટિક મુવીના ફર્સ્ટ શો માં કોર્નર સીટ પર બેસવા ઈચ્છું છું તારી સાથે.

હાસ્ય ભરેલા દિવસો અને પ્રેમ ભરેલી રાતો
ગાળવા ઈચ્છું છું તારી સાથે.

સુખ દુઃખના તડકા છાયામાં અને જીવનની ક્યારેક કાંટાળી ક્યારેક ફૂલ પાથરેલી રાહો પર ચાલવા ઈચ્છું તારી સાથે.

ઈશ્વર પાસે હવે એકજ યાચના છે
મારો શ્વાસ ચાલે તારી સાથે અને અટકે પણ તારી સાથે.

રોહને ફિલ્મી અંદાજમાં ઘુટણ પર બેસીને
સ્વાતિને પ્રપોઝ કરતા કહ્યું
જે સ્વાતિએ પ્રેમથી ભીંજાયેલી આંખોએ સ્વીકાર્યું.
પરિવારો સહમત થયા અને બન્નેના લગ્ન થયા.
રોહન અને સ્વાતિ એ જેવું વિચાર્યું હતું
જેવા જીવનના સ્વપ્નો જોયા હતાં એવું જ જીવન
બન્ને જીવી રહ્યા હતા.
કોઈપણ જાતની ફરિયાદો વગર શરતો વગર.

લગ્નને ૨૫વર્ષ પુરા થઇ ગયા
બન્ને ૬૫ વટાવી ગયા હતા.
સ્વાતિ આઈ.સી.યુ. માં એડમીટ હતી.
રોહન તેની બાજુમાં તેનો હાથ પકડીને બેઠો હતો.
રાત્રે બે વાગે સ્વાતિએ આંખ ખોલી,
રોહન તેની બાજુમાં જ હતો એ જોઇને આછું સ્મિત કર્યું અને પાછી આંખો બંધ થઇ ગઈ.

ઈ.સી.જી મશીનમાં તેના ધબકારા
ધીરે ધીરે ઓછા થતા દેખાયા શરીર ઠંડુ પડવા લાગ્યું,
પણ રોહન હજી તેનો હાથ પકડીનેજ બેઠો હતો.

સવારે શબવાહિનીમાં એક સાથે બે શબ લઇ જવાની તૈયારી કરવામાં આવી. જે સમયે સ્વાતિનો શ્વાસ અટક્યો બરાબર બીજીજ ક્ષણે રોહનનો શ્વાસ પણ થંભી ગયો.

રોહનની સાચાં દિલથી પ્રેમથી કરેલી યાચના કદાચ ઈશ્વરે મંજુર કરી દીધી.કાલ્પનિક લાગે પણ આપણે જેને અનકંડીશનલ લવ કહીએ છીએ, એ કદાચ આ જ છે. એ કેટલું સુંદર મૃત્યુ કહેવાય જે આપણા પ્રિયપાત્ર સાથે જ મળે. સાથે જીવવાના આનંદથી પણ વધુ કદાચ સાથે જીવનનો અંત આવે એ સુખદ હશે.

પ્રેમ થવું, પ્રપોઝ કરવું, લગ્ન થવા એ બધુંજ સુખદ છે, પણ આખું જીવન સાથે વીતાવવું, ઘરડાં થઈએ ત્યારે એકબીજા ને ટેકો આપવો, માથામાં આવેલા બેચાર ધોળા વાળથી શરુ થયેલી ટીખળ સાવ ચાંદી જેવા વાળ થાય ત્યાં સુધી અકબંધ ચાલે એથી વધુ શું જોઈએ જીવનમાં?

આપણે ઘરડાં થઈએ ત્યારે આરામથી જીવન જીવવા માટે અત્યારથી સેવિંગ્સ કરતા હોય છે, ઇન્સ્યોરેન્સ કરાવીએ છીએ, પેન્શન માટેની યોજનાઓ બનાવીએ છીએ, પણ સાથે સાથે જેની સાથે આ બધું માણવાનું છે એની લાગણીઓ, હુંફ, સ્નેહાળ સ્પર્શ જેવી વસ્તુઓ માટે પણ સેવિંગ્સ કરી શકતા હોત, પ્લાનિંગ કરી શકતા હોત તો કેટલું સારું થાત.

આ બધું જ કરવાની સાથે, ભવિષ્યની યોજનાઓ બવાનાવાની સાથે વર્તમાનમાં પોતાના લાઈફ પાર્ટનર સાથે સમય ગાળવો, એને સમજવું, થોડી ફરિયાદો કરવી અને ઘણી સાંભળવી, એ બધું પણ જીવનને રોમાંચિત કરે છે. લાગણી એવી વસ્તુ છે કે જેને ભવિષ્ય માટે બચાવીને રાખવાને બદલે તેને અત્યારે વાપરીને ભવિષ્ય સુધારી શકીએ છીએ, સંબંધ સુધારી શકીએ છીએ, માણી શકીએ છીએ. ક્યાંય એવી ફિક્સ ડીપોઝીટ નથી જ્યાં લાગણીઓ સાચવી શકાય. એતો બસ વાપરવામાં, છૂટથી ખુલ્લા હાથે વહાવવામાં જ આનંદ છે.

સુખી થવા માટે ઘડપણની રાહ ન જુઓ, કારણ કે રાહ જોવામાં જો લાગણીઓને, સંબંધને, પ્રેમને ઘડપણનું ગ્રહણ લાગી ગયું તો વય સાથે આવનરુ ઘડપણ અસહ્ય બની જશે.

અજાણ

ભગવાન નો ભાગ

Standard

શામજી નાનપણ થી જ ભરાડી..!!
ભાઈબંધો ય ઘણા અને શામજી પાછો એ સૌનો હેડ..

ભાઈબંધો ને ભેગા કરી ને પછી આંબલી પાડે ,કોઈના ખેતર માંથી શિંગ ના પાથરા ઉપાડે,ગાંડા બાવળ માંથી હાંઘરા પાડે અને પછી… ગામને ગોંદરે વડ નું ખૂબ મોટું ઝાડ ..એની નીચે બેસીને પછી બધી જ વસ્તુના ઢગલા કરતા અને પછી શામજી ભાગપાડે..

બધા ભાયબંધ ના ભાગ કરીને છેવટે એક વધારાનો ભાગ કરે..!!

ભાઈબંધ પૂછે એલા શામજી આ કોનો ભાગ ? તો શામજી કહે : આ ભાગ ભગવાનનો !’

અને… પછીસૌ પોતપોતાનો ભાગ લઈને રમવા દોડી જતા..
અને ભગવાનનો ભાગ ત્યાં મૂકી જતા, “રાતે ભગવાન ત્યાં આવશે,અને છાનામાના તે પોતાનો ભાગ આવી ને ખાઇ જશે” એમ શામજી બધા ને સમજાવે..

બીજે દિવસે સવારે વડલે જઈને જોતા તો ભગવાન એનો ભાગ ખાઈ ગયા હોય બોરના ઠળીયા ત્યાં પડ્યા હોય
અને પછી તો આ રોજની એમની રમત થઈ ગઈ
અને આમ રમતા રમતા શામજી મોટો થયો ગામડે થી શહેર કમાવવા ગયો
બે હાથે ઘણું ય ભેગું કર્યું જેમ જેમ કમાણી વધતી ગઈ તેમ તેમ શામજી નો લોભ વધતો ગયો ધન ભેગુ તો ઘણું કર્યું પણ શામજી પેલો ભગવાન નો ભાગ કાઢવાનું ભૂલી ગયો
લગ્ન કર્યા છોકરા છૈયા ને પરણાવ્યા એના છોકરા છૈયા શામજી ઘર મા દરેક ની જરૂરિયાત પૂરી કરે જેને જે જોતું હોય તે લાવી આપે આ બધી પળોજણ મા ભગવાન નો ભાગ તો હવે હાવ ભુલાઈ જ ગયો
ધીમે ધીમે શામજી ને થાક લાગવા માંડ્યો એમાંય તેની પત્ની માંદગીમાં ગુજરી ગઈ પછી તો શામજી હાવ ભાંગી ગયો હવે શરીર સાથ નહિ આપે તેમ લાગવા માંડ્યું છોકરા ઓ ધંધે ચડી ગયા છે હવે હું કામ નહિ કરું તો ચાલશે આ વિચાર શામજી ને આવ્યો અને શામજી એ કમાવવાનું બંધ કર્યું
છોકરા ઓ એ વ્યવહાર બધો પોતાના હાથમાં લઈ લીધો અને પછીતો મકાન મિલકત ના ભાગ પડ્યા બધાએ બધું વહેંચી લીધું વધ્યો ફક્ત શામજી એક પણ છોકરાએ રાજી ખુશીથી એમ ના કહ્યું કે બાપા અમારી ભેગા હાલો
અને શામજી પાછો પોતાના ગામ પોતાના એ જૂના મકાન મા એકલો રહેવા લાગ્યો હાથે રાંધી ને ખાય ને દિવસો પસાર કરે
એક દિવસ શામજી ને શરીર મા કળતર જેવું લાગ્યું ભૂખ લાગી હતી પણ પથારીમાંથી ઊઠાતુ ન્હોતું અને આજ શામજી ને ભગવાન યાદ આવ્યા હે ઈશ્વર નાનો હતો ત્યારે રમતા રમતા ય તારો ભાગ કાઢવાનું ન્હોતો ભૂલતો અને પછી જેમ જેમ મોટો થયો એમ આ મારું આ મારું કરવામાં તને હાવ ભૂલી ગયો પ્રભુ જેને હું મારા માનતો હતો તે કોઈ મારા નથી રહ્યા અને આજ સાવ એકલો થઈ ગયો ત્યારે ફરી પાછી તારી યાદ આવી છે મને માફ કરજે
ભગવાન…હ્રદય નો પસ્તાવો આંખ માંથી આસુ બનીને વહેવા લાગ્યો… અને ત્યાં
ડેલી ખખડી શામજીએ સહેજ ઊંચા થઈને જોયું તો રઘો કોળી એનો નાનપણ નો સાથી બિચારો પગે સહેજ લંગડો એટલે એને ક્યાંય ભેગો રાખતા નહિ તે આજ હાથમાં કંઇક વસ્તુ ઢાકી ને લાવ્યો હતો
શામજી એ સૂતા સૂતા જ આવકાર આપ્યો
આવ્ય રઘા
રધાએ લાવેલ વસ્તુ નીચે મૂકી અને શામજી ને ટેકો કરીને બેઠો કર્યો પાણી નો લોટો આપ્યો અને કહ્યું લ્યો કોગળો કરીલ્યો તમારી હાટુ ખાવાનું લાવ્યો છું
શામજી કોગળો કરી મોઢું લૂછીને જ્યાં કપડું આઘુ કર્યું ત્યાં ભાખરી ભરેલ ભીંડાનું શાક અને અડદ ની દાળ ભાંળીને શામજીની આંખમાં આંહુડા આવી ગયા

આજ કેટલા દીએ આવું ખાવાનું મળ્યું તેણે રઘા હામુ જોય ને કીધું રધા આપડે નાના હતા ત્યારે તું અમારી હારે રમવા આવતો પણ તારે પગે તકલીફ એટલે અમે તને અમારી ભેગો નો રમાડતા અને આજ તું આ ખાવાનું લાવ્યો મારા ભાઈ આ હું કયે ભવે ચૂકવિશ

પાણી નો લોટો એની બાજુમાં મૂકતા રધો બોલ્યો તમે તો પેલા ચૂકવી દીધું છે હવે મારો વારો છે

ચૂકવી દીધું છે ? ક્યારે ? શામજી ની આંખમાં પ્રશ્નાર્થ આવ્યો

રધાએ માંડીને વાત કરી તમે બધા બોર વીણી ને આંબલી પાડી ને ઓલા વડલા હેઠે ભાગ પાડવા બેહતા ત્યારે ખબર છે ભગવાનનો ભાગ કાઢતા અને કહેતા કે ભગવાન આવશે અને એનો ભાગ ખાઈ જશે .

તમારા ગયા પછી હું ન્યા આવતો અને એ ભાગ હું ખાઈ જતો તમે બધા બિજેદી આવો ન્યા બોરના ઠળિયા પડ્યા હોય એટલે તમને બધાને એમ લાગતું કે ભગવાન એનો ભાગ ખાઈ ગયા પણ એ હું ખાઈ જતો અને વિચારતો કે આ હું કયે ભવ ચૂકવિશ

પણ ગઇકાલે રાતે બધા પાદર બેઠા હતા ત્યારે તમારી વાત થાતી હતી કે બિચારો શામજી દુઃખી દુઃખી થઈ ગયો બિચારા નું કોઈ નથી
અને ઘરે જઈને રાતે હૂતા હુતા વિચાર આવ્યો કે રઘા ઓલ્યું ઋણ ચૂકવવાનો સમય આવી ગયો છે એટલે પછી આ ખાવાનું લઈને આવ્યો.

હવે તમારે હાથે નથી રાંધવાનું તમારું બેય ટાઈમનું ખાવાનું મારા ઘરેથી આવશે અને બીજું ક્યારેય નાય નથી પાડવાની અને કાંઈ બોલો તો મારા હમ છે શામજી ની આંખમાંથી આહૂડાં પડી ગયા અને રઘા હામુ જોઈને કીધું રઘા કમાવા શીખ્યો ત્યારથી આ મારા છોકરા આ મારો પરિવાર એ દરેક ની જરૂરિયાત પૂરી કરવામાં આખી જુવાની ખરચી નાખી પણ છેલ્લે બધાએ તરછોડી દીધો

અને નાનપણ મા ખાલી રમતા રમતા અણહમજ મા ભગવાનનો ભાગ કાઢ્યો હતો તોય આજ એણે પાછો મને હંભાળી લીધો રઘો શામજી હામુ અને શામજી રઘા હામુ જોય રહ્યા અને બેય ની આંખ માંથી એક બીજાના આભાર વ્યક્ત કરતા આંસુડા વહી રહ્યાં હતા..

ઈશ્વર માટે જાણે-અજાણે પણ કરેલું , કશુંય એળે નથી જતું..એ’ એક નું અનેક કરીને પાછું આપી જ દે છે !!

લક્ષ્મીના પગલાં …

Standard

લક્ષ્મીના પગલાં …

નાનકડી એવી વાર્તા છે.
સાંજના સમયે ૨૨-૨૩ વરસ નો એક છોકરો ચપ્પલ ની દુકાનમાં જાય છે,
ટિપિકલ ગામડામાનો…
આ નક્કી માર્કેટિંગવાળો હશે,
એવોજ હતો પણ બોલવામાં…
સહેજ ગામડાની બોલી હતી,પણ એકદમ કોન્ફિડન્ટ.
ચપ્પલ દુકાનદાર નું પેહલા તો ધ્યાન પગ આગળ જ જાય,?
એના પગમાં લેધર ના બુટ હતા, એ પણ એકદમ ચકાચક પોલિશ કરેલા…
દુકાનદાર:-“શુ મદદ કરું આપને.?”
છોકરો:-“મારી માં માટે ચપ્પલ જોઈએ છે,સારા અને ટકાઉ આપજો…”
દુકાનદાર:-“એમના પગનું માપ..?”

છોકરાએ વોલેટ બહેર કાઢી,
એમાં થી ચાર ઘડી કરેલ એક કાગળ્યો કાઢ્યો.એ કાગળ પર પેન થી બે પગલાં દોર્યા હતા…
દુકાનદાર:-“અરે મને પગનો માપ નો નંબર આપત તોય ચાલત…!”
એ છોકરો એકદમ નરમ અવાજે બોલ્યો:-“‘શેનું માપ આપું સાહેબ..?
મારી માં એ આખી જિંદગી મા ક્યારેય ચપ્પલ પહેર્યા નથી.મારી માં શેરડી તોડવાવાળી મજૂર હતી.
કાંટા મા ક્યાય પણ જાતી.
વગર ચપ્પલે લ ઢોર હમાલી
અને મહેનત કરી મને ભણાવ્યો.
હું ભણ્યો અને નોકરીએ લાગ્યો.
આજે પહેલો પગાર મળ્યો. દિવાળી માં ગામડે જાઉં છું.’માં’ માટે શુ લઈ જાઉં એ પ્રશ્ન જ આવતો…
મારા કેટલા વર્ષોનું સપનું હતું કે મારા પહેલા પગારમાંથી માં માટે હું ચપ્પલ લઈશ.”
દુકાનદારે સારી અને ટકવાવાલા ચપ્પલ દેખાડ્યા અને કીધું આઠસો રૂ ના છે,
છોકરાએ કીધું ચાલશે…
દુકાનદાર:-“ખાલી પૂછું છું કે કેટલો પગાર છે તારો? ચપ્પલ મોઘા નહિ પળે?”
છોકરો:-“હમણાં તો બાર હજાર છે, રહેવાનું,ખાવાનું પકડીને સાત-આઠ હજાર ખર્ચો થાય.બે-ત્રણ હજાર માં ને મોકલાવું છુ…”
દુકાનદારે બોક્સ પેક કર્યું છોકરાએ પૈસા આપ્યા અને બહુજ ખુશ થઈને બહાર નીકળ્યો.
મોંઘું શુ? એ ચપ્પલ ની કોઈ કિંમત થાય એમજ નો હતી…
પણ દુકાનદારના મનમાં શુ આવ્યું કોને ખબર,છોકરાને અવાજ આપ્યો અને ઉભુ રેહવા નું કહ્યુ..
દુકાનદારે હજી એક બીજું બોક્સ છોકરાના હાથમાં આપયુ. અને દુકાનદાર બોલ્યો
‘આ ચપ્પલ માં ને કહેજે કે તારા ભાઈ તરફથી ભેટ છે’. પહેલા ચપ્પલ ખરાબ થઈ જાય, તો બીજા વાપરવાના.
તારી માં ને કહેજે કે હવે વગર ચપ્પલ નહીં ફરવાનું અને આ ભેટ માટે ના પણ નથી કહેવાની…”
દુકાનદાર અને એ છોકરાના એમ બન્ને ની આંખોમાં પાણી ભરાય ગયા.
દુકાનદાર:-” શુ નામ છે તારી મા નુ?”
છોકરો લક્ષ્મી એટલુંજ બોલ્યો.
દુકાનદાર તરતજ બોલ્યો;- “મારા જય શ્રીકૃષ્ણ કહેજે એમને.
અને એક વસ્તુ આપીશ મને..? પગલાં દોરેલો પહેલો કાગળ જોઇયે છે મને.
એ છોકરો પેલો કાગળ દુકાનદાર ના હાથમાં દઈને ખુશ થઈ નીકળી ગયો.
ઘડીદાર કાગળ દુકાનદારે દુકાનના મંદિરમાં રાખી દીધો…
દુકાનના મંદિરમાં રાખેલ એ કાગળ દુકાનદાર ની દીકરીએ જોયો અને પૂછ્યું,:-“બાપુજી આ શું છે…?”
દુકાનદારે એક લાંબો શ્વાસ લીધો અને દીકરી ને બોલ્યો:-” લક્ષ્મી ના પગલાં છે બેટા… એક સચ્ચા ભક્તે દોરેલા છે… આનાથી બરકત મળે ધંધામાં.:
દીકરીએ દુકાનદારે એ પગલાને ભાવભક્તિ સાથે નમન કર્યું…!

અજ્ઞાત

માં એ માં..!!

Standard

સ્મિતા…લોકર ની ચાવી ક્યાં છે..કડક શબ્દ માં ભાવેશ બોલ્યો…

સ્મિતા બોલી ..કેમ આજે લોકર ની ચાવી ની તમને જરૂર પડી…

એ તારો વિષય નથી…ચાવી ક્યાં છે…?

કેમ આજે સવારે અચાનક આવું ખરાબ વર્તન વ્યવહાર કરવા નું કારણ ?

એ તું સારી રીતે જાણે છે..સ્મિતા… હું ઘર ની નાની બાબત માં માથું મારતો નથી..પણ જે સૂચના મેં આપી હોય તેનું ઉલ્લંઘન હું ચલાવી લેતો નથી…તે તું જાણે છે…છતાં પણ તે…

પણ તેમાં શુ મોટું આભ તૂટી પડ્યું કે તમે તમારી પત્ની સાથે આવું વર્તન કરો છો…સ્મિતા બોલી

સ્મિતા કોઈ વ્યક્તી વિશે નો ઇતિહાસ ખબર ન હોય તો અયોગ્ય પગલાં ન લેવા જોઈએ
તું શું જાણે છે…મારી માઁ વિશે ?

તને મારી માઁ ના સ્વર્ગસ્થ થયા પછી હું તેની પીતળ ની થાળી વાટકો, અને ચમચી ભોજન દરમ્યાન વાપરતો હતો એ ગમતું ન હતું..
તું ક્યાર ની મને આ થાળી વાટકો ચમચી બ્રાહ્મણ અથવા ભંગાર માં આપવાની જીદ પકડતી હતી…
તારા સ્વભાવ અને નજર પ્રમાણે…મારી માઁ ની થાળી એઠી ગોબા વળી થાળી વાટકી કે ચમચી જ માત્ર હતા ..
આ બાબતે મેં તને ચેતવણી આપી હતી..તારે જે કરવું હોય તે કરજે પણ આ થાળી વાટકો કે ચમચી માટે કોઈ નિર્ણય લેતી નહિ..છતાં પણ તે એ થાળી વાટકો અને ચમચી…ભંગાર વાળા ને વેચી નાખ્યા?

તને મારી માઁ ની જૂની ગોબા વાળી થાળી પસંદ ન હોય તો તેના પહેરેલા જુના ઘરેણાં ઉપર પણ તારો અધિકાર નથી …ચાવી આપ..એ ઘરેણાં હું કોઈ ગરીબ વ્યક્તિ ને આપી ..દઉ

સ્મિતા સામું જોઈ રહી…
અંદર થી મારો પુત્ર શ્યામ આવ્યો પપ્પા આટલા બધા કદી ગુસ્સે નથી થતા..કેમ આજે…?

મેં આંખ મા પણી સાથે કીધું..તારી દાદી..અને મારી માઁ ની એક યાદ, તારી માઁ એ ભંગાર માં વેચી નાખી…એ પણ મારી સ્પષ્ટ ના હોવા છતાં

પણ પપ્પા એ થાળી….

બેટા એ થાળી વાટકા ચમચી નો ઇતિહાસ તારે જાણવો છે….આજે તું અને મમ્મી મારી સાથે આવો….આજે મારે ઓફિસે નથી જવું….

હું શ્યામ અને સ્મિતા ને લઈ અમારા ગામડા તરફ કાર માં આગળ વધ્યો….

મેં ગામડા ના મંદિર પાસે…કાર ઉભી રાખી…..અંદર થી અમે નીચે ઉતર્યા…ત્યાં પૂજારી પંડ્યાદાદા દોડતા આવ્યા અરે ભીખા તું…..

મારી પત્ની અને મારો પુત્ર શ્યામ મારી સામે જોઈ રહ્યા..એક કોર્પોરેટ કંપની નો જનરલ મેનેજર જેનો
પગાર મહિને 2 લાખ રૂપિયા… તેને પૂજારી આ રીતે બોલાવે એતો સ્મિતા કે શ્યામ ને ખબર જ ન હતી…

હું.પૂજારી ને પગે લાગ્યો….
પૂજારી બોલ્યો ..બહુ મોટો વ્યક્તિ થઈ ગયો બેટા…

મેં કીધું આ બધું..આ પ્રભુ અને મારી માઁ ની.કૃપા છે…

અમે દર્શન કરવા મંદિર માં ગયા…
દર્શન.કર્યા પછી…પૂજારી એ કીધું જમ્યા વગર જવાનું નથી…

પૂજારી પંડ્યા દાદા..એ પૂછ્યું….બા કેમ સાથે ન આવ્યા ?

મારી ભીની આંખ જોઈ પંડ્યા દાદા સમજી ગયા…..
એ બોલ્યા.. બેટા…તારી માઁ ની અંદર ગજબ નો આત્મવિશ્વાસ હતો ભણી ભલે ઓછું હતી..પણ તારો ઉછેર વગર બાપે કર્યો..એ છતાં બાપે કોઈ માઁ ન કરી શકે…એવો હતો

પંડ્યાદાદા મારા પરિવાર સામે જોઈ બોલ્યા..આ ભીખલા નું સાચું નામ ભાવેશ છે..પણ ગામ.આખું તેને ભીખો કહી પ્રેમ થી બોલવતું..કારણ ખબર છે..?

શાંતાબાના ઘરે ત્રણ વખત ઘોડિયા બંઘાયા..પણ કોઈ પણ કારણ થી આ બાળકો નું મૃત્યુ થતું…ચોથી વાર..આ ભાવેશ આવ્યો..ત્યારે…તેની.માઁ શાંતાબા એ તેના લાબું આયુષ્ય માટે ચંપલ આખી જીંદગી ન પહેરવાની….
અને એક વર્ષ પાંચ ઘરે ભીખ માંગી ને ખાવા ની બાધા લીધી હતી….
સવારે માંગી ને ખાય ઘણી વખત પેટ પૂરતું ન પણ મળે…
રાત્રે તો એક સમય ખાધા વગર ખેંચી લેતા…..એક વર્ષ રોજ કોઈ ના ઘરે ભીખ માંગવા ઉભવું સહેલું નથી..એ પણ ભીખાલા ના લાબું આયુષ્ય માટે…
ઉનાળો શિયાળો, ચોમાસુ..ખુલ્લા પગે….ભીખાલા ના લાબું આયુષ્ય માટે ફરતી એ માઁ નું સ્વપ્ન મારી નજર સામે પૂરું થયું.

થયું એવું….ભીખલો તો બચી ગયો પણ એક વર્ષ નો તેને મૂકી ને તેનો બાપ ટૂંકી બીમારી માં સ્વર્ગસ્થ થયો…શાંતાબા ઉપર આભ તૂટી પડ્યું..છતાં પણ તે હિંમત હાર્યા..નહિ….
ગામ ના કામ કરે ત્યારે ભાવેશ ને અહીં મંદિર મા વાંચવા માટે મૂકી જાય… ગામ આખા ના કામ કરી અહીં આવે ત્યારે …શાંતાબા થાકેલા હોય પણ મન માં દ્રઢ વિશ્વાસ.. મારા ભાવેશ ને મોટો સાહેબ બનાવવો છે…
શાંતાબા ને હું મારી બેન જ માનતો….

મારી આંખો માંથી અવિરત આંસુ વહી રહ્યા હતા…
મારો પુત્ર પણ દાદી ની વાતો સાંભળી…રડી પડ્યો…મારી પત્ની સ્મિતા હાથ જોડી બોલી….ભાવેશ મને માફ કર…. માઁ ને સમજવા માટે દસ અવતાર ઓછા પડે….એ પણ રડી પડી….અને બોલી…ફક્ત સાંભળી ને આટલું દુઃખ થાય એ જનેતા એ વેઠયું હશે ત્યારે કેવું દુઃખ થયું હશે

ભાવેશે ચેક બુક કાઢી…
પંડ્યાદાદા એક કામ કરવાનું છે…
બોલ બેટા…. તું પાછો કયારે દેખાવાનો..

દાદા વર્ષો થી મારી એક ઈચ્છા હતી…એ અચાનક આજે પુરી કરવાનો અવસર મળ્યો છે
આ મંદિર ની છત્ર છાયા માં તમારી દેખરેખ નીચે હું ભણ્યો..હતો….આ બે ચેક એક એક લાખ ના છે..એક મંદિર નો બીજો તમારો

અરે બેટા….
અરે દાદા હવે અગત્ય નું કામ…
મારી માઁ જે પાંચ ઘરે માંગી ને મારા માટે ખાતી..એ પાંચ ઘર મને તમે બતાવો…મારી સાથે કાર માં બેસી જાવ…
પંડ્યાદાદા એ પાંચ ઘર બતાવ્યા..એ દરેક વડીલો ને પગે લાગી..એક એક લાખ ના ચેક દરેક વ્યક્તિ ને આપી તેમનો દિલ થી મેં આભાર માન્યો…

રસ્તા માં પંડ્યા દાદા કહે બેટા…વાસ્તવ માં લોકો બારમું તેરમું અસ્થિ વિસર્જન માઁ બાપ ના મોક્ષ માટે કરતા હોય છે…પણ તે તારી માઁ ને આજે ઋણ મુક્ત કરી છે..તેનો મોક્ષ નક્કી
ધન્ય છે બેટા તારા જેવા સંતાન દરેક ના ઘરે થજો…

મંદિરે પંડ્યા દાદા ને ઉતારી અમે પાછા ઘર તરફ રવાના થયા….
અમારા ઘર પાસે વાસણ ની દુકાન પાસે સ્મિતા એ કાર ઉભી રખાવી…તે અંદર ગઈ થોડા સમય પછી એ બહાર આવી ત્યારે..તેના હાથ માં મારી માઁ ના જુના થાળી વાટકી અને ચમચી હતા…
સ્મિતા એ મારા હાથ માં.મુક્તા બોલી…આ દુકાને મેં કાલે વેચ્યા હતા આજે ફરી ખરીદી લીધા…
જો આ થાળી નો સેટ વેચાઈ ગયો હોત તો હું મારી જાત ને આખી જીંદગી માફ ન કરત…ભાવેશ મને માફ કર…આ થાળી ની તાકાત સમજવા માટે હું નબળી અને નાની પડી

સ્મિતા હું માફ કરનાર કોણ…મેં તો ફક્ત લાગણી ના સંબધો કેટલા ઊંડા હોય છે..તે સમજાવવા તને પ્રયત્ન કર્યો.ચલ કાર માં બેસ…
બેસું પણ એક શરતે.. મારા પાપો નું પ્રયશ્ચિત રૂપે હવે થી હું આ થાળી માં રોજ જમીશ…મંજુર…સ્મિતા બોલી

ભાવેશ…બોલ્યો સ્મિતા તને તારી ભૂલ સમજાઈ એ મારા માટે ઘણું છે.. તું જમે કે હું જમુ એ અગત્ય નું નથી…
આવી આદર્શ કોઈ પણ વ્યક્તિ હોય તેને જીવતા અને તેમના ગયા પછી પણ આદર આપવો એ આપણી ફરજ બને છે.
બાકી સ્મિતા
પ્રેમનું બંધન એટલું પાક્કું હોવું જોઈએ,
કે કોઈ તોડવા આવે તો એ પોતે જ તૂટી જાય ….

દમણની એક સાંજ

Standard

દમણની એક સાંજ

– ડૉ. પ્રદીપ પંડ્યા

દમણની માદક સંધ્યા ધીરે ધીરે પ્રસરી રહી હતી. એક બારમાં મિલન બેઠો હતો. તેની સામે બિઅરની બૉટલ હતી. આ બીજી બૉટલ હતી. સામે ખુલ્લી જગ્યામાં ચાર બારગર્લ ડાન્સ કરતી હતી અને એક પછી એક કોઈ પિકચરના ગીત ગાતી હતી. એટલામાં એક યુવતીએ ‘શીલા કી જવાની’ ગીત શરૂ કર્યું અને તે યુવતીએ એટલા લહેકાથી ગાયું કે મિલન ખુશ થઈ ગયો. અર્ધા કલાક આવી રીતે ડાન્સ કરીને તે યુવતીઓ જતી રહી અને બીજું ગ્રુપ આવ્યું. મિલન તેની જગ્યા પરથી ઊભો થયો અને મેનેજર પાસે ગયો.
‘મેનેજર સાહેબ, પેલી યુવતી જેણે શીલા કી જવાની ગીત ગાયું હતું તેને મળી શકાય ?’
‘ના, અમારો નિયમ છે કે અમે અમારા ગ્રાહકને કોઈ યુવતીને મળવા દેતા નથી.’
મિલને ધીરે રહીને એક હજારની નોટ ટેબલ પર મૂકી : ‘આ તમારા માટે છે.’
‘હું વ્યવસ્થા કરું છું. તે યુવતી તમારા ટેબલ પર આવશે પણ તેને બહાર લઈ જવાની નહીં.’
‘મંજૂર છે.’

મિલન તેના ટેબલ પર જઈને બેઠો. મેનેજર અંદર ગયો અને પાંચ મિનિટ પછી એ યુવતી મિલનના ટેબલ પાસે આવીને સામેની ખુરશી પર બેઠી.
‘તમારે મારું કોઈ કામ હતું ?’
મિલન તે યુવતીના રૂપને જોઈ રહ્યો. કોઈ પણ સૌંદર્ય સ્પર્ધામાં તેને ઈનામ મળે એવી એ સુંદર હતી.
‘હા. મારે તમારી સાથે થોડી વાતો કરવી છે.’
‘તો ચાલો કરીએ.’
‘એમ નહીં, હું જે હૉટલમાં ઊતર્યો છું, ત્યાં તમે આજે રાત્રે આવો, ત્યાં વાતો કરીએ. હું તમારી જે ફી હશે તે આપી દઈશ.’
‘કઈ હૉટલ ?’
મિલને નામ આપ્યું અને રૂમ નંબર આપ્યો : ‘હું મેનેજરને કહી દઈશ, તે તમને રોકે નહીં.’
‘ભલે.’ અને એ યુવતી ઊભી થઈ.
‘પણ તમારું નામ ?’
‘આર્યા.’
‘તો આર્યા, આજે મળીએ છીએ.’
આર્યાએ બોલ્યા વગર ચાલવા માંડ્યું. મિલનતો ખુશ થઈ ગયો. આટલી જલ્દીથી આ યુવતી હા પાડે, તેનાથી સુખદ આશ્ચર્ય થયું. તે ઝડપથી હૉટલ પર ગયો. મેનેજરને સૂચના આપી, મેનેજરને આવી સૂચનાની નવાઈ ન હતી. રૂમમાં જઈને તેણે સ્નાન કર્યું. પરફ્યૂમનો છંટકાવ શરીર પર અને રૂમમાં કર્યો. બિઅરની બૉટલ અને સૉફટ ડ્રીંકનો ઑર્ડર આપ્યો અને ટી.વી. ચાલુ કરીને બેઠો.

બરાબર નવ વાગ્યે દરવાજા પર ટકોરા પડ્યા. તે ઊભો થયો અને દરવાજો ખોલ્યો. સામે આર્યા હતી.
‘પ્લીઝ, કમ ઈન.’
આર્યા અંદર આવી. તેણે નેવી બ્લ્યુ કલરનું ફ્રૉક પહેર્યું હતું. ઊંચી એડીના સેન્ડલ, છૂટા લહેરાતા ઝૂલ્ફો. મિલન તેના નસીબ પર ખુશ થઈ ગયો. જેવી આર્યા અંદર આવી એટલે મિલને દરવાજો બંધ કરવાનો પ્રયત્ન કર્યો.
‘પ્લીઝ, દરવાજો ખાલી જ બંધ રાખજો.’
‘ભલે.’
મિલન સોફા પર બેઠો અને આર્યા સામે બેઠી. થોડીક ક્ષણો તો મિલન આર્યાનું રૂપ જોઈ રહ્યો.
‘બોલો શું વાત કરવી હતી ?’
મિલનને સમજ ન પડી કે વાતની શરૂઆત કેવી રીતે કરવી, એટલે તેણે દમણની જિંદગી, તેના બાર અને તેમાં મળતા વિવિધ નોન વેજ. ફિશની વાત કરવા માંડી.
‘એક મિનિટ. તમે બિઅર લેશો કે કંઈક સૉફટ ?’
‘બિઅર.’
‘વેરી ગૂડ.’
મિલને એક બૉટલ ખોલી અને બે ગ્લાસ ભર્યા.
‘ચિઅર્સ.’
– અને હવે આર્યાએ વાત કરવા માંડી. સમય પસાર થતો ગયો. મિલનને સમજ પડતી ન હતી કે કેવી રીતે આગળ વધવું. રાત્રિના બાર વાગ્યા અને આર્યા ઊભી થઈ.
‘ચાલો, બહુ વાતો કરી. મારે હવે જવું પડશે.’
‘પણ….?’
‘પણ….?’
‘કંઈ નહીં. તમારી ફી ?’
‘અરે ! વાતો કરવાની ફી કેવી ?’

અને આર્યાએ દરવાજો ખોલ્યો અને બહાર નીકળી ગઈ. મિલન બાઘાની જેમ આર્યાને અદશ્ય થતાં જોઈ રહ્યો. તેણે જોરથી હાથ પછાડ્યો. તેને થયું કે તેને જ શરૂઆત કરવામાં મોડું કર્યું હતું. તે બીજે દિવસે પેલા બારમાં ગયો. ફરી એક હજારની નોટ આપી અને આર્યાનું સરનામું માગ્યું. તે દિવસે તો તેને સુરત જવાનું હતું એટલે તે જતો રહ્યો, પણ બીજા શનિવારે તે પાછો આવ્યો અને સીધો જ આર્યાના ઘેર ગયો. તેણે ધાર્યું હતું તેના કરતાં તે મકાન એક વિશાળ બંગલો હતો. કોઈ બહુ જ પૈસાદાર કુટુંબનું ઘર લાગતું હતું. એક ક્ષણ તો તેને થયું કે તે પાછો જાય પણ તેણે અંદર જઈને બેલ મારી. દરવાજો ખોલનાર આર્યા જ હતી. એ એકદમ સાદા ડ્રેસમાં હતી.
‘ઓહ, તમે ? અંદર આવો.’
મિલન અંદર પ્રવેશ્યો. મોટો ડ્રૉઈંગરૂમ આધુનિક રીતે સજાવેલો હતો.
‘શું કામ હતું ?’
‘તમે આવા બંગલામાં રહો છો અને તમારી પાસે આટલો વૈભવ છે તો પછી બારમાં ડાન્સ કેમ કરો છો અને મારી પાસે તે રાત્રે કેમ આવ્યાં ?’
‘ચાલો, આપણે બહાર જઈને વાતો કરીએ.’

બન્ને તે જ બારમાં ગયા અને કૉફીનો ઑર્ડર આપ્યો. વાતો કરી અને એક કલાક પછી છૂટા પડ્યા.
‘આપણે કાલે ફરીથી મળીશું.’ આર્યાએ કહ્યું.
‘શ્યોર, મને આનંદ થશે.’
બીજે દિવસે તેઓ ફરી મળ્યાં અને વાતો કરી. મિલને કહ્યું : ‘તે દિવસે મેં તમારું સરનામું બારમેનેજર પાસેથી મેળવ્યું હતું.’
‘મને ખબર છે. મેં કહ્યું હતું કે તમે સરનામું માંગો તો આપજો.’
‘તમે ?’ મિલન આ યુવતી આર્યાને જોઈ રહ્યો, ‘અહીં આવતાં પહેલાં મેં તમારા કુટુંબ વિષે બધી તપાસ કરી હતી અને હું એક પ્રસ્તાવ મૂકું છું. મેં લગ્ન નથી કર્યાં. સુરતમાં મારી ડાયમંડની મોટી કંપની છે અને કરોડોનો બિઝનેસ કરું છું. તમે મારી સાથે લગ્ન કરશો ?’
‘તમે આ ત્રીસમી વ્યક્તિ છો, જેણે મારી સમક્ષ આવી રીતે લગ્નનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો હોય અને મેં ના પાડી છે.’
‘પણ કેમ ? હું તો તમારી સાથે લગ્ન કરવા માટે ગંભીર છું.’
‘પણ હું નથી. તમે શું માનો છો ? હું પૈસા માટે કે કોઈ આનંદ માટે આ બારમાં ડાન્સ કરું છું ?’
‘તો પછી ? તમે આમ કેમ કરો છો ?’
‘કારણ કે હું બારગર્લ અને તેઓ પાસે આવતા તમારા જેવા યુવાનોની ઈચ્છાઓ, તૃષ્ણાઓ અને વર્તણૂક વિષે પી.એચ.ડી. કરું છું અને એટલે….’
‘આઈ એમ સૉરી, તેમ છતાં મેં તમારી પાસે કોઈ માંગણી કરી નથી અને હું તો પહેલી નજરે જ તમારા પ્રેમમાં પડી ગયો હતો.’
‘તેથી શું ?’ આર્યાએ ઊભા થતાં કહ્યું, ‘મારે તમારી પાસેથી જે જાણવું હતું તે મળી ગયું છે. હવે આપણે ફરી નહીં મળીએ. બાય.’ અને આર્યાએ ચાલવા માંડ્યું. મિલન આર્યાને જતી જોઈ રહ્યો.

( સમાપ્ત )

“ત્રીજો જન્મ?’

Standard

– નટવર મહેતા

સ્કૂલ બસમાંથી ઊતરી વિધી ઘરે આવી. ડ્રાઇવ-વેમાં મોમની કાર નિહાળી એ ખુશ થઈ ગઈઃ મોમ ઈસ એટ હોમ! વેલ!! એણે કોલ બેલનું બટન દબાવ્યું.

-ટીંગ……. ટોંગ…….. ટીંગ……. ટોંગ……..

દરવાજો બંધ જ રહ્યો!!

એણે ફરી બટન દબાવ્યું.

-ટીંગ……. ટોંગ…….. ટીંગ……. ટોંગ……..

મોમે દરવાજો ન ખોલ્યો. બુક બેગના આગળના નાના પાઊચમાંથી ઘરની ચાવી કાઢી એણે બારણું ખોલ્યું. ભારી બુક બૅગ લિવિંગ રૂમના સોફા પર નાંખ્યું.

“મો…..ઓ….ઓ…ઓ…..મ!!!”

એણે માટેથી બૂમ પાડી.

“મો…..ઓ….ઓ…ઓ…..મ!!!”

સામેથી કોઈ પ્રત્યુત્તર ન આવ્યો.

– વ્હેર ઈસ શી ?! વિધીએ વિચાર્યું. આમ તો વિધી ઘરે આવે ત્યારે એની મોમ નેહા ઘરે ન હોય. પણ આજે મોમ વ્હેલી ઘરે આવી છે એમ વિચારી એ રાજી રાજી થઈ ગઈ હતી.

“મો…..ઓ….ઓ…ઓ…..મ!!!”

ચાર બેડ રૂમના આખા ઘરમાં વિધી ફરી વળી. હવે એના સ્વરમાં થોડી ચિંતા પણ ભળી.

– મે બી શી ઇસ ઓન ડેક!!!

મોમને બેક યાર્ડમાં ડેક પર ઇઝી ચેરમાં બેસી કોફી પીતાં પીતાં વાંચવાની ટેવ હતી. એણે કિચનની બારીમાંથી બેક યાર્ડમાં નજર કરી. બેક યાર્ડ- ડેક ખાલી ખમ!!

– ઓ…હ!!!!

વિધી ગુંચવાઇ. એક મૂંઝારો થઈ આવ્યો એના બાળ માનસમાં. ફરી એણે ઘરમાં એક આંટો માર્યો. ક્યારેક મોમ હાઇડ થઈ જતી.એ નાની હતી ત્યારે ક્લોઝેટમાં સંતાય જતી. મોમ-ડેડનાં બેડ રૂમમાં વોલ્ક ઇન ક્લોઝેટ હતું: કદાચ!!

દબાતે પગલે દાદર ચઢી એ ઉપર ગઈ. માસ્ટર બેડ રૂમનો દરવાજો ધીરેથી ખોલ્યો. અંદર જઈ ક્લોઝેટનો દરવાજો ખોલી મોટ્ટેથી બોલી.

“ગોટ યુ !!!”

– પણ ક્લોઝેટમાં કોઈ ન હતું.

હવે વિધીને રડવાનું મન થઈ આવ્યું.

– મોમની કાર ડ્રાઇવ-વેમાં છે અને એ ઘરે નથી!! કેમ?

એણે છેલ્લી વાર બૂમ પાડી, “મો…..ઓ….ઓ…ઓ…..મ…?! વ્હેર આર યુ?”

લિવિંગ રૂમમાંથી ડ્રાઇવ-વેમાં નજર કરી એણે મોમની કાર ફરી જોઇ.

– યસ! ઈટ ઈસ હર કાર! હર લેક્સસ!!

રેફ્રિજરેટર પર કોઈ મૅસેજ હશે એમ વિચારી એ કિચનમાં ગઈ. પણ ત્યાં કોઈ મૅસેજ ન હતો. રેફ્રિજરેટર ખોલી હાઇસી જ્યૂસનું પાઉચ લઈ સ્ટ્રો પાઉચમાં નાંખી એણે એક ઘૂંટ પીધો. ઠંડા જ્યૂસથી થોડી રાહત થઈ પણ મૂંઝવણ ઓછી ન થઈ. છેલ્લાં થોડાંક વખતથી મોમ વરીડ હોય એમ લાગતું હતું. ડેડ – મોમ વચ્ચે કંઈક ગરબડ ચાલતી હતી. –

– સમથિંગ રોંગ ઈસ ગોઇંગ ઓન બિટવીન ધેમ!! બટ વ્હોટ ? ?

એ એના નાનકડા મનની બહારનું હતું. એના માટે તો એની મોમ બહુ લભ્ય હતી!! એવરીટાઇમ અવેલેબલ હતી!! લવલી હતી !!

જ્યૂસ પીતા પીતા એ વિચારતી હતી.

– વ્હેર શુલ્ડ શી? ?

– લેટ્સ કોલ હર!! બુક બૅગમાંથી એણે એનો સેલ ફોન કાઢ્યો. સવારે મોમે મોકલાવેલ ટેક્સ્ટ મૅસેજ એણે ફરીથી વાંચ્યો.

“આઇ લવ યુ!! આઇ એમ પ્રાઉડ ટુ બી એ મધર ઑફ લવલી ડોટર લાઇક યુ!! બેટા, નાઉ ડેઇઝ આર કમિંગ ધેટ યુ શુલ્ડ ટેઇક કેર ઑફ યોર સેલ્ફ એસ યુ આર ગ્રોઇંગ અપ!! ધ લાઇફ ઇસ ફુલ ઑફ સરપ્રાઇઝીસ!! એન્ડ ધીસ ઇસ ધ ચાર્મ ઑફ અવર લાઇવ્સ!! એવરી ડે ઇન અવર લાઇવ્સ ઇસ અ ન્યુ ડે!! વી શુલ્ડ વેલ્કમ્ડ ઇચ એન્ડ એવરી ડે વીથ લવ, લાફ્ટર એન્ડ હેપીનેસ!! આઇ લવ યુ!! ફોર એવર!! એન્ડ એવર!!”

નેહા વિધીને વિક ડેઇઝમાં રોજ ટેક્સ્ટ મૅસેજ કરતી. સવારે સાત – સવા સાતના ગાળામાં… વિધી સ્કૂલ બસમાં બેસતી ને મોમનો મૅસેજ આવ્યો જ સમજવો. રોજ રોજ મૅસેજમાં મોમ નવી નવી વાતો કહેતી. ક્યારેક જોક્સ, ક્યારેક પોએટ્રી, ક્યારેક કોઈક તત્વ ચિંતન !!

ટેક્સ્ટ મૅસેજનો અપ્રતિમ ઉપયોગ કરતી નેહા એની બેટી વિધીને સંસ્કાર આપવાનો…. જીવનના વિવિધ પાસાઓ સમજાવવાનો!! પણ આજનો મૅસેજ વાંચી વિધી વિચારતી થઈ ગઈ. મોમે લખ્યું હતું: યુ શુલ્ડ ટેઇક કેર ઑફ યોર સેલ્ફ!!

– વ્હાય ? ! એ ટેક્સ્ટ મૅસેજ ફરી વાર વાંચી ગઈ. એને કોઈ સમજ ન પડી. રોજ આવતાં મૅસેજ કરતાં આજનો મૅસેજ અલગ હતો… અલગ લાગતો હતો!!!

સ્પિડ ડાયલનું બે નંબરનું બટન દબાવી એણે મોમને ફોન કર્યો.

– ધ નંબર યુ હેવ ડાયલ્ડ ઇસ નોટ ઇન સર્વિસ…. પ્લીસ, ચેક ધ નંબર એન્ડ ડાયલ અગેઇન !!

સામેથી નેહાના મીઠાં-મધુરા અવાજની અપેક્ષા રાખી હતી વિધીએ. એને બદલે કમ્પ્યુટરાઇઝ્ડ શુષ્ક મૅસેજ સાંભળવા મળ્યો!!

-વ્હોટ!! વિધીના આશ્ચર્યનો પાર ન રહ્યો.

ડેડને ડાયલ કરતી ત્યારે મોટે ભાગે મેઇલ બોક્ષ મળતો ને મૅસેજ મૂકવો પડતો. પણ મોમ? મોમ તો દરેક વખતે મળે જ! બિઝી હોય તો કહેતી: દીકુ, હું પાંચ મિનિટમાં તને ફોન કરું છું ને બે મિનિટમાં તો એનો ફોન આવી જ જતો. પણ આજે?!

એણે ફરી સ્પિડ ડાયલ માટેનું બટન દબાવ્યું. એ જ લાગણીવિહીન મૅસેજ!!

-વ્હાય ?! વિધીને રડવાનું મન થઈ આવ્યું

-હવે ?! વ્હોટ નાઉ ?! ટિસ્યૂ બોક્ષમાંથી ટિસ્યૂ લઈ આંખમાં તરી આવેલ ભીનાશ લૂંછી. નાક સાફ કર્યું.

“મોમ !!” ધીમેથી એ બોલી, “ આઈ લવ યુ મોમ !!” દીવાલ પર લટકતી ફેમિલી તસવીર પર એક નજર નાંખી એ બોલી. હતાશ થઈને એ સોફા પર બેસી પડી. કંઈક અજુગતું બની ગયું-બની રહ્યાની એને આશંકા થઈ. એણે એના ડેડ આકાશને ફોન કર્યો. એ જાણતી હતી કે મોટે ભાગે તો ડેડનો મેઇલ બોક્ષ જ મળશે.

“યસ, વિધી!” એના આશ્ચર્ય વચ્ચે બીજી રીંગ વાગતાં જ આકાશે જવાબ આપ્યો.

“ડે…..એ…..ડ…..?!”

“યસ…….!!”

“વ્હેર ઇસ મોમ?”

“શી મસ્ટ બી એટ વર્ક!!”

“નો..!! હર લેક્સસ ઇસ હિયર!! આઇ કૉલ્ડ હર સેલ એન્ડ ઈટ ઈસ ડિસકનેક્ટડ!! આઇ મીન નોટ ઈન સર્વિસ!”

“વ્હોટ?!” આકાશ ચમક્યો.

“યસ ડેડ, મોમનો સેલ મેં બે વાર ડાયલ કર્યો!!” રડી પડતાં એ બોલી.

“ઓ..ઓ… હ!!!” આકાશે નિ:શ્વાસ નાંખ્યો.

“નાઉ વ્હોટ ??” વિધીએ પૂછ્યું

“……………..!!!” આકાશ મૌન… આકાશ પાસે ક્યાં કોઈ જવાબ હતો વિધીના પ્રશ્નનો?!

*** *** *** *** ***

બરાબર એજ સમયે ક્લિફ્ટનથી લગભગ પચાસ માઇલ દૂર બ્રિજવોટર ખાતે નેહાએ બે બેડરુમના કોન્ડોમિનિયમનો ડોર ખોલી લિવીંગ રૂમમાં ગોઠવેલ સોફા પર પડતું નાંખ્યું. અસંખ્ય વિચારોનું વાવાઝોડું એના વિખેરાયેલ મનમાં ફૂંકાઈ રહ્યું હતું… એને વિચલિત બનાવી રહ્યું હતું.

એની જાણ બહાર જ નેહાની આંખમાં આંસુની સરવાણી ફૂટી.

જીંદગીમાં એવાં પણ મુકામ આવશે……

સંઘરેલ આંસુ જ પીવા કામ આવશે……

થોડા સમય પહેલાં વાંચેલ ગઝલનો શેર એને યાદ આવ્યો. સંઘરી રાખેલ આંસુનો બંધ તૂટી ગયો હતો.

– કેટ કેટલાં જનમો લેવા પડશે આ એક નાનકડી જીંદગીમાં?

નેહાના મને એને પ્રશ્ન પૂછ્યો.

કહેવાય છે કે સ્ત્રી એક જીંદગીમાં બે વાર જન્મે છે. એક વાર જ્યારે આ દુનિયામાં આવે છે ત્યારે અને બીજી વાર પોતાના પતિના ઘરે પ્રવેશે ત્યારે.

– પણ જ્યારે પતિનું ઘર છોડે ત્યારે?

– ત્યારે શું થાય છે?

– ત્રીજો જન્મ?

– કે પછી………..!!!

ઊંડો શ્વાસ લઈ એ સોફા પરથી ઊભી થઈ. બાથરૂમમાં જઈ ઠંડા ઠંડા પાણીથી એણે મ્હોં ધોયું.

કોન્ડોમિનિયમમાં હજુ નવા નવા રંગની ગંધ ગઈ ન હતી. સેંટ્રલ એર- કંડિશનિંગ સિસ્ટમમાંથી ઠંડી હવા આવી રહી હતી.

– શું એણે જે પગલું ભર્યું તે યોગ્ય હતું ?!!

– શું આ એનો ત્રીજો જન્મ છે?!!

જાત જાતના વિચારોનું દ્વંદ્વ યુદ્ધ એનાં મનમાં ચાલી રહ્યું હતું… પતિના ઘરનો ઉંબર ઓળંગી દીધો હતો… હવે પાછા વળવાનો તો કોઈ સવાલ જ ન્હોતો.

ફરીથી એ સોફા પર બેસી પડી. આંખો બંધ કરી એણે ઊંડા ઊંડા શ્વાસ લેવા માંડ્યા. એક અવકાશ છવાઈ ગયો હતો…સાવ એકલી પડી ગઈ હતી એ !!

– ખરેખર શું એ એકલી પડી ગઈ છે ??

– એણે એના પેટ પર હળવેથી જમણો હાથ ફેરવ્યો લાગણીથી!!

એના ગર્ભમાં આકાર લઈ રહેલ જીવે હળવો સળવળાટ કર્યો… એનું રોમ રોમ પુલકિત થઈ ઊઠ્યું… જાણે હાજરી પુરાવી રહ્યો હતો એ નાનકડો જીવ!! એનું પ્રથમ કંપન!!

ના, એ સાવ એકલી ન્હોતી. એની સાથે, એની અંદર એક જીવ આકાર લઈ રહ્યો હતો !! એનું બાળક!! એનું પોતાનું બાળક!!! ભીની આંખે પણ એનાં ચહેરા પર એક સુરમયી સુરખી છવાઈ ગઈ!! એક મંદ હાસ્ય!! ક્યાં સુધી પોતાના પેટ પર હળવે હળવે હાથ ફેરવતી એ બેસી રહી.

– જીંદગી એની કેવી કેવી કસોટી લઈ રહી છે ??

નેહાએ સોફા પર જ લંબાવી આંખો બંધ કરી.

મન-દર્પણમાં જીંદગીના લેખાં -જોખાં થઈ રહ્યા હતા. કેવાં મુકામ પર પહોંચી ગઈ હતી જીંદગી? બંધ આંખો આગળ જીંદગી જાણે પ્રવાસ કરી હતી અને સાક્ષી બની પસાર થતી પોતાની જીંદગીને એ જોઇ રહી…

*** *** *** *** ***

“જો બહેન,” નેહાના નરોત્તમમામા આજે નેહાના ઘરે આવ્યા હતા નેહાના લગ્નની વાત લઈને, “છોકરો અમેરિકન સિટીઝન છે. વરસોથી અમેરિકા છે. બરાબર સેટ થઈ ગયેલ છે. સમાજમાં જાણીતું કુટુંબ છે. આપણી નેહાની ઉંમર પણ વધી રહી છે!!”

“પણ ……..!!” નેહાની બા જરા ખંચકાઇને, અટકીને બોલ્યા, “છોકરો વિધુર છે એ વાત આપણે ધ્યાનમાં ન લઈએ, માની લઈએ કે એની પહેલી પત્ની કાર એક્સિડંટમાં ગુજરી ગઈ એમાં એનો કોઈ વાંક નથી.તમારી વાત પણ સાવ સાચી કે નેહા પણ અઠ્ઠાવીસનો તો થઈ ગઈ છે. પણ છોકરાને પહેલી પત્નીથી એક છોકરી છે….!! બે કે અઢી વરસની!! સાચી વાતને?” જરા શ્વાસ લઈને એ બોલ્યાં,“મને તો એ બરાબર નથી લાગતું…..મને તો……..!!”

અંદરના રૂમમાં નેહા મામા અને એની બા વચ્ચે થઈ રહેલ વાત સાંભળી રહી હતી. મામા થોડા સમયમાં બે-ત્રણ વાર ઘરે આવી ગયા હતા. અને દર વખતે નેહાના લગ્નની વાત કાઢી દબાણ વધારી રહ્યા હતા. એમની વાત પણ સાચી હતી. છોકરીના લગ્નની સરેરાશ ઉંમર કરતાં નેહાની ઉંમર પણ વધી રહી હતી… વધી ગઈ હતી…નાના ભાઇ મનીષે એંજિનિયર થયા પછી એની સાથે ભણતી અમી મેનન સાથે આંતરજ્ઞાતીય પ્રેમ- લગ્ન કર્યા હતા. નેહાને પણ છોકરાઓ જોવા તો આવ્યા હતા પણ કોઈ સાથે મેળ પડતો ન હતો. વળી બાર ગામ, પંદર ગામની સીમાઓ પણ નડતી હતી. એવું ન્હોતું કે એ ભણેલ ન્હોતી… એમ એસ યુનિવર્સિટીની એ બી. ફાર્મ થઈ હતી… કેડિલા ફાર્માસ્યુટિકલમાં રિસર્ચ એંડ ડેવલેપમેંટમાં નોકરી પણ કરતી હતી. એક-બે છોકરા એને પસંદ પણ પડ્યા હતા પરંતુ એઓનું ભણતર નેહાની સમકક્ષ ન હતું કે એમનો અભ્યાસ ઓછો હતો એટલે નેહાએ એમાં રસ ન દાખવ્યો. જ્યારે બીજાઓની માગણીઓ ભારી હતી… પહેરામણી… દાયજો… સો તોલા સોનું…. મારુતિ કે સેંટ્રૉ કાર …. ફ્લૅટ…. વગેરે… વગેરે!! લગ્ન નહિ જાણે કોઈ મલ્ટિનૅશનલ કંપનીનું ટેક ઓવર ન કરવાનું હોય!! વળી મનીષે આંતરજ્ઞાતીય લગ્ન કરી નાંખ્યા ને નેહા માટે માંગા આવતા ઓછાં થઈ ગયા ને પછી ધીરે ધીરે બંધ જ થઈ ગયા. ને મનીષના ઘરે પણ હવે તો બાળક આવવાનું હતું. નેહાની ઉંમર પણ વધી રહી હતી. પિતા જશુભાઇની ચિંતાનો પહાડ પણ મોટો ને મોટો થઈ રહ્યો હતો. એમને પણ લાગતું હતું કે નેહાનું જલદી ઠેકાણું પડી જાય તો સારું….મનીષ-અમીએ અલગ રહેવું હતું. અમી તો બીજી જ દુનિયામાંથી આવી હતી. એટલે એને તો નેહાની હાજરી ખૂંચતી હતી. સાપનો ભારો બની ગઈ હતી નેહા!! એનાં પોતાના કુટુંબ માટે!! ભાઇ – ભાભી માટે…. મા-બાપ માટે!! પોતાના ન જાણે કેમ પારકાં થઈ જતાં હશે???

“મા…મા…!!” નેહાએ બેઠક ખંડમાં પ્રવેશતાં કહ્યું, “મારે મળવું છે એક વાર છોકરાને!!” નેહાને પણ છૂટવું હતું અહિંથી. ક્યાં સુધી એની જીંદગીનો ભાર વહે એના મા-બાપ??

“ગુડ…ગુડ !!!” નરોત્તમમામા ખુશ થઈ ગયા. “જોયું સુમિ?” નેહાની બા તરફ ફરી એ બોલ્યા, “આપણી નેહા સમજદાર છે. અને એક વાર અમેરિકા પહોંચી જાય પછી તો જલસા જ જલસા!! અ રે!! જોજોને ત્રણ વરસમાં તો તમને બધાંને ત્યાં બોલાવી દેશે!! હું આજે જ નડિયાદ ફોન કરી દઉં છું. આકાશની મોટી બહેનને!! લગભગ એકાદ મહિનામાં આકાશ ઇન્ડિયા આવવાનો છે. નેહાનો પાસપોર્ટ તો તૈયાર છે ને?” નરોત્તમમામા હંમેશ દૂરનું વિચારતા હતા..

આકાશ આવ્યો. નેહાને મળ્યો. ચોત્રીસ – પાંત્રીસનો આકાશ સહેજ ખાલિયો હતો. નેહાને પસંદ નાપસંદીનો સવાલ ન્હોતો. જો આકાશ હા પાડે તો બેસી જવું એવું નેહાએ મનોમન નક્કી કરી દીધું જ હતું. અને હા આકાશ માટે તો વીસથી માંડીને ત્રીસ વરસની કુંવારી છોકરીઓની લંગાર લાગી હતી. પરતું આકાશે સૌથી પહેલાં નેહાને મળવાનું. નરોત્તમમામાની મુત્સદ્દીગીરી પણ એમાં ભાગ ભજવી ગઈ. મામાએ ચક્કર કઇંક એવા ચલાવ્યા કે આકાશ છટકી જ ન શકે!! નેહાને આકાશે પસંદ કરી દીધી!! ખાસ તો આકાશ નેહાનું ભણતર જાણી રાજીનો રેડ થઈ ગયો: ધેર ઇસ લોટસ્ ઑફ સ્કોપ ફોર ફાર્માસિસ્ટ ઇન યુ એસ!! એ પોતે કૉલગેટમાં એનાલીટીકલ કેમિસ્ટ હતો….સિનિયર કેમિસ્ટ!! એક વિંટરમાં એની પત્ની નીનાને કાર એક્સિડંટ થયો…. ત્રણ દિવસ નીના બેહોશ રહી.. એને બચાવવાના બધાં જ પ્રયાસો વ્યર્થ ગયા. ને નીના પ્રભુને પ્યારી થઈ ગઈ. ત્યારે સાવ એકલો પડી ગયો હતો આકાશ – એની બે-અઢી વરસની પુત્રી વિધી સાથે….. હલી ઊઠ્યો હતો આકાશ….!!આકાશના મા-બાપ આણંદથી દોડી આવ્યા. ધીરે ધીરે આકાશ જીંદગીની ઘટમાળમાં ફરીથી જોડાયો….. કોઈના જવાથી કંઈ જીંદગી થોડી અટકી જાય છે?! છેલ્લાં થોડાંક વખતથી આકાશના મા-બાપ આકાશને દબાણ કરતાં હતાં ..પુનઃ લગ્ન માટે!! એમને પરદેશમાં ગોઠતું ન્હોતું. દેશમાં એમની બહોળી ખેતી હતી!! ઢોર ઢાંખર હતા..જો આકાશનું ઠેકાણું પડે તો એઓ ફરી દેશા ભેગાં થાય!! અ…..ને આકાશનું ગોઠવાય ગયું નેહા સાથે!! થોડી રજાઓ લઈ આકાશ દેશ આવ્યો. ઝડપથી લગ્ન ગોઠવાયા. કોઈ લેણ – દેણની તો કોઈ વાત જ ન્હોતી. વળી આકાશે જ લગ્નનો બધો ખર્ચ ઊપાડ્યો!! નાનકડી વિધી સૌને ગમી જાય એવી પ્યારી પ્યારી હતી… બધાં સાથે એ એની કાલી કાલી ગુંગ્લીશમાં વાતો કરતી રહેતી. થોડી વાતો થઈ સમાજમાં – નેહાના લગ્ન વિશે!! પણ નેહાને કોઈની કંઈ પડી ન્હોતી!! સમાજને મ્હોંએ ગળણું કોણ બાંધે?? જીંદગી એણે પોતે પસંદ કરી હતી!! અ…..ને…. નેહા પત્નીની સાથે સાથે મા પણ બની ગઈ!!! એક વહાલી રૂપાળી દીકરીની!!

લગ્ન પછી એક અઠવાડિયામાં આકાશ પાછો અમેરિકા પહોંચી ગયો. એ અમેરિકન સિટીઝન તો હતો જ… એણે નેહાની પિટિશન ફાઇલ કરી દીધી ને દોઢ વરસમાં નેહા આવી પહોંચી અમેરિકા!! એક નવી જ દુનિયામાં!! નેહા સમજદાર હતી…સંસ્કારી હતી…અહિં અમેરિકામાં નવી જીંદગીની શરૂઆત ….નવો જન્મ!!! નવો અવતાર!! નેહા તૈયાર હતી!!

આકાશ ખુશ હતો.. પોતાને એ ભાગ્યશાળી માનતો હતો – નેહાને મેળવીને!! નેહાના અમેરિકા આવ્યા બાદ આકાશના મા-બાપ દેશ પરત આવી ગયા. ધીરે ધીરે નેહા ટેવાવા લાગી અમેરિકાની લાઇફ-સ્ટાઇલથી!! આકાશનું ચાર બેડરૂમનું મોટ્ટું હાઉસ હતું!! સરસ જોબ હતી!! વિધી તો નેહા સાથે એકદમ હળી-ભળી ગઈ …. મોમ….મોમ….મોમ….વિધી નેહાને છોડતી જ ન્હોતી…નેહા પણ વિધીને મેળવી ધન્ય ધન્ય થઈ ગઈ!!!

નેહા હોંશિયર તો હતી જ. અમેરિકા આવવા પહેલાં દેશમાં એણે અમેરિકા માટેની ફાર્માસિસ્ટની પરીક્ષાની માહિતી મેળવી, પુસ્તકો વાંચી, રેફ્રરંસ ભેગા કરી, ઇંટરનેટનો ઉપયોગ કરી પુરી તૈયારી લીધી હતી. આથી પહેલાં જ પ્રયત્નમાં એ જરૂરી એક્ઝામ પાસ થઈ ગઈ… અને એનું સ્ટેટનું લાયસંસ પણ આવી ગયું. કાર તો એને ચલાવતા આવડી જ ગઈ હતી. હવે એ સર્ટિફાઇડ ફાર્માસિસસ્ટ બની ગઈ… ફાર્માસિસ્ટનું લાયસંસ આવતાંની સાથે જ જોબ માટે સામેથી ફોન આવવા માંડ્યા: કમ વર્ક વિથ અસ!! દેશમાં તો નોકરી માટે કેટ કેટલી લાગવગ લગાવવી પડી હતી?! અહિં?! એક મહિનામાં તો જોબની ચાર – ચાર ઑફર!! વોલ માર્ટ, વોલગ્રીન, રાઇટ એઇડમાંથી!!! આકાશ સાથે વિચારણા કરી નેહાએ હેકનસેક હોસ્પિટલમાં ફાર્માસિસ્ટની જોબ સ્વીકારી લીધી. સેકન્ડ શિફ્ટમાં!! જેથી વિધીની પણ સંભાળ લઈ શકાઈ. નેહા બપોરે સાડા ત્રણે જોબ પર જાઈ ને થોડી વારમાં આકાશ જોબ પરથી આવી જાય.. એટલે વિધીએ બેબી-સિટર પાસે, બેબી-સિટર સાથે વધુ સમય રહેવું ન પડે.

નેહાની જીંદગી સળસળાટ દોડવા લાગી!! ઘર…જોબ…આકાશ…વિધી… વિક-ડેઇઝ… વિક-એંડ… સુપર માર્કેટ…કૂપન… મૉલ…. શોપિંગ…નવી કાર-લેક્સસ…!!! હોસ્પિટલમાં પણ નેહા સૌની માનીતી થઈ ગઈ!! દિલ જીતવાની કળા હતી એની પાસે!! સમય સળસળાટ દોડવા લાગ્યો…મહિને – બે મહિને દેશ ફોન કરી મા-બાપની સાથે નેહા વાતો કરી લેતી… આકાશ ખુશ હતો…વિધી ખુશ હતી… નેહા ખુશ હતી…જીંદગીમાં ક્યાંય કોઈ મૂંઝવણ ન હતી… ક્યાંય કોઈ કમી ન હતી!!!

– પણ ક્યાંક કંઈક ખૂંટતું હતું !!

– કે પછી એ નેહાનો વહેમ હતો ??

વિધી આજે નેહાની સાથે સુતી હતી. કોઈ કોઈ રાત્રે, મોટે ભાગે જ્યારે નેહાને રજા હોય ત્યારે વિધી એના બેડ રૂમમાં સુવાને બદલે નેહા-આકાશની સાથે સુઇ જતી,. નેહાને વળગીને!! નેહા વિધીને અસીમ પ્રેમ કરતી. ને વિધીની તો એ તારણહાર હતી!! ડેડ ક્યારેક મેડ થઈ જતાં!! પણ મોમ?? નેવર!! વિધીને એક પળ પણ ન ચાલતું નેહા વિના. એ નેહાને છોડતી નહિ!! જ્યારે નેહા ઘરે હોય ત્યારે પૂરો કબજો વિધીનો જ!! નેહાને તો ખૂબ મજા પડતી… આનંદ મળતો… સંતોષ મળતો…વિધીનો નિઃસ્વાર્થ પ્રેમ મેળવી એ પાવન થઈ જતી… આકાશ કહેતો કે નેહા વિધીને બહુ પેમ્પર કરતી હતી… લાડકી કરતી હતી!!!

વિધી નેહાને વળગીને સુતી હતી. એનો જમણો પગ નેહાના પેટ પર હતો અને જમણો હાથ છાતી પર. રાત્રિનો એક વાગી ગયો હતો. આજે વીક-એંડ હોય નેહાને રજા હતી. એટલે એ આખો દિવસ ઘરે જ હતી. ઊંઘનું બાષ્પીભવન થઈ ગયું હતું. આકાશ પડખું ફરી સુઇ ગયો હતો. એના નસકોરાનાં ધીરા ઘરઘરાટ સિવાય બેડ રૂમમાં શાંતિ હતી. નેહાએ વિધીનો પગ હળવેથી પોતાના શરીર પરથી હઠાવ્યો. ને એના કપાળ એક હળવી ચૂમી ભરી..નિદ્રાધીન વિધી ઊંઘમાં ધીમું ધીમું મરકતી હતી. નેહાએ વિધી તરફ નજર કરી એના કપાળ પર, વાળ પર પ્રેમથી હાથ પસવાર્યો. આકાશ તરફ એક ઊડતી નજર નાંખી નેહા છત તરફ જોવા લાગીઃ શૂન્યમનસ્ક!!! કોરી આંખોમાં નિદ્રાનું ક્યાંય નામોનિશાન ન્હોતું!!

– શું મા બનવું ખોટું છે?!!

એના મને છેલ્લાં કેટલાંક સમયથી પૂછવા માંડેલ પ્રશ્ન પાછો પૂછ્યો.

– કેમ, તું મા નથી વિધીની ?!!

– છું જ !! ચોક્કસ છું જ !!

– પરતું…..!

એ પલંગ પરથી ઊભી થઈ ગઈ. વિધીને બરાબર ઓઢાડી એ બેડરૂમની વિશાળ બારી પાસે ગઈ. બારીમાંથી આકાશમાં નજર કરી. ચંદ્રમા વાદળો સાથે સંતાકૂકડી રમતો હતો. લપાતો-છુપાતો ચંદ્ર વધુ રૂપાળો લાગતો હતો….વાદળોમાં ઊલઝાતો પવન વાદળોને જુદા જુદા આકારમાં ઢાળી રહ્યો હતો. દરેક આકારમાં નેહાને બાળકોનો આકાર દેખાતો હતો… ગોળ-મટોળ રૂપાળા બાળકો…. દોડતાં બાળકો …ગબડતાં બાળકો… રડતાં બાળકો… હસતાં બાળકો… રડતાં બાળકો… બાળકો…. બાળકો…. બાળકો….પણ ક્યાં છે એનું બાળક?? પોતાનું બાળક???

– નેહાને પોતાનું બાળક જોઇતું હતું.

– એના ગર્ભાશયમાં આકાર લેતું!!

– પોતાના લોહી-માંસમાંથી સર્જાતું!!

– પોતાની કૂખે જન્મતું!!

– ને એમાં ખોટું પણ શું હતું ??

એણે મા બનવું હતું. લગ્નને પાંચ- છ વરસ થઈ ગયા હતા. શરૂઆતમાં એણે યાસ્મિન ગોળી ગળી હતી. જે લગભગ બે વરસથી બંધ કરી હતી. કોઈ કોંટ્રાસેપ્ટિવસ એણે કે આકાશે વાપર્યા ન્હોતા. આકાશને તો કોંટ્રાસેપ્ટિવસ વાપરવાનો ભારે અણગમો હતો. પણ કંઈ વાત બનતી ન હતી!! અને દર મહિને એ નિરાશ થઈ જતી. આકાશ સાથે એણે સહશયન વધારી દીધું.. કોઈ તક એ ન્હોતી છોડતી..ક્યારેક ક્યારેક તો એ આક્રમક બનતી!!! આકાશ ધન્ય ધન્ય થઈ જતો… ગુંગળાઇ જતો!! મૂંઝાઈ જતો!! પણ મનોમન – તનોતન એ ખુશ થતો…!! મહોરી ઊઠતો…!!અને એક પુરુષને બીજું જોઈએ પણ શું પત્ની તરફથી?? નેહાને પણ મજા આવતી એક પૂર્ણ પુરુષને વશ કરતાં!!!

સહુ સુખ હતું એનાં ચરણ-કમળમાં!! કોઈ રંજ ન્હોતો!! કોઈ બંધન ન્હોતું!! સુખથી જીવન તર-બતર હતું……પણ મન વેર-વિખેર હતું નેહાનું!!

– કોઈ પણ સ્ત્રી મા બન્યા વિના અધૂરી છે!!

– કોઈ પણ સ્ત્રીની જીંદગી અસાર્થક છે મા બન્યા વિના, પોતાના બાળકની મા બન્યા વિના!!

નેહાએ આકાશને કોઈ વાત ન કરી પણ એણે નક્કી કર્યું કે બસ હવે તો એને પોતાનું બાળક જોઈએ, જોઇ, જોઈએ, ને જોઈએજ!!!

*** *** *** *** ***

“યુ આર એબ્સોલ્યુટલી નોર્મલ!!!” ગાયનેકોલોજીસ્ટ ડો. મારિયાએ નેહાને તપાસી કહ્યું, “નથિંગ રોંગ. યુ મસ્ટ કન્સિવ….!!!” ડો. મારિયા હેકનસેક હોસ્પિટલ ખાતે જ ફર્ટિલિટી ડિપાર્ટમેન્ટના હેડ હતા. નેહાને ઓળખતા હતા, “ટ્રાય ધોઝ ડેઇઝ અરાઉન્ડ ઓવ્યુલેશન !! વી વિલ ટ્રેક ડાઉન ધ કરેક્ટ ડે એંડ ટ્રાય ધોઝ ડેઇઝ વિધાઉટ મિસિંગ!!”

પછી તો તબીબી શાસ્ત્રની બધી જ વિધીઓ શરૂ થઈ. બધાં જ ટેસ્ટ !!! સમય પસાર થવા લાગ્યો. નેહાની બેચેની વધતી જતી હતી. સરી જતો સમય નેહાને પકડવાનો પ્રયત્ન કરતી હતી પણ લાગતું હતું કે એ હારી રહી હતી!! અને એ હારવા માંગતી ન્હોતી.

“કુલ ડાઉન… નેહા!! સમટાઇમ ઇટ ટેઇક્સ ટાઇમ.” ડો.. મારિયા નેહાને ધીરજ બંધાવતા હતા, “આઇ હેવ સીન કેઈસિસ વીચ ટુક યર્સ …. વિધાઉટ એની રિઝન..!!! એંજોય યોર લાઇફ …સ્ટ્રેસ ફ્રી સેક્સ!!! ડોંટ વરી, રિલેક્સ..!! એવરિથીંગ વીલ બી ઓ કે!! યોર ઓલ રિપોર્ટસ આર વેરી નોરમલ!! જસ્ટ વી હેવ ટુ વેઇટ !! વેઇટ ફોર એ મોમેન્ટ વીચ વીલ મેઇક યુ અ મધર!! લવલી મધર, માય ડિયર!!” ડો. મારિયાએ નેહાના ખભા પર હાથ મૂકી હસતાં… હસતાં… કહ્યું, “વી નીડ ટુ ચેક યોર હબી!!”

“બટ મે…..મ, હી ઇસ ઑલરેડી ફાધર ફ્રોમ હીસ ફર્સ્ટ વાઈફ!!”

“ધેટ્સ ટ્રુ!!” શ્વાસ લઈ ડો. મારિયા બોલ્યા, “વન મોર ટેસ્ટ વી વીલ પરફોર્મ!! એક્ટિવિટિ ઈવાલ્યુએશન ઑફ સ્પર્મ ઇન યોર બોડી આફ્ટર યુ ગેટ ઇન!! હાઉ ઇટ ટ્રાવેલ ટુ ટ્યૂબ!!! ટુ ધ ફાઇનલ ડેસ્ટિનેશન!!!”

એ ટેસ્ટ પણ થયો…

– અને પરિણામ આવ્યું સાવ ચોંકાવનારું!!!

– વ્હાય ?? વ્હાય….??

– શુક્રાણુવિહિન……!!!

– ધેર વોઝ નો સ્પર્મ !! વજાનયલ ફ્લ્યુડ હેવિંગ નો સ્પર્મ!! નોટ અ સિંગલ!! ડેડ ઓર સરવાઇલ !!નથ્થિંગ !! શૂન્ય !! ના…ડા…!!!

– વ્હાય….?? નેહા સહમી ગઈ

– આકાશ તો પિતા છે!! વિધીનો!!!

– તો પછી?

– વિધી આકાશની છોકરી નથી કે પછી …….?

– ઓહ! ઓહ!!!

નેહા મૂંઝાઈ…. ગુંચવાઇ … વલોવાય ગઈ…..

સમયને પસાર થતો કોણ અટકાવી શકે ?!!!

નેહાએ મા બનવાની મનીષા આકાશને આછી આછી જણાવી હતી ત્યારે આકાશે કહ્યું હતું કે, તું મોમ તો છે જ ને વિધીની?!! જોને, વિધી તો ભૂલી પણ ગઈ છે કે, એની ખરી મધર તો નીના છે!! યુ આર અ ગ્રેટ મોમ, ડાર્લિંગ!!!

નેહાએ આકાશને જરા પણ જાણ થવા ન દીધી કે, માતા બનવાના પ્રયત્નમાં એ કેટલી આગળ વધી હતી અને એવા મુકામ પર પહોંચી ગઈ હતી કે જ્યાંથી પાછા વળવાનો કોઈ રસ્તો જ ન્હોતો!! જીંદગીના એ મુકામનું કોઈ સરનામું ન્હોતું!!!

*** *** *** *** ***

ડિસેમ્બર મહિનો બેસી ગયો હતો.

સહુ ખુશ હતા.. ફેસ્ટિવલ મુડ !!! સર્વ જગ્યાએ માનવ મહેરામણ ઊમટ્યો હતો… મૉલમાં ગિરદી વધી રહી હતી…. વિધીએ લિસ્ટ બનાવી એની મોમને આપી દીધું હતું… એને જોઇતી ગિફ્ટનું!! આકાશ ખૂબ ખુશ હતો. ત્રણ દિવસની એને રજા હતી. બીજી બે રજા મૂકી દેતાં આખું વીક રજા મળી જતી હતી… !! બસ, ઘરે પડી રહી થાક ઊતારવો હતો.. ખૂબ ખૂબ ઊંઘવું હતું!! મોંઘામાના ઉચ્ચ ગુણવત્તાના થોડા વાઇન એણે ક્યારના લાવી બેઝમેંટમાં મૂકી રાખ્યા હતા..

એક ઠંડ્ડી રાત્રિએ વિધીને એના બેડરૂમમાં સુવડાવી નેહા આકાશના પડખામાં સમાઈ….આકાશના ગરમા ગરમ હોઠો પર એણે એના નરમ નરમ હોઠો ચાંપ્યા.. આકાશના શ્વાસમાં વાઈનની માદક સુગંધ હતી…

– શું કરી રહી હતી એ?!

– કઈ રમત માંડી હતી નેહાએ ?!

નેહાના મને ડંખીલો પ્રશ્ન પૂછ્યો… નેહા અચાનક અળગી થઈ ગઈ આકાશથી. એના શ્વાસોશ્વાસ વધી ગયા.. ઝડપી થયા…હ્રદયના ધબકારા ….ધક… ધક… ધક … કાનમાં સંભળાઈ રહ્યા હતા…

– શું કરવું …..? શું કહેવું આકાશને….. ??

“વોટ હેપન્ડ ડાર્લિંગ?” આકાશે નેહાના કાંપતા હોઠો પર હળવેથી આંગળી ફેરવી. પછી એના રેશમી વાળો સાથે રમવા લાગ્યો… મૌન મૌન નેહા પોતાના દિલની ધડકન સાંભળતી રહી.!!!

હોઠ પરથી ફરતો ફરતો આકાશનો હાથ નેહાના શરીર પર ધીરે ધીરે નીચે ઊતરી રહ્યો હતો!! એ હાથ નેહાએ અટકાવી દીધો! પકડી લીધો!! સહેજ વિચારી એ હાથને એણે પોતાના પેટ પર મૂક્યો ને ધીરેથી કહ્યું, “આઇ એમ પ્રેગ્નનન્ટ !!!”

અટકી જ ગયો આકાશનો હાથ નેહાના પેટ પર જ !!!

સાવ થીજી જ ગયો!!! હાથ પણ ને આકાશ પણ !!! ચાર પાંચ મિનિટ માટે!! ત્યારબાદ, હળવેકથી આકાશે હાથ હઠાવ્યો. પલંગ પર એ બેઠો થયો..શૂન્યમનસ્ક બેડ પર જ બેસી રહ્યો.. નેહા પથરાઈ હતી પથારીમાં!! બેઠાં થઈ પીઠ પાછળથી આકાશના બન્ને ખભાઓ પર બે હાથ મૂકી આકાશને સહેજ વળગીને નેહાએ એની ગરદન પર હળવું ચુંબન કર્યું…. હવે એને મજા આવવા લાગી!! જે રીતે આકાશ સહમી ગયો એ એની અપેક્ષા મુજબનું જ હતું!!

નેહાને હડસેલી આકાશ ઊભો થઈ ગયો સહેજ ચમકીને!!

“આર યુ નોટ હેપ્પી?!!” નાઇટ લૅમ્પના મંદ મંદ ઊજાસમાં પણ આકાશની મૂંઝવણ એના ચહેરા પર સ્પષ્ટ દેખતી હતી.

“………………………..” આકાશ મૌન… શું કહે આકાશ?? ઊઠીને એ લિવીંગ રૂમમાં જતો રહ્યો. વાઈનનો જે થોડો નશો હતો તે ઊતરી ગયો..ઊંઘ ઊડી ગઈ એની…!!

– તો વાત એમ હતી!!

– બટ હાઉ?? આકાશ વિચારતો થઈ ગયો..લિવીંગ રૂમમાં સોફા પર બેસી આકાશ વિચારવા લાગ્યો: હાઉ ધીસ હેપંડ?? એનું ગળું સુકાયું, તરસ લાગી પણ એ બેસી જ રહ્યો. બુદ્ધિ બહેર મારી ગઈ એની!!

– કેવા મુકામ પર લાવી દીધો એને નેહાએ ??

– કે પછી એણે નેહાને.??

નેહા ઊંઘી ગઈ હતી ઘસઘસાટ !! આકાશની ઊંઘ ઉડાડીને!!

ક્યાંય સુધી આકાશ સોફા પર જ બેસી રહ્યો.. વિચારમગ્ન!! લાંબા સમય પછી એ ઊભો થયો અને બારી પાસે ગયો..બહાર નજર કરી તો જોયું: મોસમનો પહેલો સ્નો પડવાની શરૂઆત થઈ હતી.. આકાશમાંથી જાણે પીંજાયેલ રૂ વરસી રહ્યું હતું.. બાગમાં રોપેલ નાના નાના છોડવાઓની કોમળ ડાળીઓ પર સ્નો થીજી રહ્યો હતો.. આકાશની જીંદગીની જેમ જ!!!

હવે .. ??? .

આકાશ ફરી બેડ રૂમમાં ગયો..નેહા પર એક ઊડતી નજર નાંખી એ લિવીંગ રૂમમાં આવ્યો…. રિક્લાયનર સોફા પર જ લંબાવી એણે આંખો બંધ કરી…નિદ્રારાણી તો રિસાઈ હતી અને હવે તો જીંદગી પણ રિસાવા લાગી હતી…

પછી તો ધીરે ધીરે અંતર વધવા લાગ્યું આકાશ અને નેહા વચ્ચે….

નેહાને થોડા ઘોડાં આનંદની સાથે અંદર અંદર રંજ પણ થતો હતો: આકાશને આમ તડપાવવાનો!! સતાવવાનો!!

– આકાશને શું હક્ક હતો નેહા સાથે આવી રમત રમવાનો…???

ખુશ ખુશાલ રહેતો આકાશ ગમગીન રહેવા લાગ્યો… જગજીતસિંગની ગઝલ ગણગણતો આકાશ મૌન મૌન રહેવા લાગ્યો..રોજ સમયસર આવી જતો આકાશ જોબ પરથી મોડો આવવા લાગ્યો..આવીને એ વ્હિસ્કીની બોટલ ખોલી બેસતો… જામ પર જામ ખલી થવા લાગ્યા.. નેહા તો સેકન્ડ શિફ્ટમાં કામ કરતી હોય કામે ગઈ હોઈ…વિધીને સમજ ન પડતી કે ડેડ કેમ આવું કરે છે ?? ડેડ કેમ મોમ સાથે વાત નથી કરતાં….?! મારી સાથે વાત નથી કરતાં..?!. જોક નથી કરતાં…. ?! ડેડ મોમ કેમ સાથે નથી સૂતાં…?! ડેડ લિવીંગ રૂમમાં કે ગેસ્ટ રૂમમાં સૂઈ જાય છે…..!! મોમ ખુશ ખુશ રહે છે !! ખૂબ ખૂબ હસે છે !! ખોટું ખોટું હસે છે !! ખૂબ ખાય છે !! ને ડેડ…?? સેડ સેડ !!! વ્હાય ? વ્હાય ? ? ?

નેહાની મૂંઝવણ વધી રહી હતી..જે ખેલ શરૂ કર્યો હતો આકાશે એનો અંત શું આવશે? એક મૂંઝવણ અંદર અંદર કોરી રહી હતી એને!! એક તો આવી જીંદગીને કારણે માનસિક અમુંઝણ ને પ્રેગ્નન્સીને કારણે…મોર્નિંગ સિકનેસ… ઉબકા આવતા… ખાવાનું મન થાય ને ખાય ન શકાય!! ઊલટીઓ થઈ જતી…. કોઈ પ્રેમથી પીઠ પર હાથ પસવારી પાણીનો પ્યાલો ધરે એવી ઇચ્છા થતી… પરંતુ આકાશ પાસેથી એવી અપેક્ષા રાખવી વ્યર્થ હતી… એણે તો સાવ અબોલાં લઈ લીધા હતા… !! રમતાં રમતાં બાળક રિસાઈ જાય ને કહી દે જા, નથી રમતો!!! બસ, આકાશે વગર કહ્યે જ કહી દીધું હતું: જા, નથી રમવું!! પણ અંચઈ કરી હતી કોણે? આકાશે કે નેહાએ?? પરંતુ આ રમત ન્હોતી… જીંદગી હતી.. જીંદગી જીંદગી જ રહે છે… આકાશ-નેહાએ જીંદગીને રમત બનાવી દીધી હતી…

– હવે ???

આકાશનું પીવાનું વધી ગયું હતું.. અનિયમિતતા વધી રહી હતી. દાઢી વધી ગઈ હતી…એની આંખોની નીચે કુંડાળા વધુ ઘાટા થવા લાગ્યા…વિધી નેહાની સાથે વાતો કરતી રહેતી… એ ક્યારેક ડેડ વિશે પણ પુછતી: મોમ, ડેડ કેમ સેડ છે?? શું કહે નેહા વિધીને.?? નેહાએ વિધીને સાચવવાની હતી.. વિધી નેહાના જીવનનું અંગ બની ગઈ હતી…ભલેને એના અંગમાંથી જન્મી ન્હોતી…પરંતુ, આકાશ સાથે રહેવું આકરું લાગતું હતું !! આકાશ સાથે, આકાશ જેવાં માણસ સાથે રહી પણ કેમ શકાય ??!!

“આકાશ !!” એક શનિવારે સવારે નેહાએ આકાશને કોફી આપતાં કહ્યું, “તેં આજકાલ વધારે પીવા માંડ્યું છે !!”

“……………………!!” આકાશ ક્યાં કંઈ બોલતો હતો???

“જ્યારથી મારી પ્રેગ્નન્સીની વાત તેં જાણી ત્યારથી ………” અટકીને, થૂંક ગળી નેહા બોલી, “તું ખુશ નથી. વ્હાય..??” નેહાએ આકાશના મ્હોંએથી વાત સાંભળવી હતી… ભલે એ માટે આકાશના મ્હોંમાં આંગળાં નાખવા પડે!!

“ના……………….!!” કોફીનો ઘૂંટ ભરી આકાશે નેહાથી નજર ચૂકવી કહ્યું, “એવું કંઈ નથી..!!”

“ખરેખર??” નેહાએ આકાશની નજર સાથે નજર મેળવવાનો પ્રયત્ન કરતાં તીક્ષ્ણ સવાલ પૂછ્યો., “ખા, કસમ વિધીની!!”

“એમાં તું વિધીને ન લાવ !!!”

“કેમ તારી દીકરી છે એટલે ??”

“…………………………………!!” મૌન રહી આકાશે નેહાના પેટ પર વિચિત્ર રીતે નજર કરી!! જે હવે સહેજ ઊંચું દેખાતું હતું..વળી નેહાએ પણ પેટ પર જ હાથ મૂક્યા હતા..

“….ને આ તારું બાળક નથી……!!” નેહાએ કહી દીધું…..સીધે સીધું જ કહી દીધું, “મિ. આકાશ, આસ્ક યોરસેલ્ફ !!! કેમ સીધે સીધું મને પૂછતો નથી કે કોનું બાળક છે મારા ઉદરમાં…?!” ઊંડો શ્વાસ લઈ એ બોલી, “વિધી તારી દીકરી છે તો આ મારું બાળક છે!! મારું પોતાનું!! મેં તો વિધીની મધર બનવાનો પૂરો પ્રયત્ન કર્યો…મિસ્ટર આકાશ, નાવ ઇટ ઇસ યોર ટર્ન..!! હવે તારો વારો છે મારા બાળકના ફાધર બનવાનો..!! અને દુનિયા આખી જાણે છે કે હું વિધીની સ્ટેપ મધર છું….!! સાવકી મા છું !!પણ તું અને હું જ જાણીએ છીએ કે તું મારા બાળકનો સ્ટેપ ફાધર છે!!”

“……………………!!” આકાશ મૌન.

“ઘણું અઘરું છે ને આકાશ સાવકા બાપ બનવાનું? પણ હું તો હસતાં હસતાં બની હતી સાવકી મા !! સ્ટેપ મધર વિધીની..!! મેં એને સાચો પ્યાર કર્યો છે.. મારી દીકરી છે એ..કદાચ, તારા કરતાં પણ વધારે એ મારી નજીક છે..!! એ તો તું પણ જાણે જ છે… અને આકાશ, જો વિધી ન હોત તો હું તને ક્યારની ય છોડીને જતી રહી હોત..પણ ….!!”નેહાએ ઊંડો નિઃશ્વાસ નાંખ્યો.., “એ તો વિધીનો પ્યાર છે જેણે મને જકડી રાખી છે આ ઘરમાં!! બાકી મારો દમ ઘૂંટાય છે તારા ઘરમાં!! તારી સાથે જીવતાં!! તારા જેવાં જુઠ્ઠાં માણસ સાથે……….!” સહેજ ક્રોધિત થઈ ગઈ નેહા..

“એમ આઇ લાયર ??!!”

“પૂછ તારી જાતને……!!!” આકાશની છાતી પર ઇંડેક્ષ ફિંગર મૂકતાં નેહા મક્કમતાથી બોલી.., “આસ્ક યોરસેલ્ફ…..!! તારે સ્ત્રી જોઇતી હતી..!! તારી વાસના સંતોષવા…તારા ઘરને સાચવવા…તારી બાળકી સાચવવા…તને ખવડાવવા…તારા માટે રાંધવા…!!!! અ….અ રે….!!! એ માટે મારી જીંદગી બગાડવાની શી જરૂર હતી..?? ઘૃણા આવે છે મને…! મારી જાત પર કે, મેં તારું પડખું સેવ્યું…તારી વાસના સંતોષી.. મારા શરીરને મેં અભડાવ્યું!!!”

“……………તો … આ શું છે તારા પેટમાં…?” આકાશે જરા મોટો અવાજ કરી નેહાના પેટ તરફ અંગુલિનિર્દેશ કરતાં પૂછ્યું…

“ના….., આ પાપ નથી!! મારી કૂખમાં આકાર લેતું બાળક મારું છે!! મારું પોતાનું!! તું માની રહ્યો છે એવું કંઈ જ નથી…!!! અ…..ને, મારા પર એવો શક કરે તે પહેલાં પૂછ તારી જાતને….તારા આત્માને…. જો તારો આત્મા જીવતો હોય તો હજુ….!!” ગુસ્સા પર માંડ કાબુ રાખતાં નેહા મક્કમતાપુર્વક બોલી…, “આસ્ક યોર સૉઉલ !! તેં શું કર્યું મારી સાથે લગ્ન પહેલાં??!! આઇ નો એવરિથિંગ!! મને બધ્ધી જ ખબર છે.. તને તો ખબર જ છે કે, હું હોસ્પિટલમાં કામ કરું છું…! મધર બનવા માટે જરૂરી મેં બધાં જ ટેસ્ટ કરાવ્યા….ને……મને જાણવા મળ્યું કે, તારા સ્પર્મમાં ખામી છે… અ…..રે!!! સ્પર્મ જ નથી….!!! એટલે મને તો પહેલાં શક થયો કે તારામાં કોઈ જન્મજાત ખામી છે અને નીના- તારી પહેલી પત્ની તને કોઈનું બાળક પધરાવી સ્વર્ગે સિધાવી ગઈ…! અને તું વિધીને તારું બાળક માની રહ્યો છે…. !! પરતું, મારે મારો શક દૂર કરવો હતો..!!” શ્વાસ લેવા નેહા અટકી… , “હા, હું બેચેન થઈ ગઈ ..!! મારે મારો શક દૂર કરવો જ રહ્યો. તને યાદ છે ગયા વરસે મેં તને મારી જ હોસ્પિટલમાં તારા બ્લડ વર્ક કરાવવા વિનંતિ કરી હતી?? ખાસ આગ્રહ કર્યો હતો…?? એમાં એક કારણ હતું..ધેર વોઝ અ રિઝન..!! આઇ વોંટેડ ટુ મેઇક સ્યોર કે વિધી તારી જ છોકરી છે!! તારું જ સંતાન છે…!! ત્યારે તારા બ્લડ વર્ક, લિપિડ પ્રોફાઇલ વગેરે સાથે તારો અને વિધીનો ડીએનએ મૅચિંગ ટેસ્ટ પણ કરાવ્યો હતો… !! એંડ આઇ વોઝ શોક્ડ !!! આઇ એમ શોક્ડ!!! વિધી તો તારી જ છોકરી નીકળી… !! તારી જ દીકરી નીકળી!! તો પછી તું સ્પર્મલેસ ??? વ્હાય ?! વ્હાય ?! મારી તો ઊંઘ ઊડી ગઈ… મારું જીવવાનું હરામ થઈ ગયું.. તને તો જરા પણ જાણ ન થઈ – મારી એ અસીમ બેચેનીની….!! મારે તો મા બનવું હતું.. મારા પોતાના બાળકની મા…..!! મેં મારું ઇન્વેસ્ટિગેશન ચાલું કર્યું…મેં તારા હેલ્થ ઇંસ્યુરન્સ એટના પાસેથી માહિતી મેળવી!!! તારા દશ વરસના મેડિકલ રેકર્ડસ્ મેળવ્યા….કમ્પ્યુટરના થોડા બટનો દબાવતાં ને પાંચ- પંદર ફોન કરતાં મને એ જાણવા મળ્યું કે જે તું છુપાવતો હતો મારાથી.. !!!”

– ઠરી જ ગયો આકાશ નેહાની વાત સાંભળીને!!!

“મારી સાથે બીજાં લગ્ન કરવા પહેલાં તેં વેઝેક્ટોમી કરાવી હતી…!! નસબંધી !! વંધ્યત્વનું ઓપરેશન !! આઇ નો ડેઇટ ઑફ યોર સર્જરી!! આઇ નો યોર સર્જીકલ સેંટર !! ઇવન આઇ નો યોર સર્જન નેઇમ..!! આઇ નો એ..વ…રી….થિં……ગ… !!” નેહાની આંખમાં આંસું ધસી આવ્યા, “શા માટે તેં મને છેતરી….?? શા માટે ?? શા માટે ?? હું એવું બીજ મારી ફળદ્રુપ કૂખમાં વાવતી રહી કે જે કદી ઊગવાનું જ ન્હોતું!! એવું બીજ કે જેમાં જીવ જ નથી…!!” ડૂસકે ડૂસકે રડી પડી નેહા, “હું મને જ દોષી માનતી રહી મારી વાંઝણી કૂખ માટે…!! જ્યારે તેં તો મને પત્ની બનાવતાં પહેલાં જ વાંઝણી બનાવી દીધી હતી..!!. મારી કૂખ ઉઝાડી દીધી હતી…!! એક સ્ત્રીનો મા બનવાનો જન્મસિદ્ધ અધિકાર તેં છીનવી લીધો!!!” માંડ ડૂસકૂં રોકી શ્વાસ લેતાં નેહા બોલી…, “વ્હાય……? વ્હાય……? વ્હાય ? શા માટે? આકાશ, શા માટે તેં મને છેતરી…? મારો શો દોષ ? તું તારી દીકરી, વિધીને સાવકી મા આપવા રાજી હતો. પરંતુ, સાવકા ભાઇ-ભાડું આપવા માંગતો ન્હોતો….!! આપવા માંગતો નથી….!! તારા પામર મનમાં એવો ડર છે હતો, ને છે કે જો બીજાં લગ્નથી બાળક થશે તો બીજી પત્ની એના પોતાના બાળકને ચાહવા લાગશે ને વિધીને કોરાણે મૂકી દેશે… વિધીને ઇગ્નોર કરશે..બરાબરને……?? લ્યાનત છે તને… ધિક્કાર છે તારી એવી હલકી વિચાર સરણીને….!!! તું શું સમજે એક સ્ત્રીત્વને…? તું શું જાણે માતૃત્વને….? માના પ્રેમને….?” નેહા ફરી ધ્રૂસકે ધ્રૂસકે રડી પડી, “યુ પ્લેઇડ વિથ માય મધરહુડ !!! માય ફિલિંગ્સ !! માય લવ !!! અ…રે! નામ આકાશ રાખવાથી કંઈ મહાન નથી થઈ જવાતું !!આકાશ …!!આ….કા….શ..!!! શા માટે તેં આવું કર્યું?”

રડતાં રડતાં નેહા ડાયનિંગ ટેબલની ખુરશી પર ફસડાય પડી.. નૅપ્કિન હોલ્ડરમાંથી પેપર નૅપ્કિન લઈ આંખમાં આવેલ આંસું સાફ કર્યા.., “આકાશ શા માટે?? તને શું હક હતો મારા માતૃત્વને છીનવી લેવાનો..?? શું ગુજર્યું હશે મારા પર વિચાર કર. જ્યારે મેં જાણ્યું કે તેં મને છેતરી છે!! તેં ડિફરન્ટેક્ટોમી કરાવી છે !! અરે !! લગ્ન પહેલાં જો તેં મને કહ્યું હોત તો પણ હું તારી સાથે જ લગ્ન કરત…!!” ખુરશી પરથી બેઠાં થઈ નેહાએ મૂર્તિમંત સ્તબ્ધ ઊભેલ આકાશના ખભા પર બન્ને હાથો મૂક્યા, “ના…..આકાશ, ના…, તેં તો જીંદગીની ઇમારતના પાયામાં જ અસત્યની ઈંટો મૂકી….!! ના, આકાશ ના !! મારે મારા બાળકને તારું નામ નથી આપવું..! અને મિસ્ટર આકાશ, ફોર યોર કાઈન્ડ ઇન્ફર્મેશન કે આ બાળકનો બાપ તું નથી એ તો ચોક્કસ જ છે પરન્તુ, કોણ છે એ મને પણ ખબર નથી..!!!” આકાશની આંખ સાથે નીડરતાથી નજર મેળવી નેહા બોલી., “હા, આજના સાયન્સ એઇજમાં મા બનવા કોઈ પુરુષનું પડખું સેવવું જરૂરી પણ નથી… આઇ ડિડ નોટ સ્લિપ વીથ એનીવન્..!!! ધીસ ઇસ એ રિઝલ્ટ ઑફ આર્ટિફિશિયલ ઇન્સેમિનેશન…!! કૃત્રિમ વિર્યદાન!! સ્પર્મ બેંકમાંથી મેં સ્પર્મ મેળવ્યું – જેનો હાઇ આઇ ક્યુ હોય એવા હેલ્ધી હૅન્ડસમ ગુડ લુકિંગ હિન્દુ ઇન્ડિયન ડોનરનું !! આ ત્રણ-ચાર મહિના તને તડપાવવા બદલ આઇ એમ સોરી…!! પણ મારે તારા મ્હોંએથી વાત સાંભળવી હતી..!!પણ તું શાનો બોલે…?? તું કેવી રીતે તારા જખમ બતાવે કે જે તેં ખુદને પહોંચાડ્યા છે… ?? મને તારી દયા આવે છે આકાશ..!!!.એક નારીને ઓળખવામાં તું થાપ ખાય ગયો….નારીને ઓળખવા માટે તો તું સો જન્મો લે તો પણ એના અમર પ્રેમને, એની ભીની ભીની લાગણીઓને જાણી ન શકે…! માણી ન શકે !! નારીના નારિત્વને પામી ન શકે….અનુભવી ન શકે….!! અને દરેક સ્ત્રી એક માતા છે!! સ્ત્રીત્વ કરતાં માતૃત્વ મહાન છે..માનો પ્રેમ તો મહાન જ છે… માનો પ્રેમ તો કદી ન બુઝાતા દિવાની એક જ્યોત જેવો છે..એક જ્યોતમાંથી બીજી જ્યોત સળગાવો તો પહેલી જ્યોતનો પ્રકાશ રતીભાર પણ ઓછો નથી થતો…. જરાય નથી ઘટતો…માનો પ્રેમ એ માનો પ્રેમ જ રહે છે…! પછી એ સગી હોય કે સાવકી….!! મેં વિધીને મારા સગાં બાળક જેટલો જ પ્રેમ આપ્યો છે. એ તો તું પણ જાણે છે..એ તો વિધીનો પ્રેમ જ આજ સુધી અહિં રાખવા માટે કારણભૂત છે..મેં જેટલો પ્રેમ વિધીને આપ્યો છે એટલો પ્રેમ તો હું મારા આ આવનારા બાળકને પણ આપી શકીશ કે કેમ એનો મને શક છે!!” નેહાનો અવાજ ફરી ભીંજાયો.. એની આંખના સરોવરો ફરી છલકાયા, “એ જ રીતે મને વિશ્વાસ નથી તારા પર!! અને કેવી રીતે કરૂં વિશ્વાસ તારા પર?? તું જ મને કહે…!!” નેહાએ આકાશની નજર સાથે નજર મેળવવાનો પ્રયત્ન કર્યો..પણ આકાશના ગુન્હાહિત માનસે નજર ન મેળવી., “ના, આકાશ, ના!! મારે મારું બાળક તારા પર નથી ઠોકવું.. બળજબરીથી મારા બાળકનો બાપ નથી બનાવવો તને…!!” શ્વાસ લઈ નેહા બોલી, “મારે તારા પૈસા પણ નથી જોઇતા..હા, જ્યારથી મને ખબર પડી તારી સર્જરીની ત્યારથી મેં મારી સેલેરી આપણા જોઇન્ટ એકાઉન્ટમાં ડિપોઝિટ નથી કરાવી..જમા નથી કરાવી…એ તારી જાણ ખાતર !! બાકી બધા પૈસા તારા જ છે… કાર તારી છે… ઘર તારું છે…તારો એક પણ પૈસો મારે ન જોઇએ.!!! તારા પૈસા લઈને મારે તને તક નથી આપવી મારા બાળક માટે દાવો કરવાની!! હા, વિધીને મેં એવી રીતે ઉછેરી છે કે એ પોતાને ધીરે ધીરે સંભાળી લેશે…. કદાચ, તને પણ સંભાળી લેશે… સાચવી લેશે… હું વિધીને મિસ કરીશ!!” ડૂસકે ડૂસકે ફરી રડી પડી નેહા…માંડ માંડ આંસું ખાળી એ બોલી. “એ પણ મને મિસ તો કરશે જ !!” પોતાના રુદન પર મક્કમતાથી કાબુ મેળવી એ બોલી. “હું તને મુક્ત કરૂં છું આકાશ…. !!મારા બાળકથી….!! મારા પ્યારથી…!! જા આકાશ જા, યુ આર ફ્રી….!!!”

– અને થોડા દિવસો બાદ નેહાએ ઘર છોડ્યું આકાશનું..આવી પહોંચી બ્રિજવોટરના આ બે બેડરૂમના કોન્ડોમિનિયમમાં..જીંદગીના એક નવા જ મુકામ પર……

જીંદગીમાં એવાં પણ મુકામ આવશે……

કોણ જાણે કોણ ક્યારે કામ આવશે…….

સોફા પર જ આંખ મળી ગઈ હતી નેહાની.. એ ઊભી થઈ. ના, પોતે જ પોતાના તારણહાર બનવાનું છે…!! પોતે જ મા બનવાનું છે !! ને પોતે જ બાપ બનવાનું છે!! રેફ્રિજરેટરમાં રાખેલ ગેલનમાંથી દૂધ કાઢી એણે દૂધનો ગ્લાસ ભર્યો.. મ્હોંએ માંડ્યો.. કૅબિનેટમાંથી મલ્ટિવાઇટામિન્સ, ફોલિક એસિડ, કૅલ્શિયમની પિલ્સ કાઢી ગળી…પોતાનાં પેટ પર જમણા હાથની હથેળી પ્રેમથી પસવારી એ બોલી: ડોન્ટ વરી માય ચાઇલ્ડ, યોર મધર ઇસ વેરી સ્ટ્રોંગ!!

ફોન લઈ ઇંડિયા ફોન લગાવી પોતાના મા-બાપ સાથે વાતો કરવાની શરૂઆત કરી..એઓને કોઈને કોઈ પણ ખબર ન્હોતી કે કેવાં કેવાં સંજોગોમાંથી એની જીંદગી પસાર થઈ રહી હતી…એ કોઈને જાણ કરવા માંગતી પણ ન્હોતી!! બસ, મનને હળવું કરવા એણે ફોન જોડ્યો.. લાંબી…. લાંબી વાતો કરી એ નિદ્રાધીન થઈ.. એના ગર્ભજલમાં આકાર લઈ રહેલ બાળકનો વિચાર કરતાં કરતાં…………………!!!

(સમાપ્ત)

ભગિની નિવેદિતા

Standard

ભગિની નિવેદિતા

– યશવન્ત મહેતા

આયર્લેન્ડ દેશ. ભારત જેવો જ એનો ઈતિહાસ. ભારતની જેમ જ અંગ્રેજોનું એ દેશ ઉપર રાજ. ભારતની જેમ જ એ દેશની પ્રજા પણ આઝાદી માટે જંગે ચડેલી.

આ દેશનો ટાયરોન તાલુકો. એનું ડનગાનોમ નામે નાનકડું ગામ. ત્યાં સેમ્યુલ રિચમંડ નોબલ નામના ભાઈ રહે. તે પાદરી હતા. તેમના પિતા જહૉન નોબલ પણ પાદરી હતા. પાદરી એટલે ધર્મ દ્વારા લોકસેવા કરનાર સેવકો, એવી એમની સમજણ હતી. અને એ સમજણ મુજબ તેઓ ડનગાનોમના રહેવાસીઓના મિત્ર અને માર્ગદર્શક બની રહેલા. દેશભક્તિનો છંદ એમને પણ લાગેલો અને આયર્લેન્ડની સ્વતંત્રતા માટેની ચળવળમાં પોતાનાથી બનતો ફાળો એ આપતા રહેતા.

જેવા પતિ હતા એવાં જ સેવાભાવી પત્ની હતાં. નામ એમનું મેરી હતું. નવા જ્ઞાન અને ધર્મ-સુધારા માટે ખપી જનાર ઈસુ ખ્રિસ્તનાં માતા મેરી જેવાં જ એ નિખાલસ અને સાફદિલ હતાં. ભોળાં પણ એટલાં જ. એટલે સ્તો, એમને પ્રથમ સંતાન થવાની વેળા આવી ત્યારે થોડાંક ગભરાઈ ગયેલાં. એમણે માનતા લીધી કે જો પહેલું સંતાન સુખરૂપ અવતરશે તો એને પ્રભુસેવામાં અર્પણ કરી દઈશ ! પિતા સેમ્યુઅલ નોબલ હસતાં હસતાં કહેવા લાગ્યા, ‘જોજે ને, તારું સંતાન પ્રભુસેવા કરવાને બદલે હાથમાં બંદૂક લેશે અને અંગ્રેજો સામે લડવા નીકળશે !’
આમ છતાં માતા મેરી તો કહેતાં, ‘ભલે ને એ બંદૂક લે. એ તો દેશસેવા ગણાશે. અને દેશસેવા એ પ્રભુસેવા કરતાં કંઈ કમ ન ગણાય.’

પતિ-પત્નીની આવી આગાહીઓનો આખરે અંત આવ્યો. દીકરીનો જન્મ થયો. માતા રાજી થયાં. દીકરી કાંઈ બંદૂકડી લઈને રણમેદાનમાં નહિ જાય. એ તો ખરેખર સાધ્વી જ બનશે ! દીકરીનું નામ પાડ્યું માર્ગારેટ ઈલિઝાબેથ નોબલ. એનો જન્મ ઈ.સ. 1867ની 28મી ઑકટોબરે. માતા મેરીની આશા ફળી. માર્ગારેટ જીવતી રહી. એટલું જ નહિ, મોટી થઈને એણે દેવસેવા કે દેશસેવા કરતાં પણ મહાન એવી વિશ્વ-માનવતાની સેવા કરી. કારણકે એ જ મોટી થઈને ભારતની ભગિની નિવેદિતા બની.

માર્ગારેટનું શરૂઆતનું બાળપણ આયર્લેન્ડમાં પોતાનાં દાદીમા પાસે વીત્યું, કારણકે એનાં માતાપિતા ઈંગ્લૅન્ડમાં જુદાં જુદાં ગામે ફરતાં હતાં. પોતાના ધર્મના કામ અંગે એમણે ઘણું ઘૂમવાનું રહેતું અને એમાં નાનકડી માર્ગારેટ પરેશાન થઈ જાય એવી એમને બીક હતી. માર્ગારેટ દાદીમા પાસે રહે છે, લાડ કરે છે, ભણે છે. પણ કોઈ કોઈ વાર ઉદાસ થઈ જાય છે. દાદીમાને પૂછે છે, ‘મારાં બા-બાપુજી ક્યાં છે ?’
‘તારાં બા-બાપુ દીનદુ:ખિયાંની સેવા કરે છે, માડી’ દાદીમા જવાબ આપે છે.
‘દાદીમા, હું ય દીનદુ:ખિયાની સેવા કરવા જાઉં ?’ નાનકડી બાલિકા પૂછે છે.
દાદીમા એને ગોદમાં લપેટી લે છે, કહે છે, ‘ના મા ! તારે શા સારું એવા લોકોમાં રઝળવું પડે ? તું તો રાજકુંવરી બનશે. તારે તો રાજ કરવાનું !’
માર્ગારેટ પૂછે છે, ‘તે હેં દાદીમા, આ દીનદુ:ખિયા કેવાં હોય ?’

એ સવાલનો જવાબ એને એક દિવસ મળી ગયો. બાપુજીનો કાગળ આવ્યો કે હવે અમે સ્થિર થયાં છીએ. ઈંગ્લૅન્ડના ડેવનશાયરમાં ટોરિંગ્ટન ગામમાં કાયમ રહેવાનાં છીએ. થોડા દિવસમાં જ હું માર્ગારેટને બોલાવી જઈશ. બાપુજી એને ટોરિંગ્ટન લઈ ગયા ત્યારે માર્ગારેટે જોયું કે, ઘરમાં બે બીજાં ભાંડરું પણ રમે છે. એક બહેન છે, એનું નામ ‘મે’. એક નાનકડો ભાઈલો છે. એનું નામ રિચમંડ. માર્ગારેટ થોડા દિવસ તો આ ભાંડરું સાથે રમી. પછી એણે પિતાને કહ્યું : ‘બાપુજી, તમે દીનદુ:ખિયાંની સેવા કરો છો, એવું દાદીમા કહેતાં હતાં. મને તમારી સાથે લઈ જાવ ને !’
પિતાએ થોડાક વિચાર કર્યો. પછી કહ્યું, ‘ભલે, તું કાલે મારી સાથે આવજે.’
અને બીજે દિવસે માર્ગારેટ પિતાજી સાથે ગામની ગરીબ વસ્તીમાં ગઈ. ત્યાં વસતા હતા મજૂરો, જે શેઠિયાઓનાં કારખાનાંઓમાં કામ કરતા. બદલામાં એમને થોડો પગાર મળતો. એ લોકો માંડ માંડ જીવતા રહે એટલો જ પગાર શેઠિયાઓ એમને આપતા. એમનાં ઘર નાનકડાં હતાં. ગંદાં હતાં. એમનાં છોકરાં ચીંથરેહાલ અને દૂબળાં, માંદલાં, અભણ હતાં. એમની શેરીમાં સાંકડી હતી અને એમાંથી ગંદા પાણીની નીકો વહેતી હતી.

સેમ્યુઅલ નોબલ એ બધાંને નહાવાનું કહે છે, ઘર સાફ રાખવાનું કહે છે, લૂગડાં ભલે થીંગડાંવાળાં હોય પણ એ ધોઈને પહેરતાં શીખવે છે. બાળકોને થોડું થોડું ભણાવવાની કોશિશ પણ કરે છે. બીજું તો એ શું કરી શકે ? એમની હાલતમાં ધરમૂળથી સુધારો કરવાનું તો એમના હાથમાં નથી. એ છે ખાલી પાદરીબાવા અને એમનો પગાર પેલા શેઠિયાઓના દાનમાંથી જ આવે છે ! માર્ગારેટ પિતાની સાથે આ ગરીબ વસ્તીમાં ઘૂમતી રહી. એના નાનકડા દિમાગમાં એક ગૂંચ પડી ગઈ. એણે જોયું કે કેટલાંક લોકો સુખમાં ને એશઆરામમાં જીવે છે. જ્યારે કેટલાંક ગંદાંગોબરાં ઘરોમાં પશુઓની જેમ જીવન વિતાવે છે. પોતે પાદરીની દીકરી હતી ખરીને, એટલે દયાથી દિલ ઊભરાઈ ગયું. આ ગરીબો માટે ‘કાંઈક’ કરી છૂટવાની તમન્ના જાગ્રત થઈ.

ઘર બહારની જિંદગી સાથેનો માર્ગારેટનો આ પહેલો પરિચય. એવામાં એક એવો પ્રસંગ બની ગયો કે જેણે માર્ગારેટના જીવનને ઘડવામાં મોટો ફાળો આપ્યો. પિતા સેમ્યુઅલ એકાએક બીમાર પડી ગયા. રોજના અઢાર અઢાર કલાકની મહેનતે એમના શરીરને ઘસી નાખ્યું હતું. ઘણા લોકો એમની ખબર કાઢવા આવતા. એમાં એક ઘરડા પાદરીબાવા આવ્યા. એ ઘણાં વરસો સુધી ભારતમાં કામ કરી આવ્યા હતા.

એમણે સેમ્યુઅલના ઓરડામાં જ રમતી માર્ગારેટને જોઈ. એની વિશાળ અને માયાળુ આંખો જોઈ. એનું તેજસ્વી કપાળ જોયું. પિતાનો પડ્યો બોલ ઝીલવાની એની તૈયારી જોઈ. એ બોલી ઊઠ્યા : ‘સેમ્યુઅલ, તું માને કે ન માને પણ તારી આ છોકરી ભારે સેવાભાવી થશે. અને એટલી બધી સેવાની આજે ભારત દેશને જરૂર છે. એટલે મને લાગે છે કે એ જરૂર ભારત જશે.’
સેમ્યુઅલ નોબલને આ વાત સાંભળીને ખૂબ આનંદ થયો. એમણે માતા મેરીને નજીક બોલાવ્યાં અને કહ્યું : ‘જો, આપણી માર્ગારેટ મોટી સાધ્વી બનવાની છે. એને બરાબર ભણાવજે. કદાચ એને ભારત જવાનું થાય તો એના મારગમાં આડી ન આવીશ.’

માતા મેરીએ વચન આપ્યું કે હું કદી માર્ગારેટના રાહમાં રુકાવટ ઊભી નહિ કરું. આ પછી તરત જ સેમ્યુઅલ નોબલનું અવસાન થયું. એ વેળા એમની ઉંમર ફકત ચોત્રીસ વરસની હતી. લોકસેવામાં જાત ઘસી નાખનાર એ પિતાની આજીવન ટકે એવી અસર માર્ગારેટના મન ઉપર પડી હતી.

પતિના મૃત્યુ પછી મેરીએ ઈંગ્લૅન્ડ છોડી દીધું, કારણકે નાનાં નાનાં બાળકો સાથે એકલાં રહેવું મુશ્કેલ હતું. એમણે મોટી દીકરીઓને એક ધાર્મિક શાળામાં મૂકી અને પોતે નાના દીકરા સાથે આયર્લેન્ડ ચાલ્યાં ગયાં. આ ધાર્મિક શાળામાં માર્ગારેટે સારા અને સંયમી જીવનની તાલીમ લીધી. ઈ.સ. 1884માં શાળાની છેલ્લી પરીક્ષામાં પાસ થઈને એણે શિક્ષિકાની નોકરી સ્વીકારી. માતા અને ભાઈ-બહેનને બોલાવી લીધાં. બાળકોને ભણાવવામાં, નવી નવી શૈક્ષણિક પદ્ધતિઓ શીખવવામાં અને ગરીબ લોકોને બને તેટલી મદદ કરવામાં એણે દિવસો વિતાવવા માંડ્યા.

પણ એના મનને ક્યાંય ચેન પડતું નહોતું. પોતે નોકર છે તે પૂરતું ન હોય અને પોતાનું મન રૂંધામણ અનુભવતું હોય એવું એને લાગ્યા કરતું. એટલે જ છ વરસમાં ચાર ગામ બદલતી આખરે ઈ.સ. 1892 માં લંડન શહેરમાં જઈ પહોંચી. અને લંડન શહેરમાં આખરે એને એક એવા માણસનો પરિચય થયો જેણે માર્ગારેટને ભારત ભણી આકર્ષિત કરી. એ માણસ સ્વામી વિવેકાનંદ ઈ.સ. 1895માં તેઓ લંડન આવ્યા અને માર્ગારેટ એમની શિષ્યા બની ગઈ. એ પછીની માર્ગારેટની જિંદગી પણ જાણવા જેવી છે. ભારતનાં ભગિની નિવેદિતા બનેલાં એ મહાન નારીનું પૂરું જીવનચરિત્ર તમને વાંચવા મળે તો જરૂર વાંચી જજો.

સોના ઈંઢોણી રૂપા બેડલું..!!

Standard

સોના ઈંઢોણી રૂપા બેડલું

– વર્ષા અડાલજા

ફરી તમે દેશમાં ચાલ્યાં ?’ કોઈએ પૂછ્યું. બેગમાં કપડાં ભરતાં મેં ઉલ્લાસથી માત્ર હોંકારો ભણ્યો. એમણે બડબડાટ કર્યો :
‘ઓહો ! આ દેશમાં તે શું દાટ્યું હશે ?’
‘દેશમાં દાટ્યું છે મારું મન.’ મેં હસી પડીને કહ્યું. મન તો સાચે જ દાટીને આવી હતી બાના આંગણાના ઘટાટોપ બીલીના વૃક્ષની નીચે. કહીને આવી હતી બાને કે હવે તો મેઘરાજા તરસી ધરતીને છાકમછોળ ભીંજવી દેશે ત્યારે જ પાછી આવીશ.

દૂર દૂર વતનમાં પહેલા વરસાદના વાવડ મળતાં જ ભીની માટીની સુગંધથી હું તરબતર થઈ ઊઠી. દુકાળમાં પાણી માટે ટળવળતા લોકો અને પશુનાં આંસુથી ઈશ્વર પણ વિચલિત થઈ ગયો હોય એમ મેઘ મન મૂકીને વરસતો હતો. હવે મન ત્યાં જવા ઉપરતળે થયા કરતું હતું. બીલીના વૃક્ષને આપેલું વચન મને સાંભર્યા કરતું હતું. ત્રણ ત્રણ વર્ષના કારમા દુષ્કાળમાં ય બીલીનું વૃક્ષ લીલુંછમ રહ્યું હતું, તો હવે તો અવિરત વરસાદે એ કેવુંય કોળી ઊઠ્યું હશે ! બસ, જવું જ છે. હવે નહીં રહેવાય. બા પાસે જવા કારણની શી જરૂર ? મુંબઈ પરથી મન એકદમ ઊઠી ગયું એટલે નીકળી પડી. ટ્રેનમાંથી જ વરસાદનો સંગાથ થઈ ગયો, તે છેક રાજકોટની આજી નદી દૂરથી દેખાઈ ત્યારે એણે અલવિદા કહ્યું. દૂર દૂર સુધી નજર નાખો ત્યાં સુધી એની લીલી વિજયપતાકા લહેરાતી હતી. ચક્રવર્તી સમ્રાટની જેમ મેઘ અશ્વમેઘ યજ્ઞમાં વિજય મેળવીને ગયો હતો.

ઘર પાસે રીક્ષા ઊભી રહેતાં જ બાએ બારીમાંથી ડોકિયું કર્યું : ‘કોણ છે ?’
નાની બેગ સાથે મને ઊતરેલી જોતાં ઘરના સૌ રાજી થઈ ગયાં. હું બાને ભેટી પડી. કોણ જાણે બાને જ્યારે પણ મળું ત્યારે પગે પડવાનું ભૂલી જવાય છે, છાતી પર માથું મૂકી વળગી પડું છું, કદાચ વીતી ગયેલા બચપણનો એક અંશ ફરી મળી જતો હશે એટલે ! અરે, હું તો ભૂલી જ ગઈ ! હું ફળિયામાં દોડી ગઈ. જાજરમાન બીલીનું વૃક્ષ જોયું. એણે ઓર કાઠું કાઢ્યું હતું. લીલી ઝાંયના બે હથેળીમાં સમાય એવડાં મોટાં ગોળ બીલીનાં ફળ લૂમેઝૂમે લટકતાં હતાં. વૃક્ષની નીચે ઊભી રહી. પવનની લહેરમાં એક ડાળી ઝુલી અને મને હેતભરી સાહેલીનો ગાલ સ્પર્શ કરી ગઈ. ડાળીએ બાંધેલી ચકલાંની પાણીની ઠીબ પણ ઝુલતી હતી. મોટીબેન ત્યાં ચણ લઈને બહાર આવી અને બોલી : ‘અમારે ત્યાં વરસાદ થ્યો ને ધરતીની અમીરાત તો પાછી આવી ને ચકલાં કબૂતરેય પાછાં આવ્યાં. એમના વિના અમને સોરવતું નહોતું.’

ઠીબની કાંગરીએ બેસી ચીં ચીં કરતી ચકલીઓ નિરાંતે હીંચકા ખાઈ રહી હતી, પગ પાસેથી ઝપ દઈને કશુંક દોડી ગયું. ચમકીને બે ડગલાં પાછળ હટી ગઈ. ઓહ, આ તો ખિસકોલી ! પડોશના બંગલાની બારીમાંથી ડોકિયું કરતું કોઈ ભૂલકું ખિલખિલ હસી પડ્યું. ચકલાંને ચણ વેરી અમે ઘરમાં આવ્યાં. અહીં દેશમાં સવાર શાંત હતી. શાળામાં, કામ પર એમ તો સૌને અહીં પણ જવાનું જ હતું, છતાં માસા એકચિત્તે પૂજા કરી શકતા હતા. નાનકડો અપુ ઊંઘરેટી આંખો ચોળતો ઘર પાછળના પાટા પરથી ધડધડાટ દોડી જતી ટ્રેનના મુસાફરોને હાથ હલાવતો હતો. છેવાડેનો ઓરડો બંધ કરી બા એના કનૈયાને નવડાવતી ભજન ગાતી હતી, બે-ત્રણ વખત સવારની ચહા પીવાતી હતી, બહાર શાકભાજીની રેંકડીના સાદ પડતા હતા. પાણીના ધીમા રેલાની જેમ સવાર વહેતી હતી. હજી તાપ સુખકર લાગતો હતો, ત્યાં કશોક ધબ્બ અવાજ થતાં ચણ ચણતાં કબૂતરો પવનની લહેરને ચાંચમાં લઈ ઊડી ગયાં. ખિસકોલીને ખૂબ ગમ્મત પડી. પૂંછડી ઊંચી કરી એણે ફળિયામાં દોડાદોડ કરી મૂકી. ત્યાં કબૂતરોનું સરઘસ ફરી ગૂટરગૂંના બેન્ડવાજા સાથે આવીને ચણવા લાગ્યું. બહેને બહાર આવી પૂજા માટે બે-ચાર તુલસીપાન, બીલીપત્ર ચૂંટ્યાં.

‘જો વસુ….’ એમણે બૂમ પાડી.
પીળચટ્ટી પાંખવાળાં, આછા તપકીરી છાંટનાં બે ત્રણ પતંગિયાં બોગનવેલનાં પીળાં ફૂલની ઉપર ઊડતાં હતાં. હું તો ત્યાં જ નીચે બેસી ગઈ. મસમોટું ફળિયું, ફરતે ઊંચી વંડી. એટલે ફળિયામાં ઘર જ લાગે અને ઘરની બારીમાંથી ડોકાઈએ એટલે ફળિયું ઘરમાં લાગે. ફળિયામાં બેસીએ એટલે જગ્યા સાથે મનનેય કેટલી મોકળાશ લાગે ! બહેન બહાર થાળી લાવી લોટ બાંધતી હતી. ત્યાં વંડી ઠેકીને કાબરચીતરી બિલાડી બહેનની બાજુમાં આવીને લાંબા પગ કરી માથું ઢાળી લોટ બાંધવાની ક્રિયાને રસપૂર્વક જોતી હતી. બહેન એની સાથે વાતો કર્યે જતાં હતાં.
‘સવારે ક્યાં ક્યાં જઈ આવી ? દૂધબૂધ પીધું કે નહીં ? શાંતાબેનની તબિયત આજે સારી છે ને ?’ જવાબમાં એ વધુ નજીક આવી બહેનના પડખામાં ભરાઈ, માથું ઘસવા લાગી.
‘એમ ! તાવ ઊતરી ગયો ?’
‘આ મારો ખેપિયો છે સમજી !’ બહેને દૂરથી બૂમ પાડી : ‘ગયે વખતે તું આવી ત્યારે આની માને બચ્ચાં થ્યાં તાં ને તેં શીરો ખવડાવેલો ને, એ આ જોગમાયા. હા, બાપુ હા. તારી રોટલી ઢાંકી રાખીશ. હવે જા જોઉં….’ ને કાબરચીતરી આજ્ઞાંકિતની જેમ વંડી ઠેકી ગઈ. ધીમે ધીમે તડકો આકરો થતો ગયો. એની ધાર સરાણે ચડી તેજ થતી ગઈ ને હું પરાણે ઘરમાં આવી. જમવા માટે પાટલો ઢાળવા જાઉં છું, ત્યાં પાટલાની નીચેથી દેડકા મહાશય કૂદ્યા. મારાથી તો ચીસ જ પડાઈ ગઈ. અપુ તાળી પાડવા માંડ્યો. હજી બોલતાં શીખ્યો નથી. પણ ભાષાની શી જરૂર ? મને ઈશારો કરી બારણા પાસે લઈ ગયો. બારણું થોડું આઘું કર્યું તો દેડકાનાં નાનાં નાનાં બચ્ચાં !
ગભરાઈને મેં કહ્યું : ‘આમ કેમ રહેવાય ?’
બા કહે : ‘વાહ, કેમ નહીં ! વરસાદ ધોધમાર જોઈએ છીએ તે દેડકા તો આવે જ ને ! બચાડાં જીવ ક્યાં જાય ? ને નડતાં નથી, કશું માંગતા નથી.’

દેડકાભાઈ ઊંચી ડોક કરી સામે જ બેસી ટગર ટગર મને જોતા રહ્યા અને હું માંડ જમીને ઊઠી ત્યાં સામેના ઓરડામાંથી જ્યોતિની બૂમ પડી :
‘બા ! તમારો દીકરો આવ્યો…’
મારી બાને જાતજાતનાં ઘણાંય સંતાનો અને સ્વજનોનો પરિવાર છે. છોડ, વેલ, કૂતરાં, બિલાડી, ગાય, ચકલાં, કાગડા, કબૂતર, રેંકડીવાળા ને રીક્ષાવાળા, ગામડેથી આવતી દૂધવાળી, મંદિરની બહાર ભીખ માગવા બેસતી આંધળી ચંપા, દવા માટે બીલીનું ફળ શોધતાં અમારે ઘરે આવતાં કોઈ અજાણ્યા માંદાસાજાં….. આ કયો દીકરો આવ્યો છે એ જોવા મેં ડોકું ઊંચું કર્યું, તો અધીરાઈથી પૂંછડી હલાવતો કાળિયો ઊભો હતો. બા રોટલી લઈ બહાર આવીને કૂતરાને નીરી. બા ઘરમાં જવા ગઈ, એ પગથિયાં ચડઊતર કરતો બાની આડે ફરવા લાગ્યો. એને ઠપકો આપતી, ચિડાતી બા પાછી ફરી, ઘડીક એની સાથે વાત કરીને પછી ઘરમાં આવી.
‘જોયાં ને લાટસાહેબનાં નખરાં ! મોંએ ચડાવ્યો છે બા, તમે એને. હવે સાંજે તમે મંદિરેથી મોડા આવશો એટલે મારા હાથથી ખાશે નહીં. પાછો ડીનર ટાઈમે હાજર. સારું છે ડીઝર્ટ ને કેક માગતો નથી.’ રસોડું સાફ કરતી બહેન બોલતી હતી.

બપોર રસળતી, આળસ મરડતી પૂરી થઈ. બહેને બહાર પાણી છાંટ્યું અને તપેલું ફળિયું ઠંડું થવા લાગ્યું. હલકો અંધકાર ફેલાવા લાગ્યો. સાઈકલની ઘંટડી વગાડતો મુકુલ ઑફિસેથી આવી ગયો. ગરમ ગાંઠિયા અને જલેબી ખાઈ હું અને બા ફળિયામાં આવીને બેઠાં. બાના ખોળામાં માથું મૂકીને સૂતી હતી. એક અદ્દભૂત શાંતિ અંદર-બહાર પ્રવર્તતી હતી. બા એનો કરચલીવાળો દૂબળો હાથ ધીમે ધીમે મારા વાળમાં પસવારતી હતી. મૂલ્યવાન હીરાકણી જેવી આ નાનકડી ક્ષણને પામવા તો હું દૂરથી અહીં આવી હતી. કાળની સંદૂકમાં પૂરી રાખવા જેવો આટલો સમયખંડ. વર્ષોનાં વર્ષો પછી એ સંદૂક ખોલો એ સાથે લખલખ ઝગારા મારતી આ ક્ષણ ફરી જીવનને ઝાકમઝોળ કરી મૂકે. સમયની રજ કે વિસ્મૃતિનું ધુમ્મસ પણ એને કદી ઝાંખી ન પાડી શકે એવી આ ક્ષણ. ચૂપચાપ એકબીજાનું સાન્નિધ્ય અને હૂંફ અનુભવતાં અમે મા-દીકરી બેઠાં હતાં. માનો દીકરો બનવા કરતાં દીકરી બનીને જન્મવાનું સૌભાગ્ય નોખું છે. દીકરી મોટી થઈ, એક સ્ત્રી બનીનેય માની છેક નજીક આવી જાય છે. દીકરો પુરુષ બનીને થોડો દૂર રહી જાય છે. પુરુષના સંસારનું કેન્દ્ર બીજી સ્ત્રી બને છે, પણ દીકરી તો દૂર રહીને પોતાના સંસારમાં ડૂબેલી રહીને પણ માના આખા જીવનને હવે જુદી રીતે જોઈ શકે છે. એના જીવનનો સંઘર્ષ, સુખદુઃખ, સ્વપ્નો-નિરાશા એ જ માટીના પિંડમાંથી તો ઘડાયેલું અને જિવાયેલું છે દીકરીનું જીવન.

હવે અંધકાર ઘટ્ટ બનતો હતો. નિરભ્ર સ્વચ્છ આકાશગંગામાં સહસ્ત્ર તારાઓનાં કમળ ખીલી ઊઠ્યાં હતાં. એનાં ઝળહળાં તેજનો એક નાનો અંશ મારા મનમાં પ્રતિબિંબિત થતો હું અનુભવી રહી. બા ધીમે ધીમે ગાતી હતી :

સોના ઈંઢોણી, રૂપા બેડલું રે,
ઊભા રો’, રંગવાદળી,
વરસ્યા વિણ શાને, વહી જાવ છો,
એકવાર ઊભા રો’ રંગવાદળી

રૂપાના બેડલામાંથી વરસી પડેલી રંગવાદળીએ ધરતીને લીલીછમ કરી નાંખી હતી અને એના મૃદુ કોમળ તૃણાંકુર મારા મનમાં લહેરાઈ રહ્યા હતા.

( સમાપ્ત )

સલામ નમસ્તે…

Standard

-નટવર મહેતા

બાબુભાઈ ત્રિભોવનદાસ કાપડિયા….

આ નામ જ પુરતું એમની ઓળખ માટે! વલસાડના મોટાં બઝારમાં કાપડનો આલીશાન શોરૂમ છે એમના નામે. એમાં આખી દુનિયાના ખ્યાતનામ મિલના કાપડ તમને મળે. અરે!! તમે નામ તો લો એ કાપડ મળે…!! પચાસ રૂપિયે મિટરથી માંડીને પંદર હજાર રૂપિયે મિટર સુધીનું…!! આમ તો બાબુભાઈની કહાણી લાંબી છે. પીઠ પર કાપડની ગાંસડી લઈ વલસાડની આજુબાજુ આવેલ આદિવાસી ગામડાઓમાં ફેરી ફરી ‘ફે…એ…એ….ન્સી કાપડ તરેવા આ આ આ…ર’ ની બુમો પાડી ગળું બેસી જતું. એમની પીઠ પર પડેલ આંટણો હજુ ય એમના એમ છે. પરંતુ હવે એ દિવસો ગયા…!! એમની પ્રમાણિકતા મહેનત અને સાહસિક સ્વભાવે રંગ રાખ્યો…સગાં-વ્હાલા મિત્રો પાસેથી ઓછીના-પાછીના કરીને એક નાનક્ડી દુકાન ખોલી હતી એક ઓટલા પર આજથી પચ્ચીસેક વરસ પહેલાં જે આજે બાબુભાઈ ત્રિભોવનદાસ કાપડિયાના નામે ચાલતા ભભકાદાર શોરૂમમાં પાંગરી હતી!! જાણે તણખલામાંથી વટવૃક્ષ બન્યું.

આજે બાબુભાઈના જીવને થોડો ઉચાટ છે. કારણ કે, એમની મોટી દીકરી વસુંધરાને જોવા માટે નવસારીથી છોકરો આવવાનો હતો. વારંવાર એઓ ઘડિયાળમાં જોતા હતા. છોકરાવાળા અઢીના ફાસ્ટમાં નવસારીથી આવવાના હતા. એમને લેવા માટે ઝેન સ્ટેશન પર મોકલાવી હતી. સાથે મોટાં છોકરા કશ્યપને મોક્લાવ્યો હતો. એને મોબાઈલ પર બે વાર રિંગ કરી સલાહ-સુચનો આપ્યા. અઢીનો ફાસ્ટ રાબેતા મુજબ દોઢ કલાક લેઈટ હતો!!

‘તમે શાંતિ રાખો!!’ એમના ધર્મપત્ની કાંતાબેને એમને કહ્યું, ‘એ તો આવશે સમય થશે ત્યારે. તમારા આમ હાયવોયથી કોઈ થોડું વહેલું આવી જવાનું છે.’

‘શું આવશે…!! સા…. આ રેલ્વેવાળાના પણ કોઈ ઠેકાણા નથી.’ બાબુભાઈ બેઠકખંડમાંથી રસોડામાં ગયા, ‘તેં નાસ્તો-પાણી તો બરાબર મંગાવી રાખેલા છે ને…?!’

‘હા…ભાઈ…હા…!! શાંતિભુવનનું ભૂસું, ભાવનગરીના પેંડા, નોવલ્ટીની બિસ્કિટ..બ..ધું જ છે…! તમે ખોટી ચિંતા ન કરો…!!’

‘જો છોકરો સારો હોય તો બેસી જવું છે….!’

‘વસુને પણ પસંદ પડવો જોઈને?!’ એમને યાદ દેવડાવતાં હોય એમ કાંતાબેને ધીમેથી કહ્યું.

‘આમાં એની પસંદ-નાપસંદનો સવાલ જ નથી! એ લોકો હા પાડે એ જ બસ છે. આજે આવું સારૂં ઘર અને આવો છોકરો આજના જમાનામાં ક્યાં મળે છે!! છોકરાના ફાધર સમાજમાં આગળ પડતાં છે. ઈન્ક્મ ટેક્ષ ઓફિસર હતા એ!! રિટાયર થઈ ગયા તો ય એમના નામના સિક્કા પડે છે હજુય ઈન્ક્મ ટેક્ષ ડિપાર્ટમેંટમાં…!! આપણી સાથે મેળ પડે એવું ફેમિલિ…!! છોકરો પાછો બેંકમાં ઓફિસર…!! કાયમી નોકરી…!! બાંધ્યો પગાર…!! પાછો ઘરમાં નાનો…!! બધા ભાઈ બહેનો ઠેકાણે પડી ગયેલાં….!!’

કાંતાબેનને લાગ્યું કે હવે આગળ બોલવા જેવું ન્હોતું. આમેય બાબુભાઈનો સ્વભાવ એમનું ધાર્યું કરવાનો જ હતો. એમનો બોલ એટલે જાણે કાળે કાયદો…!! એમનો સ્વભાવ બધાથી અલાયદો…!!

‘પ…ણ..!!’ આ તો દીકરીની આખી જિંદગીનો સવાલ છે એમ કરી એ આગળ બોલવા તો ગયા પરંતુ એમની વાત વચ્ચેથી તોડી લેતાં બાબુભાઈ જરા ક્રોધિત થઈ બોલ્યા, ‘બેસ…. બેસ, હવે આમાં તને કંઈ સમજ ન પડે….!!’ આ બાબુભાઈનો મુદ્રાલેખ હતો.

અંદર પોતાના રૂમમાં તૈયાર થતી વસુ મમ્મી પપ્પાની વાતચીત સાંભળતી હતી. હજુ તો એ કોલેજમાં હતી છેલ્લા વરસમાં…!! એને કંઈ હમણાં પરણવું ન્હોતું…!! એની ઉંમર પણ ક્યાં હતી…પણ પપ્પાને જાણે પરણાવી દેવાની ઉતાવળ હતી… અને એ જાણતી હતી કે એનાંથી ના પડાવાની ન્હોતી. પપ્પા જે કહે તે જ ઘરમાં થતું હતું. મને કમને એ તૈયાર થતી હતી. એક એવોય વિચાર એના મનમાં આવી ગયો કે એવું કંઈ કરવું જોઈએ કે છોકરો જ એને પસંદ ન કરે….!! ના પાડી દે…!! પણ કેવી રીતે…!! એ નખશીખ સુંદર દેખાવડી હતી…પહેલી જ નજરે કોઈને પણ પસંદ પડી જાય..!!

‘મ….મ્મી..!!’ કાંતાબેન વસુના રૂમમાં એને તૈયાર થતી હતી એ જોવા આવ્યા એટલે વસુ બોલી, ‘મ…મ્મી…!! આ પપ્પા જો ને…!!’ વસુની આંખ ભીની થઈ ગઈ.

‘તું એક વાર છોકરાને જો તો ખરી…!! આપણે ક્યાં આજેને આજે તારા લગ્ન કરી નાંખવાના છીએ…!?’ કાંતાબેને વસુને સમજાવતા કહ્યું. પરતું, એઓ પણ જાણતા હતા કે ધાર્યું તો બાબુભાઈનું જ થશે…!

‘તું નક્કામી ચિંતા કરે છે દીદી….!!’ વસુને તૈયાર થતી નિહાળી રહેલ એની નાની બહેન ઈંદુ બોલી, ‘તને લગ્ન કરવામાં વાંધો શું છે….!’

‘બે….સ….!! ચાંપલી…!!’ વસુએ એના ડોળા મોટાં કરતાં કહ્યું, ‘તું બહાર જા અહિંથી હમાણાને હમણા નહિંતર મારા હાથની એક પડશે…!’ વસુએ તમાચો મારવાનો ઈશારો કરતાં કહ્યું.

એટલામાં જ બાબુભાઈ વસુના રૂમમાં આવ્યા, ‘ક્શ્યપનો ફોન આવી ગયો છે. એ લોકો આવી ગયા છે. બે જ જણા છે. છોકરો નિખિલ અને એની બા ગંગાબેન…!! તું તૈયાર તો છે ને…?’ વસુ તરફ નજર કરતાં એ બોલ્યા, ‘……અ….ને આવું દિવેલ પીધેલાં જેવું ડાચું ન કર…!!’

થોડી જ વારમાં આંગણામાં ઝેન આવીને ઉભી રહી. કશ્યપે એની ટેવ મુજબ ધીમેથી હોર્ન વગાડ્યો. બાબુભાઈ અને કાંતાબેન આગળના બેઠક ખંડમાં ગયા.

‘આ….વો….આ…વો….!!’

કશ્યપની પાછપ પાછળ એક ઊંચો યુવાન અને બેઠી દડીની આધેડ સ્ત્રી આવ્યા.

‘આવો ગંગાબેન…! કેમ છો નિખિલ..!?’

‘સરસ…!! તમને રાહ જોવડાવી…!!’ પેંટના ગજવામાંથી રૂમાલ કાઢી ચશ્મા સાફ કરતાં નિખિલે કહ્યું, ‘ગાડી લેઈટ થઈ ગઈ…! નવસારી તો રાઈટ ટાઈમ હતી પણ પછી અમલસાડમાં નાંખી !’ નિખિલ પાતળો ઊંચો ગોરો યુવાન હતો. સહેજ નાના ચહેરા પર એનું લાંબુ નાક ધ્યાન ખેંચતું હતું. એ ખામી સંતાડવા જાણે એના પર ઘોડાના ડાબલા જેવાં મોટાં ચશ્મા ગોઠવી દીધા હોય એમ લાગતું હતું !!

સર્વે બેઠકખંડમાં સોફામાં ગોઠવાયા.

‘આજે ગરમી જરા વધારે છે….!!’ શું વાતો કરવી…ક્યાંથી શરૂઆત કરવી એની બાબુભાઈને સમજ પડી.

‘એની સિઝન છે…!’ લાંબા નાક પરથી ઉતરી આવતા ચશ્મા જમણા હાથની પહેલી આંગળી વડે સરખાં ગોઠવતા મ્લાન હસીને નિખિલ બોલ્યો.

‘પ..પ્પા…!!’ બાબુભાઈ તરફ નિહાળી કશ્યપ બોલ્યો, ‘હું જાઉં શોરૂમ પર…!! ઘરાકી છે અને મહેતાજી આજે વહેલાં જવાના છે….!’ કશ્યપ વિસેક વરસનો તરવરિયો યુવાન હતો. આગળ ભણીને પણ શોરૂમ જ સાચવવાનો છે એમ માનીને બાબુભાઈએ કશ્યપને હાયર સેકંડરી પછી શોરૂમમાં જ જોતરી દીધો હતો. કશ્યપ બિચારાએ તો આગળ ભણવું હતું -કોલેજ કરવી હતી!! પણ બાબુભાઈ આગળ ક્યાં કોઈનું કંઈ ચાલે !!

‘સારૂં!! પણ પાછી ગાડી જોઈશે…!!’

‘અમે તો રિક્ષામાં નીકળી જઈશું!!’ નિખિલ બોલ્યો.

‘અ….રે….!! એમ કંઈ હોય…!!’ બાબુભાઈ બોલ્યા, ‘કશ્યપ, તું એમ કર…!! મહેતાજી સાથે ગાડી પાછી મોકલી આપ…!’

કશ્યપ ઝડપથી અંદર વસુના રૂમમાં ગયો, ‘સરસ છે…!! ચાલશે..!!’ વસુને કહી એ જ ઝડપથી બહાર નીકળી ગયો.

‘હમણા લગ્નની સિઝન છે… એટલે ઘરાકી વધુ રહે…!! તમે જોયોને આપણો શોરૂમ…??’ જરા ગૌરવથી બાબુભાઈ પુછ્યું.

‘હા, આવતી વખતે કશ્યપે બતાવ્યો….!! મોકાની જગ્યાએ છે….!!’

રસોડામાં પાણીના ગ્લાસ ભરતાં ભરતાં વસુ વિચારતી હતીઃ કોણ જાણે શું થશે….!! એની જિંદગીમાં આ પહેલો જ પ્રસંગ હતો છોકરો જોવાનો…!! એણે એક ઊંડો નિઃસાસો નાંખ્યો..!!

‘દીદી….!! છોકરો તો સારો છે…પણ…’ ચાંપલી ઈન્દુએ ડીસમાંથી પેંડો લઈ મ્હોંમાં મુકતા કહ્યું… ‘પ….ણ…!!’

‘પ….ણ શું !!’ વસુને જિજ્ઞાસા થઈ

‘સાવ પાતળો છે…!! લં..બુ…ઉ…સ….!!’ હાથ ઊંચો કરી ઊંચાય બતાવતા ઈન્દુએ કહ્યું …. ‘ને નાક લાં…..બ્બુ છે…!!કાકડી જેવું….!!’

‘તને ગમ્યો….??’

‘એં એં…!’ ઈન્દુએ હાથના ઈશારાથી પોતાની અવઢવ બતાવી…!! એ કહેવા માંગતી હતીઃ ફિફટી ફિફ્ટી…!!

‘વસુ…’ કાંતાબેન રસોડામાં આવ્યા, ‘ચાલ દીકરા, પાણી લઈ જા એ લોકો માટે…!’

સર્વિંગ ટ્રેમાં ચાર ગ્લાસ મુકી વસુ બેઠકખંડમાં આવી. એણે જ્યોર્જેટની ગુલાબી સાડી પહેરી હતી. જેનાં પર ફુલપાનની કાળી સુંદર બોર્ડર હતી.. આમ તો સાડી પહેરવાનો જરાય વિચાર ન્હોતો….પ…ણ…! ટ્રે સાઈડની ટિપોય પર મુકી એમાંથી ગ્લાસ ઉપાડી નિખિલને આપતા નિખિલ તરફ એણે એક નજર કરી. નિખિલ તો તાકી તાકીને એને જ જોઈ રહ્યો હતો..! અને એ જ કરવા તો એ આવ્યો હતોઃ છોકરી જોવા…!! બીજો ગ્લાસ ગંગાબેનને આપ્યો. અને પછી ઝડપથી રસોડામાં પહોંચી ગઈ. એનું દિલ જોર જોરથી ધક ધક કરતું હતું.

-હવે….!! વસુને એની સખી ગુલશનની યાદ આવી ગઈ. ગુલ કહેતી હતી કે, તારો નંબર લાગી જવાનો…!! ગુલ એની સાથે કોલેજમાં જ અભ્યાસ કરતી હતી. પારસણ હતી…! રમુજી હતી…!!

સર્વિંગ ટ્રેમાં વિવિધ નાસ્તાની ડીશો લઈ એ ફરીથી બેઠકખંડમાં આવી. રૂમની મધ્યમાં ગોઠવેલ ચોરસ ટેબલ પર બધી ડીશો એણે વ્યવસ્થિત ગોઠવી ચોરી ચોરી એ નિખિલને જોઈ લેતી હતી. નાકની દાંડી પર ચશ્મા બરાબર ગોઠવી નિખિલ પણ એને જ તાકી રહ્યો હતો.

‘ચા….કે…કોફી…!?’ વસુએ નિખિલ તરફ નિહાળી પુછ્યું.

‘કં ઈ….પ…ણ…!!’ પછી એની માતા તરફ જોઈ એ બોલ્યો, ‘ચા ચાલશે…!’ જાણે માતાની આજ્ઞા ન લેતો હોય…!

વસુ ફરી રસોડામાં આવી.

-આનો કોઈ ફ્રેંડ ન હશે કે એની મા સાથે દોડી આવ્યો…!! ગેસ પર ચા મુકી એ પોતાના રૂમમાં જઈ પોતાની જાતને અરીસામાં નિરખી આવીઃ બધું બરાબર હતું !!

બેઠક ખંડમાં બાબુભાઈ નિખિલ સાથે વાતો કરી રહ્યા હતા, ‘બેંકમાં તમે ક્યા ડિપાર્ટમેંટમાં કામ કરો છો?’

‘હું લોનનું કરૂં છું…!! હાઉસિંગ લોન!!’ ડીશમાંથી ચવાણુનો ફાંકો મારતાં એ બોલ્યો, ‘અમારે ટાર્ગેટ કરતાં વધારે કામ થાય છે. આજે તો ઈંટરેસ્ટ રેઈટ પણ ઓછા છે અને લોકો હવે ઘર બાંધવા લેવા માટે લોન લેતા થઈ ગયા છે.’ ટેવ મુજબ એણે નાક પર ચશ્મા ઠેકાણે કર્યા.

‘હં…!!’ પછી તો ભાત ભાતની વાતો થઈ. બાબુભાઈએ એમની વાતો દોહરાવીઃ કાપડને ફેરીથી લઈને વિમલ..દિગ્જામ…રેમંડથી માંડીને લોર્ડસ એંડ ટેઈલર સુધીની વાત….

‘તમારે વસુ સાથે …!’ બાબુભાઈએ નિખિલને કહ્યું એવું હોય તો અંદરના રૂમમાં….

‘ના….ના..એવું કંઈ જરૂરી નથી !! ઈટ્સ ઓકે…!!’

‘તો પણ…!’ બાબુભાઈએ આગ્રહ કર્યો.

‘ના….ના….!!’ પોતાની માતા ગંગાબેન તરફ જોઈ નિખિલ બોલ્યો, ‘આમ પણ હવે અમો નીકળીએ…! સયાજીનો ટાઈમ પણ થઈ ગયો છે.’

‘જમીને જવાનું હતું…!’ કાંતાબેને ગંગાબેનને કહ્યું.

‘ના…ના….અને જુઓને જમવા કરતાં તો વધારે નાસ્તો કરી લીધો છે!! અમે હવે નીકળીએ!!’ ઉભાં થતાં ગંગાબેન બોલ્યા. નિખિલ પણ ઉભો થઈ ગયો.

બાબુભાઈએ કાંતાબેન તરફ ઈશારો કરી અંદરથી વસુને બોલાવવા કહ્યું. એટલામાં નિખિલ અને ગંગાબેન ઘરની બહાર નીકળી ગયા. એમની પાછળ પાછળ બાબુભાઈ પણ ઝેનની ચાવી લઈ બહાર આવ્યા.

‘તમે તો ન જ માનવાના…!! ચાલો, તમને સ્ટેશને ઉતારી દઉં…!!’

‘અમે રિક્ષામાં જતાં રહીશું…!’

‘અ…..રે….!! એમ તે કંઈ હોય….!! ઘરની ગાડી છે…!! હું તમને ઉતારી દઉં…!!’ ઝેનનો દરવાજો ખોલી એ બોલ્યા. નિખિલ-ગંગાબેન ઝડપથી ગાડીમાં ગોઠવાયા. બન્નેને બાબુભાઈ સ્ટેશને ઉતારી આવ્યા.

***** ***** ***** *****

અઠવાડિયા પછી નવસારીથી ફોન આવ્યોઃ નિખિલને વસુ પસંદ પડી હતી!!

બાબુભાઈ ખુશ હતા. હવે બધું ઝડપથી પતાવી દેવું પડશે. ધરમના કામમાં ઢીલ ન થાય…!! સગાં-વ્હાલાને ફોન થયા…!! એકાદ-બે ફેરા નવસારીના થયા. અ…ને શુભમુહર્ત જોઈ સગાંસંબંધીઓ અને મિત્રમંડળની હાજરીમાં સાકરપળાની આપલે થઈ!! ગોળ ધાણા વહેંચાયા…નિખિલ-વસુના વેવિશાળ થઈ ગયા અને વસુના ગ્રેજ્યુએટ થયા પછી લગ્નનું આયોજન કરવાનું નક્કી થયું!!

***** ***** ***** *****

વસુના મનને અજંપ હતો. વેવિશાળ પછી હકથી બે-ત્રણ વાર નિખિલ વલસાડ આવી ગયો.

નિખિલ… નિખિલ… નિખિલ… નિખિલ…!!

વસુએ કરેલ પતિની પરિકલ્પનામાં નિખિલ ક્યાંય ગોઠવાતો ન્હોતો.

-આની સાથે જીવન કેમ વિતાવાશે….!!

સળવળતી હતી વસુ…છટપટતી હતી…!! જયારે નિખિલ આવતો ત્યારે એ હસતું મ્હોં રાખી એની સાથે હરતી-ફરતી. તિથલના દરિયે પણ જઈ આવી. સાંઈબાબાના મંદિરે પણ જઈ આવી..!! પરંતુ બળતા રૂની માફક અંદર અંદર એ બળતી હતી જે બહારથી કોઈને દેખાતું ન્હોતું. બાબુભાઈ ખુશ હતા. કાંતાબેન પણ સમજતા હતા કે બધું રાગે પડી ગયું છે. નિખિલ તો વસુને મેળવીન ધન્ય ધન્ય થઈ ગયો હતો!! વસુને પોતાની જાત પર ગુસ્સો આવતો હતો.નિખિલ પર ગુસ્સો આવતો હતો. પપ્પા પર ગુસ્સો આવતો હતો. આખી દુનિયા પર ગુસ્સો આવતો હતો !!

જ્યારે નિખિલ એના ચહેરા પર પોતાનો ગોરો ઝુકાવી ઝુકાવી વાતો કરતો ત્યારે જાણે બગલો માછલી પકડવા તરાપ મારતો હોય એવું મહેસુસ થતું વસુને…!! એ જલ બિન મછલીની જેમ તરફડતી હતી…!! વળી વાત વાતમાં એની બા તો આવી જ જાય…!! બા આમ કરે ને બા તેમ કરે…!! બાને આવું બહુ ગમે…!! બાને આવું તો બિલકુલ જ ન ગમે…!! અરે…ભાઈ…!! કોઈ તારી વાત કર…!! તારા શોખની વાત કર…!! તારા દોસ્તની વાત કર…!! આ શું…!! બા…બા…બા… બોલું હું તો અક્ષર પહેલો બા…બા…બા…ની કવિતા જ ગાયા કરે છે…!! પણ શું થાય…!! બા…બા…બા…ની કવિતા એણે સાંભળવી જ પડતી અને ભવિષ્યમાં ગાવી પણ પડશે…!!

***** ***** ***** *****

‘કેમ અલી…!! મજા આવે છે ને તારા માટીડા સાથે…!?’ કોલેજના કોમન રૂમમાં એની ખાસ સખી ગુલશન સાથે વસુ બેઠી હતી, ‘કેમ આવી વાસી કમરક જેવી કરમાઈ ચાલી ??’ એનાં ટીખળી સ્વભાવ મુજબ એ હસતી હતી, ‘તારો લંબુ તને બહુ યાદ આવતો લાગે….!!’

‘ગુ….લ્લુ…!!’ ભારેખમ નિઃસાસો નાંખી વસુ બોલી, ‘તને આમાં સમજ ન પડે…!!’

‘તો..ઓ…પછી તું પાડ!! તને તારા રિતિક રોશને શું સમજ પાડી…!! કંઈ સાધન બાધન વાપરજે…!! નહિંતર લગન પહેલાં જ ઊંવા ઊંવા આવી જશે…!!’ હસીને ગુલુ બોલી.

‘ચુપ કર…!!બક બક ન કર…!! એવું કંઈ નથી…!!’ વસુની આંખમાં પાણી આવી ગયા. હસવાને બદલે ગમગીન થઈ ગઈ વસુ…!! એને આમ ગમગીન થઈ જતાં ગુલ પણ હસતાં હસતાં એક્દમ અટકી ગઈ…!!એને લાગ્યું કે દાળમાં જરૂર કંઈ કાળું છે…!! વસુનો હાથ પ્રેમથી પકડી ગુલ બોલી, ‘શું વાત છે…!! મને ન કહેવસ…!!’ વસુની આંખમાં આંખ પરોવી એ બોલી.

વસુએ એનું દિલ ખોલી નાંખ્યુ. એ જ તો એક હતી. એના દિલની વાત સમજવા વાળી…!! સાંભળનારી…!! બાકી બધા તો નિખિલ…નિખિલનો જાપ જપતા હતા…!!! સો વાતનો એક જ સાર હતોઃ વસુને નિખિલ જરાય પસંદ ન્હોતો…!! દીઠો ગમતો ન્હોતો…!! રડી પડી વસુ….!!

‘તો પછી ના પાડી દે…!! આમ ઠુંઠા આસુંએ રડવાથી કંઈ વળવાનું નથી. ગાંડી છે તું તો…!! સાવ પા..ગ…લ…!!’

‘મારી વાત કોણ સાંભળે…?? તને તો ખબર છે ને મારા પપ્પા…!! એ ક્યાં કોઈનું સાંભળે છે…!? માને છે…!?’ વસુએ ધીમેથી ડૂસકું ભર્યું, ‘એ તો મને મારી જ નાં…ખે…!!’

‘તો પછી મરી જા…!’ ચિઢાયને ગુલશન બોલી, ‘તમો માટીડાથી બીઢા કરો તો પછી એવું જ થવાનું…!’

એટલામાં જ બેલ પડ્યો એટલે બન્ને પોત પોતાના ક્લાસમાં ગયા…!!

***** ***** ***** *****

કાંતાબેન બાબુભાઈની રાહ જોઈ રહ્યા હતા. બાબુભાઈનો જમવાનો સમય થઈ ગયો હતો. જમતી વખતે એમને ગરમા-ગરમ ફૂલકાં રોટલી જોઈતી હતી. તવા પરથી સીધી થાળીમાં…!! એ બાર સાડાબારે ઘરે જમવા આવતા. જમ્યા પછી હીંચકા પર જ એકાદ કલાક વામકુક્ષી ફરમાવતા…!! પણ આજે એમને મોડું થઈ ગયું…!! કદાચ દુકાને ઘરાકી વધારે હશે…!! એ આવ્યા ત્યારે થોડાં ખિન્ન હોય એમ લાગ્યું એટલે સમય વર્તે સાવધાન સમજી કાંતાબેન મૌન રહ્યા…!!કાંતાબેને થાળી પીસરી.

‘ટ…પા…આ…આ…લ…!’ ટપાલી ટપાલ નાંખી ગયો.

કાંતાબેન આગળ જઈને ટપાલ લઈ આવ્યા. બે-ત્રણ પત્રો અને એક બંધ પરબિડીયું હતું. જમતા જમતા બાબુભાઈ એકદમ ઉભા થઈ ગયા અને કાંતાબેનના હાથમાંથી એ પરબિડીયું છીનવી લીધું. એ ખોલી અંદરનો પત્ર ઝડપથી બહાર કાઢ્યો અને વાંચ્યો.

‘સા…… એ…એ..એ…જ…!!’ બાબુભાઈ ગુસ્સે થઈ બોલ્યા…

‘શું છે…!!’ કાંતાબેન ડઘાય ગયા.

‘કોઈ આપણી પાછળ પડેલ છે…!’ પત્ર પર ઝડપથી ફરી નજર દોડાવી એ બોલ્યા, ‘કોઈ ફાચરું મારવા માંગે છે…!!’

‘શું ફાચરું…!!’ કાંતાબેનને કંઈ સમજ ન પડી.

‘લે વાંચ…!!’ પત્ર કાંતાબેનને આપતા એ બોલ્યા, ‘આવો જ કાગળ આજે દુકાને પણ આવેલ છે!!’

‘શ્રીમાન બાબુભાઈ,’ કાંતાબેને પત્ર વાંચવા માંડ્યો…, ‘તમને ચેતવવા માટે આ કાગળ લખેલ છે. તમારી છોકરીનું તમે જે ચોકઠું ગોઠવ્યું છે તે છોકરા નિખિલનું એની બેંકમાં જ કામ કરતી કેશિયર ભાવના ભાવસાર સાથે ચક્કર ચાલે છે. બન્ને બહુ આગળ વધી ગયેલ છે. તમે ચેતી જાઓ તો સારૂં ! ચેતતા નર સદા સુખી….લિખતિંગ આપનો શુભચિંતક.’ કાંતાબેને પત્ર વાંચ્યો અને એમને ચિંતા થઈ આવી…, ‘હવે…!?’

‘હવે શું….કંઈ નહિં…!! નાંખી દે…, કચરા ટોપલીમાં એ કાગળ…!!’ ગુસ્સાને માંડ માંડ કાબુમાં રાખ્યો બાબુભાઈએ…

ગરમા ગરમ રોટલી ભાણામાં આપતા કાંતાબેન બોલ્યા, ‘કોણ હશે…!!’

બાબુભાઈને કોળિયો ગળે ઉતરતો ન્હોતો.

‘આપણે તપાસ તો કરવી જ પડશે…!’ ગ્લાસમાં છાસ ભરતાં કાંતાબેન બોલ્યા, ‘એમને એમ તો કો…..ઈ…..’ એમણે વાક્ય અધુરું છોડ્યું.

બાબુભાઈ મૌન જ રહ્યા: કાંતાની વાત સાચી હતી.

‘તું વસુને વાત ન કરતી. એ પા….છી…’

‘ના….’ એમની વાત વચ્ચેથી કાપતા એ બોલ્યા, ‘વસુને તો વાત કરવી જ પડશે. કોઈ બીજા મારફતે એને ખબર તો પડશે તો ઓડનું ચોડ થઈ જશે!! એનાં કરતાં આપણે જ કરીશું…હું એને સમજાવીશ…!!’

‘હું તપાસ કરાવું છું !!’ જમતા જમતા અડધેથી બાબુભાઈ ઉભા થઈ ગયા.

‘અ….રે…રે…!! જમવાનું તો પુરું કરો….!!’

‘ખાક જમવાનું…!!’ ફોન કરીને એમણે મ્હેતાજીને દુકાનેથી ઘરે બોલાવી લીધા. મહેતાજી વરસોથી દુકાનમાં કામ કરતા હતા. દુકાનના ચોપડા ઉપરાંત સ્ટોક, ઓર્ડર, નફો-તોટો, એક નંબર-બે નંબરનું, ઉપરનુ-અંદરનું, બધું જ એ સંભાળતા હતા. બહુ જ વિશ્વાસુ હતા.

‘બો…લો, ભાઈ કેમ આમ અચાનક તેડાવ્યો…!?’ બાબુભાઈની બાજુમાં હીંચકા પર ગોઠવાતા મ્હેતાજી બોલ્યા, ‘કંઈ અરજંટ કામ આવી પડ્યું….!!’

‘હં….અં…અં…!!’ ગુસ્સો માંડ દબાવી ઊંડો શ્વાસ લઈ બાબુભાઈ બોલ્યા.

કાંતાબેને મ્હેતાજીને પાણીનો ગ્લાસ આપ્યો.

‘મ્હેતા…!! ગાડી લઈને તારે હમણા જ નવસારી જવાનું છે. દુધિયા તળાવ પર સ્ટેટ બેંકમાં…..!!’

‘આપણું કો…..ઈ….ખાતુ….!!’ મ્હેતાજીને નવાઈ લાગી.

બાબુભાઈ હસી પડ્યા, ‘અરે મ્હેતા…!! ત્યાં આપણે બહુ મોટ્ટું ખાતું ખોલાવી નાંખેલ છે. તને કંઈ ખબર નથી. તુ મારી વાત સાંભળ શાંતિથી. વચ્ચે ડબડબ ન કર….!! તું ત્યાં જા હમણાં જ ને તપાસ કર…કે…ત્યાં કોઈ ભાવના ભાવસાર કામ કરે છે કે કેમ…કેશિયર…!! સમજ્યો…??’

મ્હેતાજીને હજુ ય કંઈ ગડ બેસતી ન્હોતી… ‘ભા….વ….ના…ભા…વ…સા…ર ??’

‘હા…, ભાવના ભાવસાર!! અને એ કેવી છે એની માહિતી લઈ આવ અને જો સમજ કોઈને પણ જાણ થવી ન જોઈએ…શું સમજ્યો…!? જોઈએ તો તું અહિં જમી લે….!! અને જમીને ગાડી લઈને નીકળ…!!’

‘મેં તો મારૂં ટિફિન ખાઈ લીધું છે…હું નીકળું…!!’

મ્હેતાજી નીકળી ગયા. પંખાની સ્પિડ વધારવાનું કહી કાંતાબેનને કહી બાબુભાઈએ હીંચકા પર જ લંબાવ્યુ અને આંખો બંધ કરી. એમનો નિયમ હતો બપોરે વામકુક્ષીનો…!!

કોલેજથી વસુ આવી ગઈ. ટીવી ચાલુ કરી ધીમો અવાજ રાખી એ જમવા બેઠી. દરરોજ બપોરે આવતી સિરીયલો જોવાની એને મજા આવતી. જમ્યા પછી આડી-આવળી વાતો કરી કાંતાબેને વસુને પુછ્યું, ‘નિખિલકુમારનો ફોન નથી આવતો તારા પર…?!’

‘બે-ત્રણ દિવસથી નથી….કે….મ….?!’

‘એ આવવાના છે આ શનિવારે…?’મોટેભાગે શનિવારે નિખિલ વલસાડ આવતો.

‘મને શું ખબર…!! એ ક્યાં ફોન કરીને આવે છે…?!

‘જો, વસુ…દીકરા…!! એમણે કદી તને કંઈ વાત કરી છે કોઈ ભાવનાની…?!’

‘ભા…વ…ના…!!’ હવે વસુને કંટાળો આવવા માંડ્યો આવ્યો… ‘મમ્મી…મને સિરીયલ જોવા દે…!! તું ડિસ્ટર્બ ન કર….!!’

‘જો…સાંભળ!! આજે એક કાગળ આવેલ છે….નનામો…!! ઘરે અને દુકાને….!! એમાં….!!’

‘શું છે એમાં… ?!’ હવે વસુએ કાંતાબેન તરફ ધ્યાન આપ્યું.

‘એમાં લખેલ છે કે નિખિલકુમારનું ભાવના ભાવસાર નામની કોઈ છોકરી સાથે ચક્કર ચાલે છે. કાગળ નનામો છે પણ…..!!’

‘મને કાગળ આપ…!!’ વસુએ ટીવી બંધ કર્યું, ‘મમ્મી, ક્યાં છે એ કાગળ…?’

વસુએ કાગળ લીધો…વાંચ્યો…ઘડી વાળી પાછો આપી દીધો…!!

‘હ…વે…?’ એને અંદર અંદર આનંદ થયોઃ નિખિલનુ કોઈ લફરું હોય તો સારૂં !!! એની જાન છુટે…!! પણ એ માવળિયો કંઈ લફરું કરે એવું લાગતું તો નથી..!!

‘આપણે બ….ધી તપાસ તો કરાવી હતી પણ આ નવો ફણગો ફુટ્યો…!!’ સહેજ ચિંતાતુર થઈને કાંતાબેન બોલ્યા.

‘મ…મ્મી…ઈ…!’ વસુએ પણ એની ચિંતા પ્રદર્શિત કરી, ‘મને તો બહુ બીક લાગે છે!’

‘તા…રે…બીવાની જરૂર નથી…પણ તું….’ સહેજ અટકીને થુંક ગળીને કાંતાબેન બોલ્યા, ‘તું એની સાથે બહુ આગળ તો વધી નથી ગયેલને…?! તું સમજે છે ને કે હું શું કહેવા માંગુ છું…!!એની સાથે…’

‘મ….મ્મી…!!’ વસુ ચિઢાયને બોલી…, ‘એવું કંઈ નથી થયું…!!’

‘તો સા…રૂં….!!’ કાંતાબેનને રાહત થઈ, ‘જો… દીકરા હમણા સહેજ કાળજી રાખજે…!! એને બહુ ભાવ ન આપતી…!! તારા પપ્પા તપાસ કરાવે છે…ત્યાં સુધી કોઈને કંઈ પણ કહીશ નહિં…!!’

‘પ…ણ મમ્મી મને તો બહુ બીક લાગે છે….!!’

‘તને તારા પપ્પા પર વિશ્વાસ છે ને…!?એ કંઈ કાચું ન કાપે…!! શું સમજી…!?માટે તું તારે ચિંતા ન કર…!! સહુ સારાવાના થશે…!!’

સાંજે મહેતાજી સમાચાર લઈને આવી ગયા. હા ભાવના ભાવસાર કેશિયર હતી. ચબરાક હતી…!! ભાવનાને એ જોઈ આવ્યા…!! સુંદર હતી..દેખાવડી હતી….!!એની પાસેથી એઓ હજારના છુટા કરાવી આવ્યા હતા…!!!

***** ***** ***** *****

બાબુભાઈ બરાબર ગુંચવાય ગયા.

શું કરવું કંઈ સમજ પડતી ન્હોતી…!! પોતાની જાત પરથી જાણે વિશ્વાસ ઉઠી ગયો…!!

ત્રણ દિવસ પછી બીજો પત્ર આવ્યો…!! પહેલી વારની જેમ જ…દુકાને પણ અને ઘરે પણ…!!

શ્રીમાન બાબુભાઈ,

મારો એક પત્ર આપને મળ્યો હશે. નિખિલ અને ભાવના ભાવસાર હોળી-ધૂળેટીની રજાઓમાં આઠથી દશ માર્ચ દરમ્યાન સાપુતારા લેકવ્યુ હોટલમાં રૂમ નંબર દશમાં રંગરેલિયા કરી આવ્યા છે…!! હોળી ઉજવી આવ્યા છે…!! લીલા-લ્હેર કરી આવ્યા છે. એ આપની જાણ ખાતર…!! જો માણસ સમયસર ન ચેતે તો પછી એના પર એની ફેમિલિ પર ઘણી ઘણી વિતે…!! ચેતતા નર સદા સુખી…!!

આપનો સદાનો શુભ ચિંતક.

-તો વાત ઘણી આગળ વધી ગયેલ લાગે છે….!! બાબુભાઈએ વિચાર્યું. છતાં નનામા કાગળ પર ભરોસો પણ કેવી રીતે કરાય…!? એના પર વિશ્વાસ કેમ કરીને થાય….!?

-આ તપાસ તો કરવી જ પડશે…!!

-જો સાપુતારાવાળી વાત સાચી નીકળે તો…!!

-વિવાહ ફો…ક…!! ગધેડાની ડોકે સોનાની ઘંટડી ન બંધાય….!!

એમણે તપાસ કરવા માંડી: એ તારીખો દરમ્યાન હોળી-ધૂળેટી હતી…!! નિખિલ વલસાડ આવ્યો ન્હોતો…!! ત્રણ દિવસની રજા હતી. અરે..!! એક દિવસની રજા હોય…શનિ-રવિની તો પણ એ વલસાડ દોડી આવતો…! ત્યારે હોળી-ધૂળેટીની રજા હોવા છતાં એ વલસાડ કેમ ન આવ્યો…!?

એમણે બન્ને કાગળ સરખાવી જોયા…!! બન્ને નવસારીથે જ પોષ્ટ થયેલ હતા…!!બન્નેના અક્ષરો મળતા આવતા હતા…! કોઈએ અક્ષરો બદલવાની કોશિષ કર્યા વિના બન્ને પત્રો લખેલ હતા…!!

-કોણ હશે…!?

-કદાચ ભાવના ભાવસાર… જ પત્ર લખતી હશે…!!

-હવે આ સાપુતારાની વાત કેવી રીતે ચકાસવી….!?

-નિખિલને જ સીધી પુછી લેવી…!?

-ના…ના….એ કંઈ થોડું કહેવાનો કે એને ને ભાવનાને લફરૂં છે…!!

-તો….??

-પોલિસ…?? હા, પોલિસની મદદ જો મળે તો દૂધનું દૂધ અને પાણીનું પાણી થઈ જશે..!!

-મહેશ માંજરેકર…!! ઈન્સપેક્ટર…મહેશ માંજરેકર…!! એ બાબુભાઈને બરાબર ઓળખતા હતા…!! એમના કાયમી ઘરાક…!! યુનિફોર્મનું કાપડ પણ એમની દુકાનેથી જ જતું…!! એમને દાણો દાબી જોવામાં શું વાંધો છે….!? એમણે ફોન કરી જાણી લીધું કે ઈ. મહેશ માંજરેકર ઘરે જમવા જ ગયા હતા. એમણે ફોન કરી એમને મળવાનું નક્કી કર્યું…એ તુરત ઈંસપેક્ટરને ઘરે ગયા…!!મળ્યા…!! એમને માહિતગાર કર્યા…!!સમજાવ્યા…!! લેકવ્યુ હોટલ…માર્ચ આઠથી દશ…રૂમ નંબર દશ…!! ઈન્સપેક્ટરે તરત એમના ચક્રો ગતિમાન કર્યા…!! ફોનના ચકરડા ગુમાવ્યા…વાયરલેસ થયા…!! મોબાઈલ ફોન થયા….!!

-અને સાંજે તો માહિતી આવી પણ ગઈ…

-પત્રની વાત સાચી હતી !!

-નિખિલના નામે જ રૂમ બુક કરવામાં આવી હતી. તારીખ-રૂમ નંબર સાવ મળતા હતા…!! સરનામું નવસારીનું જ હતું પણ ખોટું લખાવેલ હતું…!! હિમંત તો જુઓ…મારા બે…ટાની…!!

-મને….!! બા…બુ…ભા…ઈ….કા…પ…ડિ….યાને બનાવવા નીકળ્યો હતો…!?

-બચ્ચુ, શૂન્યમાંથી સર્જન કર્યું છે આ બાબુભાઈએ…!! એમને એમ કંઈ નથી થયું એ…!!

સાંજેને સાંજે બાબુભાઈએ નવસારી નિખિલના પિતાને ફોન કરી કહી દીધું: અમને આ સબંધ મંજુર નથી…!! વિવાહ ફો….ક….!! બોલ્યું ચાલ્યું મા…ફ….!! સલામ-નમસ્તે….!! તમો તમારા રસ્તે…અમો અમારા રસ્તે…!! તમે વસુને ચઢાવેલ ઘરેણા મેં કુરિયર કરી દીધાં છે!! તમને કાલે મળી જશે..! અમારા તમારે મોકલવા હોય તો મોકલજો…!!

બિચારી વસુના માથા પરથી તો ભાર જ ઉતરી ગયો….!!

હા….શ….!! સાવ હળવી થઈ ગઈ એ…!!

***** ***** ***** *****

‘કેમ…અલી….!! આજે તો કંઈ બહુ ખુશ લાગે છે…ને..!!’ ગુલશન મળી વસુને કોલેજના કોમન રૂમમાં, ‘વસુ, કેમ થાય છે આજે બહુ હસુ હસુ…!! તારો લંબુસ આજે મરવા પડવાનો કે શું….!?’

સલામ-નમસ્તેનું ગીત ગાતી વસુ એકદમ અટકીને બોલી, ‘ગુ…ઉ…ઉ…લ્લુ ડાર્લિંગ…!! હવે ભુલી જા એ બગલાને….!! એ લંબુસને…લાં….બા નાક વાળાને….!!’

‘કેમ….કેમ…!? કંઈ થયું કે શું…?? કે પછી કંઈ ચક્કર ચાલે છે…સા….નું….!?’

-હવે ચમકવાનો વારો હતો વસુનો…!!એણે નિખિલના ચક્કરની વાત કોઈને કરી ન હતી…તો પછી આ ગુલશન શું બટાકા બાફતી હતી…!!

‘તને કોણે કહ્યું…?’

‘ખોદાયજીએ…!’ ઝડપથી ઉભા થઈ જતાં ગુલ બોલી.

‘બે…..સ….ગુલ…!’ ગુસ્સાથી એના બન્ને ખભા પર બે હાથ મુકી ખુરશી પર બળપુર્વક બેસાડતાં વસુ બોલી, ‘તને કોણે કહ્યું….કે…!’

‘…કે….તા…રો…ભાવિ ભરથાર….પંતગિયું છે…!! ભાવિ ભરથાર ભમરો છે….!! ભાવના ભાવસારની પાછળ પાછળ ભમતો ભમરો….!!’

‘ગુ….ઉ…ઉ…લ્લુ…!’ વસુની આંખો આશ્ચર્યથી પહોળી થઈ ગઈ: આ ગુલતો બધ્ધું જ જાણતી લાગે…!!

‘અ…રે…!! ગાં…ડી…!!’ હસતા હસતા ગુલ બોલી, ‘અરે…પગલી…!! તારો ગાં…ડિ….યો..!! આજે એ રડતો હશે તારા નામનું!’ હસવાનું માંડ માંડ રોકી એ બોલી, ‘બિ…ચ્ચા…રો…!! કૂટાઈ મર્યો…!! અ….ને સાંભળ હું જ તારી શુભચિંતક છું…!!’ ગુલ વસુના કાનમાં ધીમેથી બોલી, ‘એમ તે કંઈ અણગમતા માટીડા સાથે અદરાય જવાય…!?’

‘તું…??’ વસુને વિશ્વાસ પડતો ન્હોતો..

‘હા…. હું…!’ વસુને હાથ પકડી એને પ્રેમથી બેસાડતા ગુલશન મરકીને બોલી, ‘મેં જોઓયું કે તું ના પાડી શકવાની નથી અને તારા પપ્પાજી તને ભેરવી જ દેવાના હતા…!! મેં મારા જમશેદને તારી વાત કરી. તમો વાનિયા દિલ કરતાં દોલતનું વધારે વિચારો…!!’ જમશેદ ગુલનો મંગેતર હતો. એ નવસારી જ રહેતો હતો, ‘મારે તને ગમેતેમ કરીને બચાવવી હતી. અમે બન્ને એક દિવસે નવસારી સ્ટેટ બેંક પર ગયા. ત્યાં ભાવના ભાવસારને જોઈ…!! ભાવનાને ભેરવીને નિખિલનો શિકાર કરવાનો મને વિચાર આવ્યો. મેં એ જમશેદને જણાવ્યો તો એને પણ પસંદ પડી ગયો…!!’ ધીમું હસતા હસતા ગુલ બોલી, ‘ભાવનાને તો બિચારીને કંઈ ખબર નથી…!! અમે તો ભાવનાને ઓળખતા પણ નથી….!! પછી જમશેદે તારા બાવા…આઈ મીન તારા પપ્પાજીને કાગજ લખ્યા…હું લખું તો તું તો મારા અક્ષ્રરો ઓળખી જાય…!! દુકાને અને ઘરે લખવા માટે મેં જ કીઢેલું કે જેથી કાગજ મલે ને મલે જ….!! પછી હું અને જમશેદ હોળીની રજામાં સાપુતારા ગયા… !! તારા બબુચક નિખિલના નામે રૂમ રાખ્યો લેકવ્યુ હોટલમાં ને…મજા કરી ત્રણ દિવસ…!! તારા પપ્પાજીએ બધી તપાસ કરાવી ને પછી તો તારી જાન છુટી…!! જા….!! મજા…કર..થાય એટલી…!! ભુલી જા એ બિચારા લંબુસને….!!ને જલસા કર બિંદાસ થઈને…!! જિંદગીમાં એમ તે કંઈ ભેરવાઈ જવાઈ અણગમતા માટીડા સાથે….!! ને સમજ ગાં…ડી…!! હવે જે કંઈ કરશ તે સમજી વિચારીને કરશ..!!ને…જો…જે…પાછી કોઈની આગળ ભસી ન મરશ કે…..!!’

આભારવશ જોઈ જ રહી વસુ એની નટખટ સખીને…!!

(સમાપ્ત)

પોસ્ટ : સાભાર વોટ્સએપ.

મિ. વાર્ધક્ય

Standard

– યજ્ઞેશકુમાર રાજપુત

રત્નાએ ટિફિનબોક્ષ બંધ કર્યું, એટલામાં કોમ્પ્યુટરરૂમમાંથી આયશાનો અવાજ આવ્યો :
‘દાદી, હું મમા-પાપાને વિડિયોકોલ કરું છું, તમારે વાત કરવી હોય તો આવો….’
આયશાનો અવાજ સાંભળ્યો કે તરત જ રત્નાનાં ચહેરા પર ચમક આવી ગઈ ! તેણે ટિફિનબોક્ષ બાજુમાં મૂકી તરત જવાબ આપ્યો, ‘આવું છું…..’ અને સાડીમાં હાથ લૂછતાં લૂછતાં તે રસોડામાંથી ઝડપથી બહાર નીકળી ! રસોયણ કાનુ રત્નાને ઝડપથી બહાર નીકળતાં જોઈ ધીમું હસી.

‘વન’ વટાવી ચૂકેલી રત્ના એટલી વૃદ્ધ નહતી લાગતી, જેટલી તે હતી ! જે તે જમાનામાં લગ્ન માટે પોતાની પસંદગીને અવકાશ ન હતો, તેથી વડીલોનાં કહેવાથી માત્ર પંદર વર્ષની નાની ઉંમરે, સાત ચોપડી પાસ રત્નાએ જનક સાથે ઘર માંડેલું ! પણ જનક ન તો સારો પતિ બની શક્યો કે ન તો સારો પિતા ! ધંધામાં દેવું થઈ જતાં તેણે રત્ના અને નાનકડાં વિનોદને રેઢાં મૂકી આત્મહત્યા કરી ! દુષ્કાળમાં અધિક માસની જેમ મોં ફાડતી મુશ્કેલીઓની વચ્ચે રત્નાએ પોતાની કોઠાસૂઝથી ધંધા અને વિનોદ – બંનેને સાચવીને મોટાં કર્યાં હતાં ! દુનિયાદારીનાં પોતાનાં અનુભવોથી ઘણું શીખી ચૂકેલ રત્ના, એક ઠરેલ અને પરિવર્તનશીલ વ્યક્તિત્વ હતું ! તેનાં હોશિયાર દીકરા વિનોદે પોતાનો ધંધો હવે બીજા દેશોમાં પણ વિસ્તાર્યો હતો ! ભાગીદારની પુત્રી માનિકા સાથે પ્રેમલગ્ન કરીને ધંધાર્થે મોટેભાગે, તે કેનેડામાં જ રહેતો અને પૌત્રી આયશા, કૉલેજ કરવાની સાથે દાદી રત્નાએ શરૂ કરેલાં ‘મહિલા ઉત્કર્ષ ફાઉન્ડેશન’માં સ્લમ વિસ્તારની મહિલાઓનાં ઉત્કર્ષનું સામાજિક સેવાનું કામ પણ કરતી હતી !

રત્ના ઝડપથી આયશા પાસે કોમ્પ્યુટરરૂમમાં પહોંચી….
‘ગુડ ઈવનિંગ મા’ વિનોદ રત્નાને જોતાં જ બોલ્યો, ‘પાય લાગું છું…’
‘અહીં તો સવાર ક્યારનીયે થઈ ચૂકી છે, દીકરા !’ રત્નાએ કહ્યું. આ સાંભળીને આયશાએ હસતાં હસતાં કહ્યું, ‘ગુડ મોર્નિંગ પાપા, ગુડ મોર્નિંગ મમા.’
‘ઓહ… હું તો ભૂલી જ ગયો કે ઈન્ડિયામાં અત્યારે સવાર હોય !’ વિનોદે હસીને કહ્યું અને પૂછ્યું, ‘તમારી તબિયત કેમ છે, મા ? એન્ડ આયશા, હાઉ આર યુ ?’
‘વી આર ફાઈન પાપા. ડુ યુ નો ?…..’ આયશાએ એકસાઈટેડ થઈને કહ્યું, ‘એક ગુડ ન્યુઝ છે… દાદીનાં ‘મહિલા ઉત્કર્ષ ફાઉન્ડેશન’ને ગઈકાલે ગુજરાત સરકાર તરફથી શ્રેષ્ઠ સેવાભાવી સંસ્થા તરીકે જાહેર કરવામાં આવી છે !’
‘…..અને આયશા ઈન્ટર કૉલેજ ડાન્સ કોમ્પિટીશનમાં રનર્સ અપ બની છે !’ રત્નાએ ખુશ થતાં વિનોદ સામે જોઈને કહ્યું, ‘આપણી આયશા ઘણી હોંશિયાર દીકરી છે. કૉલેજમાં ભણવાની સાથે મંડળનાં કામમાં પણ મને ઘણી મદદ કરે છે.’

‘વાઉ મા, કોન્ગ્રેચ્યુલેશન્સ….’ વિનોદ ખુશ થતાં બોલ્યો, ‘એન્ડ આયશા, યુ’વ ડન અ ગ્રેટ જોબ…’ અને તેણે આયશા તરફ થમ્સઅપ કરી ફલાઈંગ કીસ કરી !
‘થેંક્સ પાપા.’ આયશાએ ખુશ થઈ હસતાં ચહેરે હાથ હલાવ્યો.
‘તમારી તબિયત કેમ છે, બેટા ? બિઝનેસ તો બરાબર ચાલે છે ને ?’ રત્નાએ પૂછ્યું.
‘મા, આપના આશીર્વાદથી જ તો અમે અહીં સુધી પહોંચી શક્યા છીએ.’ વિનોદે બાજુમાં બેઠેલ માનિકા સામે જોઈ કહ્યું.
‘આ વખતે તમે ઘણો સમય કેનેડામાં રહ્યા છો અને હવે તમારી સાથે આમ રોજ કોમ્પ્યુટરમાં વાત કરવી નથી ગમતી ! તમે ઘરે ક્યારે આવો છો ? મારે તમારી બંનેની રૂબરૂમાં થોડી અગત્યની વાત કરવી છે.’ રત્ના થોડી ભાવુક થતાં બોલી. હરહંમેશ પ્રેમને ઝંખતી રહેલી રત્નાનો પુત્રપ્રેમ સીમાડાઓ ઓળંગી વિનોદને સ્પર્શી રહ્યો હતો અને તેનાં મમતાથી ભીંજાતા શબ્દો વિનોદને ભોંકાઈ રહ્યા હતા ! તે કશું જ બોલી ન શક્યો. છેવટે માનિકાએ સહેજ થોથવાઈને જવાબ આપ્યો :
‘અંઅ…મમ્મી… અમે બહુ જલદી અહીંનું કામ પતાવીને ત્યાં આવી જઈશું.’
માનિકાનો ફોસલાવતો જવાબ સાંભળી રત્ના કંઈ જ ન બોલી ! થોડીવાર સુધી માની લાગણી અને દીકરાની લાચારી વચ્ચે મૂંગો સંવાદ રચાયો, અને રત્નાની આંખોનાં ખૂણા ભરાઈ ગયા ! અચાનક રત્નાએ હસતાં ચહેરે આયશાનાં માથે હાથ મૂકતાં કહ્યું, ‘હંઅઅ… જો કે હું અને આયશા અહીં ઘણાં ખુશ છીએ. તમે શાંતિથી ત્યાનું કામ પતાવીને આવો. મારે કોઈ ઉતાવળ નથી. આ તો જરા અમથું…..’ તે આગળ ન બોલી શકી અને આંખો લૂછવા લાગી ! થોડીવાર પછી સ્વસ્થ થઈ ગળું સાફ કરતાં બોલી, ‘અહીં તો અમે ભલાં ને અમારું મહિલા મંડળ ભલું !!… અને પાછું આ વર્ષે મંડળમાં થોડી વધારે મહિલાઓને જોડવી છે. જો બની શકે તો…. મંડળના વાર્ષિક કાર્યક્રમમાં હાજરી આપશો તો વધુ સારું રહેશે….’
‘અમે જરૂર આવીશું મા…’ વિનોદ હર્ષભેર બોલી ઊઠ્યો અને તેની વાતમાં માનિકાએ પણ સૂર પુરાવ્યો, ‘હા, મા… અમે જરૂર આવીશું.’

ડોરબેલ રણકી ઊઠી.
‘અંઅ… લાગે છે દરવાજે મંડળનાં ટિફિન લેવા કોઈ આવ્યું છે. મારે જવું પડશે.’ રત્નાએ વિનોદ અને માનિકા સામે જોયું અને તરત જ કોમ્પ્યુટરરૂમમાંથી બહાર નીકળી ગઈ ! રત્નાને આમ અચાનક જ નિરાશ થઈને જતાં જોઈ આયશાને થોડી નવાઈ લાગી ! રત્ના ગઈ કે તરત જ વિનોદે આયશાને પૂછ્યું :
‘આયશા, વોટ ઈઝ હેપનીંગ ? હમણાં હમણાંથી મા અમને ત્યાં આવવાનું ઘણું કહે છે. એવી તો કઈ અગત્યની વાત છે કે મા પર્સનલી કહેવા માંગે છે ?’
આયશાએ વિનોદ તરફ જોયું અને ધીમેથી તેનાં ચહેરા પર હાસ્ય રેલાયું, ‘પાપા, હજુ એક ગુડ ન્યૂઝ આપું ?…’ અને આયશાએ એકદમ એક્સાઈટેડ થઈને કહ્યું, ‘દાદી ઈઝ ઈન લવ પાપા… દાદી ઈઝ ઈન લવ…!!’ … અને વિનોદનું મોં ખુલ્લું રહી ગયું ! તેણે આશ્ચર્યથી માનિકા સામે જોયું અને બંનેએ એકસાથે આયશાને જોરથી પૂછ્યું : ‘વ્હોટ…?’
આયશાએ પૂરા વિશ્વાસથી કહ્યું, ‘યસ પાપા… દાદી હેઝ ફૉલન ઈન લવ !’
‘મા ને….’ વિનોદ થોડો ખચકાયો. તેણે મીઠી મૂંઝવણ સાથે પૂછ્યું, ‘મા ને લવ થઈ ગયો છે ? બટ…હાઉ ?’
‘…એન્ડ વિથ હૂમ ?’ માનિકાએ પણ એક્સાઈટેડ થઈને પૂછ્યું.
‘મિ. વાર્ધક્ય !’ આયશાએ કહ્યું, ‘મિ. વાર્ધક્ય નામ છે… કદાચ એ પણ દાદીની જેમ એકલાં જ છે, અને હમઉમ્ર પણ લાગે છે ! દાદી એમની સાથે રોજ ચેટ કરે છે, અને એ પણ રાતે… એકલાં….’ આયશા અત્યંત તોફાની શબ્દો સાથે બોલી ! આ સાંભળી વિનોદ અને માનિકાને વધુ આશ્ચર્ય થયું ! તેમણે હસતાં હસતાં કહ્યું, ‘વેલ… એટલે કે…. મા હવે મીંગલ થવા માંગે છે, રાઈટ ?’
જવાબમાં આયશાએ હસતાં હસતાં કહ્યું : ‘…મે બી !’
‘અંઅ…આયશા… લુક….’ માનિકાએ રસ દાખવ્યો, ‘તું રત્નામા અને મિ.વાર્ધક્યની મીટીંગ ગોઠવને ! રત્નામા મિ. વાર્ધક્યની સાથે જો ખરેખર ઈન્ટરેસ્ટેડ હોય તો….’ માનિકા અટકી, અને વિનોદ સામે જોઈને પૂછ્યું, ‘…વ્હોટ ડુ યુ સે, વિનોદ ?’
‘હુ એમ આઈ ટુ સે સમથિંગ અબાઉટ ધીસ મેટર, માનિકા ?…. આઈ મીન….’ વિનોદ મૂંઝાયો અને આયશા તરફ જોઈ થોડી વાર પછી કહ્યું, ‘ગો અહેડ…. આઈ’મ રેડી.’
‘ઓ.કે. ધેન….’ આયશા ખુશ થઈ ગઈ, ‘આઈ’લ એરેન્જ ધ મીટીંગ સૂન !’
****

‘મિ. વાર્ધક્ય, આજે ફરી વિનોદને મેં અહીં આવવાનું કહ્યું, જો કે હું જાણું છું કે તેઓ અહીં નહીં જ આવી શકે !’ રત્ના મિ. વાર્ધક્ય સાથે મોડીરાતે કોમ્પ્યુટર પર વોઈસકોલ કરી રહી હતી, ‘હું જ એવી અભાગી છું કે… યુવાનીમાં પતિને ખોયો, અને ઘડપણમાં પુત્રને ખોઈ રહી છું ! મહિનાઓ વીત્યા… છતાં વિનોદ અહીં આવવાનું નામ પણ લેતો નથી !’
‘….પણ તમે ઘડપણ વિશે આવું ઘસાતું શા માટે બોલો છો ?’
રત્નાએ મિ.વાર્ધક્ય સામે હૃદય ખોલ્યું, ‘શું કરું મિ.વાર્ધક્ય ? યુવાનીના સંઘર્ષકાળમાં પણ આવો વલોપાત નથી થતો, જેવો અત્યારે થાય છે ! વય વધવાની સાથે એકલતા પણ વધતી જાય છે, એટલે નિરાશ થઈ જવાય છે.’
‘તમારે એ યાદ રાખવું જોઈએ કે વધતી જતી વય એ કોઈ આફત નથી, પણ અનુભવોનું ઉચ્ચતમ એવરેસ્ટ છે ! એ એક એવી કલા છે કે જે ઘડપણમાં પણ હૃદયને યુવાન રાખે છે, અને આ કલા દરેક વૃદ્ધોએ જાતે જ શીખી લેવી જોઈએ. આપણું ઘડપણ વ્યથા, વેદના અને વલોપાતમાં જ પૂર્ણ થાય એ જરૂરી નથી, પણ જરૂરી એ છે કે આપણા બાળકોએ કરેલા નિર્ણયો પર આપણે કેટલો વિશ્વાસ મૂકીએ છીએ ?’ રાતની એકલતા અને સન્નાટામાં મિ. વાર્ધક્યનો ઘેરો અવાજ જાણે રત્નાને પરિવર્તિત કરી રહ્યો હતો…. બદલી રહ્યો હતો !… રત્ના વિચારમાં પડી ગઈ !
‘આખી જિંદગી એકલતા દૂર કરવા હું હંમેશા કોઈકને ઝંખતી રહી છું, મિ. વાર્ધક્ય ! મારા પતિને, પુત્રને અને…’ રત્ના ચૂપ થઈ ગઈ… થોડીવાર પછી તે બોલી, ‘બધી રીતે સુખ મળ્યું હોવા છતાં પણ એમ લાગે છે કે જાણે હવે હૃદય કોઈક અંગત હોય એને ઝંખી રહ્યું છે !’

થોડીવાર રૂમમાં શાંતિ છવાઈ રહી ! પછી….
‘રત્નાજી, શું હું તમારો અંગત મિત્ર બની શકું ?’
….અને રત્ના ચૂપ થઈ ગઈ ! તેનું હૃદય ભરાઈ ગયું. આંખો ભીંજાઈ અને આંસુ ગાલવાટે થઈ વહી રહ્યા.
‘મિ. વાર્ધક્ય ! એકમાત્ર તમેજ તો છો કે જેણે મને છેલ્લા છ મહિનાથી સંભાળી છે, સમજાવી છે….’ તેનો અવાજ રૂંધાઈ ગયો, છતાં પણ તે હૃદયથી બોલતી રહી, ‘…એક સાચા મિત્ર બનીને આજ સુધી મને જેણે સાચવી છે, બદલી છે…. એ તમે જ તો મારા અંગત છો, મિ. વાર્ધક્ય !’ … અને રૂમમાં ફરીથી શાંતિ છવાઈ ગઈ !
‘દાદી….’ આયશાએ રત્નાનાં ખભા પર હાથ મૂક્યો અને કહ્યું, ‘શું આપણે વાર્ધક્ય અંકલને મળી શકીએ ?’
*****

નવરંગપુરાની એક જાણીતી કોફીશોપમાં રત્ના અને આયશા, મિ. વાર્ધક્યની રાહ જોતા બેઠાં હતા. અડધો કલાક વીતી ચૂક્યો હોવા છતાંપણ મિ. વાર્ધક્ય ક્યાંય દેખાતાં ન હતા ! વેઈટર ત્રીજી વખત ઓર્ડર લેવા આવ્યો, તેથી આયશાએ ઓર્ડર આપ્યો, ‘ટુ કોલ્ડ કોફી…’
‘ઓ.કે. મે’મ….’ વેઈટર જતો રહ્યો અને આયશાએ રત્ના સામે જોઈ પૂછ્યું, ‘દાદી, એક વાત પૂછું ? તમે વાર્ધક્ય અંકલને જોયા છે ખરા ?’
રત્નાએ નકારમાં માથું હલાવ્યું, ‘ના.’
આયશાને આશ્ચર્ય થયું, પણ તે કશું ન બોલી અને આજુબાજુ જોવા લાગી. થોડીવાર પછી તેણે ફરી પૂછ્યું, ‘દાદી, મને એક વાત કહેશો ? તમારી અને વાર્ધક્ય અંકલની મિત્રતા કેવી રીતે થઈ ? આઈ મીન… એકબીજાને જોયાં વગર ?’
આયશાની આતુરતાથી રત્નાનાં ચહેરા પર હળવું સ્મિત ફરકી ગયું ! તેણે કહ્યું, ‘અમારી મૈત્રી આજના જેવી થોડી હોય, દીકરી ? અમારી મિત્રતા તો બસ… થઈ ગઈ ! મિ. વાર્ધક્યએ મારી સાથે વાત કરવાની ઈચ્છા દર્શાવી અને અમે ઘણી બધી, કલાકો સુધી વાતો કરતાં થઈ ગયા…! મિ. વાર્ધક્ય પોતાની વાતોથી મારી એકલતા, નિરાશા બધું જ ભુલાવી દેતાં. ઘડપણમાં કેમ જિવાય, એ એમણે મને શીખવ્યું ! એક વાત કહું દીકરી ?’ રત્નાએ આયશા તરફ જોઈ ભાવથી કહ્યું, ‘તારો ખૂબ ખૂબ આભાર, કે તેં મને કોમ્પ્યુટર શીખવાડ્યું… જેના કારણે હું મિ.વાર્ધક્ય જેવાં દોસ્તને મળી શકી !’

આયશાને રત્નાદાદીની આંખોમાં નિર્દોષ મિત્રપ્રેમ દેખાઈ રહ્યો હતો ! થોડીવાર પછી તેણે ચહેરા પર સ્મિત કરી કહ્યું, ‘યૂ નો દાદી, થોડીજ વારમાં આપણે વાર્ધક્ય અંકલને મળવાના છીએ…. હું તો ઘણી એકસાઈટ છું, તમને કશું નથી થતું ?’
રત્નાએ આયશા સામે જોઈ શાંતિથી જવાબ આપ્યો, ‘ના, મને એવું કશું પણ નથી થતું. પણ ડર લાગે છે કે….’ રત્ના અટકી અને થોડી નિરાશાથી કહ્યું, ‘….એ નહિ આવે તો ?’
‘દાદી, મને લાગે છે કે…..’ આયશાએ એક વૃદ્ધઅંકલને પોતાની તરફ આવતા જોઈ કહ્યું, ‘વાર્ધક્ય અંકલ આવી ચૂક્યા છે !’ રત્નાએ તરત જ, આયશા જે તરફ તાકી રહી હતી, તે તરફ જોયું. સપ્રમાણ બાંધાવાળું શરીર, તદ્દન કલીનશેવ તથા ઉંમરને અનુરૂપ ગોગલ્સ અને લાઈટ રેડ કલરનું ચેક્સવાળું ઈન કરેલું શર્ટ પહેરી પાંસઠેક વર્ષની એક પ્રભાવશાળી વૃદ્ધ વ્યક્તિ સ્ફૂર્તિલી ચાલે તેમના તરફ આવી રહી હતી ! ‘શું આ જ મિ. વાર્ધક્ય હશે ?’ રત્નાનું અંતરમન પૂછી રહ્યું….. પણ ના ! એ વ્યક્તિ તો સડસડાટ તેમની બાજુમાંથી નીકળી ગઈ… આયશા અને રત્ના તેમને જતાં જોઈ રહ્યા !

‘સ્ક્યૂઝ મી, શું આપ જ રત્ના આંટી છો ?…..’ અચાનક જ કોઈનો અવાજ સાંભળી રત્ના અને આયશાએ તે તરફ જોયું. એક હેન્ડસમ યુવાન, ચહેરા પર સ્મિત સાથે, તેમને પૂછી રહ્યો હતો. રત્ના તે યુવાનની સામે પ્રશ્નાર્થ નજરે જોઈ રહી. આયશાએ પૂછ્યું :
‘તમે કોણ ?’
‘જી. મારું નામ વિવાન છે.’ તે યુવાને પોતાનું નામ જણાવી દૂર ઈશારો કરતાં કહ્યું, ‘એક વૃદ્ધ અંકલ મને ત્યાં મળ્યા, એમણે આ કવર તમને આપવા કહ્યું છે.’ તેણે ખિસ્સામાંથી એક કવર કાઢી સામે ધર્યું. રત્ના વિવાને બતાવેલી જગ્યા તરફ મિ.વાર્ધક્યને શોધવા લાગી. આયશાએ વિવાને ધરેલું કવર હાથમાં લીધું. કવર પર લખ્યું હતું, ‘મારી અંગત મિત્ર, રત્નાજી માટે….’
‘….અને આ કવર તમારા માટે છે !’ વિવાને બીજું કવર આયશા તરફ ધર્યું. આયશા વિવાન સામે જોઈ રહી. તેણે બીજું કવર હાથમાં લીધું. તેની પર લખ્યું હતું : ‘જસ્ટ ફોર, આયશા…’
‘બાય…. સી યુ સૂન..’ આટલું બોલતાંની સાથે જ બીજી જ પળે વિવાન નામનો હેન્ડસમ યુવાન આયશાની નજરોથી અદશ્ય થઈ ગયો. વેઈટર આવ્યો અને બે કોલ્ડ કોફી ટેબલ પર સર્વ કરી જતો રહ્યો. રત્નાએ સજળ આંખોથી આયશા તરફ જોયું. પછી ધીમેથી કવર હાથમાં લીધું અને વાંચ્યું, ‘મારી અંગત મિત્ર, રત્નાજી માટે…’ થોડીવાર પછી તેણે એ કવરમાંથી કાગળ કાઢ્યો…. તેમાં લખ્યું હતું….

પ્રિય મિત્ર રત્નાજી,

છે વાર્ધક્ય એક અહેસાસ, નથી એ કોઈ વ્યક્તિ જીવંત,
રોજ મળીશું, રોજ બોલીશું, જ્યારે દુઃખ આવી પડે અનંત !

એકલતા છે રત્ના માંહી; વ્યથા, વેદના અને વલોપાત,
યુવાન મન, યુવાન હૃદય, એને જ શોધી કાઢો તમે આજ !

વાર્ધક્ય કોણ છે ?….શું છે ? ક્યાંય ન શોધવા જશો ફરી,
વાર્ધક્ય એટલે જ છે વૃદ્ધત્વ, મળીશું આપણે વારે ઘડી !

આપનો અંગત મિત્ર,
મિ. વાર્ધક્ય.

બીજી તરફ આયશા પોતાના કવરમાંથી કાગળ કાઢી વાંચી રહી હતી.

‘આયશા,

મારું નામ વિવાન છે. ઈન્ટર કૉલેજ ડાન્સ કોમ્પિટિશનમાં તમને પહેલીવાર જોયા. અને બસ જોતો જ રહી ગયો ! તમારા જેવી સુંદર યુવતી મેં ક્યારેય જોઈ નથી અને હવે જોવા પણ માંગતો નથી ! મારી ઈચ્છા આ ઓળખાણને પ્રેમમાં ફેરવવાની છે, અને બની શકે તો પરિણયમાં પણ ! હજુ વાતો તો ઘણી કહેવી છે… પણ હવે જો કરીશું તો રૂબરૂ જ. કારણ કે સમય અને સ્થળની નજાકતને જોતાં અત્યારે કહેવું અયોગ્ય રહેશે. બીજી અગત્યની વાત એ છે કે રત્ના આંટીનાં અંગતમિત્ર મિ.વાર્ધક્ય ક્યારેય તેમની સામે નહિ આવે. કારણ કે આ ત્રેવીસ વર્ષનો વિવાન જ મિ.વાર્ધક્ય છે, અને મિ.વાર્ધક્યને રત્ના આંટીના સાચા મિત્ર જ બની રહેવું વધુ પસંદ છે !

આયશાનાં પ્રેમને પામવા ઈચ્છુક
વિવાન.

( સમાપ્ત )