Category Archives: Literature

ચિંતન – અસ્તાંચળ ની છેલ્લી જ્યોત

Standard

ચિંતન

અસ્તાંચળ ની છેલ્લી જ્યોત

– જે આચરણ માં ચીલો ચાતરી જાય એ આડંબર નો સહારો લે બાકી મર્યાદા,કુળ-ગૌત્ર પરંપરાઓ ની સીમા માં રહિને અનુશાસન યુક્ત જીવન જીવતા હોય એને ખોટો ભભકો કરવાની જરૂર નથી પડતી.
આ તો માદેવો મર્યો અને ભવાઈ ભાંગી એના જેવું થયું.પરિવર્તન અને વિકાસ ની રાહે મળેલ સ્વાતંત્ર્યમાં સ્વચ્છંદી બનેલ પ્રજા રિવાજો અને પરંપરા તો દુર નૈતિકતા પણ ગુમાવી ચુકી છે.
પૂર્વજો બલિદાની થઈને જે વિશેષણો,પદ કે કિર્તી પામ્યા વર્તમાન પેઢી પ્રસાર માધ્યમ માં એ જ કીર્તિ ના નામે ગોરખધંધા કરે છે અને જે શૈશુદ્ધ જીવન જીવે છે એ આવી આછકલાઈ અને ભભકા થી દુર રહિ તેમનું નૈતિક કર્તવ્ય કરે છે પણ એવા લોકો ની નોંધ નથી લેવાતી કારણ કે એમને આડંબર અને ભભકો કરતા નથી આવડતું.
વ્યથા વકરી ને બંડ પોકારે અને વેદના સખે સુવા નથી દેતી ત્યારે અડધી રાત્રે ઉઠી શાબ્દિક અભિવ્યક્તિ ના શિશુ પ્રયત્નો કરવા પડે છે.
પરિવર્તન અને વિકાસ ની રાહે નીકળેલો સમાજ છેલ્લી અણી એ પહોંચ્યો છે અસ્તાંચળ પર રાજપુતાઈ ની છેલ્લી જ્યોત ઝબકી રહી છે બાકી સમાજ સુધારણા ના નામે મુળ વિસરાઈ રહ્યું છે પેલા જે કાર્ય નિષેધ હતા અત્યારે એ કાર્યો સહજ બન્યા છે.એક મર્યાદા ની સીમા માં રહીને વધુ સ્પસ્ટિકરણ ન થઈ શકે પણ એટલી વાત સૌ એ ધ્યાન માં લેવી કે બાહ્ય,આર્થિક કે ભૌતિક રીતે ભલે સમાજ ખુબ મજબૂત બન્યો હોય પણ આંતરિક દુષણો ના કારણે અંદર થી ખોખલો બની રહ્યો છે.
વાતાવરણ નો વિકાર નો ગમે તેવા શીલવાન વ્યક્તિ ને પણ ક્ષણવાર માટે અસર કરી જાય છે માટે વધુ સ્વાતંત્ર્ય મળવાથી વાતાવરણ નો વિકાર અસર કરવાનો જ છે.આજની પેઢી માં એવો સંયમ નથી કે એ વિપરિત સંજોગો માં પણ સ્વયં પર કાબુ રાખી ધીરજ ધારણ કરી શકે એટલે દુષિત વાતાવરણ ના વધુ સંપર્ક માં રહેવાથી માનસ માં વિકાર આવવાનો જ છે. જેવી રીતે કોઈ વ્યક્તિ એ ઉપવાસ કર્યો હોય અને એની નઝર ની સામે સતત મિષ્ટાન્ન રાખવામાં આવે તો ક્યારેક એ સંયમ ગુમાવી મિષ્ટાન્ન જમી લેશે,કારણ કે એના શરીર ની જરૂરિયાત છે અને મિષ્ટાન્ન એની સામે છે.જરૂરિયાત માણસ ને મજબુર બનાવે છે. પણ જો એ વ્યક્તિ ની સામે મિષ્ટાન્ન જ ન હોય તો….? તો એ પોતાના મન ને મનાવી થોડો સંયમ રાખી ઉપવાસ પૂર્ણ કરી શકશે.(આડકતરી રીતે ચોખવટ નો પ્રયત્ન છે,વિવેકબુદ્ધિ થી સમજવું).સમાજ નો પુનઃઉદ્ધાર કરવા માટે અધ્યાત્મ માર્ગ જવું જરૂરી છે,જે શિવ અને શક્તિ એ રાજપુતો ને અભયતા બક્ષી અને ધરાતલ ના સ્વામી બનાવ્યા એ જ શિવ અને શક્તિ ના સાનિધ્ય અને સાત્વિક ઉપાસના વડે જ અસ્તાંચળ ની છેલ્લી જ્યોત માં દિવેલ પુરાશે અને તે પુનઃપ્રકાશી ઉઠશે.
ક્ષાત્રજ્યોતિ ઝળહળે સંયમ થકી સંસાર માં.
ભાવ સમજી શકે અને ઊંડાણ માપી શકે એ સૌ ને વંદન.

– જામોત્તર ધ્રુવરાજજી જાખોત્રા(શાશ્વત)

।। જગત જનની જગદંબા આદ્યશક્તિ માઁ ભગવતી ના ચરણો માં કોટી કોટી વંદન ।।

।। જય માતાજી ।। ।। જય ક્ષાત્રધર્મ ।।

Advertisements

“વીરડાનાં વરદાન”

Standard

🌸 “વીરડાનાં વરદાન” 🌸

પ્રસંગસ્થાન : ભટ્ટવદર, જાફરાબાદ (અમરેલી)

ભટ્ટવદર ગામ એટલે દાદા ખાચર નું સાસરું અને એમના જ લગ્ન સમય નો આ પ્રસંગ છે. બધા ન્યાતીલાઓ ભટ્ટવદર આયા અને કહે, “તમે સમાચાર મોકલ્યા એટલે આયા છીએ. સાંભળ્યું છે કે ગઢપૂર થી શ્રીજી મહારાજ આવી રયા છે. અને તમે દીકરીબાનાં લગન લખી દેવાનાં છો. ઈ સાચી વાત ?”

“હા ભાઇ ! દીકરી જસુબાને, ગઢપૂરમાં દાદા ખાચરને દીધાં, એટલે ન્યાત ના રિવાજે વેવાઇ લગન લેવા પોતે આવતા હોય છે. પણ આપણે ત્યાં તો વેવાઇને બદલે શ્રીજી મહારાજ પોતે આવી રયા છે ! ધન્ય ભાગ્ય આપણાં…!’‘

“એમાં તો કાંઇ જ ખોટું નથી, આપા નાગપાલ ! પણ પાણીનું શું કરીશું ? આપણું ભટ્ટવદર તો ખારાપાટનું ગામ ! તળમાં મીઠાં પાણીનો છાંટો ય નથી ! તો તમો, જાનને પાણી કઇ રીતે પાશો ? એકલાં માણસ હોય તો પહોચી ય વળાય ! પણ જાનમાં તો ગાડાનાં બળદો, ઘોડા, ઊંટ અને હાથી પણ આવશી ! ઓછામાં ઓછાં પાંચસો જેટલા તો પશુઓ જ હશે. આટલાં બધાં જાનવરોને પાણી પાવાની વાત, હથેળીનો ગોળ નથી હો, આપા !”

અને વાત ને લઈને સૌવ મૂંઝાઇ ગયા. ત્યાં સમજદાર માણસે સમાધાન દેખાડ્યું, “આપા ! આપણે એમ કરીએ કે, લગન આપણે રૂડી રીતે લખી દઇએ. અને પછી મહારાજ પાસે પાણીનો પ્રશ્ન મૂકવો કે, અમારી આ મૂંઝવણનો ઉકેલ આપ જ કરી આપો. આખી જાનને, અમે પરંપરા મુજબ બધી અને સરસ રીતે સાચવશું. સાત પકવાન ય જમાડીશું. પણ મહારાજ ! પાણી માટે નું કાઈંક કરો !.

વાહ વાહ સાથે બેઠક માં આ સમાધાન ને સૌવે વધાવી લીધું. “ભારે રસ્તો કાઢ્યો, તમે તો ! પાણી જેવી ચીજ માંગવામાં કોઈ જ વાંધો નથી.”

મળસ્કે મહારાજને તેડવા માટે શણગારેલા બળદવાળા ચાર ગાડાં સામે મોકલ્યાં. અને .વાજતે ગાજતે શ્રીજી મહારાજ ભટ્ટવદર પધાર્યા. શુભ ચોઘડિયે લગન લખવા માટે બાજોઠ ઢળાયા. ગોર મહારાજ પણ આવી ગયા. અને કાઠી રિવાજ પ્રમાણે ઓસરીમાં દાયરો ભરાયો. નિર્વિધ્ને લગ્ન ય લખાઇ ગયાં. પણ ઈ વખતે ત્યાં પાણીની વાત કરવા કોઇની હિંમત જ નો થઈ. સૌ મૂંઝાતા રયા કે, રજૂઆત કેવી રીતે કરીએ ?

પણ શ્રીજી મહારાજ સૌની મૂંઝવણ પામી ગયા અને સામે થી કીધું “બોલો દરબાર ! અમારા માટે કાંઇ કામકાજ હોય, તો ખુશી થી જણાવો ! તમે અમારા વેવાઇ થાવ છો. અમારે તમને બધી રીતે ઉપયોગી થવું જોઇએ..!”

દરબાર કહે, “મહારાજ ! આપને બીજું તો શું કામકાજ સોંપવાનું હોય ? આપ જેવા મહાન પુરુષનાં પગલાં, અમારે આંગણે થયાં છે. ઇ જ અમારા ધનભાગ્ય. પણ બીજી બૌવ જ નાની એક મૂંઝવણ છે. કહેતાં જીવ જ નથી હાલતો..”

મહારાજ કહે, “પણ જણાવો તો ખરાં, શાની મૂંઝવણ છે?”

દરબાર કહે, “મહારાજ ! અમારો આ આખો વિસ્તાર ખારાપાટનો છે. જાફરાબાદનો દરિયો નજીક હોવાથી અમારી ધરતી માં ખારાસ ઊંડે સુધી પછી ગઈ છે. અમારા ગામમાં મીઠું પાણી ક્યાય પણ નથી. બીજું તો બધુ ઠીક. પણ, પાણી વિના અમે શું કરી શકીશું ?”

મલકાઇ ને મહારાજ કહે, “અચ્છા, તો મુંજવણ પાણીની છે. એમ ને ? તો પાણી, અમે લેતા આવીશું..!”

દરબાર કહે, “અરે, પણ મહારાજ ! જાન કેવી રીતે, પાણી લઇને આવે ? અને લેતા આવે, તો કાંઇ સારું લાગે ? અમારી કેટલી ટીકા થાય.”

અને મહારાજ ગભીર થઈને કહે, “એવું ના હોય. તમારી ટીકા તો ત્યારે થાય કે, ભોજન અમે લઇને આવીએ ! આમાં ટીકા શાની થાય ? કોઈ જાતરાએ જાય ત્યારે પાણી સાથે લઈને જતાં જ હોય છે ને !’

દરબાર કહે, “પણ મહારાજ ! છેક ગઢપુર થી અંહિયા સુધી પાણી કેવી રીતે આવશે ?”

‘તમે આની ચિંતા નઈ કરો’ એમ કહીને મહારાજ લગ્નોતરી લઇને ગઢડે પહોચ્યા. અને દાદા ખાચર ના લગ્નોત્સવ નિમિત્તે ત્રણ દિવસ પહેલા ગઢડા થી ભટ્ટવદર જવા રવાના થઈ.

વિસામો, ભોજન અને રાતમુકામ કરતાં ત્રીજા દિવસ ની વહેલી સવારે ભટ્ટવદર પહોચ્યા. એ વખતે મોંડ સાઇઠેક જેટલા માણસ ની વસ્તી ધરાવતું ભટ્ટવદરખૂબ જ નાનું ગામ હતું. પાંચસો જાનૈયા સાથે બળદગાડાં, ઘોડા, ઊંટ અને એક હાથી થી આખાય ગામ ની વસ્તી ઘેરાઇ ગઇ.

પાદરના વડલે હાથી બાંધ્યો.. ચાકળા નખાયા. વાજિંત્રો વાગ્યાં અને લગ્ન ગીતોની ઝંકોળ બોલી. માંડવેથી જાનૈયાઓ માટે કિઢયેલ દૂધનાં બોઘરાં આયા. અને સ્વાગત કરતા કરતા માંડવિયા ઝીણી નજરે જોવા લાગ્યા કે, “શ્રીજી મહારાજ હીને ગયા’તા કે, પાણી અમે લેતા આવીશું. તો પાણી ક્યાં છે ? આજુ બાજુ, આગળ પાછળ બધે જોઇ વળ્યા પણ ક્યાંય પાણીનો ટાંકો કે કોઠી કે પખાલ દેખાયાં જ નઈ !

અને ફફડતા જીવે દરબાર ને ખબર આપ્યા કે, જાનવાળા પાણી નથી લાવ્યા. અને માંડવેથી બે ચાર મોટેરાને સાથે લઇને આપા, શ્રીજી મહારાજ પાસે પહોંચ્યા, “મહારાજ ! પાણી નથી. આપ પાણી સાથે લાવ્યા છો ?’

મહારાજ કહે, “દરબાર ! પાણી તો તમારા ગામની ધરતીમાં જ છે. પછી અમારે શું કામ સાથે લાવવું જોઈએ ?’

દરબાર કહે, ‘અરે, પણ મહારાજ ! આ ધરતીમાં તો ખારો ઉસ દરિયો જ છે. ઇ ખારું પાણી કેવી રીતે પીવાય ?”

અને મહારાજ કહે, “તમે તીકમ અને પાવડો લઇને મારી સાથે આવો. હું તમને મીઠું પાણી દેખાડું છું.’

અને મહારાજ પોતે ઊભા થયા. અને માંડવિયા તીકમ પાવડો લઇ આવ્યા. પછી મહારાજ ભટ્ટવદર ગામની દક્ષિણે જઇને ઊભા રયા. થોડી વાર જમીનમાં નિરીક્ષણ કરીને, તીકમ પોતાના હાથમાં લઈ ને ખોદવાનું ચાલુ કર્યું.

આ અદ્દભુત લીલા જોઈને લોકો નવાઈ અને રમૂજથી જોઈ ર’યા કે, મહારાજ પણ ખરા છે ને ? તરસ લાગી ત્યારે કૂવો ખોદવા મંડ્યા. થોડી વારમાં તીકમ ચલાવીને, મહારાજે બીજાને કીધું, “તમે થોડું ખોદો. હવે પાણી આવવાની તૈયારી છે. ભગવાનની કૃપાથી ઘણું બધું પાણી નીકળશે..!”

અને ઈ વીરડો માંડ બે હાથ જેટલો ઊંડો થયો કે, સુસવાટ કરતું પાણી આવ્યું ! એકાદ બે મિનિટ માં તો આખો વીરડો છલકાઇ ગયો. પછી સૌએ પાણી ચાખ્યું તો, એકદમ મીઠું ટોપરા જેવું ચોખ્ખું અને નિર્મળ પાણી…!

આખા ય ગામમાં આ ચમત્કારની વાત ફેલાઇ ગઇ, અને થોડી જ વારમાં તો હર્ષઘેલા માણસો ના ટોળાં ભેગા થઈ ગયા. અને મહારાજે, નિષ્કુળાનંદ સ્વામી ના હાથે, વીરડાને કાંઠે હનુમાનજી મહારાજની મૂર્તિ પધરાવી. અને વરદાન આપ્યું, “આ જળ ક્યારેય ખૂટશે નહીં. હમેશા અખૂટ જ રહેશે ! ભગવાનમાં શ્રદ્ધા રાખજો…!”

નાનકડા એવા ભટ્ટવદર ગામની ચારેય છેડા વચ્ચે ની ધરતીમાં ક્યાંય પણ, મીઠું પાણી નહોતું. અને આ વીરડામાં ગંગાજળ સમુ મધુર પાણી જોઇને લોકોએ મહારાજના પરચાનો દિવ્ય અનુભવ કર્યો. આના કારણે બધી બાજુ દાદા ખાચર ના લગ્નનો ઉત્સાહ પણ ડબલ થઈ ગયો

આજે પણ આ મીઠી વીરડીના નામે ઓળખાતો એ કૂવો, ભટ્ટવદરના દક્ષિણ તરફના છેડા ઉપર મોજૂદ છે. એના પર ડંકી મૂકીને આખું ય ગામ, આ અખૂટ જળનો લાભ લઈ રહ્યું છે.

🙏🏼 જય શ્રી સ્વામિનારાયણ…!

લેખક : નામ મળ્યું નથી, જેમ પોસ્ટ આવી તેમ મૂકી. લેખક નામ આપને ખ્યાલ હોય તો જણાવશો.

માધાવાવ….વઢવાણ

Standard

卐માધાવાવ….વઢવાણ卐

આ વાવમાં બે શિલાલેખ મળી આવેલ છે. સંસ્કૃત ભાષામાં લખેલ શિલાલેખ અનુસાર તેનું બાંધકામ વાઘેલા વંશના રાજા કરણદેવદ્વિતીયના નાગર બ્રાહ્મણ મંત્રી દ્વારા ઈ.સ. ૧૨૯૪માં (વિક્રમ સંવત ૧૩૫૦) તેમના માતા-પિતાની સ્મૃતિમાં કરવામાં આવ્યું છે. તેમાં તેનું વર્ણન બે માળ ધરાવતી પથ્થરથી બનેલી વાવ તરીકે થયું છે.

બીજો શિલાલેખ ઘણો જ ઘસાઈ ગયેલો છે. તે નાગર મંત્રી સોઢલના પુત્રી લશમી દેવી (લક્ષ્મીદેવી) અને સોમના પુત્ર સિંધુની વાત કરે છે; જેઓ કદાચ માધવના માતા-પિતા હશે. આ વાવ રાજ્ય સંરક્ષિત સ્મારક છે પણ તેની યોગ્ય સારસંભાળ થતી નથી.

દંતકથા:

‘બાર બાર વરસે નવાણ ગળાવ્યાં, નવાણે નીર નો આવ્યાં જી રે..’ ગુજરાતનું અત્યંત પ્રચલિત અને કરૃણાથી છલોછલ આ ગીત માધાવાવની કથા રજૂ કરે છે. માન્યતા પ્રમાણે દુષ્કાળના સમયમાં વાવ ખાલી રહેતાં રાજજ્યોતિષે તેમાં બલિદાન આપવું પડશે એવી રાજવીને સલાહ આપી હતી. કોઈ નવોઢા તેના પતિ સાથે કૂવામાં ઝંપલાવે તો એમાં પાણી ઉપર આવશે.. રાજનો હુકમ થાય એટલે પછી તો કોણ ના પાડી શકે? પરંતુ અહીં જરૃર હતી બત્રીસલક્ષણા પુરુષની. તપાસ કરી તો ખબર પડી કે રાજાનો નવપરણિત કુંવર જ બત્રીસ લક્ષણો છે!

પ્રજાના હિત માટે નવાં-સવાં પરણેલા એ પ્રેમી-યુગલનું બલિદાન લેવાશે? રાજકુંવરે જ નક્કી કરી લીધું કે અમારો સંસાર ભલે હજુ મંડાયો ન હોય, પણ પોતાના રાજના સંસારને સજીવન રાખવા માટે પગથિયા ઉતરવા જ પડશે.

નિર્ધારિત સમયે વાવના કાઠે લોકો ભેગા થયા. ઢોલ-નગારા વગડયા, મંત્રોચ્ચાર શરૃ થયા, પ્રજાની આંખમાંથી આંસુની ધાર શરૃ થઈ અને એ વચ્ચે કુંવર દંપતિએ મક્કમતાપૂર્વક વાવના તળિયા તરફ ડગલા માંડયા. દંપત્તિ વાવમાં દેખાતું બંધ થયું અને થોડી વારમાં જ પાણી ઉપર આવ્યું. બહુ જાણીતી ગુજરાતી ફિલ્મ ‘વણઝારી વાવ’માં આ વાવકથા જ રજૂ થઈ છે.

અલબત્ત, આ તો માન્યતા-દંતકથા છે. હકીકતમાં આવુ કશું બન્યું ન હોવુ જોઈએ. કેમ જે વાવના પાણીમાં બે વ્યક્તિ ડૂબીને મરી ગયા હોય તેનું પાણી ગામલોકો કઈ રીતે પી શકે? એક ઈતિહાસ પ્રમાણે ૧૩મી સદીમાં આ વાવ રાજા કરણ વાઘેલાના કારભારી માધવે બંધાવી હતી.

દંતકથા અનુસાર, આ વાવ તેના બાંધકામના બાર વર્ષ બાદ પણ સૂકી હતી. રાજ પુરોહિતે આ વાવમાં પાણી લાવવા માટે બત્રીસ લક્ષણા દંપત્તિના બલિદાનની જરૂર જણાવી. તે માટે નવજાત શિશુ હોવા છતાં જન કલ્યાણ અર્થે રાજકુમાર અભેસંગ અને તેની પત્નીએ તે બલિદાન માટે તૈયારી બતાવી. તેઓ લગ્નના વસ્ત્રો પહેરી વાવમાં ઉતર્યા. જેવા તેઓ સાતમે પગથિયે પહોંચ્યા કે વાવમાં પાણી ભરાયું અને તેઓ તેમાં ડૂબી મૃત્યુ પામ્યા. તેઓના બલિદાન થકી આ વાવમાં પાણી આવ્યું.

આ એક જાણીતી દંતકથા છે અને તેના પર લોકગીતો બન્યા છે.સ્થાનિક લોકોમાં એવી પણ લોકવાયકા છે અહીં ભૂતનો વાસ છે અને દર ત્રણ વર્ષે અહીં એક વ્યક્તિનો ડુબાડી ભોગ લે છે.

સ્થાપત્ય:-

આ વાવ પૂર્વ-પશ્ચિમ દિશામાં બાંધવામાં આવી છે; પ્રવેશ પશ્ચિમ દિશામાં છે, જ્યારે વાવનો કુવો પૂર્વ દિશામાં છે. તે ૫૫ મીટર લાંબી છે અને પગથિયા ૪૯.૮૦ મીટર લંબાઈમાં સમાયેલા છે. વાવમાં લાંબા સાંકડા પગથિયા દ્વારા દાખલ થવાય છે. વાવને છ કૂટ (ઉપરથી બંધ અને ઉપર ખુલ્લા એમ પડતા વિભાગો) અને પગથિયાના છ જૂથ છે. દરેક કૂટ બાદ વાવની પહોળાઈ ઘટે છે. પગથિયાએ પહોળાઈ છ મીટર છે જે ઉપર છત્રી તરફ જતા ઘટીને ૩.૬ મીટર થાય છે. દરેક કૂટ પર છત્રી છે જે ચાર સ્તંભો પર ઊભી છે. છત્રી નીચેનાની બેસાય એવા પરસાળની લંબાઈ ૨.૭ મીટર છે. બે કૂટ વચ્ચે ૪.૮ મીટરની ઊંચાઇ હોવાને કારણે જાડી દિવાલો આવશ્યક છે. દરેક છત્રી એક ઉપર એક એવા નવ સ્તરો વડે બનેલી છે અને તેમની ઉપર મંદિરના શિખરોની માફક આમલક અને કળશ છે.

કૂવાનો વ્યાસ ૫.૩ મીટર છે. છેલ્લા માળે બેવડા વળેલા છ માળખાં છે, જે ઉપરના દબાણ સામે રક્ષણ આપે છે. જેમાંના ચાર પાછલી દીવાલમાં જડેલા છે અને પથ્થરની બારશાખ વડે અચ્છાદિત છે.

પહેલ કૂટ ની બન્ને બાજુએ કોતરણી કરેલી પથ્થરની જાળી છે જે દીવાલનું પણ કાર્ય કરે છે. તે જાળી ચાર x ચાર એમ ૧૬ નાની જાળીઓ ધરાવે છે. તેની રચના દેલવાડાના વિમલ વસહી જૈન મંદિર અને અમદાવાદના સારંગપુરની રાણી મસ્જીદને મળતી આવે છે. વાવના મુખ્ય દરવાજાની દ્વારશાખની ઉભી કમાનમાં બેઠેલા દેવોની અને આડી કમાન પર રોજીંદા જીવનની ક્રિયાઓની આકૃતિઓ કોતરેલી છે.

દરેક કુટમાં ગોખલાઓ છે જેમાં મૂર્તિઓ છે. તેમાં ભૈરવ, સપ્તમૈત્રિકા, નવગ્રહ, દશાવતાર અને અન્ય દેવ દેવીઓની મૂર્તિઓ છે જેમને તેમની જર્જરિત સ્થિતિને કારણે ઓળખવી મુશ્કેલ છે. એક ગોખલામાં એક યુગલની મૂર્તિ છે તે માધવ તથા તેની પત્નીની છે. તેની નીચે ટૂંકો લેખ છે. અહીં અમુક મૈથુન મૂર્તિઓ પણ છે.

વાવની દંતકથા ગુજરાતી ચલચિત્ર વણઝારી વાવ (૧૯૭૭)માં દર્શાવવામાં આવી છે. આ વાવ પર દેહુના દાન અર્થાત્ માધવાવ નામનું નાટક પણ લખાયું છે. ઝવેરચંદ મેઘાણીના પુસ્તક રઢિયાળી રાતના રાસમાં માધાવાવ અંગેનું લોકગીત સમાવી લેવાયું છે. આ દંતકથા આધારિત લલિત ત્રિવેદીએ એક કાવ્ય લખ્યું છે જે તેમના અંદર બહાર એકાકાર કાવ્યસંગ્રહમાં સમાવેલ છે

સંપાદકઃ-પ્રજાપતિ તુષાર “ઝાકળ”

ધ્રુવરાજસિંહ જાડેજા – શાશ્વત

Standard

ક્ષત્રિયો ની ઉત્પત્તિ આ સંસારમાં રક્ષણ માટે થયેલી પણ વર્તમાન એવો છે કે અત્યારે ક્ષત્રત્વનું અસ્તિત્વ જ જોખમમાં છે. અત્યારે ભારત ગણતંત્ર કે લોકશાહી દેશ છે સૌ એવું માને છે કે પોતે જ સર્વેસર્વા છે ઈવા સમયે આપણી સંસ્કૃતિ, પરમ્પરા, ધર્મ અને સંસ્કારને ટકાવી રાખવા એ મોટો પડકાર છે. એ પડકારને ઝીલી એનું રક્ષણ કરવું એજ ક્ષત્રિયનો આજે ધર્મ છે એવું હું માનું છું.

આમ ક્ષાત્રકર્મ માં દાન, સંઘર્ષ થી ન ભાગવું, ક્ષમભાવ, શૌર્ય, તેજ અને સમસ્ત કાર્ય-કલામા દક્ષતા એનો નિભાવ એટલે ક્ષાત્રધર્મ. આમ પોતાની પાસે જે કાંઈ છે તે સમાજને-સંસારને આપવું એ ભાવ સર્વોપરી છે, ધ્રુવરાજસિંહમાં આ ભાવ ખૂબ ભરેલો છે. તલવારબાજી એ પણ એક વિશિષ્ટ કલા છે, એ ધ્રુવરાજસિંહ ભાઈને ક્ષત્રિય હોવાથી વારસા માં મળી છે થોડી એમની મહેનત થી એમણે સંવારી છે, એ કલાને સમાજમાં ટકાવી રાખવા એ અથાગ પ્રયત્નશીલ છે.

નામ- ધ્રુવરાજસિંહ જાડેજા
ગામ – જાખોત્રા
તાલુકો – સાંતલપુર
જિલ્લો – પાટણ
મોસાળ – વણા(ઝાલાવાડ)
રહેઠાણ – આદિપુર(કચ્છ)
સંપર્ક – ૭૩૮૩૬૦૨૬૭૯

કાર્ય :-
તલવારબાજી એ અમુક ક્ષણે શૂરાતન જગાવવાનું સાધન છે એવી આદિપુર માં તલવારબાજી ટિમ તૈયાર કરીને એ ટિમ સાથે ગુજરાતમાં જ નહીં અન્ય રાજ્યો માં ફરી ક્ષત્રિય યુવાઓને તલવારબાજીની સાથે સાથે ક્ષાત્રધર્મનો મર્મ સમજાવી અવિરત તાલીમ આપી રહ્યા છે, આ સિવાય જનસેવા, કલા, વાંચન, અધ્યાત્મ દાદાબાપુ શ્રી ઠા.સા.ચંદ્રસિંહજી પાસેથી વારસામાં મળેલા છે. તેમણે BCA તથા BA નો અભ્યાસ કરેલો છે MA ઇતિહાસ પરની તૈયારી કરી રહ્યાં છે. તેઓ આ અભ્યાસ સહ સારા ક્રિકેટ, વોલીબોલ માં આઇકોન પ્લેયર સાથે વિચારક, વિવેચક અને લેખક પણ છે. તેઓ ઇતિહાસ, ધર્મ, સાહિત્ય, મનોવિજ્ઞાન, અને તર્કશાસ્ત્ર માં ઊંડો રસ અને માહિતી ધરાવે છે. એમાં તેમના મુખ્ય વિષય ક્ષાત્રધર્મ, અસ્મિતા, વૈચારિક ક્રાંતિ, યુવાક્રાંતિ અને રાષ્ટ્ર નિર્માણ વગેરે છે. આ પ્રકારના તેમના જ્ઞાનથી તેઓ માં ભગવતી ના ટપાલીનું કાર્ય કરતા ભગવતી જે વિચારો આપે તેને સમાજ સુધી પહોંચાડવાનું ઉત્તમ કાર્ય કરી રહ્યાં છે. ગુજરાતમાં અમુક વ્યક્તિઓ સુધી સીમિત રહેલી તલવારબાજીની કલાને રાષ્ટ્રીય રૂપ આપીને 10 રાજ્યો સુધી પહોંચાડતા ગુજરાતમાં અલગ અલગ જગ્યાઓએ ૧ અથવા ૨ દિવસની તાલીમ શિબિર યોજી તલવારબાજી, સાફા, સંસ્કાર નિર્માણ, ક્ષાત્રધર્મ અને વ્યસનમુક્તિ પર માર્ગ દર્શન આપતા 4 વર્ષથી તલવારબાજી ટિમ આદિપુર ની અખંડ ધૂણી ચાલુ એક પણ રવિવાર રજા નહિ આ એક વિક્રમ છે.
તેઓ પોતે દરેક પ્રકારની મનોવૃત્તિ વાળા વ્યક્તિઓ સાથે આત્મીયતા સાધી લેવાની ખાસિયત ધરાવે છે. આમ ધ્રુવરાજસિંહભાઈ એ જે નેની ઉંમરમાં આરંભ્યું છે તેમાં માં ભગવતી કાયમ તેમને સફળ બનાવે તેવી ભગવતી ને પ્રાર્થના આ અમાટે આવા ક્ષાત્રબાળો માટે પંક્તિ લખવાનું મન થાય,

અજાન અગ્નિ પ્રગટાવી, રોકી ન શકાય આકાશ ઊડતી જાળ ને ;
(એમ) લક્ષ્ય જાણી નિજ ઉભો ન રહે, લાખ અવરોધો તોય ક્ષાત્રબાળ ને ||

એક હી લક્ષ્ય એક હી નારા
અમ્ર રહે ક્ષાત્ર ધર્મ હમારા

લિ. ધર્મરાજસિંહ વાઘેલા(છબાસર)

।। જય માતાજી ।। ।। જય ક્ષાત્રધર્મ ।|

તેમણે લખેલા લેખ તથા કાવ્ય રચનાઓમાંથી નીચે આપેલા અમુક અંશો.

1. ચિંતન- દેવ બનવુ હોય તો દેવત્વ કેળવવું પડે

2. કચ્છ કીર્તિ-શાશ્વત પ્રયાસ

3. ગામ નામ નો મહિમા

4. ચિંતન-રક્ષિત સ્મારકો નું વર્તમાન

5. ચિંતન-સાચી મર્દાનગી

6. ભીંયા કક્કલ

7. ચિંતન-અગવડતા

8. તલવાર માં ચમકે છે અને પાઘડી માં વળ ખાય છે

9. ચિંતન-મૌલિકતા

10. ચિંતન-આતમ ખોજ અલખ જગાવ

11. હું ઉભો છું

12. ચિંતન-વિકાસ પર વિમર્શ

13. ચિંતન-માતૃભાષા

14. ચિંતન-વૈચારીક પતન

15. ચિંતન-પહોંચાડો એ પ્રત્યેક લંપટ,આવારા,કાયર,હરામી,નરાધમો સુધી જે પોતાને ક્ષત્રિય કહેવડાવે છે અને અને સ્ત્રી નું સન્માન જાળવી શકતો નથી.

16. ચિંતન

17. ચિંતન-પ્રસિદ્ધિ હંમેશા જવાબદારીઓ વધારતી હોય છે

18. ચિંતન-વિચારો ની પ્રચંડ શક્તિ થી અસંભવ લાગતા કાર્યો પણ સરળતા થી કરી શકાય છે.

19. ચિંતન-શું રાજપુતો માત્ર યોદ્ધા જ હતા…?

20. ચિંતન-શક્તિ નું મહત્વ

21. કાળ ની થપાટ ભાગ-3

22. કાળ ની થપાટ ભાગ-2

23. કાળ ની થપાટ

24. ચિંતન-અસ્તાંચલની છેલ્લી જ્યોત

ચિંતન- દેવ બનવુ હોય તો દેવત્વ કેળવવું પડે

Standard

ચિંતન

દેવ બનવુ હોય તો દેવત્વ કેળવવું પડે

– સંસાર માં પ્રવર્તતી કોઈ પણ સિદ્ધી કે ઉપલબ્ધી મેળવવા માટે પ્રથમ તેના યોગ્ય થવું પડે તેના માટે ની પાત્રતા કેળવવી પડે,,,,,,,!!!!!
કારણ ,,,,, ઉત્તમ વસ્તુ અધિકાર વિના નથી મળતી અને જો મળે તો અયોગ્યતા અને અપાત્રતા ને કારણે જાજો સમય નથી રહેતી,જેમ મોર ની કળા ને વીંખાતા અને તીવ્ર ગતિ થી આકાશ માં ઉછળેલા પથ્થર ને જમીન પર પટકાતા વાર નથી લાગતી તેમ અયોગ્યતા ના કારણે મળેલ સિદ્ધિ કે યશ ને નષ્ટ થતા વાર નથી લાગતી.
જેમ સિંહણ ના દુધ ને સમાવવા કંચન(સોના) ના પાત્ર ની જરૂર પડે તેમ દેવત્વ કેળવવા માટે તેના સમાન આચરણ જીવન માં લાવવું પડે. જેમ પાચનશક્તિ મજબુત હોય તો વધુ જમી અને પચાવી શકાય તેમ સિદ્ધિઓ અને શક્તિઓ ને પચાવી ને સરળ તથા જમીન પર રહેવાની અસાધારણ સિદ્ધિ મેળવી લે ત્યારે દેવત્વ જાગ્રત થાય અને લાંબાગાળા સુધી ટકી રહે.આજના માનવી ને રાવણ જેવી જાહોજલાલી પણ ભોગવવી છે અને રામ જેવી પ્રતિષ્ઠા પણ જોઈ છે એમ બંને હાથ માં લાડવા રાખવા છે જે અશક્ય છે.
વર્તમાન માં જનસમાજ માં જે લોક-દેવતાઓ પ્રવર્તે છે જેમકે રામદેવ પીર,જેશલ પીર,મેકરણ દાદા,પાબુદાદા,ગોગાદેવ,વાછળા દાદા વગેરે સર્વે જન્મ થી તો સાધારણ મનુષ્ય જ હતા પરંતુ તેમનું વૈચારીક સ્તર અને આચરણ ખુબ જ ઊંચા હતા જેના કારણે તેમને હૃદય માં સુષુપ્ત અવસ્થા માં રહેલ દેવત્વ ને જાગ્રત કરી લીધું. અકાળે મૃત્યુ પામેલ દિવ્યાત્માઓ પણ પોતાના અધૂરા રહેલ ભગીરથ કે નેક કાર્ય ને પાર પાડવા સુપાત્ર વ્યક્તિ ને નિમિત્ત બનાવતી હોય છે અને તેના થકી પોતાના હેતુઓ સિદ્ધ કરતી હોય છે પણ વાત યોગ્યતા અને લાયકાત ની છે જે વ્યક્તિએ સ્વયં કેળવવી પડે જીવન-ધોરણ,વિચારો,ગુણ, કર્મ,સ્વભાવ અને આચરણ આ તમામ પાસાઓ કોઈ ચોક્કસ વિચારધારા કે લક્ષ્ય ના કેન્દ્ર માં હોય ત્યારે વ્યક્તિ નું માનવ્ય શ્રીમાન બને છે અને તેની માનસીક તેમજ આત્મિક સિદ્ધિઓ જાગ્રત થઈ ને તેને વ્યક્તિ માંથી વ્યક્તિત્વ કે દેવત્વ સુધી પહોંચાડી દે છે.લાખો માંથી અમુક વિરલાઓ જ આવું ઉચ્ચ જીવન જીવી શકે છે અને સમય ના વિપરીત વેણ માં,અતિ મુશ્કેલ કસોટીઓ માંથી પસાર થયા પછી તે સ્થાન સુધી પહોંચે છે જ્યાં શૂન્યતા આવી જાય છે તે જ અમરત્વ અને બ્રહ્મત્વ ની સફર છે જેની શરૂઆત આત્મજાગૃતિ થી થાય છે.અને આ સર્વે ની શરૂઆત વિચારો થી જ થાય છે સનાતન ધર્મ કે આર્ય સંસ્કાર જે-તે સમયે સમગ્ર વિશ્વ માં ફેલાયેલા હતા તેનું પ્રમુખ કારણ પણ ઉજ્જવળ અને ઉચ્ચ બૌદ્ધિક વારસો તથા આચરણ જ હતું અને એ જ આર્યવ્રત આજે આંતરીક ખોખલો બની ગયો છે અને સનાતન ધર્મ મુશ્કેલી માં છે તેનું પ્રમુખ કારણ વૈચારીક પતન જ છે….. આ ભોગવાદ ની અશરો છે,,ભોગી વ્યક્તિઓ માં ક્યારેય દેવત્વ જાગ્રત નથી થતું પણ હૃદય માં સુષુપ્ત અવસ્થા માં રહેલ તત્વ પણ નાશ પામે છે,,, માટે હે ઉજ્જવળ આર્ય પરંપરા અને સનાતન ધર્મ ના વાહકો, હે સજ્જનો ધર્મ,રાષ્ટ્,સમાજ અને સંસ્ક્રુતિ માટે નિજ ના કર્તવ્ય અને દાયીત્વ સમજો તથા અધોગતી ના પથ પર ચલાયમાન આ રાષ્ટ્ ને પુનઃજગતગુરુ ના સિંહાસન પર બેસાડવા માટે આગળ આવો,,,,,ઉચ્ચ વિચાર અને આચરણ થી તમારા હૃદય માં રહેલા દેવત્વ ને જાગ્રત કરો અને રાષ્ટ્ર-નિર્માણ માટે નવ-નિર્માણ માં આહુતી આપો.
આતમ ખોજ અલખ જગાવ
વધુ શબ્દો અને ભાવો નું સંક્ષેપિકરણ કરવાનો પ્રયાસ કર્યો છે.

જગત જનની જગદંબા માઁ ભગવતી ના ચરણો માં કોટી-કોટી વંદન.

– ધ્રુવરાજજી જાડેજા જાખોત્રા(શાશ્વત)
5-12-2017

।। જય માતાજી ।। ।। જય ક્ષાત્રધર્મ ।।

કચ્છ કીર્તિ-શાશ્વત પ્રયાસ

Standard

કચ્છ કીર્તિ-શાશ્વત પ્રયાસ

કાઠિયાવાડમાં ભુલા પડી લીધું હોય તો કચ્છ માં આવ ભગવાન,
ડોલરીયા આ દેશ તણી તને માયા લગાડું શાશ્વત.

રણ,તળાવ ને ડુંગરાઓ,જંગલ ને જળધોધ
નોખીભાષા,પહેરવેશ ને સંસ્કૃતિ અનોખી, માયાળુ આવા માણસો નહિ મળે જગત આખામાં શોધ.

બન્ની,પચ્છમ ને અબડાસો વળી કંઠી ને માઘપટ્ટ,
વાગડ,ચોરાડ ને મચ્છુ કાંઠો બૃહદ કચ્છદેશ નો વટ્ટ.

ગઢ,કિલ્લા,મહેલો ને ભુંગા વળી છૂટક છવાયા નેશ,
કણ-કણ માં ઇતિહાસ છે,એક મીઠાશ છે એવો ડોલરીયો કચ્છદેશ.

જદૂવંશ માં જાડેજાઓ ની કીર્તિ તણા જ્યાં કોટ છે,
આ મહાદેશ ને સર્વાંગી રીતે ક્યાં સેની પણ ખોટ છે…?

જ્ઞાતિ-જાતિ ને ધર્મ બધા સંપીને સૌ જીવે છે,
સમભાવના ના પાણી કચ્છી માડુઓ પીવે છે.

આવતો હોય તો આવજે માતાજી ને ય ભેગા લાવજે,
‘શાશ્વત’ સંભારણું રહ્યુ કેવું ? સાચે સાચું જણાવજે.

– કચ્છ,નામ માં જ એક વિશાળ અસ્તિત્વ ધરાવતો દેશ જે પ્રાચીનતામાં હિમાલય નો પણ દાદો કહેવાય, જીવ વિજ્ઞાન માં જીવાસ્મિઓ ની ખાણ કહેવાય, ભુગોળ માં તમામ પ્રકાર ની ભૌગોલિક સ્થિતિ ધરાવતો અદભુત દેશ.
ઇતિહાસ માં સિંધુખીણ અને તેનાથી પણ પ્રાચીન વૈદિક સંસ્કૃતિના નગરો પોતાના પેટાળ માં ધરબીને બેઠેલો ઇતિહાસિક દેશ.
સંસ્કૃતિ માં પોતાની સ્વતંત્ર ભાષા, પહેરવેશ,તહેવારો,જીવનધોરણ અને વૈવિધ્ય ધરાવતો સાંસ્કૃતિક દેશ.
રાજાશાહીમાં વર્તમાન ગુજરાતમાં સૌથી મોટું રાજપૂત સામ્રાજ્ય અને ગાયકવાડ બાદ દ્વિતીય વિશાળ સતા અને સામ્રાજ્ય ધરાવતો બૃહદ કચ્છદેશ.
અર્થ વ્યવસ્થામાં ભારત અને ગુજરાતના વ્યાપરનું વડુ મથક કંડલા અને રાજ્ય ની કુલ અર્થ વ્યવસ્થામાં મહત્તમ ઉત્પન્ન કરી આપતો સક્ષમ દેશ.
એકંદરે કચ્છ એટલે કચ્છ(અનન્વય અલંકાર) તેની તુલના ન થઈ શકે કે તેને કોઈ રૂપક કે ઉપમા ન આપી શકાય.
કચ્છ ની મહાગાથાઓ, કીર્તિગાથાઓ અને ઇતિહાસ ભલે એટલા ઉજાગર ન થયા હોય પણ આ ધરતી ઘણું સંઘરી અને પચાવી ને બેઠી છે.
વર્તમાનમાં ભલે ગુજરાત રાજ્ય ના એક જીલ્લા તરીકે કચ્છની ગણતરી થતી હોય પણ કચ્છ એ એક દેશ હતો, દેશ છે અને કચ્છદેશ જ રહેશે.
હું આહ્વાન કરું છું પ્રત્યેક કચ્છીને જેના હ્ર્દયમાં અને જીવનમાં કચ્છીયત છે જેના રક્ત અને DNA માં કચ્છીયત છે.
હે કચ્છી માડુઓ કચ્છી અસ્મિતા ને સમજો અને કચ્છ અલગ બને એના માટે પ્રવૃતિશીલ બનો.
કચ્છ અલગ રાજ્ય બનશે ત્યારે જ આપણે ખરા કચ્છી કહેવાશું
અને આ ધરતી તેમજ આપણા પૂર્વજો નું ઋણ ચૂકવી શકીશું.

વંકા કુંવર વિકટ ભડ,વંકા વાડીઅ વચ્છ,
વંકા કુંવર તડેં થીયે,જ પીયે પાણી કચ્છ.

।। જીએ રા ।। ।। જય કચ્છ ।।

– ધ્રુવરાજજી જાડેજા જાખોત્રા(શાશ્વત)

ગામ નામ નો મહિમા

Standard

ગામ નામ નો મહિમા

જખ્ખ(જખ,યક્ષ)
જખ્ખ + ઉતર્યા(આગમન,આવ્યા,ઉતર્યા)
જખ્ખ ઉત્તરા
જખૌતરા
જખૌત્રા,જાખોત્રા

– બૃહદ કચ્છ સામ્રાજ્ય ના ચોરાડ પ્રદેશ માં રણ ની કાંધી એ વસેલું ગામ એટલે જાખોત્રા.કચ્છ નું મોટુંરણ વટાવી અહીં થર નું રણ લાગે જે 48 કિલોમીટર ના રણ પછી પાકિસ્તાન નો નગર પારકર તાલુકો,કહેવાય છે કે એક સમયે અહીં દરીયો હતો સોરઠપતિ રા’નવઘણ જ્યારે બેન જાહલ ની વારે ગયો ત્યારે આ દરીયો વરૂડી માં ના સાક્ષાત્કાર થી સુકાઈ ગયો ચારણકા અને એવાર ની સીમ માં રણ ની કાંધી એ વરૂડી માઁ નું સ્થાન છે અને જાખોત્રા ગામ ની સીમ માં ઇશ્વરીયા મહાદેવ પાસેએ આજે પણ એ દરિયા ના અવશેષ જોવા મળે,રોજ સવારે જમીન ના પેટાળ માંથી ખારું પાણી આજે પણ નીકળે છે અને ઇશ્વરીયા મહાદેવ નો ઇતિહાસ પણ ખુબ જ અદ્ભૂત છે તે સ્વયંભૂ પ્રકટ મહાદેવ છે.જ્યારે અહીં દરિયો હતો ત્યારે જાખોત્રા ની બાજુનું ગામ એવાર એક સમૃદ્ધ નગર હતું તે એક બંદર તરીકે વિકાસ પામ્યું હોઈ શકે અને સિંધ તેમજ આગળ ના પ્રદેશો સાથે વ્યાપારી આપ-લે નું કેન્દ્ર હોઈ શકે એ સમૃદ્ધ નગર હશે એવા પ્રમાણ આજે પણ એવાર ગામ માં જોઈ શકાય.
યક્ષો(જખ) જ્યારે અફઘાનિસ્તાન ની ઘાટીઓ માંથી કચ્છ આવ્યા ત્યારે આ એવાર બંદરે આવ્યા હોય અને મુકામ એવાર ની સીમ માં નાખ્યો હોય.
જ્યાં યક્ષો એ પડાવ નાખ્યો,જ્યાં યક્ષો રોકાણા અથવા સિંધ તરફ થી આવીને જ્યાં યક્ષો ઉતર્યા એ જખ્ખ ઉત્તરા તરીકે ઓળખાઈ પાછળ થી અપભ્રંશ થઈને જાખોત્રા થયું હોય તેમાં શંકા ને કોઈ સ્થાન નથી.
જાખોત્રા ગામ ના વડીલો પાસેથી આ વાત સાંભળવા અને જાણવા મળે પણ હવે એવા વડીલ કોઈ રહ્યા નથી.
મારા પીતાજી ઘનશ્યામસિંહ(માનુભા)ચંદુભા જાડેજા દ્વારા મને આ વાત જાણવા મળી અને તર્ક ની દ્રષ્ટિ એ પણ બંધ બેસતી હોવાથી આપ સૌ વચ્ચે જણાવી.
આપ ના ગામ નું નામ કેવી રીતે પડ્યું એ આપ પણ જાણો અને અન્યો ને જણાવો.

– જામોત્તર ધ્રુવરાજજી જાખોત્રા(શાશ્વત)

।। જય માતાજી ।। ।। જય કચ્છ ।।

ચિંતન-રક્ષિત સ્મારકો નું વર્તમાન

Standard

ચિંતન
રક્ષિત સ્મારકો નું વર્તમાન

– ભારત સરકાર દ્વારા સાંસ્કૃતિક ધરોહર ને સાચવવા માટે તથા તેના જતન અને સંવર્ધન માટે એક ખાતું નીમવામાં આવ્યું છે પુરાતત્વ ખાતું department of arciology. ભારતભરમાં માં જેટલા સ્થાપત્યો રહેલા છે તેની વિશેષતા ને સમજી તેનું મહત્વ જળવાઈ રહે એના માટે ભારત સરકાર આ ખાતા ને ગ્રાન્ટ આપે છે અને અધિકારીઓ ના ઊંચા પગાર ધોરણ છે.
મોટાભાગે આપણે કોઈ પણ જુના સ્થળો એ પ્રવાસ માં જઈ ત્યારે તે સ્થળે તકતી મારેલી હોય છે પુરાતત્વ ખાતા ના રક્ષિત સ્મારક ની અને સ્થળ વિશે ની માહિતી ની.
હું અત્યાર સુધી આવા જેટલા રક્ષિત સ્મારકો એ ગયેલો છું અમુક ની મુલાકાત તો અવાર નવાર લેવાની થતી હોય મોટાભાગે દરેક ની એ જ સ્થિતિ છે.
પુરાતત્વ ખાતા વાળા ખાલી તકતી મારીને જતા રહે છે પછી ક્યારેય આંટો મારવા આવતા નથી,અમુક વધુ ઉપયોગી સ્થળ માટે તો સરકારશ્રી દ્વારા સ્થળ ના મહત્વ ને સમજી ખાસ તે સ્થળ પુરતી જ ખાતા ની આખી અલગ શાખા નિમેલી હોય છે અને તેનો કર્મચારી મંડળ પણ અલગ હોય અને એના જતન અને સંવર્ધન માટે સમયાંતરે અમુક રકમ પણ ફાળવવા માં આવતી હોય છે…..પણ આ અધિકારીઓ ના હાડકા હરામ ના થઇ ગયા છે બેઠા બેઠા ઊંચા પગાર ખાવા છે અને સ્થળ ના ઉત્થાન માટે મળેલ રકમ પણ ચાવી જાવી છે આમ ને આમ વારસો ખોરવાઈ રહ્યો છે.
અંજાર માં જુની શાક માર્કેટ અને ખેંગારજી ગ્રંથાલય(લાઈબ્રેરી)પાસે વેરીસાલજી કોઠો(ટીંબી કોઠો) પાસે કચ્છ ના પ્રથમ બ્રિટીશ પોલીટિકલ એજન્ટ કેપ્ટન જેમ્સ મેકમરડો ઉર્ફ ભુરીયો બાવો નો બંગલો આવેલ છે. આ બંગલો ઇતિહાસિક દ્રષ્ટિએ ખૂબ મહત્વ નું સ્થાન ધરાવે છે કારણ કે બંગલા ની અંદર અત્યંત દુર્લભ એવા કમાંગરી શૈલી ના ભીંત ચિત્રો છે તેમાં રામ રાવણ યુદ્ધ,રાજા ની સવારી વગેરે અલગ અલગ ઘણા પ્રસંગો ના ચિત્રો છે આ બંગલો પુરાતત્વ ખાતા નું રક્ષિત સ્થળ છે અને માત્ર આ બંગલા ના જતન માટે પુરાતત્વ ખાતા ની આખી અલગ શાખા ભુજ માં ફાળવવા માં આવી છે એ ના કર્મચારીઓ ને માત્ર આ બંગલા ની દેખરેખ માટે ઊંચા પગાર ચૂકવાય છે અને એની જાળવણી માટે અમુક રકમ પણ મળતી હશે….
અત્યારે આ બંગલા ની સ્થિતિ શું છે ખ્યાલ છે…??
બંગલા ની બાજુ માં ખાલી પટ્ટ પર ગેરકાયદેસર દબાણ છે ત્યાં મજૂર વર્ગ રહે છે
બંગલા ના બધા બારણા ઓ તૂટેલા છે
ત્યાં અસામાજીક તત્વો નો ઘસારો વ્યાપક છે
જુગાર રમવા અને છોકરીઓ ને લઈને અનૈતિક કાર્યો કરવા ત્યાં લોકો આવે છે
બંગલા ની અંદર ગાયો,ભેંસો,કુતરા બીજા જનાવર ફરતા હોય એમના મળ મૂત્ર,બીજો કચરો,ધૂળ બધું પડ્યું હોય.
બંગલા ની અંદર જે કિંમતી વસ્તુઓ હતી એ ચોરાઈ ગઇ હવે ખાલી ખોખું વધ્યું છે.
અસામાજીક તત્વો થી બંગલા ફરતે રહેનાર તમામ ત્રાસી ગયા છે.
બંગલા ની છત તૂટી ગઈ છે તેમાં ચોમાસા માં પાણી આવે છે અને તેના કારણે ભીંત ચિત્રો ભૂંસાતા જાય છે.
ઉનાળા માં તડકો આવે છે તેના કારણે જાંખા પડતા જાય છે.
એકંદરે જે સ્થળ ની જાળવણી માટે સરકારે પુરાતત્વ ખાતા ની અલગ શાખા નિમેલ છે તેની જાળવણી નો ખર્ચ પસાર થાય છે જે સ્થળ ના ભીંત ચિત્રો નું ખૂબ મહત્વ છે તે સ્થળ એક વેરાન બિન વારશુ મકાન ના ખંડેર જેવું લાગે છે અને ત્યાં થતા કાળા કામો થી પાડોશીઓ કંટાળી ગયા છે.
જો સ્થિતિ આમ જ રહી તો આવનારા ત્રણ વર્ષમાં મેકમરડો નો બંગલો નામશેષ બની જશે તેની અંદર રહેલા કમાંગરી શૈલી ના ભીંતચિત્રો નષ્ટ થઈ જશે અને આપણે આપણો એક ભવ્ય વારસો ગુમાવી બેસીસુ.
આ એક સ્થળ ની વાત નથી મોટાભાગ ના રક્ષિત સ્મરકો ની સ્થિતિ આવી જ છે,તંત્ર ન જાગે તો નાગરીકે જાગવું જોઈ અને હરામખોર અધિકારીઓ ને એમની ઔકાત દેખાડવી જોઈ.
માત્ર સ્થળો એ ફરવા કે ફોટા પડાવવા જ ન જાવ પણ સ્થળ ને લગતી માહિતી નું પણ ધ્યાન રાખો અને વારસા ના જતન પ્રત્યે ના આપણા નૈતિક કર્તવ્ય નું પાલન કરો.
આપણો વારસો આપણી પહેચાન.

– ધ્રુવરાજજી જાડેજા જાખોત્રા(શાશ્વત)

।। જય માતાજી ।। ।। જય જગત ।।

ચિંતન-સાચી મર્દાનગી

Standard

ચિંતન
સાચી મર્દાનગી

– નોંધ :- સંદેશ ને પૂર્ણ વાંચે એ જ પ્રતિભાવ આપે, ખોટા અંગુઠા બતાવી કે વાહવાહી કરી મને હતાશ ન કરશો અને પૂર્ણ વાંચ્યા બાદ તમારી અંદર રહેલ મર્દ જાગે તો અન્યો સુધી પણ પહોંચાડજો બાકી કોઈ પ્રશ્ન કે જિજ્ઞાસા હોય તો નીચે મારો સંપર્ક અંક આપું છું.

મર્દાનગી એક એવો શબ્દ છે જે સાંભળતા શરીર ના તમામ અવયવો સવળા થઈ જાય શબ્દ કાને પડતા જ એક જબરદસ્ત ઉર્જા નો સંચાર થાય એમાં પણ આ ભારતવર્ષ એ સતી,જતી અને સુરા(મરદો) ની ખાણ કહેવાય.
આ માટી માં જન્મેલા નર બાંકુરાઓ એ મર્દાનગી ની પરાકાષ્ઠાએ પહોંચી પરમ વિરત્વ નું ઉદાહરણ પૂરું પાડ્યું છે,ખૈળા આભ ને ટેકા આપે અને કાળ ને પણ બથ ભરીલે એવા મરદો ની ગાથાઓ થી આ રાષ્ટ્ નો ઇતિહાસ ભરેલો છે, ધરતી ના કણ કણ માં એવી ગાથાઓ સમાયેલી છે જે સાંભળતા શરીર ના કરોડો રૂંવાડા ઉભા થઇ જાય
આવા મરદો ના કારણે આ રાષ્ટ્ર ઉજળો હતો,ધર્મ અને સંસ્કૃતિ અભય હતા,નૈતિકતા જીવંત હતી,સમતુલા જળવાઈ હતી,દિન-હિન, દુઃખી,લાચાર,દુબળા-પાતળા ને કોઈ રંજાળી ન શકતુ, પરંપરાઓ નું રક્ષણ કરીને,અધર્મીઓ નો સંહાર કરીને,દુરાચાર અને દુષણો નો નાશ કરીને મરદો ની શ્રેણી માં દાખલ થવાતું. વિરો અને મરદો એ દેશ નું અમૂલ્ય ઘરેણું છે.
આજે આ રાષ્ટ્ર ની સ્થિતિ અને યુવાઓ નું જીવન જોતા લાગે છે કે મહાન ભારતીય મરદો ની પરંપરા ને લાંછન લાગી રહ્યું છે.
ડારા-ડફારા કરવા,ખોટા સીન-સપાટા નાખવા,લુખ્ખાગીરી કરવી,નાકા દબાવીને બેસવું,નાના માણસ ને દબાવવો,મહિલાઓ ની છેડતી કરવી,ખોટી ડંફાંસો મારવી અને દુષણ ફેલાવવા આવા હલકા કૃત્યો અને નિમ્ન આચરણ કરીને આજના યુવાનો પોતાને ડોન કે મર્દ સમજે છે પણ એ મર્દાનગી ન હોતા આસુરી વૃત્તિ છે જેનાથી ધર્મ,સમાજ,સંસ્કૃતિ અને રાષ્ટ્ર નું અસ્તિત્વ જોખમાય છે.
તો પછી આજના સમય માં સાચી મર્દાનગી નું પ્રતીક શું…???? એવો પ્રશ્ન ઘણા ને થતો હશે
શ્રેષ્ઠતા સાબિત કરવી અને રક્ષણ કરવું એ મર્દાનગી નું એક પ્રતીક છે, તો આજે સેમાં શ્રેષ્ઠતા સાબિત કરવી અને સેનું રક્ષણ કરવું…??
લુપ્ત થઈ રહેલી માતૃભાષા(દરેક પ્રદેશ અને રાજ્યની) જેના ઘણા બધા શબ્દો દિન-પ્રતિદિન વ્યવહારુ જીવન માંથી વિસરાઈ રહ્યા છે અને રોજીંદા જીવન અને કાર્યો માં પૂર્ણરીતે વિદેશી ભાષા ને જ મહત્વ આપે એવી પેઢી તૈયાર થઈ રહી છે,આ કપરા સમય માં ભાષા ને પુનઃજીવંત કરવી અને વ્યવહારુ જીવન માં લાવવી એ વિપરીત પ્રવાહ માંથી પસાર થવાના પડકાર સમાન છે પણ વિપરીત વેણ માં ચાલીને અને પડકારો ઝીલી ને જ તો મર્દાનગી નું પ્રમાણ આપી શકાય ને.
જુનો વારસો ભૂંસાઈ રહ્યો છે આર્યવ્રત ની મહાનતા ની પ્રતીતિ કરાવતા અને ભારતીય તેમજ લોક સંસ્કૃતિ ના અલંકાર સમાન સ્થાપત્યો,મંદિરો,વાવો,મહેલો,ઈમારતો,પાળિયાઓ,શિલાલેખો,હસ્તપ્રતો,પુસ્તકો અને એ તમામ જેમાં ભારતીય સંસ્કૃતિ ની ભવ્યતા છલકાય છે જે આપણા અસ્તિત્વ અને ભૂતકાળ ને જાણવા માટે અને તેને પ્રમાણિત કરવા માટે શ્રેષ્ઠ માધ્યમ છે,સમય ની માર ના કારણે,અજ્ઞાનતા કારણે કે અન્ય કોઈ સ્વાર્થ ના કારણે આ અમૂલ્ય વારસો નષ્ટ થઈ રહ્યો છે તેના જતન અને સંવર્ધન ની નૈતિક જવાબદારી નો સ્વીકાર કરી,મુશ્કેલીઓ નો સામનો કરીને પણ તેના મહત્વ ને જાળવવું અને લોકો માં જાગૃતતા લાવવા માટે પ્રુવૃતિશીલ રહેવું. આજના સમય માં આ કાર્ય કરવું ખૂબ મુશ્કેલ છે કારણ કે ટાંચા સાધનો હોવાથી અગવડતા પડે, તો બીજી બાજુ લોકો માં ખાસ કરીને યુવાઓ માં હાંસિપાત્ર બનવું પડતું હોય છે પણ મક્કમતા અને ઇચ્છાશક્તિ એ જ તો મર્દ માણસ ની ભુજાઓ છે.
જન સમાજ માં નૈતિકતા,પ્રામાણિકતા,માનવતા,ઉદારતા,કર્તવ્યપરાયણતા,શીલ,સદાચાર વિસરાવા લાગ્યા છે તો સાથે સાત્વિક આચરણ સતત ઘટી રહ્યું છે,નબળાઓ ને દબાવાઈ રહ્યા છે,યુવાનો વ્યસન અને વાસના માં જીવન બરબાદ કરી નાખે છે,ઉત્તમ સંતાન ની જનેતા અને આર્ય તેમજ સનાતન સંસ્કૃતિ ની કરોડરજ્જુ સમાન સ્ત્રી ચરિત્ર અને પવિત્રતા નષ્ટ કરી રહી છે,પશ્ચિમ ના ભૌતિક અને ભોગવાદી પુર માં આ ત્યાગવાદ ને મહત્વ આપતી સંસ્કૃતિ સતત ડૂબી રહી છે,કલા અને કસબ મૃત્યુ પામી રહ્યા છે,વેદો અને આર્ષ ગ્રંથો માં ભેળસેળ થઈ રહી છે,ધર્માંતરણ તીવ્ર ગતિ થી વધી રહ્યુ છે,રાષ્ટ્ર માં ગમે ત્યારે ગૃહયુદ્ધ ફાટી નીકળવા ની સંભાવના છે,રાષ્ટ્ર આંતરિક રીતે ખોખલો થઈ ચૂક્યો છે અને પતન ના માર્ગે જઈ રહ્યો છે આવી બધી પરિસ્થિતિમાં ધર્મ,રાષ્ટ્ર,સમાજ અને સંસ્કૃતિ ને અભય બનાવવા જીવ રેડી દે એ ખરો મર્દ એ જ સાચો શુરવીર માટે મર્દ બનો પણ વાસ્તવિક મર્દ બનો અને જે જરૂરી છે એવા વિષય ઉપર કાર્ય કરી મર્દાનગી નો પરીચય આપો ત્યારે તમારું જીવ્યું સાર્થક કહેવાશે.

– જમોત્તર ધ્રુવરાજજી જાડેજા જાખોત્રા(શાશ્વત)

ભીંયા કક્કલ

Standard

ભીંયા કક્કલ

– કચ્છ ના અમર બલિદાની જેના બલિદાન નો જોટો જગત માં શોધવો મુશ્કેલ છે જેને લખિયાર વિયરો ના જામ હમીર ના વંશ ને બચાવવા પોતાના છ દિકરાઓ નું બલિદાન આપ્યું, ખેંગાર અને સાહેબ શાખા ના જાડેજાઓ ભીંયા કકકલ નું ઋણ ચૂકવે તેટલું ઓછું.
એ હુતાત્મા,દેશપ્રેમી,વફાદાર મહા બલિદાની વિશે લખી તેટલું ઓછું પડે છતાં મારા હ્ર્દય ના ભાવ પ્રમાણે શાબ્દિક સ્મરણાંજલી આપવાનો પ્રયત્ન છે.

જામ વંશ ને બચાવવા સોંપ્યા પુત્ર સાત
ભીંયા તે ભારે કરી જગમાં નોખી પાડી ભાત.

વફાદારી ને દેશભક્તિ માં ભીંયા સમો નહિ કોઈ
હમીર વંશ ને બચાવીયો તે વંશ તારો ખોઈ.

કચ્છ ધરા નો કેશરી ને ધરતી નું ખમીર
પંડય ના છોકરા વેતર્યા હાથ જાલી સમસીર.

છ-છ દિકરા માર્યા પછી રાવળ પડ્યો ખોટો
ભીંયા તારા સમર્પણ નો જગમાં નહિ મળે જોટો.

સાપર ગામે ભીંયો હુવો ખુબ ભરી દેશદાઝ
બલિદાન તેનું અદકેરું દિધા પુત્ર સાત.

હમીરવંશ ને અપાવવા પાછું કચ્છ નું રાજ
ભીંયો કકકલ અમર રહેશે બલિદાન ને કાજ.

સંસાર ના ઇતિહાસ માં ભીંયો ભડવીર પાક્યો
છ-છ દિકરા માર્યા પછી રાવળ જામ પણ થાક્યો.

સાહેબ ખેંગાર જાડેજાઓ તારા ઋણી રહેશે અપાર
ભીંયા કકકલ નું નામ રહે શાશ્વત જય જયકાર.

– જામોતર ધ્રુવરાજજી જાડેજા જાખોત્રા(શાશ્વત)

।। જય કચ્છ ।। ।। જય ભીંયા કક્કલ ।।