Category Archives: ગદ્ય

વાર્તા, કથાઓ, સાહિત્ય લેખો, નિબંધ,

બંટી કરે બબાલ – (ભાગઃ ૧)

Standard

-નટવર મહેતા

આજનો દિવસ જ મારા માટે ખરાબ ઊગ્યો હતો. એક તો સવારે સવારે ઉઠવામાં મોડું થયું. હજુ તો શાવર લેવાનો બાકી હતો ને રાઈડ આવી ગઈ. પેંટ પર જલ્દી જ્લ્દી શર્ટ ચઢાવી બહાર આવી ગયો ને ઉતાવળમાં લંચ બેગ લેવાની પણ ભુલાય ગઈ.

‘નટુભાઈ…!! આવું રોજને રોજ આપણને નો હાલે…!!’ રાઈડ આપતો હતો એ મનુ માવાણી મ્હોંમાં માણિકચંદ વાગોળતા વાગોળતા બોલ્યો, ‘તમે તો ભઈસાબ રોજ રોજ બહુ હોર્ન મરાવો છો ને રાહ જોવડાવો છો!’ બારીનો કાચ ઉતારી એણે રોડ પર પિચકારી મારી.

‘સો…રી…! હોં મનુભાઈ!!’ હું વાનમાં અંદરની સીટ પર ગોઠવાતા બોલ્યો.

‘હવે જો આવું પાછું થાસે તો પછી તમે બીજી રાઈડ ગોતી લે’જો! મારે તમે કંઈ એકલા જ નથી. આ પાંચ પાંડવોને પણ સાચવવાના છે. એમને જોબ પર મોડું થાય તો એમનો ધોળિયો બોસ તો અડધા કલાકનો પગાર કાપી લે છે….!!’ મનુએ પાછળ ફરી વાનમાં બેઠેલ પાંચેય તરફ નજર કરી હસીને કહ્યું. એ પાંચમાંના બે જણ તો હજુ ય ઝોકાં ખાતા હતા. મને ય ઊંઘ તો આવતી જ હતી.

હું અહિં ગાર્ડન સ્ટેટ ન્યુટ્રીશનલ ઈનકોર્પોરેશનમાં કામ કરું છું. જોબ પર આખો દિવસ પાવડર રૂમમાં કામ કરી કરીને થાકી ગયો…કંટાળી ગયો…બળ્યું અમેરિકા…!! હવે શું થાય ધોબીનો કૂતરો ન ઘાટનો….ને ન ઘરનો….!! સાંજે ફરી એ જ મનુ માણિકચંદની રાઈડમાં ઘરે આવ્યો. આજે શુક્રવાર એટલે મન્યાને રાઈડના વીસ ડોલર આપ્યા. મારો બેટો મન્યો…! અમેરિકામાં પણ માણિકચંદ ખાઈને ફાવે ત્યારે રોડ પર પિચકારી મારવાની મજા લે છે!! ઘરે આવ્યો ત્યારે જ ખ્યાલ આવ્યો કે સવારે ઉતાવળમાં ઘરની ચાવી લેવાનું તો ભુલી જ ગયેલ. હવે…?? પછી યાદ આવ્યું કે મારી ભારેખમ ભાર્યાનો આજે ડે-ઓફ એટલે એ ઘરે જ છે. મેં ઘરના કોલબેલનું બટન દબાવ્યું….

– હા…ઉ… હા…ઉ… હા…ઉ… હા…ઉ…!!

માર ઘરમાંથી કૂતરાનો ભસવાનો અવાજ આવ્યો.

-મારૂં બેટું આ તો ગજબ થઈ ગયું!! આ કોલબેલ કોણે બદલ્યો?!

મેં ફરી બટન દબાવ્યું…

– હા…ઉ… હા…ઉ… હા…ઉ… હા…ઉ…!! મારા ઘરમાંથી કૂતરાના ભસવાની પાછળ પાછળ એક સ્ત્રીનો ઘોઘરો અસંમજસ અવાજ પણ સંભળાયો. એ મારી મધુનો જ હતો.

મારી જિજ્ઞાસાનો ફુગ્ગો મોટોને મોટો થવા લાગ્યો. બારણામાં લગાવેલ દૂરબીનમાંથી મેં ઘરમાં જોવાનો પ્રયાસ કર્યોઃ આ તે શી ગરબડ છે?! એક તો એ દૂરબીન થોડી ઉંચાઈએ હતું અને હું રહ્યો માંડ ચાર ફુટ બે ઈંચ..!! અંદર શું થઈ રહ્યું છે એ જોવા માટે બારણાને ચિપકીને પગના પંજા પર ઊંચા થઈ મેં ફરી અંદર જોવાનો મરણિયો પ્રયાસ કર્યો ને મધુએ ધડામ કરતું અચાનક બારણું ખોલી નાંખ્યુ અને હું મધુના ચરણકમળમાં ફ્લોર પર ફેલાઈ ગયો. સાષ્ટાંગ દંડવત્!! ધડામ કરતો ચટ્ટોપાટ ઓન ધ ફ્લોર…!! વુડન ફ્લોર…!! મારી આ અજબ પ્રક્રિયા નિહાળી એક નાનકડું સફેદ પ્રાણી હાઉ …હાઉ…કાંઉ..કાંઉ…વાંઊ… વાંઊ જેવાં વિચિત્ર અવાજો કરતું અંદરના બેડરૂમમાં જતું રહ્યું. મારા ચહેરા પર નાક સહુથી આગળ પડતું છે એટલે અઢી ઈંચનું નાક પહેલાં ફ્લોર પર ટિચાયું અને પાછળ પાછળ મારા નાનકડા કપાળે સાથ આપ્યો. નાકમાંથી લોહીનું ઝરણુ વહેવા લાગ્યું અને ગેસ પર ફુલકા રોટલી ફુલે એમ કપાળ પર ટેકરો ફુટી નીકળ્યો….બે મિનિટ પછી મને ભાન આવ્યું કે હું મારા જ ઘરના લિવિંગ રૂમમાં મોટા કાચબાની માફક પેટ પર તરફડતો હતો !!

‘આ શું છે….!?’ મધુ બરાડી, ‘આ શું છે….!? આવું તે કંઈ થાય…!?’ એના અવાજમાં ભારોભાર ગુસ્સો હતો. મારા તરફ ધ્યાન આપવાને બદલે મને ટેકો આપી ઉભો કરવાને બદલે એ પેલા પ્રાણીની પાછળ પાછળ હાથણીની માફક ધસી ગઈ!

સંસાર અસાર છે…ને આ સંસારમાં મારૂં કોઈ નથી એમ માની હું જ જાતે પોતે મારા પોતાના પગ પર જેમ તેમ ઉભો થયો અને મધુ હાથમાં નાનકડા પ્રાણીને તેડીને હસતી હસતી લિવિંગ રૂમમાં આવી.

‘ન…ટુ..!! તેં તો બિચારા બંટીને ગભરાવી મુક્યો..!! યુ સ્કેર હિમ…!!’

બંટી મારા તરફ જોઈ જોઈને જોરથી જોરથી ભસવા લાગ્યો…

– હા…ઉ… હા…ઉ… હા…ઉ… હા…ઉ…!!

મને પણ એના તરફ જોઈને જોરથી ભસવાનું મન થઈ આવ્યું… પણ પછી યાદ આવ્યું કે મને તો ભસતા આવડતું જ નથી. મારે ભસવાની જરૂર નથી. મારે તો બરાડો પાડવાનો છે: ‘…ચુ…ઉ…ઉ…ઊ…ઊ…પ…!!’ મેં અદનાન સામીની જેમ મોટેથી બુમ પાડવાનો પ્રયાસ કર્યો પણ છેલ્લાં કેટલાંક સમયથી મોટેથી વાત કરવાની આદત છુટી ગયેલ એટલે હિમેશ રેશમિયા જેવો તીણો સુર નાકમાંથી નીકળ્યો…

‘નો…નો…નો…બંટી…!! ડોન્ટ વરી…!! ઈટ્સ ઓકે…!! ઓકે….!!’ મધુએ સાચવીને બંટીને ફ્લોર પર મુકતા મુકતા કહ્યું. ‘નટુ, તું શું આવા ચિત્ર-વિચિત્ર ચાળા અને અજીબો-ગરીબ અવાજ કરે છે…!?’

ફ્લોર પર બંટી મધુની બાજુમાં ઉભો રહી મારા તરફ સાશંક નજરે નિહાળી રહ્યો હતો અને ધીરે ધીરે ઘુરકતો હતો કે પછી મધુ શ્વાસ લેતી હતી એનો ઘુરકાટ હતો મને કંઈ સમજ પડતી ન્હોતી !!

‘આ શું છે…?!’ મારી પીડા દબાવી મેં ગુસ્સે થવાનો પ્રયત્ન કરતા કહ્યું.

‘બં…ટી…!! છેને ક્યુટ…!?’ મધુએ મારા તરફ તુચ્છ નજર કરતાં રૂઆબથી કહ્યું.

માંડ માંડ એક ફુટ બાય સવા ફુટનું ચાર પગનું સફેદ વાળવાળું જનાવર બંટી નામનો કૂતરો હતો..એ તો બરાબર…પણ મારા ઘરમાં એ શું કરતો હતો?? ને શા માટે ભસતો હતો..?? એના કપાળ પર એટલા બધાં વાળ હતા કે એની આંખ મને દેખાતી ન્હોતી. નહિતર હું એની આંખમાં આંખ પરોવી એને ભસ્મ કરી દેત…!! વાળ પાછળ આંખો સંતાડી બંટી પણ કદાચ એવાં જ વિચારો કરતો હોય એમ મને લાગ્યું.

‘આ બંટી હવેથી આપણા ઘરે જ રહેશે…!!’

‘શું…ઉં…ઉં…ઉં…?!’ મારાથી એકદમ મોટેથી પુછાય ગયું. ને માંડ માંડ શાંત પડેલ બંટી પાછો મારા તરફ નિહાળી ફરી હા…ઉ… હા…ઉ… હા…ઉ… કરવા લાગ્યો.

‘તું ભાઈસા’બ સખણો રહેશે…?!’ મધુએ મારા પર ફરી ગુસ્સે થતાં કહ્યું… પછી એણે બંટીને પ્રેમથી ઉંચકી લીધો, ‘નો…દીકુ…નો…બકા…ઈટ્સ ઓકે…!! ઈટ્સ ઓકે…!!’

‘પણ આ….???’

મારી વાત અધડેથી કાપતા મધુ બોલી… ‘….આ બંટી મને મારી ફ્રેંડ ફ્લોરાએ ગિફ્ટમાં આપ્યો છે!’ બંટી પર વ્હાલથી હાથ ફેરવતા ફેરવતા એ બોલી, ‘હાઉ ક્યુટ હી.!! પેટ સ્ટોરમાં લેવા જાવો તો થાઉઝંડ ડોલરમાં પણ આવો ક્યુટ બંટી ન મળે!’

‘પણ તારે મને કહેવું તો જોઈતું હતું…!’

‘હું તને સરપ્રાઈઝ આપવા માંગતી હતી…!’

-અરે…! તારાથી મોટી બીજી સરપ્રાઈઝ શી હોય શકે દુનિયામાં…!? પણ હું કંઈ ન બોલી શક્યો.

વાળ પાછળ ચુંચી આંખે બંટી મને જોઈ રહ્યો હતો. ને મુંઝાઈ મુંઝાઈને હું એને…!! થોડો વખત આમ જ અમારી નૈનસે નૈન મિલાઓની રમત ચાલી…!

ટ્રીન…ટ્રીન…ટ્રીન.. ..એટલામાં ફોનની રિંગ વાગી.

‘હ…લ્લો….!’ મેં ફોન ઉપાડ્યો.

‘મિ ફ્લોરા…!’ સામે છેડે મધુની સખી ફ્લોરા હતી, ‘કોમૉ એસતાસ…!’ ફ્લોરા સ્પેનિશ હતી.

‘વેઈટ, આઈ વીલ ગિવ ટુ મધુ!’ મેં મધુને બુમ પાડી, ‘મ….અ…ધુ..ઉઉઉ…!’ ને મારા કરતાં બંટીએ મોટેથી બુમો પાડવા માંડી: હા…ઉ…હા…ઉ….હા…ઉઉઉ!!!!

‘હ…લો ફ્લોરા…!’ મધુએ ફોન લીધો, ‘હાઉ આર યુ…?’

‘……………….’

‘યસ…યસ…બંટી ઈસ ફાઈન…!! નો…નો…! હિ ઈસ ઓકે વિથ બંટી…! યા…યા…!! હિ લવ્સ બંટી…!!’

‘……………….’

‘યુ મીસ બંટી…!’

‘……………….’

‘ડુ યુ વોન્ટ ટુ ટોક વીથ બંટી…? આઈ વિલ ગીવ ટુ બંટી…!!’

-તો ફ્લોરા બંટીની મા હતી…

‘કમ ઓન બંટી!! ટોક ટુ ફ્લોરા…!!’ બંટીને પ્રેમથી ઉંચકીને મધુએ કોડલેસ ફોનનું રિસિવર બંટીના મ્હોં-કાન પાસે ધર્યું.

‘……………….’

– હા…ઉ…. હા…ઉ…. હા…ઉ…. હા…ઉ….!!

બંટીએ ફ્લોરા સાથે વાત શરૂ કરી દીધી. બંટી કોણ જાણે કેવી રીતે એના નાનકડા શરીરમાંથી આવડો મોટ્ટો અવાજ કાઢી શકતો હશેઃ હા…ઉ…. હા…ઉ…. હા…ઉ…. હા…ઉ….!! મધુના હાથમાંથી બંટીએ છટકવાની કોશિષ કરી. કદાચ, એ ફોનમાં ઘુસી ફ્લોરા પાસે જવા માંગતો હતો!! એને સાચવવા જતાં મધુએ ફોનનો હેંડસેટ પાડી નાંખ્યો. ફ્લોર પર પડતાની સાથે જ એના સ્પેરપાર્ટ છુટા પડી ગયા. એ તુટી ગયો. ચાલો.!! ફોનનો ખર્ચો વધાર્યો..!! મેં ક્ષત-વિક્ષિત થઈ ગયેલ રિસીવરની લાશના અંગ ઉપાંગો ભેગાં કરી ફરી જોડવાના વ્યર્થ પ્રયાસો કરવા માંડ્યા. બંટી હજુ મારા તરફ સાશંક નજરે નિહાળી રહ્યો હતો. મને એના પર ખુબ જ ગુસ્સો આવતો હતો. એક તો આવતાની સાથે જ એણે મારા જ ઘરમાં મને ભોંય ભેગો કરી દીધો હતો. બંટીની પાછળ કોઈ ચોક્કસ જગ્યાએ જોરદાર લાત મારવાની મને તીવ્ર ઈચ્છા થઈ આવી…! ધીરેથી ચાલીને હું એની પાછળ બરાબર ઉભો રહ્યો. પણ એ ફરી ગયો. મેં ઝડપથી મારી પોઝિશન બદલી. મારી સર્વ તાકાત એકત્ર કરી સોકર-ફુટબોલનો ખેલાડી પેનલ્ટી કિક મારે એવાં ધ્યાનથી, જમણા પગથી , જોર કરી મેં લાત ઝીંકી જ દીધી…પણ હાય રે નસીબ…! ચપળ બંટી ત્વરાથી ખસી ગયો…! અને મારો પગ લિવીંગ રૂમમાં વચ્ચે મુકેલ ભારેખમ કોફી ટેબલના મજબુત પાયા સાથે જોરથી અથડાયો…!

‘ઓય….. ઓય….. ઓય….. ઓય….’ અસહ્ય પીડાને કારણે મારાથી રાડ પડાય ગઈ. એક પગે હું ભાંગડા કરવા લાગ્યો. બંટીએ પણ એનો બેસુરો સુર મારા સુરમાં મેળવ્યો… હા…ઉ…. હા…ઉ…. હા…ઉ…. હા…ઉ….!!

‘વોટ હે…પં…ડ દીકુ…!?’ અંદરથી મારી ભાર્યા દોડતી દોડતી આવી. હું રાજી થયો. પણ એ તો ગઈ સીધી બંટી પાસે…!! મારા જમણા પગનો અંગુઠો સુજી ગયો.

સા….એ બીજી વાર મને ઘાયલ કરી નાંખ્યો. બંટી આજે તો મને છેતરી જ ગયો. હવે હું પગથી માથા સુધી ઘાયલ થઈ ચુક્યો હતો. પીડાનો માર્યો કરાંઝતો હું સોફા પર બેસી પડ્યો. દર્દને કારણે મારાથી ઊંહકારા નીકળી જતા હતા. અને બંટી ઝુલ્ફા પાછળ એના નયનો સંતાડીને મારા તરફ વિજયી નજરે નિહાળી રહ્યો હતો. હું આખો દિવસનો થાકેલ હતો. વળી બે બે વારનો ઘાયલ!! આપને મારી પીડાની શી ખબર! ઘાયલકી ઘાયલ જાને!! સોફા પર જ બેઠાં બેઠાં મેં મારી આંખો બંધ કરી. અને મને સરસ મજાનું ઝોકું આવી જ ગયું.

-અ હા…હા…હા…હા….!! કેટલું સારું લાગી રહ્યું હતું…..!!

મારા દુઃખતા અગુંઠા પર કોઈ ઠંડુ પાણી રેડી રહ્યું હતું…! મારી પીડામાં મેં રાહત થતી મહેસુસ કરી..!! કોઈ મારા પગ પખાળી રહ્યું હતું!! લગ્ન વખતે મારી સાસુએ મારા પગ ધોયા હતા…પખાળ્યા હતા…ત્યારબાદ કોઈએ પણ પાદ પ્રક્ષાલન કર્યું ન્હોતું!! જરા વધુ ભીનું ભીનું લાગતા મારી આંખો એકદમ ખુલી ગઈ…! હું ચમકીને એકદમ જાગી ગયો. અને મને નરી વાસ્તવિકતાનું ભાન થયું: સા…..બંટી એનો પાછલો પગ મારા ઘાયલ પગ પર ઊંચો કરી ગયો હતો..!! એના પેશાબ વડે મને પવિત્ર કરી ગયો હતો…!! એક તો અગુંઠાની પીડા…અને ઉપરથી બંટીના પેશાબની પિચકારી….!!

‘મ….ધુ….ઉ …ઉ….ઊ!!’ મેં મોટ્ટેથી બુમ પાડી. ક્રોધથી મારો અવાજ ફાટી ગયો ‘જો…ઓ..ઓ….!! તારા બંટીએ શું કર્યું…!? સા….એ મારા પર પેશાબ કર્યો…!!’

‘હા…હા….હા…!!’ હસતા હસતા મધુ લોટપોટ થઈ ગઈ. એને નિહાળી બંટી પણ એની પૂંછડી પટપટાવવા લાગ્યો અને ખુશ થતો થતો મારા તરફ જોવા લાગ્યો…! બંટી ખુશ હુઆ…!!

‘યુ નો નટુ…!’ મધુએ એના હાસ્ય પર માંડ કાબુ મેળવતા મેળવતા કહ્યું, ‘બંટી વોંટ ટુ ડુ ફ્રેંડશિપ વિથ યુ…! હિ લવ્સ યુ…!!’

‘તો….ઓ…ઓ…!? સો વો…ઓ…ટ…!?’ હું ચિઢાયને બોલ્યો, ‘હું શું કરું એમાં…!?’

‘દોસ્તી કરી લે એની સાથે…!!’ બંટી તરફ એક પ્રેમાળ નજર કરી મધુ રસોડામાં જતી રહી. પાછળ પાછળ એનો પ્યારો-દુલારો બંટી પણ એને પગલે પગલે રસોડામાં ગયો. જતાં પહેલાં મારા તરફ ઘુરકિયું કરવાનો એ ન ચુક્યો…!!

ઘાયલ તૈમુરલંગની માફક લંગડાતો લંગડાતો હું બાથરૂમ તરફ ગયો. બંટીએ ભીનો કરેલ મારો પેંટ મેં કાઢી નાંખ્યો. આ બંટીનું મારે કંઈ કરવું પડશે. પરંતુ, હું જાણતો હતો કે મારાથી કંઈ થઈ શકવાનું ન્હોતું!! આ બલા એમ કંઈ સીધે સીધી ટળવાની ન્હોતી. વળી મારા ઘરમાં મધુ આગળ મારૂં કંઈ જ ચાલતું ન્હોતું. મારા ઘરમાં એનો શબ્દ એટલે કે જાણે સોનિયા ગાંધીનો આદેશ…!! વળી એમાં એને બંટીનો સાથ મળ્યો. બાથરૂમના અરિસામાં હું મને નિહાળી જ રહ્યો…! મારા સપાટ કપાળ પર એક નાનકડો ટાપુ ઉગી નીકળ્યો હતો. મારૂં સુંદર નાક વંકાઈને વાંકુ થઈ ગયું હતું. શું હાલ બેહાલ થઈ ગયો હતો હું…!?

મને યાદ આવ્યું કે મારે શાવર લેવાનો તો બાકી જ છે. બંટીની બબાલમાં એ તો હું ભુલી જ ગયેલ. શાવર કર્ટન હઠાવી હું બાથ-ટબમાં પ્રવેશ્યો. મારા શાવર જેલની જગ્યાએ કોઈ ભળતી જ બોટલ હતી. મેં એ હાથમાં લીધી. ડોગ શેમ્પુ ફોર વ્હાઈટ ડોગ…!! મારા શાવર જેલની જગ્યાએ ડોગ શેમ્પુની બોટલ ગોઠવાઈ ગઈ હતી!! શાવર જેલ વિના જ ફકત પાણીથી શાવર લઈ જલ્દીથી ટુવાલ વિંટાળી હું બાથરૂમની બહાર આવ્યો. હજુ તો બાથરૂમની બહાર પગ જ મુક્યો ને ક્યાંકથી અચાનક બંટી ફૂટી નીકળ્યો… ને….મારા ટુવાલનો છેડો એનાં નાનકડા મ્હોમાં પકડી જોરથી ખેંચ્યો….ને…ટુવાલ છુટી ગયો…! ટુવાલ લઈને ઝડપથી બંટી ક્યાંક અલોપ થઈ ગયો. ને હું સાવ દિંગાબરાવસ્થામાં બુમો પાડવા લાગ્યો, ‘હે….એ..એ..ઈ…ઈ….ઈ…!! હે….એ..એ..ઈ…ઈ….ઈ…!!’

‘શું છે પાછું…?’ ધમ ધમ પગ પછાડતી મધુ કિચનમાંથી બહાર આવી. ને મને સાવ દિંગાબરાવસ્થામાં જોઈને જોરથી ચીખી, ‘ન…ટિ…યા…યા…યા…!! આ શું છે…!? તને કંઈ શરમ-બરમ છે કે નહિં….!! શેઈમ ઓન યુ…!! બંટીના દેખતાં બધાં કપડાં કાઢી નાંખ્યા…!!’

‘અ…રે…!! મારી માડી…!!’ મેં મારા ખાસ ખાસ અંગો સંતાડવાનો પ્રયાસ કરતા કહ્યું, ‘તારો બેટો બંટી મારો ટુવાલ ખેંચીને ભાગી ગયો…!!’

એટલામાં જ બંટી પાછો અમે પેસેજમાં ઉભા હતા ત્યાં મ્હોંમાં ટુવાલ લઈ એનું પરાક્રમ બતાવવા આવ્યો. એને નિહાળી મધુ બોલી, ‘….તે…ભાગે જ ને…!! એનો ટુવાલ તેં જો વાપરેલ…!! તને તારો ટુવાલ વાપરતા શું થાય…!?’

ભુલથી બાથરૂમમાં મુકેલ બંટીનો ટુવાલ વિંટાળી લીધેલ!! અરે…!! એ જ ટુવાલથી ઓ મેં મારૂં ગુલબદન લુંછેલ…!! હવે પાછો શાવર લેવો પડશે…!! પણ વોટર બિલ વધારે આવશે એમ વિચારી મેં બીજી વાર નહાવાનું માંડી વાળ્યું. હવે વળી બંટી પણ રોજ રોજ શાવર લેશે તો વોટરબિલ તો આમ પણ વધવાનું જ છેને…!! જલ્દી જલ્દી મારા રૂમમાં જઈ ક્લોઝેટમાંથી મારા કપડાં લઈ ઝડપથી પહેરી લીધાં…!! આમ કરવાથી હું પણ બંટીની માફક જ હાંફવા લાગ્યો..! ફક્ત મારી જીભ જ લટકતી ન્હોતી…!!

જેમ તેમ બે છેડા ભેગા કરી, બે-બે સેન્ટ બચાવી..! કુપનો કાપી-કાપી, કુપનોનું લાવી, સવારનું સાંજે અને સાંજનું બચાવેલ સવારે ખાઈ ખાઈને તાણી-તુસીને મેં આ દોઢ બેડરૂમનું હાઉસ લીધેલ…! ટીશર્ટ પહેરતાં હાથ ઊંચા કરીએ તો છતને હાથ સ્પર્શી જાય એટલી ઊંચી તો એની છત હતી! બેડરૂમમાં ક્વિન સાઈઝનો બેડરૂમ સેટ મુકતા બેડની આજુ-બાજુ માંડ દોઢ બે ફૂટની જગ્યા રહેતી હતી. મોટે ભાગે તો હું લિવિંગ રૂમમાં જ સુતો! મારા માટે મધુની બાજુમાં જગ્યા ન્હોતી રહેતી. વળી જ્યારે એ ઊંઘી જાય ત્યારે જાત જાતના સુરો એના નાક કાન ગળામાંથી નીકળતા હોવાથી મારી ઊંઘ ઉડી જતી. હવે એમાં આ બંટીનો ઘુરકાટ ભળવાનો…!!

-શું થશે હવે.મારૂં….!?

હું લિવિંગ રૂમમાં આવ્યો તો જોયું તો બંટી મહાશયે સોફા પર આસન જમાવ્યું હતું અને એઓશ્રી ટીવી પર ડિઝની ચેનલ નિહાળી રહ્યા હતા. ટીવી સ્ક્રિન પર પ્લુટોના પરાક્રમો નિહાળી ભવિષ્યમાં શું ધમાલ મચાવવી તેનું આયોજન કરી રહ્યા હતા. મેં રિમોટ કંટ્રોલ વડે ટીવી ચેનલ બદલી.

– હા…ઉ…. હા…ઉ…. હા…ઉ…. હા…ઉ….!! કિચન તરફ નિહાળી બંટીએ ફરિયાદ કરી.

‘અરે ભલા માણસ..!! વોટ રોંગ વિથ યુ…?!’ કિચનમાંથી જીભ લટકાવતી લટકાવતી ધમ ધમ કરતી મધુ બહાર આવી. મારા હાથમાંથી રિમોટ કંટ્રોલ છીનવી ફરી ડિઝની ચેનલ મુકી, ‘એને રોજ બેથી ત્રણ કલાક ટીવી જોવાની આદત છે. અંડરસ્ટેંડ….?!’ મારા તરફ એની ઝીણી ઝીણી આંખોના મોટાં મોટાં ડોળા તગતગાવતા મધુ ઘુરકી, ‘ઓ…ઓ…કે…!!’ પછી બંટી પર હાથ પસવારી બોલી, ‘ગુડ બોય… લ….વ…યુ….!!’

-મારો બેટો બંટી!! હવે મારે ટીવી પણ ન જોવાનું…!!

બંટીને ટીવી જોતો મુકી હું હળવેથી રસોડામાં ગયો. મધુ ભારે રસથી કુકિંગ બુકમાં જોઈ જોઈને કોઈ નવી જ વાનગી બનાવી રહી હતી!! ગેસના સ્ટવ પર મોટાં તપેલામાં કંઈ ઉકળી રહ્યું હતું. મેં તપેલી પરનું ઢાંકણ હળવેકથી હટાવી તપેલાંમાં નજર કરી તો હું ચોંકી ગયો. તપેલાંમાં મધુ કોઈ પ્રાણી બાફી રહી હતી!!

‘કીપ ઈટ ક્લોઝ…!’ મારા પર નજર પડતાં જ મધુ બરાડી…

‘આ શું છે…?!’ મેં ધીમેથી પુચ્છ્યું.

‘લો…બ…સ્ટ…ર…!!’ મધુએ એક એક અક્ષર છુટો પાડી મને સમજાવતા કહ્યું.

‘લોબસ્ટર…?!’ મારા આશ્ચર્યનો પાર ન રહ્યો.

‘હા…! લોબસ્ટર….!!’ ચોપડીનું પાનું ઉથલાવી મધુ બોલી, ‘બંટીને લોબસ્ટર બહુ જ ભાવે છે. એટલે મેં….’

‘કેટલા મોંઘા આવે છે લો..ઓ…ઓ…બસ્ટર…..??!’ મારી જીભ લોચા વાળવા લાગી.

‘આઈ નો!! ચાલિસ ડોલરનો એક…પણ વિકમાં હવે એક બે વાર તો લાવવા જ પડશે…!! બિચારા બંટી માટે….!!’

‘વિકમાં એ…એ…ક બે…વાર…?!’ મારી આંખોએ પહોળી થઈ ગઈ. સહેજ વધુ પહોળી થાત તો મારા બન્ને ડોળાં ઉછળીને લોબસ્ટરના તપેલામાં જ પડતે!! માંડ મારી જાત પર કાબુ રાખતા હું બોલ્યો, ‘બંટીના એકવારના ખાવામાં તો આપણુ વિકનું ખાવાનું થઈ જાય…!’ મારાથી ગણતરી થઈ ગઈ.

‘સો વોટ…?! આવો ક્યુટ બંટી પણ ક્યાં એમને એમ ફ્રી મળવાનો છે ?? સાવ મફતમાં…!!’

‘તને ખબર તો છે ને કે મને સી ફુડની એલર્જી છે તે…?’ મેં બીજ દલીલ કરી.

‘તારા માટે તો મેં ખીચડી ભાજી ક્યારની બનાવી નાંખી છે. પણ મને હમણા બંટી માટે આ ડીશ બનાવી લેવા દે…! હજુ દશ મિનિટ માટે બોઈલ્ડ કરી પછી ફિફટી ગ્રામ બટર લગાવી પોણા પાંચ મિનિટ મેરીનેટ થવા દેવાનું છે…!’

મધુની વાતો સાંભળી મારી તો ભુખ જ મરી ગઈ. આ બંટીની બબાલમાંથી કેમ છુટવું…! મને કંઈ સમજ પડતી ન્હોતી. પગમાં સેંડલ લગાવી હું ઘરની બહાર નીકળ્યો. માર ઘરની નજીકમાં એક નાનકડો પાર્ક છે ત્યાં હું કોઈ કોઈ વાર વોક લેવા જાઉં છું.

-થિંક પોઝિટિવ..!!બી પોઝિટિવ…! મેં માર મરકટ મનને ટપાર્યું. હું પાર્ક તરફ અસમંજસ ચાલે ચાલી નીકળ્યો. ઓગષ્ટ મહિનાની ખુશનુમા સાંજ હતી. પાર્કમાં ઘણા આમ તેમ ટહેલતા હતા. પ્લે પ્લેઈસમાં થોડાં બાળકો રમતા હતા અને રમવા કરતા અવાજો વધુ કરતા હતા. કેટલાંક માણસો પોતાના કૂતરાને લઈને ફરવા આવ્યા હતા તો કેટલાંક કૂતરા માણસોને ફરાવવા આવ્યા હતા…!! હું મારી વિંટબણાના વિચારોના વમળમાં અટવાતો અટવાતો ખોવાયેલ ખોવાયેલ ચાલી રહ્યો હતો. એટલાંમાં કૂતરાના સામુહિક ભસવાના અવાજોએ મને વર્તમાનમાં લાવી દીધો. મોટે ભાગના શ્વાનો મારા તરફ નિહાળી સમુહમાં ભસી રહ્યા હતા. આ પણ બંટીના જ સગા-વ્હાલાઓ લાગતા હતા. એક જાડી હિંડબાછાપ કાળી હબસણનો કદરૂપો કાળિયો કૂતરો તો મારી નજદીક આવવા ભારે જોર લગાવી રહ્યો હતો. અને જાડી જોર કરી એ બુલડોગને મારાથી દુર કરવાના સર્વ પ્રયાસ કરતી કૂતરા કરતાં વધારે હાંફી રહી હતી. લોહચુંબક તરફ જેમ ટાંકણીઓ ખેંચાય આવે એમ નાના-મોટાં, જાડાં-પાતળા, કાળા-ધોળાં સર્વે કૂતરાંઓ મારા તરફ આકર્ષાય રહ્યા હતા. એક નાનકડું પુડલ તો છેક મારી પાસે આવી મને સુંઘીને ડરીને દુર જઈને જોર જોરથી ભસવાનો પ્રયત્ન કરતું હતું પણ એના મ્હોંમાંથી અવાજ જ નીકળતો ન્હોતો. કૂતરાં સાથે આવેલ નર-નારીઓ કૂતરાં કરતાં વધુ કૃધ્ધ નજરે મને નિહાળી રહ્યા હતા.

‘ઓ…ઓ મેન…ગો હોમ…! ટેઈક એ શાવર….!!’ હિપોપોટેસની મોટીબેન હોય એવી એ હબસણે હાથણી જેવાં અવાજે મને જોરથી કહ્યું, ‘યુ સ્ટિંક….!!’

-હવે મને બત્તી થઈ…! બંટીના ટુવાલથી મેં મારૂં શરીર લુંછેલ એટલે બંટીની ગંધથી હું તરબતર થઈ ગયો હતો. સર્વ કૂતરાઓને પણ એ અચંબો થયો કે આ માણસના શરીરમાંથી અદ્દલ કૂતરાની ગંધ કેવી રીતે આવે…! માણસના સ્વરૂપમાં શ્વાન….!! દરેક કૂતરાંને એ સંશોધનમાં ઊંડો રસ પડ્યો હતો…ને બધાનાં મ્હોંમાંથી લાળ ટપકતી હતી. જલ્દી જલ્દી લંગડાતો લંગડાતો હું મારા ઘર તરફ ભાગ્યો. મારા ઘાયલ શરીરની પીડા પણ હું ક્ષણભર તો વિસરી ગયો. ઘરનું બારણું અંદરથી બંધ હતું. મેં કોલબેલ વગાડ્યો.

– હા…ઉ…. હા…ઉ…. હા…ઉ…. હા…ઉ….!! બંટી ભસવા લાગ્યો.

થોડીવાર રહીને મારી રંભાએ ગુસ્સાથી બારણું ખોલ્યું, ‘તને ચાવી લઈ જતાં શું ગોદો વાગે છે?? બિચારા બંટીની માંડ માંડ આંખો મળી હતી. તેં એની ઊંઘ ઉડાડી દીધી.’ બંટી પર હાથ પસવારતા એ બોલી, ‘એક તો એના માટે નવી સવી જગ્યા. માંડ એને ઊંઘ આવી ને એમાં તું ટપકી પાડ્યો…!!’ બંટીને વ્હાલ કરતાં એ બોલી, ‘ગો ટુ સ્લિ…પ…બેબી…!! ગુડ બોય….!!’ બંટીને ધીમે ધીમે થપકારતાં એ કલિસનું ગીત એના બેસુરા રાગે ગાવા લાગી, ‘માય મિલ્ક શેઈક બ્રિંગ્સ ઓલ ધી બોયસ ઈન ધ યા…યા….યા…ર્ડ….!!’ નવી જ લાવેલ સુંવાળી બ્લેંકેટ પર બંટી મહોદયે લંબાવ્યું હતું અને સુવાનો પ્રયત્ન કરતા હતા.

-ઓ….હ…ગો….ડ…!! મારાથી એક ઊંડો નિઃસાસો નંખાઈ ગયો. અને એ સિવાય બીજું હું કરી પણ શું શકું…!? બંટીને સુવરાવી મધુ મારી પાસે આવી, ‘ભાણુ કરું છું તારૂં… જમી લે…!’

‘તું પણ જમવાનીને…?’

‘મેં તો બંટીને કંપની આપી !! એને મેં રાંધેલ બટરસ્કોચ લોબસ્ટર ખુબ જ ભાવ્યા. મોટો લોબસ્ટર આખે આખો પટ પટ ખાઈ ગયો. હી વોસ સો હે…પી…!!’

-બટ આઈ એમ વેરી અનહેપ્પી….! પણ મારાથી કંઈ બોલી ન શકાયું. ઠરી ગયેલ ખીચડી અને બેસ્વાદ ભાજીના લુસ લુસ કોળિયા મેં જેમ તેમ ગળે ઉતાર્યા. મારે સામ દામ દંડ ભેદથી…રાહુલ, સોનિયા-મનમોહનની નિતીથી પગલાં ભરવા જરૂરી હતાઃ આ બંટીની બબાલથી બચવા…બંટીની બબાલથી છુટવા…!!

‘જો ડા…આ…ર્લિં…ગ…!!’ ડાર્લિંગ શબ્દને મેં થાય એટલો સુંવાળો કરતાં કહ્યું, ‘તું સમજ…!!ડિયર…!!’ જમ્યા પછી બધાં વાસણ સાફ કરવાની શરૂઆત કરતાં કહ્યું, ‘તું સમજ જરા. આ બંટી આપણને ના પોસાય…!’

‘કેમ ન પોસાય…?!’ મારૂં બરાબર સાફ કરેલ તપેલું સિંકમાં પાછું મુકતા મધુ બોલી, ‘આ તપેલું બે વાર સાફ કર! એમાં બંટી માટે રસોઈ બનાવવાની છે.’ રોજ બધાં વાસણો સાફ કરવાની કામગીરી મારે જ શિરે હતી.

‘એનો ખર્ચો કેટલો…?’

‘ખર્ચો શાનો…?! એવું લાગે તો વિકમાં બે વાર તું ઓવરટાઈમ કરજે…!’

‘પણ બંધ ઘરમાં બંટી રહેશે તો ગંધાશે…!’ પછી એના તરફ ફરી હું એને સમજાવતા બોલ્યો, ‘હાલે તો સમર છે એટલે વિંડો ખુલી રહે પણ વિંટરમાં…બારીઓ બંધ રહેશે તો ગંધાશે…!!’

‘એ તો પછી ટેવ પડી જશે….!! મને તારી પડી જ ગઈ છે ને…?!’ ધીમે ધીમે મરકતા મધુ બોલી, ‘મેં કદી ફરિયાદ કરી છે એની…?!’

‘પણ…’ મેં વિનવણીનું મોણ નાંખતા કહ્યું, ‘એની કેટલી કાળજી રાખવી પડશે…!’

‘આઈ નો…! વિ વિલ મેનેજ…! યુ નો આખા અમેરિકામાં દરેક ઘરે કોઈને કોઈ પ્રાણી પાળેલ હોય છે…!’

-આપણી ઘરે એક તું છે એ કંઈ ઓછું છે…?! પણ મારે વધુ ભડકો સળગાવવો ન્હોતો. હું મૌન મૌન વાસણો સાફ કરતો રહ્યો. મધુએ એની બંટીની વકિલાત આગળ વધારતા કહ્યું, ‘ગઈ કાલે સીએનએન પર પેલો આપણો ઈંડિયન ડોક્ટર સંજય ગુપ્તા પણ કહેતો હતો કે પાળેલ પ્રાણી પર હાથ પસવારીએ તો આપણુ બ્લડ પ્રેશર વગર દવાએ પણ કાબુમાં રહે!’

-પણ મારૂં તો બે કલાકમાં બમણું થઈ ગયું એનું શું….?!

‘પ્રાણીઓ આપણી લાગણી સમજે…! નિર્દોષ પ્રાણી આપણને જીવવાનું બળ પુરૂં પાડે. એની કોઈ ખોટી માંગણીઓ નહિં…!!’

-બસ લંચને ડિનરમાં લોબસ્ટર જોઈએ….!

‘….અને વિચાર તો કર…! આપણે ક્યાં બંટી માટે એક સેંટનો પણ ખર્ચ કરવો પડ્યો…??! સાવ મફતમાં મળ્યો છે બ્યુટિફુલ બંટી..!!’

-મફતમાં મળેલ મોન્સ્ટર….!

‘સમજ જરા…!’ એની વાતો વડે એ મને આંજી દેવાનો પ્રયત્ન કરતી હતી, ‘વળી બંટી ઘરમાં હોય તો મોંઘી દાટ સિક્યુરીટી સિસ્ટમ લગાવવાની જરૂર જ નહિં…!’

-આવડું અમસ્તું કૂતરૂં શું સિક્યુરિટી કરવાનું…?! એને જ ચોર પહેલાં ઉપાડી જશે…!

હજુ વધુ ફાયદાઓ ગણાવે એ પહેલાં જ એનો બેટો બંટી ધીમેથી રસોડામાં પ્રવેશ્યો. આળસ મરડી પણછની જેમ એનુ શરીર તાણ્યું. મારા તરફ એક ઉડતી નજર કરી રોફથી એ મધુ પાસે ગયો.

‘ઉઠી ગયો બકા..?!’ મધુએ એને ઉંચકી લીધો. પછી એના હોઠોં સાથે હોઠ મેળવી જોરદાર ફ્રેંચ કિસ કરી!! બંટીએ પણ એની લાંબી લાંબી પાતળી પાતળી સુંવાળી જીભ મધુના કાચ પેપર જેવાં ખરબચડાં ગાલો પર ફેરવી!! પણ એનાં મ્હોંમાં જરૂર કોઈ વિચિત્ર સ્વાદ આવી જતાં જોરથી છીંક ખાધી…!!

-ઈં….છી…છી….ઈં….ઈ….

‘બ્લેસ યુ…!’ મધુએ ફરી બન્ને હાથથી જોરથી પકડી એનું મ્હોં પાસે લાવી પ્યારી પપ્પી કરી, ‘ડુ યુ વોંટ ટુ ગો આઉટ…?! યુ વોંટ ટુ ગો આઉટ…?!’

-આંઉ….આંઉ….આંઊ…આંઊં…આંઊ…ઊ…ઊ…કરતો બંટી પૂંછડું પટપટાવવા લાગ્યો. મધુએ એને નીચે ઉતાર્યો. ગળામાં સુંવાળો પટો બાંધ્યો. એની સાથે પાતળી દોરી હતી તેનો છેડો પકડી બારણું ખોલી બંટીને બહાર દોર્યો. પછી મારા તરફ નિહાળી બંટીને કહ્યું, ‘સે…ગુડ બાય ટુ નટુ….!!’ પણ બંટી તો મને છેક અવગણી બહાર દોડી ગયો. કદાચ, લોબસ્ટરનું એનાં પેટમાં ભારે દબાણ હશે. મધુ પણ એની પાછળ પાછળ ઘસડાતા પગે ઘસડાઈ…! બન્નેના જવાથી મારા ઘરમાં જરા શાંતિ થઈ. પણ મારી મુંઝવણ તમને શી રીતે સમજાવું…એ તો બંટી જેવી બલા સાથે પનારો પડે તો જ તમને ખ્યાલ આવે.

દુઃખતા પગના અંગુઠા પર બેનગે એકસ્ટ્રા સ્ટ્રેંથ ઓઈંટમેંટનું માલિસ કરતાં કરતાં મેં ટીવીની ચેનલો બદલવા માંડી. ટીવી પર પણ બધે જ કૂતરાં-બિલાડાના કાર્યક્રમો આવી રહ્યા હતા…!! મારૂં બસ ચાલે તો આખી અવનિ શ્વાન વિહોણી કરી નાંખુ….!!દશ પંદર મિનિટ પછી બંટી અને બલા બન્ને ઘરે પાછા આવ્યા. બંટી હળવો થઈ ગયો હોય એમ મને લાગ્યું મધુએ બાંધેલ પટ્ટો છોડ્યો એટલે એ સીધો એનાં નવા નવા બ્લેંકેટ પર જઈને ચાર ટાંટિયા છત તરફ ઊંચા કરી સુવાની કોશિષ કરવા લાગ્યો. મધુએ પણ બકાસુરની માફક મોટ્ટેથી બગાસું ખાધું…! જાત જાતના ચિત્ર-વિચિત્ર અવાજો કર્યા…! એ પણ બેડરૂમમાં ગઈ અને એનાં નાક, કાન ગળાનાં વાંજિત્રો સજાવી, સુર મેળવી નસકોરાં વગાડવાનો પ્રયાસ કરવા લાગી અને થોડી જ વારમાં એનો ઘોરવાનો ઘરઘરાટ આખા ઘરમાં ગુંજવા લાગ્યો…!!(આ ઘરઘરાટ વિશે આપને ક્યારેક વધુ કહીશ)

આખી દુનિયામાં હું જ એક કમનસીબ જાગતો હતો. નવ-સવા નવ થવા આવ્યા હતા. મારી તો જિંદગીભરની ઊંઘ ઉડી ગઈ હતી. મેં ફરી ટીવીના રિમોટ સાથે રમવા માંડ્યુ. સીએનએન પર લેરી કિંગ લાઈવમાં ઓ. જે. સિમ્પસન ઈન્ટરવ્યુ આપી રહ્યો હતો. ઓજેએ એની પત્નીને પતાવી દીધી હતી…! પોતાની પત્નીનું ઠંડે કલેજે ખૂન કર્યું હતું….! બધાં એ જાણતા હતા…ખૂન કર્યા પછી ટીવી પર એને ભાગતા લાઈવ બતાવેલ…!! છતાં પણ એ નિર્દોષ છૂટી ગયો હતો…!! પછી તો એણે એના પરથી પુસ્તક પણ લખી નાંખ્યું: “ઈફ આઈ ડીડ ઈટ…!!” એવો ઓજે આજે લેરી કિંગ લાઈવમાં વાત કરી રહ્યો હતો. અને લેરી ઓજે પાસેથી પોતાની નવી સવી પત્નીને મારવાનું શીખી રહ્યો હતો. મને પણ રસ પડ્યો…! કદાચ, મને ઓજેમાંથી પ્રેરણા મળે તો બંટી અને બલા બન્નેને બતાવી દઉં …. પતાવી દઉં…!! લેરી પણ ઓજેથી અંજાય ગયો હતો. પ્રોગ્રામ જોતાં જોતાં સોફા પર ધીરે ધીરે મેં પણ લંબાવી દીધું અને ક્યારે ઊંઘી ગયો એની મને જાણ પણ ન થઈ. સોફામાંથી હું સીધો સીએનએન પર લેરી કિંગ સામે ગોઠવાય ગયો.

‘સો..ઓ…નાતુ…!’ લેરીએ એના ઘોઘરા અવાજે મારી સાથે વાત શરૂ કરી, ‘હાઉ યુ ડુઈંગ…!! હાઉ આર યુ….!?’

‘યુ સી લેરી…!! આઈ એમ નોટ નાતુ…!! આઈ એમ નટુ… નટુ…!!’

‘ઓ.કે…!! નાટુ…! હાઉ યુ ડીડ ધીસ…?!’

‘સિમ્પલ…! વેરી સિમ્પલ…!!’

‘યુ કિલ્ડ યોર વાઈફ્સ ડોગ…!??’

‘યય….સ્સ…! આઈ કિલ્ડ બંટી…! બંટી વોઝ એ સ્માર્ટ ડોગ…!! સાલ્લા કુત્તા….!!’

‘વ્હોટ ડીડ યુ સે…!?’ લેરી એના ચશ્મા સરખાં કરતાં ગુંચવાયો…

‘કુત્તા…! કુ…ઉ…ત્તા…આ..!!કુત્તા…!! યુ નો ડોગ…!?’ મેં એને સમજણ પાડતાં કહ્યું ‘આઈ રોટ ધીસ બુક ફોર ઓલ હસબંડ્સ ઈન ધ યુનિવર્સ….!’ મારા હાથમાંનુ પુસ્તક મેં ટીવી કેમેરા સામે ધર્યું બુકનું શિર્ષક હતું: આઈ કિલ્ડ માઈ વાએફ્સ ડોગ…!!

‘ઈંટરેસ્ટીંગ…!!’ લેરી બોલ્યો.

‘ડુ હેવ અ ડોગ…??’ મેં લેરીને પુચ્છ્યું.

ચશ્મા પાછળથી ડાઘિયા કૂતરાની માફક નજર ફેરવી ફેરવી મને જોવા લાગ્યો. પછી ઊંડો શ્વાસ લઈ એ બોલ્યો, ‘યુ સિ નાતુ…! આઈ એમ યોર હોસ્ટ…! આઈ વીલ આસ્ક ક્વેશ્ચન…! યુ કેન ગીવ ઓન્લી આન્સરસ્…!!’

‘ઓ…કે…!! ઓ…કે…!! ડોંટ વરી લેરી…! ટેઈક માય કાર્ડ…!’ ગજવામાંથી બિઝનેસ કાર્ડ કાઢી મેં લેરીને આપ્યો, ‘માય કોંટેક્ટસ્…માય વન એઈટ હંડ્રેડ નંબરસ્.. આર ઓન માય કાર્ડ….! માય વેબસાઈટ્સ…માય ફેન ક્લબ…માય પર્સનલ બ્લોગસ્!! ઓલ આર લિસ્ટેડ ઓન માય કાર્ડ…!! વ્હેનએવર યુ નિડ માય હેલ્પ આઈ વિલ બી ઘેર…!! વ્હેનએવર યુ નિડ ટુ કિલ યોર ડોગ ઓર યોર વાઈફ્સ ડોગ…ગીવ મી એ રિંગ…!! આઈ વીલ ગિવ યુ ટેન પર્સેન્ટ ડિસ્કાઉન્ટ…!!’

લેરીએ કાર્ડ લઈ એના જેકેટમાં મુક્યો, ‘થેંકસ્… નાતુ….!!’ ત્યારબાદ એના સવાલોના કાર્ડ પર નજર કરી સવાલ શોધી એ બોલ્યો, ‘ટેલ મી!! હાઉ ડીડ યુ કિલ બંટી??’

‘માણિકચંદ…!! આઈ ગેવ હિમ માણિકચંદ…!!’

‘માનિકચંદ…!? વ્હોટ ધીસ માનિકચંદ…!?’

‘ઈટ ઈસ ગુટખા…!! ફેમસ ગુટખા…!! ઊંચે લોગ કી ઊંચી પસંદ… માણિકચંદ…!! એ ફેમસ ગુટખા ઓફ અવર ગ્રેટ ઈન્ડિયા…!! આઈ ગેવ બંટી માણિકચંદ ઈન લોબસ્ટર ને ખેલ ખતમ…!!’

‘વા…ઉ…ઉ…!!’

‘ઈટ ઈસ ચીપ…!! ટુ ડોલર અ પાઉચ…!!’

‘ઈન લોબસ્ટર…!??’ લેરીને નવાઈ લાગતી હતી, ‘ડિડ યુ ગિવ ઈન લોબસ્ટર…!?’ લોબસ્ટરનું નામ લેતાં જ લેરીના મ્હોમાં પાણી આવતું હોય એમ લાગ્યું, ‘ડિડ યુ ટેસ્ટ લોબસ્ટર…??ડિડ યુ લાઈક ઈટ…??’

‘ઓ…ઓ…ગો…ઓ…ડ…!! ઈટ્સ ગુડ…! આઈ લવ ઈટ…!! જ્યુસી લોબસ્ટર…!!’ મારા મ્હોંમાં પણ પાણી આવી જ ગયું. અને લાળ ટપકવા માંડી…! મારી જીભ હું મારા હોઠ પર ફેરવવા માંડ્યો…! ધીમે ધીમે મારી જીભ એકદમ લાંબી થઈ ગઈ અને મને લાગ્યું કે હું જ મારા ગાલ પણ ચાટવા લાગ્યો છું…. ચમકીને એકદમ હું જાગી ગયો…! લેરી કિંગ તો ટીવીમાં ઘુસી ગયો હતો…! પરંતુ, બંટી મારી છાતી પર ચઢી બેઠો હતો અને નિદ્રાવસ્થામાં મારા મ્હોંમાંથી ટપકી રહેલ સ્રાવને એ ટેસ્ટથી ચાટી રહ્યો હતો…મારા ચહેરાને….મારા સુંવાળા ગાલને ચાટી રહ્યો હતો એ…! લપક…! લપક…!! લપક…!!!

‘હટ્ટ…હટ…હટ…!! સા… હજુ જીવતો છે….!’

હું એકદમ ચમકીને સોફા પરથી ઉભો થઈ ગયો…! મારા પરથી બંટી ફરસ પર કુદી પડ્યો.. અને દોડીને એની મુલાયમ પથારી પર જઈ ચુપચાપ સુઈ ગયો…!!

બાથરૂમમાં જઈ હું મારૂં મ્હોં ધોઈ આવ્યો…! પણ મારા મ્હોં પરની ચિકાશ ઓછી ન થઈ….! મધુ તો ઘરર્…ઘરર્…ઘોરી રહી હતી એટલે મેં સોફા પર જ લંબાવ્યું…ધીરે ધીરે મારી આંખલડીઓ મિંચાઈ અને હું નિંદ્રાદેવીને શરણે પહોંચી ગયો….!!

ક્રમશ

હું નહિ હોવ

Standard

દરેક પતિ-પત્નિએ વાંચવા લાયક લેખ.

તું શોધીશ મને ચારે બાજુ,
ભટકીશ ખૂણે ખૂણે પણ
દુનિયાના કોઈપણ ખૂણે હું નહિ હોઉં.

તું ઈચ્છીશ હું તારી સાથે રહું,
રાત્રે પડખું ફેરવીશ ત્યારે તારા પડખામાં હું નહિ હોઉં.

તને લાગશે વાસણનો અવાજ થયો
તું કહીશ “જરા ધીરે રહીને કામ કર”, ત્યારે
કૃત્રિમ ગુસ્સામાં તને પ્રત્યુત્તર દેવા હું નહિ હોઉં.

તું થાકીને ઘરે આવીશ,
સોફા પર ઢળી જઈશ, ત્યારે
અદરખ અને એલચી વાળી
કડક મીઠી ચા બનાવવા હું રસોડામાં નહિ હોઉં.

તને ઓફિસનો ગુસ્સો હશે અને
ગુસ્સો ક્યાંક ઠાલવવો હશે,
વગર વાંકે તારો ગુસ્સો ગળી જવા હું હાજર નહિ હોઉં.

તું ફરવા જવાનું પ્લાન કરીશ અને
ઓફીસમાંજ વ્યસ્ત થઇ જઈશ, ત્યારે
તૈયાર થઈને તારી રોહ જોઈને બેસેલી હું ઘરમાં નહિ હોઉં.

ટુવાલ વગર ન્હાવા જવાની તારી આદત છે,
તું બાથરૂમમાંથી બરાડા પાડીશ,
ટુવાલના બહાને હાથ પકડવાની મીઠી ચેષ્ટામાં
મનોમન રોમાંચિત થવા હું નહિ હોઉં.

તને વાતો કરવી હશે ઘણી,
સુખની, દુઃખની, પ્રેમની,લાગણીની,
તારી લાગણીઓમાં તારી સાથે વહી જવા હું નહિ હોઉં.

તને ભૂખ લાગશે અને બેચેન બની જઈશ,
ગરમ – ગરમ કોળીયા મોઢામાં મુકીશ,
એ વખતે તને ટોકવા ડાઈનીંગટેબલ પર હું નહિ હોઉં.

તારી આસ પાસ ચોપાસ આખી દુનિયા હશે,
એ દુનિયામાં તારી પાછળ ખોવાઈ જવા હું નહિ હોઉં.

અંતે કદાચ એવું થશે
તું મને યાદ કરવાની કોશિશ કરીશ,
મારી વાતો વાગોળવા મથામણ કરીશ, પણ
કદાચ એ સમયે તારી “યાદમાં હું નહિ હોઉ.
ક્રિયાના મૃત્યુના એક મહિના પછી
બેડરૂમમાંથી સામાન ખસેડતી વખતે
પ્રિયાંક, ક્રિયાની ડાયરીમાં પડેલો લેટર
ભીની આંખે વાંચી રહ્યો હતો.

તક, વસ્તુ, વ્યક્તિ કે સમય
મોટેભાગે જ્યારે હાથમાંથી નીકળી જાય ત્યારેજ આપણને તેની કદર, તેની જરૂરીયાત, તેની ખોટ વર્તાય છે.
ત્યાં સુધી આપણે તેનું મહત્ત્વ સમજી નથી શકતા.

વસ્તુની ખોટ કદાચ હજી પૂરી શકાય,
તક કદાચ ફરીથી મેળવી શકાય, પણ
કોઈ પ્રિય વ્યક્તિની ખોટ આજીવન નથી પુરાતી.

આપણું પ્રિયપાત્ર જ્યારે આપણી સાથે ન હોય ત્યારે
ઘણું એવું યાદ આવે છે
જે આપણે તેને કહેવા ઈચ્છતા હતા,
ઘણી એવી ક્ષણો યાદ આવે છે જે આપણે
તેની સાથે ગાળવાના, માણવાના સપના સેવ્યા હતા.
પરંતુ તેની હાજરીમાં “હજી તો ઘણો સમય છે.” એવું વિચારીને, પોતાના મનને કે સામેના પાત્રને મનાવીને આપણે એ સમય ગુમાવી દઈએ છીએ.

હિન્દીમાં ખૂબ જ સરસ વાક્ય છે કે कल किसने देखा ? પણ આપણે જાણે ભવિષ્ય વેત્તા હોઈએ તેમ
ભવિષ્યનું પ્લાનિંગ કરીએ છીએ.
જેની પાછળ આપણું વર્તમાન અને પ્રિયપાત્રનું વર્તમાન, તેની હુંફ, તેની ઈચ્છાઓ, આપણી ઈચ્છાઓ,
મૌનમાં દબાયેલી અપેક્ષાઓ જેવું ઘણું ગુમાવી દઈએ છીએ, વેડફી દઈએ છીએ.

કદાચ એવું ન કરતા
આપણે વર્તમાનમાં જ જીવવાનું શીખી જઈએ તો ?

કાલે જેને સમય આપવાનું વિચારીએ છીએ તેને
આજે જ સમય આપીએ તો ?
જે લાગણીઓ, ઈચ્છાઓ, અપેક્ષાઓ
કાલ માટે સાચવીને, દબાવીને, ગૂંગળાવીને રાખી છે
તેને આજે જ વહેતી કરીએ તો ? કેવું સારું થાય નહિ ?

એક વખત વિચાર જરૂર કરજો.

તારી સાથે

હું જીવવા ઈચ્છું છું તારી સાથે,
જીવનની દરેક ક્ષણ માણવા ઈચ્છું છું તારી સાથે,

સવારની મોર્નિંગ વોક સાથે જ્યુસ, સાંજની ઇવનિંગ ડ્રાઈવ સાથે ઠેલાની ચા પીવા ઈચ્છું છું તારી સાથે.

વિકેન્ડમાં પિકનિક પર ફરવા અને રોમેન્ટિક મુવીના ફર્સ્ટ શો માં કોર્નર સીટ પર બેસવા ઈચ્છું છું તારી સાથે.

હાસ્ય ભરેલા દિવસો અને પ્રેમ ભરેલી રાતો
ગાળવા ઈચ્છું છું તારી સાથે.

સુખ દુઃખના તડકા છાયામાં અને જીવનની ક્યારેક કાંટાળી ક્યારેક ફૂલ પાથરેલી રાહો પર ચાલવા ઈચ્છું તારી સાથે.

ઈશ્વર પાસે હવે એકજ યાચના છે
મારો શ્વાસ ચાલે તારી સાથે અને અટકે પણ તારી સાથે.

રોહને ફિલ્મી અંદાજમાં ઘુટણ પર બેસીને
સ્વાતિને પ્રપોઝ કરતા કહ્યું
જે સ્વાતિએ પ્રેમથી ભીંજાયેલી આંખોએ સ્વીકાર્યું.
પરિવારો સહમત થયા અને બન્નેના લગ્ન થયા.
રોહન અને સ્વાતિ એ જેવું વિચાર્યું હતું
જેવા જીવનના સ્વપ્નો જોયા હતાં એવું જ જીવન
બન્ને જીવી રહ્યા હતા.
કોઈપણ જાતની ફરિયાદો વગર શરતો વગર.

લગ્નને ૨૫વર્ષ પુરા થઇ ગયા
બન્ને ૬૫ વટાવી ગયા હતા.
સ્વાતિ આઈ.સી.યુ. માં એડમીટ હતી.
રોહન તેની બાજુમાં તેનો હાથ પકડીને બેઠો હતો.
રાત્રે બે વાગે સ્વાતિએ આંખ ખોલી,
રોહન તેની બાજુમાં જ હતો એ જોઇને આછું સ્મિત કર્યું અને પાછી આંખો બંધ થઇ ગઈ.

ઈ.સી.જી મશીનમાં તેના ધબકારા
ધીરે ધીરે ઓછા થતા દેખાયા શરીર ઠંડુ પડવા લાગ્યું,
પણ રોહન હજી તેનો હાથ પકડીનેજ બેઠો હતો.

સવારે શબવાહિનીમાં એક સાથે બે શબ લઇ જવાની તૈયારી કરવામાં આવી. જે સમયે સ્વાતિનો શ્વાસ અટક્યો બરાબર બીજીજ ક્ષણે રોહનનો શ્વાસ પણ થંભી ગયો.

રોહનની સાચાં દિલથી પ્રેમથી કરેલી યાચના કદાચ ઈશ્વરે મંજુર કરી દીધી.કાલ્પનિક લાગે પણ આપણે જેને અનકંડીશનલ લવ કહીએ છીએ, એ કદાચ આ જ છે. એ કેટલું સુંદર મૃત્યુ કહેવાય જે આપણા પ્રિયપાત્ર સાથે જ મળે. સાથે જીવવાના આનંદથી પણ વધુ કદાચ સાથે જીવનનો અંત આવે એ સુખદ હશે.

પ્રેમ થવું, પ્રપોઝ કરવું, લગ્ન થવા એ બધુંજ સુખદ છે, પણ આખું જીવન સાથે વીતાવવું, ઘરડાં થઈએ ત્યારે એકબીજા ને ટેકો આપવો, માથામાં આવેલા બેચાર ધોળા વાળથી શરુ થયેલી ટીખળ સાવ ચાંદી જેવા વાળ થાય ત્યાં સુધી અકબંધ ચાલે એથી વધુ શું જોઈએ જીવનમાં?

આપણે ઘરડાં થઈએ ત્યારે આરામથી જીવન જીવવા માટે અત્યારથી સેવિંગ્સ કરતા હોય છે, ઇન્સ્યોરેન્સ કરાવીએ છીએ, પેન્શન માટેની યોજનાઓ બનાવીએ છીએ, પણ સાથે સાથે જેની સાથે આ બધું માણવાનું છે એની લાગણીઓ, હુંફ, સ્નેહાળ સ્પર્શ જેવી વસ્તુઓ માટે પણ સેવિંગ્સ કરી શકતા હોત, પ્લાનિંગ કરી શકતા હોત તો કેટલું સારું થાત.

આ બધું જ કરવાની સાથે, ભવિષ્યની યોજનાઓ બવાનાવાની સાથે વર્તમાનમાં પોતાના લાઈફ પાર્ટનર સાથે સમય ગાળવો, એને સમજવું, થોડી ફરિયાદો કરવી અને ઘણી સાંભળવી, એ બધું પણ જીવનને રોમાંચિત કરે છે. લાગણી એવી વસ્તુ છે કે જેને ભવિષ્ય માટે બચાવીને રાખવાને બદલે તેને અત્યારે વાપરીને ભવિષ્ય સુધારી શકીએ છીએ, સંબંધ સુધારી શકીએ છીએ, માણી શકીએ છીએ. ક્યાંય એવી ફિક્સ ડીપોઝીટ નથી જ્યાં લાગણીઓ સાચવી શકાય. એતો બસ વાપરવામાં, છૂટથી ખુલ્લા હાથે વહાવવામાં જ આનંદ છે.

સુખી થવા માટે ઘડપણની રાહ ન જુઓ, કારણ કે રાહ જોવામાં જો લાગણીઓને, સંબંધને, પ્રેમને ઘડપણનું ગ્રહણ લાગી ગયું તો વય સાથે આવનરુ ઘડપણ અસહ્ય બની જશે.

અજાણ

ભગવાન નો ભાગ

Standard

શામજી નાનપણ થી જ ભરાડી..!!
ભાઈબંધો ય ઘણા અને શામજી પાછો એ સૌનો હેડ..

ભાઈબંધો ને ભેગા કરી ને પછી આંબલી પાડે ,કોઈના ખેતર માંથી શિંગ ના પાથરા ઉપાડે,ગાંડા બાવળ માંથી હાંઘરા પાડે અને પછી… ગામને ગોંદરે વડ નું ખૂબ મોટું ઝાડ ..એની નીચે બેસીને પછી બધી જ વસ્તુના ઢગલા કરતા અને પછી શામજી ભાગપાડે..

બધા ભાયબંધ ના ભાગ કરીને છેવટે એક વધારાનો ભાગ કરે..!!

ભાઈબંધ પૂછે એલા શામજી આ કોનો ભાગ ? તો શામજી કહે : આ ભાગ ભગવાનનો !’

અને… પછીસૌ પોતપોતાનો ભાગ લઈને રમવા દોડી જતા..
અને ભગવાનનો ભાગ ત્યાં મૂકી જતા, “રાતે ભગવાન ત્યાં આવશે,અને છાનામાના તે પોતાનો ભાગ આવી ને ખાઇ જશે” એમ શામજી બધા ને સમજાવે..

બીજે દિવસે સવારે વડલે જઈને જોતા તો ભગવાન એનો ભાગ ખાઈ ગયા હોય બોરના ઠળીયા ત્યાં પડ્યા હોય
અને પછી તો આ રોજની એમની રમત થઈ ગઈ
અને આમ રમતા રમતા શામજી મોટો થયો ગામડે થી શહેર કમાવવા ગયો
બે હાથે ઘણું ય ભેગું કર્યું જેમ જેમ કમાણી વધતી ગઈ તેમ તેમ શામજી નો લોભ વધતો ગયો ધન ભેગુ તો ઘણું કર્યું પણ શામજી પેલો ભગવાન નો ભાગ કાઢવાનું ભૂલી ગયો
લગ્ન કર્યા છોકરા છૈયા ને પરણાવ્યા એના છોકરા છૈયા શામજી ઘર મા દરેક ની જરૂરિયાત પૂરી કરે જેને જે જોતું હોય તે લાવી આપે આ બધી પળોજણ મા ભગવાન નો ભાગ તો હવે હાવ ભુલાઈ જ ગયો
ધીમે ધીમે શામજી ને થાક લાગવા માંડ્યો એમાંય તેની પત્ની માંદગીમાં ગુજરી ગઈ પછી તો શામજી હાવ ભાંગી ગયો હવે શરીર સાથ નહિ આપે તેમ લાગવા માંડ્યું છોકરા ઓ ધંધે ચડી ગયા છે હવે હું કામ નહિ કરું તો ચાલશે આ વિચાર શામજી ને આવ્યો અને શામજી એ કમાવવાનું બંધ કર્યું
છોકરા ઓ એ વ્યવહાર બધો પોતાના હાથમાં લઈ લીધો અને પછીતો મકાન મિલકત ના ભાગ પડ્યા બધાએ બધું વહેંચી લીધું વધ્યો ફક્ત શામજી એક પણ છોકરાએ રાજી ખુશીથી એમ ના કહ્યું કે બાપા અમારી ભેગા હાલો
અને શામજી પાછો પોતાના ગામ પોતાના એ જૂના મકાન મા એકલો રહેવા લાગ્યો હાથે રાંધી ને ખાય ને દિવસો પસાર કરે
એક દિવસ શામજી ને શરીર મા કળતર જેવું લાગ્યું ભૂખ લાગી હતી પણ પથારીમાંથી ઊઠાતુ ન્હોતું અને આજ શામજી ને ભગવાન યાદ આવ્યા હે ઈશ્વર નાનો હતો ત્યારે રમતા રમતા ય તારો ભાગ કાઢવાનું ન્હોતો ભૂલતો અને પછી જેમ જેમ મોટો થયો એમ આ મારું આ મારું કરવામાં તને હાવ ભૂલી ગયો પ્રભુ જેને હું મારા માનતો હતો તે કોઈ મારા નથી રહ્યા અને આજ સાવ એકલો થઈ ગયો ત્યારે ફરી પાછી તારી યાદ આવી છે મને માફ કરજે
ભગવાન…હ્રદય નો પસ્તાવો આંખ માંથી આસુ બનીને વહેવા લાગ્યો… અને ત્યાં
ડેલી ખખડી શામજીએ સહેજ ઊંચા થઈને જોયું તો રઘો કોળી એનો નાનપણ નો સાથી બિચારો પગે સહેજ લંગડો એટલે એને ક્યાંય ભેગો રાખતા નહિ તે આજ હાથમાં કંઇક વસ્તુ ઢાકી ને લાવ્યો હતો
શામજી એ સૂતા સૂતા જ આવકાર આપ્યો
આવ્ય રઘા
રધાએ લાવેલ વસ્તુ નીચે મૂકી અને શામજી ને ટેકો કરીને બેઠો કર્યો પાણી નો લોટો આપ્યો અને કહ્યું લ્યો કોગળો કરીલ્યો તમારી હાટુ ખાવાનું લાવ્યો છું
શામજી કોગળો કરી મોઢું લૂછીને જ્યાં કપડું આઘુ કર્યું ત્યાં ભાખરી ભરેલ ભીંડાનું શાક અને અડદ ની દાળ ભાંળીને શામજીની આંખમાં આંહુડા આવી ગયા

આજ કેટલા દીએ આવું ખાવાનું મળ્યું તેણે રઘા હામુ જોય ને કીધું રધા આપડે નાના હતા ત્યારે તું અમારી હારે રમવા આવતો પણ તારે પગે તકલીફ એટલે અમે તને અમારી ભેગો નો રમાડતા અને આજ તું આ ખાવાનું લાવ્યો મારા ભાઈ આ હું કયે ભવે ચૂકવિશ

પાણી નો લોટો એની બાજુમાં મૂકતા રધો બોલ્યો તમે તો પેલા ચૂકવી દીધું છે હવે મારો વારો છે

ચૂકવી દીધું છે ? ક્યારે ? શામજી ની આંખમાં પ્રશ્નાર્થ આવ્યો

રધાએ માંડીને વાત કરી તમે બધા બોર વીણી ને આંબલી પાડી ને ઓલા વડલા હેઠે ભાગ પાડવા બેહતા ત્યારે ખબર છે ભગવાનનો ભાગ કાઢતા અને કહેતા કે ભગવાન આવશે અને એનો ભાગ ખાઈ જશે .

તમારા ગયા પછી હું ન્યા આવતો અને એ ભાગ હું ખાઈ જતો તમે બધા બિજેદી આવો ન્યા બોરના ઠળિયા પડ્યા હોય એટલે તમને બધાને એમ લાગતું કે ભગવાન એનો ભાગ ખાઈ ગયા પણ એ હું ખાઈ જતો અને વિચારતો કે આ હું કયે ભવ ચૂકવિશ

પણ ગઇકાલે રાતે બધા પાદર બેઠા હતા ત્યારે તમારી વાત થાતી હતી કે બિચારો શામજી દુઃખી દુઃખી થઈ ગયો બિચારા નું કોઈ નથી
અને ઘરે જઈને રાતે હૂતા હુતા વિચાર આવ્યો કે રઘા ઓલ્યું ઋણ ચૂકવવાનો સમય આવી ગયો છે એટલે પછી આ ખાવાનું લઈને આવ્યો.

હવે તમારે હાથે નથી રાંધવાનું તમારું બેય ટાઈમનું ખાવાનું મારા ઘરેથી આવશે અને બીજું ક્યારેય નાય નથી પાડવાની અને કાંઈ બોલો તો મારા હમ છે શામજી ની આંખમાંથી આહૂડાં પડી ગયા અને રઘા હામુ જોઈને કીધું રઘા કમાવા શીખ્યો ત્યારથી આ મારા છોકરા આ મારો પરિવાર એ દરેક ની જરૂરિયાત પૂરી કરવામાં આખી જુવાની ખરચી નાખી પણ છેલ્લે બધાએ તરછોડી દીધો

અને નાનપણ મા ખાલી રમતા રમતા અણહમજ મા ભગવાનનો ભાગ કાઢ્યો હતો તોય આજ એણે પાછો મને હંભાળી લીધો રઘો શામજી હામુ અને શામજી રઘા હામુ જોય રહ્યા અને બેય ની આંખ માંથી એક બીજાના આભાર વ્યક્ત કરતા આંસુડા વહી રહ્યાં હતા..

ઈશ્વર માટે જાણે-અજાણે પણ કરેલું , કશુંય એળે નથી જતું..એ’ એક નું અનેક કરીને પાછું આપી જ દે છે !!

લક્ષ્મીના પગલાં …

Standard

લક્ષ્મીના પગલાં …

નાનકડી એવી વાર્તા છે.
સાંજના સમયે ૨૨-૨૩ વરસ નો એક છોકરો ચપ્પલ ની દુકાનમાં જાય છે,
ટિપિકલ ગામડામાનો…
આ નક્કી માર્કેટિંગવાળો હશે,
એવોજ હતો પણ બોલવામાં…
સહેજ ગામડાની બોલી હતી,પણ એકદમ કોન્ફિડન્ટ.
ચપ્પલ દુકાનદાર નું પેહલા તો ધ્યાન પગ આગળ જ જાય,?
એના પગમાં લેધર ના બુટ હતા, એ પણ એકદમ ચકાચક પોલિશ કરેલા…
દુકાનદાર:-“શુ મદદ કરું આપને.?”
છોકરો:-“મારી માં માટે ચપ્પલ જોઈએ છે,સારા અને ટકાઉ આપજો…”
દુકાનદાર:-“એમના પગનું માપ..?”

છોકરાએ વોલેટ બહેર કાઢી,
એમાં થી ચાર ઘડી કરેલ એક કાગળ્યો કાઢ્યો.એ કાગળ પર પેન થી બે પગલાં દોર્યા હતા…
દુકાનદાર:-“અરે મને પગનો માપ નો નંબર આપત તોય ચાલત…!”
એ છોકરો એકદમ નરમ અવાજે બોલ્યો:-“‘શેનું માપ આપું સાહેબ..?
મારી માં એ આખી જિંદગી મા ક્યારેય ચપ્પલ પહેર્યા નથી.મારી માં શેરડી તોડવાવાળી મજૂર હતી.
કાંટા મા ક્યાય પણ જાતી.
વગર ચપ્પલે લ ઢોર હમાલી
અને મહેનત કરી મને ભણાવ્યો.
હું ભણ્યો અને નોકરીએ લાગ્યો.
આજે પહેલો પગાર મળ્યો. દિવાળી માં ગામડે જાઉં છું.’માં’ માટે શુ લઈ જાઉં એ પ્રશ્ન જ આવતો…
મારા કેટલા વર્ષોનું સપનું હતું કે મારા પહેલા પગારમાંથી માં માટે હું ચપ્પલ લઈશ.”
દુકાનદારે સારી અને ટકવાવાલા ચપ્પલ દેખાડ્યા અને કીધું આઠસો રૂ ના છે,
છોકરાએ કીધું ચાલશે…
દુકાનદાર:-“ખાલી પૂછું છું કે કેટલો પગાર છે તારો? ચપ્પલ મોઘા નહિ પળે?”
છોકરો:-“હમણાં તો બાર હજાર છે, રહેવાનું,ખાવાનું પકડીને સાત-આઠ હજાર ખર્ચો થાય.બે-ત્રણ હજાર માં ને મોકલાવું છુ…”
દુકાનદારે બોક્સ પેક કર્યું છોકરાએ પૈસા આપ્યા અને બહુજ ખુશ થઈને બહાર નીકળ્યો.
મોંઘું શુ? એ ચપ્પલ ની કોઈ કિંમત થાય એમજ નો હતી…
પણ દુકાનદારના મનમાં શુ આવ્યું કોને ખબર,છોકરાને અવાજ આપ્યો અને ઉભુ રેહવા નું કહ્યુ..
દુકાનદારે હજી એક બીજું બોક્સ છોકરાના હાથમાં આપયુ. અને દુકાનદાર બોલ્યો
‘આ ચપ્પલ માં ને કહેજે કે તારા ભાઈ તરફથી ભેટ છે’. પહેલા ચપ્પલ ખરાબ થઈ જાય, તો બીજા વાપરવાના.
તારી માં ને કહેજે કે હવે વગર ચપ્પલ નહીં ફરવાનું અને આ ભેટ માટે ના પણ નથી કહેવાની…”
દુકાનદાર અને એ છોકરાના એમ બન્ને ની આંખોમાં પાણી ભરાય ગયા.
દુકાનદાર:-” શુ નામ છે તારી મા નુ?”
છોકરો લક્ષ્મી એટલુંજ બોલ્યો.
દુકાનદાર તરતજ બોલ્યો;- “મારા જય શ્રીકૃષ્ણ કહેજે એમને.
અને એક વસ્તુ આપીશ મને..? પગલાં દોરેલો પહેલો કાગળ જોઇયે છે મને.
એ છોકરો પેલો કાગળ દુકાનદાર ના હાથમાં દઈને ખુશ થઈ નીકળી ગયો.
ઘડીદાર કાગળ દુકાનદારે દુકાનના મંદિરમાં રાખી દીધો…
દુકાનના મંદિરમાં રાખેલ એ કાગળ દુકાનદાર ની દીકરીએ જોયો અને પૂછ્યું,:-“બાપુજી આ શું છે…?”
દુકાનદારે એક લાંબો શ્વાસ લીધો અને દીકરી ને બોલ્યો:-” લક્ષ્મી ના પગલાં છે બેટા… એક સચ્ચા ભક્તે દોરેલા છે… આનાથી બરકત મળે ધંધામાં.:
દીકરીએ દુકાનદારે એ પગલાને ભાવભક્તિ સાથે નમન કર્યું…!

અજ્ઞાત

માં એ માં..!!

Standard

સ્મિતા…લોકર ની ચાવી ક્યાં છે..કડક શબ્દ માં ભાવેશ બોલ્યો…

સ્મિતા બોલી ..કેમ આજે લોકર ની ચાવી ની તમને જરૂર પડી…

એ તારો વિષય નથી…ચાવી ક્યાં છે…?

કેમ આજે સવારે અચાનક આવું ખરાબ વર્તન વ્યવહાર કરવા નું કારણ ?

એ તું સારી રીતે જાણે છે..સ્મિતા… હું ઘર ની નાની બાબત માં માથું મારતો નથી..પણ જે સૂચના મેં આપી હોય તેનું ઉલ્લંઘન હું ચલાવી લેતો નથી…તે તું જાણે છે…છતાં પણ તે…

પણ તેમાં શુ મોટું આભ તૂટી પડ્યું કે તમે તમારી પત્ની સાથે આવું વર્તન કરો છો…સ્મિતા બોલી

સ્મિતા કોઈ વ્યક્તી વિશે નો ઇતિહાસ ખબર ન હોય તો અયોગ્ય પગલાં ન લેવા જોઈએ
તું શું જાણે છે…મારી માઁ વિશે ?

તને મારી માઁ ના સ્વર્ગસ્થ થયા પછી હું તેની પીતળ ની થાળી વાટકો, અને ચમચી ભોજન દરમ્યાન વાપરતો હતો એ ગમતું ન હતું..
તું ક્યાર ની મને આ થાળી વાટકો ચમચી બ્રાહ્મણ અથવા ભંગાર માં આપવાની જીદ પકડતી હતી…
તારા સ્વભાવ અને નજર પ્રમાણે…મારી માઁ ની થાળી એઠી ગોબા વળી થાળી વાટકી કે ચમચી જ માત્ર હતા ..
આ બાબતે મેં તને ચેતવણી આપી હતી..તારે જે કરવું હોય તે કરજે પણ આ થાળી વાટકો કે ચમચી માટે કોઈ નિર્ણય લેતી નહિ..છતાં પણ તે એ થાળી વાટકો અને ચમચી…ભંગાર વાળા ને વેચી નાખ્યા?

તને મારી માઁ ની જૂની ગોબા વાળી થાળી પસંદ ન હોય તો તેના પહેરેલા જુના ઘરેણાં ઉપર પણ તારો અધિકાર નથી …ચાવી આપ..એ ઘરેણાં હું કોઈ ગરીબ વ્યક્તિ ને આપી ..દઉ

સ્મિતા સામું જોઈ રહી…
અંદર થી મારો પુત્ર શ્યામ આવ્યો પપ્પા આટલા બધા કદી ગુસ્સે નથી થતા..કેમ આજે…?

મેં આંખ મા પણી સાથે કીધું..તારી દાદી..અને મારી માઁ ની એક યાદ, તારી માઁ એ ભંગાર માં વેચી નાખી…એ પણ મારી સ્પષ્ટ ના હોવા છતાં

પણ પપ્પા એ થાળી….

બેટા એ થાળી વાટકા ચમચી નો ઇતિહાસ તારે જાણવો છે….આજે તું અને મમ્મી મારી સાથે આવો….આજે મારે ઓફિસે નથી જવું….

હું શ્યામ અને સ્મિતા ને લઈ અમારા ગામડા તરફ કાર માં આગળ વધ્યો….

મેં ગામડા ના મંદિર પાસે…કાર ઉભી રાખી…..અંદર થી અમે નીચે ઉતર્યા…ત્યાં પૂજારી પંડ્યાદાદા દોડતા આવ્યા અરે ભીખા તું…..

મારી પત્ની અને મારો પુત્ર શ્યામ મારી સામે જોઈ રહ્યા..એક કોર્પોરેટ કંપની નો જનરલ મેનેજર જેનો
પગાર મહિને 2 લાખ રૂપિયા… તેને પૂજારી આ રીતે બોલાવે એતો સ્મિતા કે શ્યામ ને ખબર જ ન હતી…

હું.પૂજારી ને પગે લાગ્યો….
પૂજારી બોલ્યો ..બહુ મોટો વ્યક્તિ થઈ ગયો બેટા…

મેં કીધું આ બધું..આ પ્રભુ અને મારી માઁ ની.કૃપા છે…

અમે દર્શન કરવા મંદિર માં ગયા…
દર્શન.કર્યા પછી…પૂજારી એ કીધું જમ્યા વગર જવાનું નથી…

પૂજારી પંડ્યા દાદા..એ પૂછ્યું….બા કેમ સાથે ન આવ્યા ?

મારી ભીની આંખ જોઈ પંડ્યા દાદા સમજી ગયા…..
એ બોલ્યા.. બેટા…તારી માઁ ની અંદર ગજબ નો આત્મવિશ્વાસ હતો ભણી ભલે ઓછું હતી..પણ તારો ઉછેર વગર બાપે કર્યો..એ છતાં બાપે કોઈ માઁ ન કરી શકે…એવો હતો

પંડ્યાદાદા મારા પરિવાર સામે જોઈ બોલ્યા..આ ભીખલા નું સાચું નામ ભાવેશ છે..પણ ગામ.આખું તેને ભીખો કહી પ્રેમ થી બોલવતું..કારણ ખબર છે..?

શાંતાબાના ઘરે ત્રણ વખત ઘોડિયા બંઘાયા..પણ કોઈ પણ કારણ થી આ બાળકો નું મૃત્યુ થતું…ચોથી વાર..આ ભાવેશ આવ્યો..ત્યારે…તેની.માઁ શાંતાબા એ તેના લાબું આયુષ્ય માટે ચંપલ આખી જીંદગી ન પહેરવાની….
અને એક વર્ષ પાંચ ઘરે ભીખ માંગી ને ખાવા ની બાધા લીધી હતી….
સવારે માંગી ને ખાય ઘણી વખત પેટ પૂરતું ન પણ મળે…
રાત્રે તો એક સમય ખાધા વગર ખેંચી લેતા…..એક વર્ષ રોજ કોઈ ના ઘરે ભીખ માંગવા ઉભવું સહેલું નથી..એ પણ ભીખાલા ના લાબું આયુષ્ય માટે…
ઉનાળો શિયાળો, ચોમાસુ..ખુલ્લા પગે….ભીખાલા ના લાબું આયુષ્ય માટે ફરતી એ માઁ નું સ્વપ્ન મારી નજર સામે પૂરું થયું.

થયું એવું….ભીખલો તો બચી ગયો પણ એક વર્ષ નો તેને મૂકી ને તેનો બાપ ટૂંકી બીમારી માં સ્વર્ગસ્થ થયો…શાંતાબા ઉપર આભ તૂટી પડ્યું..છતાં પણ તે હિંમત હાર્યા..નહિ….
ગામ ના કામ કરે ત્યારે ભાવેશ ને અહીં મંદિર મા વાંચવા માટે મૂકી જાય… ગામ આખા ના કામ કરી અહીં આવે ત્યારે …શાંતાબા થાકેલા હોય પણ મન માં દ્રઢ વિશ્વાસ.. મારા ભાવેશ ને મોટો સાહેબ બનાવવો છે…
શાંતાબા ને હું મારી બેન જ માનતો….

મારી આંખો માંથી અવિરત આંસુ વહી રહ્યા હતા…
મારો પુત્ર પણ દાદી ની વાતો સાંભળી…રડી પડ્યો…મારી પત્ની સ્મિતા હાથ જોડી બોલી….ભાવેશ મને માફ કર…. માઁ ને સમજવા માટે દસ અવતાર ઓછા પડે….એ પણ રડી પડી….અને બોલી…ફક્ત સાંભળી ને આટલું દુઃખ થાય એ જનેતા એ વેઠયું હશે ત્યારે કેવું દુઃખ થયું હશે

ભાવેશે ચેક બુક કાઢી…
પંડ્યાદાદા એક કામ કરવાનું છે…
બોલ બેટા…. તું પાછો કયારે દેખાવાનો..

દાદા વર્ષો થી મારી એક ઈચ્છા હતી…એ અચાનક આજે પુરી કરવાનો અવસર મળ્યો છે
આ મંદિર ની છત્ર છાયા માં તમારી દેખરેખ નીચે હું ભણ્યો..હતો….આ બે ચેક એક એક લાખ ના છે..એક મંદિર નો બીજો તમારો

અરે બેટા….
અરે દાદા હવે અગત્ય નું કામ…
મારી માઁ જે પાંચ ઘરે માંગી ને મારા માટે ખાતી..એ પાંચ ઘર મને તમે બતાવો…મારી સાથે કાર માં બેસી જાવ…
પંડ્યાદાદા એ પાંચ ઘર બતાવ્યા..એ દરેક વડીલો ને પગે લાગી..એક એક લાખ ના ચેક દરેક વ્યક્તિ ને આપી તેમનો દિલ થી મેં આભાર માન્યો…

રસ્તા માં પંડ્યા દાદા કહે બેટા…વાસ્તવ માં લોકો બારમું તેરમું અસ્થિ વિસર્જન માઁ બાપ ના મોક્ષ માટે કરતા હોય છે…પણ તે તારી માઁ ને આજે ઋણ મુક્ત કરી છે..તેનો મોક્ષ નક્કી
ધન્ય છે બેટા તારા જેવા સંતાન દરેક ના ઘરે થજો…

મંદિરે પંડ્યા દાદા ને ઉતારી અમે પાછા ઘર તરફ રવાના થયા….
અમારા ઘર પાસે વાસણ ની દુકાન પાસે સ્મિતા એ કાર ઉભી રખાવી…તે અંદર ગઈ થોડા સમય પછી એ બહાર આવી ત્યારે..તેના હાથ માં મારી માઁ ના જુના થાળી વાટકી અને ચમચી હતા…
સ્મિતા એ મારા હાથ માં.મુક્તા બોલી…આ દુકાને મેં કાલે વેચ્યા હતા આજે ફરી ખરીદી લીધા…
જો આ થાળી નો સેટ વેચાઈ ગયો હોત તો હું મારી જાત ને આખી જીંદગી માફ ન કરત…ભાવેશ મને માફ કર…આ થાળી ની તાકાત સમજવા માટે હું નબળી અને નાની પડી

સ્મિતા હું માફ કરનાર કોણ…મેં તો ફક્ત લાગણી ના સંબધો કેટલા ઊંડા હોય છે..તે સમજાવવા તને પ્રયત્ન કર્યો.ચલ કાર માં બેસ…
બેસું પણ એક શરતે.. મારા પાપો નું પ્રયશ્ચિત રૂપે હવે થી હું આ થાળી માં રોજ જમીશ…મંજુર…સ્મિતા બોલી

ભાવેશ…બોલ્યો સ્મિતા તને તારી ભૂલ સમજાઈ એ મારા માટે ઘણું છે.. તું જમે કે હું જમુ એ અગત્ય નું નથી…
આવી આદર્શ કોઈ પણ વ્યક્તિ હોય તેને જીવતા અને તેમના ગયા પછી પણ આદર આપવો એ આપણી ફરજ બને છે.
બાકી સ્મિતા
પ્રેમનું બંધન એટલું પાક્કું હોવું જોઈએ,
કે કોઈ તોડવા આવે તો એ પોતે જ તૂટી જાય ….

દમણની એક સાંજ

Standard

દમણની એક સાંજ

– ડૉ. પ્રદીપ પંડ્યા

દમણની માદક સંધ્યા ધીરે ધીરે પ્રસરી રહી હતી. એક બારમાં મિલન બેઠો હતો. તેની સામે બિઅરની બૉટલ હતી. આ બીજી બૉટલ હતી. સામે ખુલ્લી જગ્યામાં ચાર બારગર્લ ડાન્સ કરતી હતી અને એક પછી એક કોઈ પિકચરના ગીત ગાતી હતી. એટલામાં એક યુવતીએ ‘શીલા કી જવાની’ ગીત શરૂ કર્યું અને તે યુવતીએ એટલા લહેકાથી ગાયું કે મિલન ખુશ થઈ ગયો. અર્ધા કલાક આવી રીતે ડાન્સ કરીને તે યુવતીઓ જતી રહી અને બીજું ગ્રુપ આવ્યું. મિલન તેની જગ્યા પરથી ઊભો થયો અને મેનેજર પાસે ગયો.
‘મેનેજર સાહેબ, પેલી યુવતી જેણે શીલા કી જવાની ગીત ગાયું હતું તેને મળી શકાય ?’
‘ના, અમારો નિયમ છે કે અમે અમારા ગ્રાહકને કોઈ યુવતીને મળવા દેતા નથી.’
મિલને ધીરે રહીને એક હજારની નોટ ટેબલ પર મૂકી : ‘આ તમારા માટે છે.’
‘હું વ્યવસ્થા કરું છું. તે યુવતી તમારા ટેબલ પર આવશે પણ તેને બહાર લઈ જવાની નહીં.’
‘મંજૂર છે.’

મિલન તેના ટેબલ પર જઈને બેઠો. મેનેજર અંદર ગયો અને પાંચ મિનિટ પછી એ યુવતી મિલનના ટેબલ પાસે આવીને સામેની ખુરશી પર બેઠી.
‘તમારે મારું કોઈ કામ હતું ?’
મિલન તે યુવતીના રૂપને જોઈ રહ્યો. કોઈ પણ સૌંદર્ય સ્પર્ધામાં તેને ઈનામ મળે એવી એ સુંદર હતી.
‘હા. મારે તમારી સાથે થોડી વાતો કરવી છે.’
‘તો ચાલો કરીએ.’
‘એમ નહીં, હું જે હૉટલમાં ઊતર્યો છું, ત્યાં તમે આજે રાત્રે આવો, ત્યાં વાતો કરીએ. હું તમારી જે ફી હશે તે આપી દઈશ.’
‘કઈ હૉટલ ?’
મિલને નામ આપ્યું અને રૂમ નંબર આપ્યો : ‘હું મેનેજરને કહી દઈશ, તે તમને રોકે નહીં.’
‘ભલે.’ અને એ યુવતી ઊભી થઈ.
‘પણ તમારું નામ ?’
‘આર્યા.’
‘તો આર્યા, આજે મળીએ છીએ.’
આર્યાએ બોલ્યા વગર ચાલવા માંડ્યું. મિલનતો ખુશ થઈ ગયો. આટલી જલ્દીથી આ યુવતી હા પાડે, તેનાથી સુખદ આશ્ચર્ય થયું. તે ઝડપથી હૉટલ પર ગયો. મેનેજરને સૂચના આપી, મેનેજરને આવી સૂચનાની નવાઈ ન હતી. રૂમમાં જઈને તેણે સ્નાન કર્યું. પરફ્યૂમનો છંટકાવ શરીર પર અને રૂમમાં કર્યો. બિઅરની બૉટલ અને સૉફટ ડ્રીંકનો ઑર્ડર આપ્યો અને ટી.વી. ચાલુ કરીને બેઠો.

બરાબર નવ વાગ્યે દરવાજા પર ટકોરા પડ્યા. તે ઊભો થયો અને દરવાજો ખોલ્યો. સામે આર્યા હતી.
‘પ્લીઝ, કમ ઈન.’
આર્યા અંદર આવી. તેણે નેવી બ્લ્યુ કલરનું ફ્રૉક પહેર્યું હતું. ઊંચી એડીના સેન્ડલ, છૂટા લહેરાતા ઝૂલ્ફો. મિલન તેના નસીબ પર ખુશ થઈ ગયો. જેવી આર્યા અંદર આવી એટલે મિલને દરવાજો બંધ કરવાનો પ્રયત્ન કર્યો.
‘પ્લીઝ, દરવાજો ખાલી જ બંધ રાખજો.’
‘ભલે.’
મિલન સોફા પર બેઠો અને આર્યા સામે બેઠી. થોડીક ક્ષણો તો મિલન આર્યાનું રૂપ જોઈ રહ્યો.
‘બોલો શું વાત કરવી હતી ?’
મિલનને સમજ ન પડી કે વાતની શરૂઆત કેવી રીતે કરવી, એટલે તેણે દમણની જિંદગી, તેના બાર અને તેમાં મળતા વિવિધ નોન વેજ. ફિશની વાત કરવા માંડી.
‘એક મિનિટ. તમે બિઅર લેશો કે કંઈક સૉફટ ?’
‘બિઅર.’
‘વેરી ગૂડ.’
મિલને એક બૉટલ ખોલી અને બે ગ્લાસ ભર્યા.
‘ચિઅર્સ.’
– અને હવે આર્યાએ વાત કરવા માંડી. સમય પસાર થતો ગયો. મિલનને સમજ પડતી ન હતી કે કેવી રીતે આગળ વધવું. રાત્રિના બાર વાગ્યા અને આર્યા ઊભી થઈ.
‘ચાલો, બહુ વાતો કરી. મારે હવે જવું પડશે.’
‘પણ….?’
‘પણ….?’
‘કંઈ નહીં. તમારી ફી ?’
‘અરે ! વાતો કરવાની ફી કેવી ?’

અને આર્યાએ દરવાજો ખોલ્યો અને બહાર નીકળી ગઈ. મિલન બાઘાની જેમ આર્યાને અદશ્ય થતાં જોઈ રહ્યો. તેણે જોરથી હાથ પછાડ્યો. તેને થયું કે તેને જ શરૂઆત કરવામાં મોડું કર્યું હતું. તે બીજે દિવસે પેલા બારમાં ગયો. ફરી એક હજારની નોટ આપી અને આર્યાનું સરનામું માગ્યું. તે દિવસે તો તેને સુરત જવાનું હતું એટલે તે જતો રહ્યો, પણ બીજા શનિવારે તે પાછો આવ્યો અને સીધો જ આર્યાના ઘેર ગયો. તેણે ધાર્યું હતું તેના કરતાં તે મકાન એક વિશાળ બંગલો હતો. કોઈ બહુ જ પૈસાદાર કુટુંબનું ઘર લાગતું હતું. એક ક્ષણ તો તેને થયું કે તે પાછો જાય પણ તેણે અંદર જઈને બેલ મારી. દરવાજો ખોલનાર આર્યા જ હતી. એ એકદમ સાદા ડ્રેસમાં હતી.
‘ઓહ, તમે ? અંદર આવો.’
મિલન અંદર પ્રવેશ્યો. મોટો ડ્રૉઈંગરૂમ આધુનિક રીતે સજાવેલો હતો.
‘શું કામ હતું ?’
‘તમે આવા બંગલામાં રહો છો અને તમારી પાસે આટલો વૈભવ છે તો પછી બારમાં ડાન્સ કેમ કરો છો અને મારી પાસે તે રાત્રે કેમ આવ્યાં ?’
‘ચાલો, આપણે બહાર જઈને વાતો કરીએ.’

બન્ને તે જ બારમાં ગયા અને કૉફીનો ઑર્ડર આપ્યો. વાતો કરી અને એક કલાક પછી છૂટા પડ્યા.
‘આપણે કાલે ફરીથી મળીશું.’ આર્યાએ કહ્યું.
‘શ્યોર, મને આનંદ થશે.’
બીજે દિવસે તેઓ ફરી મળ્યાં અને વાતો કરી. મિલને કહ્યું : ‘તે દિવસે મેં તમારું સરનામું બારમેનેજર પાસેથી મેળવ્યું હતું.’
‘મને ખબર છે. મેં કહ્યું હતું કે તમે સરનામું માંગો તો આપજો.’
‘તમે ?’ મિલન આ યુવતી આર્યાને જોઈ રહ્યો, ‘અહીં આવતાં પહેલાં મેં તમારા કુટુંબ વિષે બધી તપાસ કરી હતી અને હું એક પ્રસ્તાવ મૂકું છું. મેં લગ્ન નથી કર્યાં. સુરતમાં મારી ડાયમંડની મોટી કંપની છે અને કરોડોનો બિઝનેસ કરું છું. તમે મારી સાથે લગ્ન કરશો ?’
‘તમે આ ત્રીસમી વ્યક્તિ છો, જેણે મારી સમક્ષ આવી રીતે લગ્નનો પ્રસ્તાવ મૂક્યો હોય અને મેં ના પાડી છે.’
‘પણ કેમ ? હું તો તમારી સાથે લગ્ન કરવા માટે ગંભીર છું.’
‘પણ હું નથી. તમે શું માનો છો ? હું પૈસા માટે કે કોઈ આનંદ માટે આ બારમાં ડાન્સ કરું છું ?’
‘તો પછી ? તમે આમ કેમ કરો છો ?’
‘કારણ કે હું બારગર્લ અને તેઓ પાસે આવતા તમારા જેવા યુવાનોની ઈચ્છાઓ, તૃષ્ણાઓ અને વર્તણૂક વિષે પી.એચ.ડી. કરું છું અને એટલે….’
‘આઈ એમ સૉરી, તેમ છતાં મેં તમારી પાસે કોઈ માંગણી કરી નથી અને હું તો પહેલી નજરે જ તમારા પ્રેમમાં પડી ગયો હતો.’
‘તેથી શું ?’ આર્યાએ ઊભા થતાં કહ્યું, ‘મારે તમારી પાસેથી જે જાણવું હતું તે મળી ગયું છે. હવે આપણે ફરી નહીં મળીએ. બાય.’ અને આર્યાએ ચાલવા માંડ્યું. મિલન આર્યાને જતી જોઈ રહ્યો.

( સમાપ્ત )

ભગિની નિવેદિતા

Standard

ભગિની નિવેદિતા

– યશવન્ત મહેતા

આયર્લેન્ડ દેશ. ભારત જેવો જ એનો ઈતિહાસ. ભારતની જેમ જ અંગ્રેજોનું એ દેશ ઉપર રાજ. ભારતની જેમ જ એ દેશની પ્રજા પણ આઝાદી માટે જંગે ચડેલી.

આ દેશનો ટાયરોન તાલુકો. એનું ડનગાનોમ નામે નાનકડું ગામ. ત્યાં સેમ્યુલ રિચમંડ નોબલ નામના ભાઈ રહે. તે પાદરી હતા. તેમના પિતા જહૉન નોબલ પણ પાદરી હતા. પાદરી એટલે ધર્મ દ્વારા લોકસેવા કરનાર સેવકો, એવી એમની સમજણ હતી. અને એ સમજણ મુજબ તેઓ ડનગાનોમના રહેવાસીઓના મિત્ર અને માર્ગદર્શક બની રહેલા. દેશભક્તિનો છંદ એમને પણ લાગેલો અને આયર્લેન્ડની સ્વતંત્રતા માટેની ચળવળમાં પોતાનાથી બનતો ફાળો એ આપતા રહેતા.

જેવા પતિ હતા એવાં જ સેવાભાવી પત્ની હતાં. નામ એમનું મેરી હતું. નવા જ્ઞાન અને ધર્મ-સુધારા માટે ખપી જનાર ઈસુ ખ્રિસ્તનાં માતા મેરી જેવાં જ એ નિખાલસ અને સાફદિલ હતાં. ભોળાં પણ એટલાં જ. એટલે સ્તો, એમને પ્રથમ સંતાન થવાની વેળા આવી ત્યારે થોડાંક ગભરાઈ ગયેલાં. એમણે માનતા લીધી કે જો પહેલું સંતાન સુખરૂપ અવતરશે તો એને પ્રભુસેવામાં અર્પણ કરી દઈશ ! પિતા સેમ્યુઅલ નોબલ હસતાં હસતાં કહેવા લાગ્યા, ‘જોજે ને, તારું સંતાન પ્રભુસેવા કરવાને બદલે હાથમાં બંદૂક લેશે અને અંગ્રેજો સામે લડવા નીકળશે !’
આમ છતાં માતા મેરી તો કહેતાં, ‘ભલે ને એ બંદૂક લે. એ તો દેશસેવા ગણાશે. અને દેશસેવા એ પ્રભુસેવા કરતાં કંઈ કમ ન ગણાય.’

પતિ-પત્નીની આવી આગાહીઓનો આખરે અંત આવ્યો. દીકરીનો જન્મ થયો. માતા રાજી થયાં. દીકરી કાંઈ બંદૂકડી લઈને રણમેદાનમાં નહિ જાય. એ તો ખરેખર સાધ્વી જ બનશે ! દીકરીનું નામ પાડ્યું માર્ગારેટ ઈલિઝાબેથ નોબલ. એનો જન્મ ઈ.સ. 1867ની 28મી ઑકટોબરે. માતા મેરીની આશા ફળી. માર્ગારેટ જીવતી રહી. એટલું જ નહિ, મોટી થઈને એણે દેવસેવા કે દેશસેવા કરતાં પણ મહાન એવી વિશ્વ-માનવતાની સેવા કરી. કારણકે એ જ મોટી થઈને ભારતની ભગિની નિવેદિતા બની.

માર્ગારેટનું શરૂઆતનું બાળપણ આયર્લેન્ડમાં પોતાનાં દાદીમા પાસે વીત્યું, કારણકે એનાં માતાપિતા ઈંગ્લૅન્ડમાં જુદાં જુદાં ગામે ફરતાં હતાં. પોતાના ધર્મના કામ અંગે એમણે ઘણું ઘૂમવાનું રહેતું અને એમાં નાનકડી માર્ગારેટ પરેશાન થઈ જાય એવી એમને બીક હતી. માર્ગારેટ દાદીમા પાસે રહે છે, લાડ કરે છે, ભણે છે. પણ કોઈ કોઈ વાર ઉદાસ થઈ જાય છે. દાદીમાને પૂછે છે, ‘મારાં બા-બાપુજી ક્યાં છે ?’
‘તારાં બા-બાપુ દીનદુ:ખિયાંની સેવા કરે છે, માડી’ દાદીમા જવાબ આપે છે.
‘દાદીમા, હું ય દીનદુ:ખિયાની સેવા કરવા જાઉં ?’ નાનકડી બાલિકા પૂછે છે.
દાદીમા એને ગોદમાં લપેટી લે છે, કહે છે, ‘ના મા ! તારે શા સારું એવા લોકોમાં રઝળવું પડે ? તું તો રાજકુંવરી બનશે. તારે તો રાજ કરવાનું !’
માર્ગારેટ પૂછે છે, ‘તે હેં દાદીમા, આ દીનદુ:ખિયા કેવાં હોય ?’

એ સવાલનો જવાબ એને એક દિવસ મળી ગયો. બાપુજીનો કાગળ આવ્યો કે હવે અમે સ્થિર થયાં છીએ. ઈંગ્લૅન્ડના ડેવનશાયરમાં ટોરિંગ્ટન ગામમાં કાયમ રહેવાનાં છીએ. થોડા દિવસમાં જ હું માર્ગારેટને બોલાવી જઈશ. બાપુજી એને ટોરિંગ્ટન લઈ ગયા ત્યારે માર્ગારેટે જોયું કે, ઘરમાં બે બીજાં ભાંડરું પણ રમે છે. એક બહેન છે, એનું નામ ‘મે’. એક નાનકડો ભાઈલો છે. એનું નામ રિચમંડ. માર્ગારેટ થોડા દિવસ તો આ ભાંડરું સાથે રમી. પછી એણે પિતાને કહ્યું : ‘બાપુજી, તમે દીનદુ:ખિયાંની સેવા કરો છો, એવું દાદીમા કહેતાં હતાં. મને તમારી સાથે લઈ જાવ ને !’
પિતાએ થોડાક વિચાર કર્યો. પછી કહ્યું, ‘ભલે, તું કાલે મારી સાથે આવજે.’
અને બીજે દિવસે માર્ગારેટ પિતાજી સાથે ગામની ગરીબ વસ્તીમાં ગઈ. ત્યાં વસતા હતા મજૂરો, જે શેઠિયાઓનાં કારખાનાંઓમાં કામ કરતા. બદલામાં એમને થોડો પગાર મળતો. એ લોકો માંડ માંડ જીવતા રહે એટલો જ પગાર શેઠિયાઓ એમને આપતા. એમનાં ઘર નાનકડાં હતાં. ગંદાં હતાં. એમનાં છોકરાં ચીંથરેહાલ અને દૂબળાં, માંદલાં, અભણ હતાં. એમની શેરીમાં સાંકડી હતી અને એમાંથી ગંદા પાણીની નીકો વહેતી હતી.

સેમ્યુઅલ નોબલ એ બધાંને નહાવાનું કહે છે, ઘર સાફ રાખવાનું કહે છે, લૂગડાં ભલે થીંગડાંવાળાં હોય પણ એ ધોઈને પહેરતાં શીખવે છે. બાળકોને થોડું થોડું ભણાવવાની કોશિશ પણ કરે છે. બીજું તો એ શું કરી શકે ? એમની હાલતમાં ધરમૂળથી સુધારો કરવાનું તો એમના હાથમાં નથી. એ છે ખાલી પાદરીબાવા અને એમનો પગાર પેલા શેઠિયાઓના દાનમાંથી જ આવે છે ! માર્ગારેટ પિતાની સાથે આ ગરીબ વસ્તીમાં ઘૂમતી રહી. એના નાનકડા દિમાગમાં એક ગૂંચ પડી ગઈ. એણે જોયું કે કેટલાંક લોકો સુખમાં ને એશઆરામમાં જીવે છે. જ્યારે કેટલાંક ગંદાંગોબરાં ઘરોમાં પશુઓની જેમ જીવન વિતાવે છે. પોતે પાદરીની દીકરી હતી ખરીને, એટલે દયાથી દિલ ઊભરાઈ ગયું. આ ગરીબો માટે ‘કાંઈક’ કરી છૂટવાની તમન્ના જાગ્રત થઈ.

ઘર બહારની જિંદગી સાથેનો માર્ગારેટનો આ પહેલો પરિચય. એવામાં એક એવો પ્રસંગ બની ગયો કે જેણે માર્ગારેટના જીવનને ઘડવામાં મોટો ફાળો આપ્યો. પિતા સેમ્યુઅલ એકાએક બીમાર પડી ગયા. રોજના અઢાર અઢાર કલાકની મહેનતે એમના શરીરને ઘસી નાખ્યું હતું. ઘણા લોકો એમની ખબર કાઢવા આવતા. એમાં એક ઘરડા પાદરીબાવા આવ્યા. એ ઘણાં વરસો સુધી ભારતમાં કામ કરી આવ્યા હતા.

એમણે સેમ્યુઅલના ઓરડામાં જ રમતી માર્ગારેટને જોઈ. એની વિશાળ અને માયાળુ આંખો જોઈ. એનું તેજસ્વી કપાળ જોયું. પિતાનો પડ્યો બોલ ઝીલવાની એની તૈયારી જોઈ. એ બોલી ઊઠ્યા : ‘સેમ્યુઅલ, તું માને કે ન માને પણ તારી આ છોકરી ભારે સેવાભાવી થશે. અને એટલી બધી સેવાની આજે ભારત દેશને જરૂર છે. એટલે મને લાગે છે કે એ જરૂર ભારત જશે.’
સેમ્યુઅલ નોબલને આ વાત સાંભળીને ખૂબ આનંદ થયો. એમણે માતા મેરીને નજીક બોલાવ્યાં અને કહ્યું : ‘જો, આપણી માર્ગારેટ મોટી સાધ્વી બનવાની છે. એને બરાબર ભણાવજે. કદાચ એને ભારત જવાનું થાય તો એના મારગમાં આડી ન આવીશ.’

માતા મેરીએ વચન આપ્યું કે હું કદી માર્ગારેટના રાહમાં રુકાવટ ઊભી નહિ કરું. આ પછી તરત જ સેમ્યુઅલ નોબલનું અવસાન થયું. એ વેળા એમની ઉંમર ફકત ચોત્રીસ વરસની હતી. લોકસેવામાં જાત ઘસી નાખનાર એ પિતાની આજીવન ટકે એવી અસર માર્ગારેટના મન ઉપર પડી હતી.

પતિના મૃત્યુ પછી મેરીએ ઈંગ્લૅન્ડ છોડી દીધું, કારણકે નાનાં નાનાં બાળકો સાથે એકલાં રહેવું મુશ્કેલ હતું. એમણે મોટી દીકરીઓને એક ધાર્મિક શાળામાં મૂકી અને પોતે નાના દીકરા સાથે આયર્લેન્ડ ચાલ્યાં ગયાં. આ ધાર્મિક શાળામાં માર્ગારેટે સારા અને સંયમી જીવનની તાલીમ લીધી. ઈ.સ. 1884માં શાળાની છેલ્લી પરીક્ષામાં પાસ થઈને એણે શિક્ષિકાની નોકરી સ્વીકારી. માતા અને ભાઈ-બહેનને બોલાવી લીધાં. બાળકોને ભણાવવામાં, નવી નવી શૈક્ષણિક પદ્ધતિઓ શીખવવામાં અને ગરીબ લોકોને બને તેટલી મદદ કરવામાં એણે દિવસો વિતાવવા માંડ્યા.

પણ એના મનને ક્યાંય ચેન પડતું નહોતું. પોતે નોકર છે તે પૂરતું ન હોય અને પોતાનું મન રૂંધામણ અનુભવતું હોય એવું એને લાગ્યા કરતું. એટલે જ છ વરસમાં ચાર ગામ બદલતી આખરે ઈ.સ. 1892 માં લંડન શહેરમાં જઈ પહોંચી. અને લંડન શહેરમાં આખરે એને એક એવા માણસનો પરિચય થયો જેણે માર્ગારેટને ભારત ભણી આકર્ષિત કરી. એ માણસ સ્વામી વિવેકાનંદ ઈ.સ. 1895માં તેઓ લંડન આવ્યા અને માર્ગારેટ એમની શિષ્યા બની ગઈ. એ પછીની માર્ગારેટની જિંદગી પણ જાણવા જેવી છે. ભારતનાં ભગિની નિવેદિતા બનેલાં એ મહાન નારીનું પૂરું જીવનચરિત્ર તમને વાંચવા મળે તો જરૂર વાંચી જજો.

સોના ઈંઢોણી રૂપા બેડલું..!!

Standard

સોના ઈંઢોણી રૂપા બેડલું

– વર્ષા અડાલજા

ફરી તમે દેશમાં ચાલ્યાં ?’ કોઈએ પૂછ્યું. બેગમાં કપડાં ભરતાં મેં ઉલ્લાસથી માત્ર હોંકારો ભણ્યો. એમણે બડબડાટ કર્યો :
‘ઓહો ! આ દેશમાં તે શું દાટ્યું હશે ?’
‘દેશમાં દાટ્યું છે મારું મન.’ મેં હસી પડીને કહ્યું. મન તો સાચે જ દાટીને આવી હતી બાના આંગણાના ઘટાટોપ બીલીના વૃક્ષની નીચે. કહીને આવી હતી બાને કે હવે તો મેઘરાજા તરસી ધરતીને છાકમછોળ ભીંજવી દેશે ત્યારે જ પાછી આવીશ.

દૂર દૂર વતનમાં પહેલા વરસાદના વાવડ મળતાં જ ભીની માટીની સુગંધથી હું તરબતર થઈ ઊઠી. દુકાળમાં પાણી માટે ટળવળતા લોકો અને પશુનાં આંસુથી ઈશ્વર પણ વિચલિત થઈ ગયો હોય એમ મેઘ મન મૂકીને વરસતો હતો. હવે મન ત્યાં જવા ઉપરતળે થયા કરતું હતું. બીલીના વૃક્ષને આપેલું વચન મને સાંભર્યા કરતું હતું. ત્રણ ત્રણ વર્ષના કારમા દુષ્કાળમાં ય બીલીનું વૃક્ષ લીલુંછમ રહ્યું હતું, તો હવે તો અવિરત વરસાદે એ કેવુંય કોળી ઊઠ્યું હશે ! બસ, જવું જ છે. હવે નહીં રહેવાય. બા પાસે જવા કારણની શી જરૂર ? મુંબઈ પરથી મન એકદમ ઊઠી ગયું એટલે નીકળી પડી. ટ્રેનમાંથી જ વરસાદનો સંગાથ થઈ ગયો, તે છેક રાજકોટની આજી નદી દૂરથી દેખાઈ ત્યારે એણે અલવિદા કહ્યું. દૂર દૂર સુધી નજર નાખો ત્યાં સુધી એની લીલી વિજયપતાકા લહેરાતી હતી. ચક્રવર્તી સમ્રાટની જેમ મેઘ અશ્વમેઘ યજ્ઞમાં વિજય મેળવીને ગયો હતો.

ઘર પાસે રીક્ષા ઊભી રહેતાં જ બાએ બારીમાંથી ડોકિયું કર્યું : ‘કોણ છે ?’
નાની બેગ સાથે મને ઊતરેલી જોતાં ઘરના સૌ રાજી થઈ ગયાં. હું બાને ભેટી પડી. કોણ જાણે બાને જ્યારે પણ મળું ત્યારે પગે પડવાનું ભૂલી જવાય છે, છાતી પર માથું મૂકી વળગી પડું છું, કદાચ વીતી ગયેલા બચપણનો એક અંશ ફરી મળી જતો હશે એટલે ! અરે, હું તો ભૂલી જ ગઈ ! હું ફળિયામાં દોડી ગઈ. જાજરમાન બીલીનું વૃક્ષ જોયું. એણે ઓર કાઠું કાઢ્યું હતું. લીલી ઝાંયના બે હથેળીમાં સમાય એવડાં મોટાં ગોળ બીલીનાં ફળ લૂમેઝૂમે લટકતાં હતાં. વૃક્ષની નીચે ઊભી રહી. પવનની લહેરમાં એક ડાળી ઝુલી અને મને હેતભરી સાહેલીનો ગાલ સ્પર્શ કરી ગઈ. ડાળીએ બાંધેલી ચકલાંની પાણીની ઠીબ પણ ઝુલતી હતી. મોટીબેન ત્યાં ચણ લઈને બહાર આવી અને બોલી : ‘અમારે ત્યાં વરસાદ થ્યો ને ધરતીની અમીરાત તો પાછી આવી ને ચકલાં કબૂતરેય પાછાં આવ્યાં. એમના વિના અમને સોરવતું નહોતું.’

ઠીબની કાંગરીએ બેસી ચીં ચીં કરતી ચકલીઓ નિરાંતે હીંચકા ખાઈ રહી હતી, પગ પાસેથી ઝપ દઈને કશુંક દોડી ગયું. ચમકીને બે ડગલાં પાછળ હટી ગઈ. ઓહ, આ તો ખિસકોલી ! પડોશના બંગલાની બારીમાંથી ડોકિયું કરતું કોઈ ભૂલકું ખિલખિલ હસી પડ્યું. ચકલાંને ચણ વેરી અમે ઘરમાં આવ્યાં. અહીં દેશમાં સવાર શાંત હતી. શાળામાં, કામ પર એમ તો સૌને અહીં પણ જવાનું જ હતું, છતાં માસા એકચિત્તે પૂજા કરી શકતા હતા. નાનકડો અપુ ઊંઘરેટી આંખો ચોળતો ઘર પાછળના પાટા પરથી ધડધડાટ દોડી જતી ટ્રેનના મુસાફરોને હાથ હલાવતો હતો. છેવાડેનો ઓરડો બંધ કરી બા એના કનૈયાને નવડાવતી ભજન ગાતી હતી, બે-ત્રણ વખત સવારની ચહા પીવાતી હતી, બહાર શાકભાજીની રેંકડીના સાદ પડતા હતા. પાણીના ધીમા રેલાની જેમ સવાર વહેતી હતી. હજી તાપ સુખકર લાગતો હતો, ત્યાં કશોક ધબ્બ અવાજ થતાં ચણ ચણતાં કબૂતરો પવનની લહેરને ચાંચમાં લઈ ઊડી ગયાં. ખિસકોલીને ખૂબ ગમ્મત પડી. પૂંછડી ઊંચી કરી એણે ફળિયામાં દોડાદોડ કરી મૂકી. ત્યાં કબૂતરોનું સરઘસ ફરી ગૂટરગૂંના બેન્ડવાજા સાથે આવીને ચણવા લાગ્યું. બહેને બહાર આવી પૂજા માટે બે-ચાર તુલસીપાન, બીલીપત્ર ચૂંટ્યાં.

‘જો વસુ….’ એમણે બૂમ પાડી.
પીળચટ્ટી પાંખવાળાં, આછા તપકીરી છાંટનાં બે ત્રણ પતંગિયાં બોગનવેલનાં પીળાં ફૂલની ઉપર ઊડતાં હતાં. હું તો ત્યાં જ નીચે બેસી ગઈ. મસમોટું ફળિયું, ફરતે ઊંચી વંડી. એટલે ફળિયામાં ઘર જ લાગે અને ઘરની બારીમાંથી ડોકાઈએ એટલે ફળિયું ઘરમાં લાગે. ફળિયામાં બેસીએ એટલે જગ્યા સાથે મનનેય કેટલી મોકળાશ લાગે ! બહેન બહાર થાળી લાવી લોટ બાંધતી હતી. ત્યાં વંડી ઠેકીને કાબરચીતરી બિલાડી બહેનની બાજુમાં આવીને લાંબા પગ કરી માથું ઢાળી લોટ બાંધવાની ક્રિયાને રસપૂર્વક જોતી હતી. બહેન એની સાથે વાતો કર્યે જતાં હતાં.
‘સવારે ક્યાં ક્યાં જઈ આવી ? દૂધબૂધ પીધું કે નહીં ? શાંતાબેનની તબિયત આજે સારી છે ને ?’ જવાબમાં એ વધુ નજીક આવી બહેનના પડખામાં ભરાઈ, માથું ઘસવા લાગી.
‘એમ ! તાવ ઊતરી ગયો ?’
‘આ મારો ખેપિયો છે સમજી !’ બહેને દૂરથી બૂમ પાડી : ‘ગયે વખતે તું આવી ત્યારે આની માને બચ્ચાં થ્યાં તાં ને તેં શીરો ખવડાવેલો ને, એ આ જોગમાયા. હા, બાપુ હા. તારી રોટલી ઢાંકી રાખીશ. હવે જા જોઉં….’ ને કાબરચીતરી આજ્ઞાંકિતની જેમ વંડી ઠેકી ગઈ. ધીમે ધીમે તડકો આકરો થતો ગયો. એની ધાર સરાણે ચડી તેજ થતી ગઈ ને હું પરાણે ઘરમાં આવી. જમવા માટે પાટલો ઢાળવા જાઉં છું, ત્યાં પાટલાની નીચેથી દેડકા મહાશય કૂદ્યા. મારાથી તો ચીસ જ પડાઈ ગઈ. અપુ તાળી પાડવા માંડ્યો. હજી બોલતાં શીખ્યો નથી. પણ ભાષાની શી જરૂર ? મને ઈશારો કરી બારણા પાસે લઈ ગયો. બારણું થોડું આઘું કર્યું તો દેડકાનાં નાનાં નાનાં બચ્ચાં !
ગભરાઈને મેં કહ્યું : ‘આમ કેમ રહેવાય ?’
બા કહે : ‘વાહ, કેમ નહીં ! વરસાદ ધોધમાર જોઈએ છીએ તે દેડકા તો આવે જ ને ! બચાડાં જીવ ક્યાં જાય ? ને નડતાં નથી, કશું માંગતા નથી.’

દેડકાભાઈ ઊંચી ડોક કરી સામે જ બેસી ટગર ટગર મને જોતા રહ્યા અને હું માંડ જમીને ઊઠી ત્યાં સામેના ઓરડામાંથી જ્યોતિની બૂમ પડી :
‘બા ! તમારો દીકરો આવ્યો…’
મારી બાને જાતજાતનાં ઘણાંય સંતાનો અને સ્વજનોનો પરિવાર છે. છોડ, વેલ, કૂતરાં, બિલાડી, ગાય, ચકલાં, કાગડા, કબૂતર, રેંકડીવાળા ને રીક્ષાવાળા, ગામડેથી આવતી દૂધવાળી, મંદિરની બહાર ભીખ માગવા બેસતી આંધળી ચંપા, દવા માટે બીલીનું ફળ શોધતાં અમારે ઘરે આવતાં કોઈ અજાણ્યા માંદાસાજાં….. આ કયો દીકરો આવ્યો છે એ જોવા મેં ડોકું ઊંચું કર્યું, તો અધીરાઈથી પૂંછડી હલાવતો કાળિયો ઊભો હતો. બા રોટલી લઈ બહાર આવીને કૂતરાને નીરી. બા ઘરમાં જવા ગઈ, એ પગથિયાં ચડઊતર કરતો બાની આડે ફરવા લાગ્યો. એને ઠપકો આપતી, ચિડાતી બા પાછી ફરી, ઘડીક એની સાથે વાત કરીને પછી ઘરમાં આવી.
‘જોયાં ને લાટસાહેબનાં નખરાં ! મોંએ ચડાવ્યો છે બા, તમે એને. હવે સાંજે તમે મંદિરેથી મોડા આવશો એટલે મારા હાથથી ખાશે નહીં. પાછો ડીનર ટાઈમે હાજર. સારું છે ડીઝર્ટ ને કેક માગતો નથી.’ રસોડું સાફ કરતી બહેન બોલતી હતી.

બપોર રસળતી, આળસ મરડતી પૂરી થઈ. બહેને બહાર પાણી છાંટ્યું અને તપેલું ફળિયું ઠંડું થવા લાગ્યું. હલકો અંધકાર ફેલાવા લાગ્યો. સાઈકલની ઘંટડી વગાડતો મુકુલ ઑફિસેથી આવી ગયો. ગરમ ગાંઠિયા અને જલેબી ખાઈ હું અને બા ફળિયામાં આવીને બેઠાં. બાના ખોળામાં માથું મૂકીને સૂતી હતી. એક અદ્દભૂત શાંતિ અંદર-બહાર પ્રવર્તતી હતી. બા એનો કરચલીવાળો દૂબળો હાથ ધીમે ધીમે મારા વાળમાં પસવારતી હતી. મૂલ્યવાન હીરાકણી જેવી આ નાનકડી ક્ષણને પામવા તો હું દૂરથી અહીં આવી હતી. કાળની સંદૂકમાં પૂરી રાખવા જેવો આટલો સમયખંડ. વર્ષોનાં વર્ષો પછી એ સંદૂક ખોલો એ સાથે લખલખ ઝગારા મારતી આ ક્ષણ ફરી જીવનને ઝાકમઝોળ કરી મૂકે. સમયની રજ કે વિસ્મૃતિનું ધુમ્મસ પણ એને કદી ઝાંખી ન પાડી શકે એવી આ ક્ષણ. ચૂપચાપ એકબીજાનું સાન્નિધ્ય અને હૂંફ અનુભવતાં અમે મા-દીકરી બેઠાં હતાં. માનો દીકરો બનવા કરતાં દીકરી બનીને જન્મવાનું સૌભાગ્ય નોખું છે. દીકરી મોટી થઈ, એક સ્ત્રી બનીનેય માની છેક નજીક આવી જાય છે. દીકરો પુરુષ બનીને થોડો દૂર રહી જાય છે. પુરુષના સંસારનું કેન્દ્ર બીજી સ્ત્રી બને છે, પણ દીકરી તો દૂર રહીને પોતાના સંસારમાં ડૂબેલી રહીને પણ માના આખા જીવનને હવે જુદી રીતે જોઈ શકે છે. એના જીવનનો સંઘર્ષ, સુખદુઃખ, સ્વપ્નો-નિરાશા એ જ માટીના પિંડમાંથી તો ઘડાયેલું અને જિવાયેલું છે દીકરીનું જીવન.

હવે અંધકાર ઘટ્ટ બનતો હતો. નિરભ્ર સ્વચ્છ આકાશગંગામાં સહસ્ત્ર તારાઓનાં કમળ ખીલી ઊઠ્યાં હતાં. એનાં ઝળહળાં તેજનો એક નાનો અંશ મારા મનમાં પ્રતિબિંબિત થતો હું અનુભવી રહી. બા ધીમે ધીમે ગાતી હતી :

સોના ઈંઢોણી, રૂપા બેડલું રે,
ઊભા રો’, રંગવાદળી,
વરસ્યા વિણ શાને, વહી જાવ છો,
એકવાર ઊભા રો’ રંગવાદળી

રૂપાના બેડલામાંથી વરસી પડેલી રંગવાદળીએ ધરતીને લીલીછમ કરી નાંખી હતી અને એના મૃદુ કોમળ તૃણાંકુર મારા મનમાં લહેરાઈ રહ્યા હતા.

( સમાપ્ત )

સલામ નમસ્તે…

Standard

-નટવર મહેતા

બાબુભાઈ ત્રિભોવનદાસ કાપડિયા….

આ નામ જ પુરતું એમની ઓળખ માટે! વલસાડના મોટાં બઝારમાં કાપડનો આલીશાન શોરૂમ છે એમના નામે. એમાં આખી દુનિયાના ખ્યાતનામ મિલના કાપડ તમને મળે. અરે!! તમે નામ તો લો એ કાપડ મળે…!! પચાસ રૂપિયે મિટરથી માંડીને પંદર હજાર રૂપિયે મિટર સુધીનું…!! આમ તો બાબુભાઈની કહાણી લાંબી છે. પીઠ પર કાપડની ગાંસડી લઈ વલસાડની આજુબાજુ આવેલ આદિવાસી ગામડાઓમાં ફેરી ફરી ‘ફે…એ…એ….ન્સી કાપડ તરેવા આ આ આ…ર’ ની બુમો પાડી ગળું બેસી જતું. એમની પીઠ પર પડેલ આંટણો હજુ ય એમના એમ છે. પરંતુ હવે એ દિવસો ગયા…!! એમની પ્રમાણિકતા મહેનત અને સાહસિક સ્વભાવે રંગ રાખ્યો…સગાં-વ્હાલા મિત્રો પાસેથી ઓછીના-પાછીના કરીને એક નાનક્ડી દુકાન ખોલી હતી એક ઓટલા પર આજથી પચ્ચીસેક વરસ પહેલાં જે આજે બાબુભાઈ ત્રિભોવનદાસ કાપડિયાના નામે ચાલતા ભભકાદાર શોરૂમમાં પાંગરી હતી!! જાણે તણખલામાંથી વટવૃક્ષ બન્યું.

આજે બાબુભાઈના જીવને થોડો ઉચાટ છે. કારણ કે, એમની મોટી દીકરી વસુંધરાને જોવા માટે નવસારીથી છોકરો આવવાનો હતો. વારંવાર એઓ ઘડિયાળમાં જોતા હતા. છોકરાવાળા અઢીના ફાસ્ટમાં નવસારીથી આવવાના હતા. એમને લેવા માટે ઝેન સ્ટેશન પર મોકલાવી હતી. સાથે મોટાં છોકરા કશ્યપને મોક્લાવ્યો હતો. એને મોબાઈલ પર બે વાર રિંગ કરી સલાહ-સુચનો આપ્યા. અઢીનો ફાસ્ટ રાબેતા મુજબ દોઢ કલાક લેઈટ હતો!!

‘તમે શાંતિ રાખો!!’ એમના ધર્મપત્ની કાંતાબેને એમને કહ્યું, ‘એ તો આવશે સમય થશે ત્યારે. તમારા આમ હાયવોયથી કોઈ થોડું વહેલું આવી જવાનું છે.’

‘શું આવશે…!! સા…. આ રેલ્વેવાળાના પણ કોઈ ઠેકાણા નથી.’ બાબુભાઈ બેઠકખંડમાંથી રસોડામાં ગયા, ‘તેં નાસ્તો-પાણી તો બરાબર મંગાવી રાખેલા છે ને…?!’

‘હા…ભાઈ…હા…!! શાંતિભુવનનું ભૂસું, ભાવનગરીના પેંડા, નોવલ્ટીની બિસ્કિટ..બ..ધું જ છે…! તમે ખોટી ચિંતા ન કરો…!!’

‘જો છોકરો સારો હોય તો બેસી જવું છે….!’

‘વસુને પણ પસંદ પડવો જોઈને?!’ એમને યાદ દેવડાવતાં હોય એમ કાંતાબેને ધીમેથી કહ્યું.

‘આમાં એની પસંદ-નાપસંદનો સવાલ જ નથી! એ લોકો હા પાડે એ જ બસ છે. આજે આવું સારૂં ઘર અને આવો છોકરો આજના જમાનામાં ક્યાં મળે છે!! છોકરાના ફાધર સમાજમાં આગળ પડતાં છે. ઈન્ક્મ ટેક્ષ ઓફિસર હતા એ!! રિટાયર થઈ ગયા તો ય એમના નામના સિક્કા પડે છે હજુય ઈન્ક્મ ટેક્ષ ડિપાર્ટમેંટમાં…!! આપણી સાથે મેળ પડે એવું ફેમિલિ…!! છોકરો પાછો બેંકમાં ઓફિસર…!! કાયમી નોકરી…!! બાંધ્યો પગાર…!! પાછો ઘરમાં નાનો…!! બધા ભાઈ બહેનો ઠેકાણે પડી ગયેલાં….!!’

કાંતાબેનને લાગ્યું કે હવે આગળ બોલવા જેવું ન્હોતું. આમેય બાબુભાઈનો સ્વભાવ એમનું ધાર્યું કરવાનો જ હતો. એમનો બોલ એટલે જાણે કાળે કાયદો…!! એમનો સ્વભાવ બધાથી અલાયદો…!!

‘પ…ણ..!!’ આ તો દીકરીની આખી જિંદગીનો સવાલ છે એમ કરી એ આગળ બોલવા તો ગયા પરંતુ એમની વાત વચ્ચેથી તોડી લેતાં બાબુભાઈ જરા ક્રોધિત થઈ બોલ્યા, ‘બેસ…. બેસ, હવે આમાં તને કંઈ સમજ ન પડે….!!’ આ બાબુભાઈનો મુદ્રાલેખ હતો.

અંદર પોતાના રૂમમાં તૈયાર થતી વસુ મમ્મી પપ્પાની વાતચીત સાંભળતી હતી. હજુ તો એ કોલેજમાં હતી છેલ્લા વરસમાં…!! એને કંઈ હમણાં પરણવું ન્હોતું…!! એની ઉંમર પણ ક્યાં હતી…પણ પપ્પાને જાણે પરણાવી દેવાની ઉતાવળ હતી… અને એ જાણતી હતી કે એનાંથી ના પડાવાની ન્હોતી. પપ્પા જે કહે તે જ ઘરમાં થતું હતું. મને કમને એ તૈયાર થતી હતી. એક એવોય વિચાર એના મનમાં આવી ગયો કે એવું કંઈ કરવું જોઈએ કે છોકરો જ એને પસંદ ન કરે….!! ના પાડી દે…!! પણ કેવી રીતે…!! એ નખશીખ સુંદર દેખાવડી હતી…પહેલી જ નજરે કોઈને પણ પસંદ પડી જાય..!!

‘મ….મ્મી..!!’ કાંતાબેન વસુના રૂમમાં એને તૈયાર થતી હતી એ જોવા આવ્યા એટલે વસુ બોલી, ‘મ…મ્મી…!! આ પપ્પા જો ને…!!’ વસુની આંખ ભીની થઈ ગઈ.

‘તું એક વાર છોકરાને જો તો ખરી…!! આપણે ક્યાં આજેને આજે તારા લગ્ન કરી નાંખવાના છીએ…!?’ કાંતાબેને વસુને સમજાવતા કહ્યું. પરતું, એઓ પણ જાણતા હતા કે ધાર્યું તો બાબુભાઈનું જ થશે…!

‘તું નક્કામી ચિંતા કરે છે દીદી….!!’ વસુને તૈયાર થતી નિહાળી રહેલ એની નાની બહેન ઈંદુ બોલી, ‘તને લગ્ન કરવામાં વાંધો શું છે….!’

‘બે….સ….!! ચાંપલી…!!’ વસુએ એના ડોળા મોટાં કરતાં કહ્યું, ‘તું બહાર જા અહિંથી હમાણાને હમણા નહિંતર મારા હાથની એક પડશે…!’ વસુએ તમાચો મારવાનો ઈશારો કરતાં કહ્યું.

એટલામાં જ બાબુભાઈ વસુના રૂમમાં આવ્યા, ‘ક્શ્યપનો ફોન આવી ગયો છે. એ લોકો આવી ગયા છે. બે જ જણા છે. છોકરો નિખિલ અને એની બા ગંગાબેન…!! તું તૈયાર તો છે ને…?’ વસુ તરફ નજર કરતાં એ બોલ્યા, ‘……અ….ને આવું દિવેલ પીધેલાં જેવું ડાચું ન કર…!!’

થોડી જ વારમાં આંગણામાં ઝેન આવીને ઉભી રહી. કશ્યપે એની ટેવ મુજબ ધીમેથી હોર્ન વગાડ્યો. બાબુભાઈ અને કાંતાબેન આગળના બેઠક ખંડમાં ગયા.

‘આ….વો….આ…વો….!!’

કશ્યપની પાછપ પાછળ એક ઊંચો યુવાન અને બેઠી દડીની આધેડ સ્ત્રી આવ્યા.

‘આવો ગંગાબેન…! કેમ છો નિખિલ..!?’

‘સરસ…!! તમને રાહ જોવડાવી…!!’ પેંટના ગજવામાંથી રૂમાલ કાઢી ચશ્મા સાફ કરતાં નિખિલે કહ્યું, ‘ગાડી લેઈટ થઈ ગઈ…! નવસારી તો રાઈટ ટાઈમ હતી પણ પછી અમલસાડમાં નાંખી !’ નિખિલ પાતળો ઊંચો ગોરો યુવાન હતો. સહેજ નાના ચહેરા પર એનું લાંબુ નાક ધ્યાન ખેંચતું હતું. એ ખામી સંતાડવા જાણે એના પર ઘોડાના ડાબલા જેવાં મોટાં ચશ્મા ગોઠવી દીધા હોય એમ લાગતું હતું !!

સર્વે બેઠકખંડમાં સોફામાં ગોઠવાયા.

‘આજે ગરમી જરા વધારે છે….!!’ શું વાતો કરવી…ક્યાંથી શરૂઆત કરવી એની બાબુભાઈને સમજ પડી.

‘એની સિઝન છે…!’ લાંબા નાક પરથી ઉતરી આવતા ચશ્મા જમણા હાથની પહેલી આંગળી વડે સરખાં ગોઠવતા મ્લાન હસીને નિખિલ બોલ્યો.

‘પ..પ્પા…!!’ બાબુભાઈ તરફ નિહાળી કશ્યપ બોલ્યો, ‘હું જાઉં શોરૂમ પર…!! ઘરાકી છે અને મહેતાજી આજે વહેલાં જવાના છે….!’ કશ્યપ વિસેક વરસનો તરવરિયો યુવાન હતો. આગળ ભણીને પણ શોરૂમ જ સાચવવાનો છે એમ માનીને બાબુભાઈએ કશ્યપને હાયર સેકંડરી પછી શોરૂમમાં જ જોતરી દીધો હતો. કશ્યપ બિચારાએ તો આગળ ભણવું હતું -કોલેજ કરવી હતી!! પણ બાબુભાઈ આગળ ક્યાં કોઈનું કંઈ ચાલે !!

‘સારૂં!! પણ પાછી ગાડી જોઈશે…!!’

‘અમે તો રિક્ષામાં નીકળી જઈશું!!’ નિખિલ બોલ્યો.

‘અ….રે….!! એમ કંઈ હોય…!!’ બાબુભાઈ બોલ્યા, ‘કશ્યપ, તું એમ કર…!! મહેતાજી સાથે ગાડી પાછી મોકલી આપ…!’

કશ્યપ ઝડપથી અંદર વસુના રૂમમાં ગયો, ‘સરસ છે…!! ચાલશે..!!’ વસુને કહી એ જ ઝડપથી બહાર નીકળી ગયો.

‘હમણા લગ્નની સિઝન છે… એટલે ઘરાકી વધુ રહે…!! તમે જોયોને આપણો શોરૂમ…??’ જરા ગૌરવથી બાબુભાઈ પુછ્યું.

‘હા, આવતી વખતે કશ્યપે બતાવ્યો….!! મોકાની જગ્યાએ છે….!!’

રસોડામાં પાણીના ગ્લાસ ભરતાં ભરતાં વસુ વિચારતી હતીઃ કોણ જાણે શું થશે….!! એની જિંદગીમાં આ પહેલો જ પ્રસંગ હતો છોકરો જોવાનો…!! એણે એક ઊંડો નિઃસાસો નાંખ્યો..!!

‘દીદી….!! છોકરો તો સારો છે…પણ…’ ચાંપલી ઈન્દુએ ડીસમાંથી પેંડો લઈ મ્હોંમાં મુકતા કહ્યું… ‘પ….ણ…!!’

‘પ….ણ શું !!’ વસુને જિજ્ઞાસા થઈ

‘સાવ પાતળો છે…!! લં..બુ…ઉ…સ….!!’ હાથ ઊંચો કરી ઊંચાય બતાવતા ઈન્દુએ કહ્યું …. ‘ને નાક લાં…..બ્બુ છે…!!કાકડી જેવું….!!’

‘તને ગમ્યો….??’

‘એં એં…!’ ઈન્દુએ હાથના ઈશારાથી પોતાની અવઢવ બતાવી…!! એ કહેવા માંગતી હતીઃ ફિફટી ફિફ્ટી…!!

‘વસુ…’ કાંતાબેન રસોડામાં આવ્યા, ‘ચાલ દીકરા, પાણી લઈ જા એ લોકો માટે…!’

સર્વિંગ ટ્રેમાં ચાર ગ્લાસ મુકી વસુ બેઠકખંડમાં આવી. એણે જ્યોર્જેટની ગુલાબી સાડી પહેરી હતી. જેનાં પર ફુલપાનની કાળી સુંદર બોર્ડર હતી.. આમ તો સાડી પહેરવાનો જરાય વિચાર ન્હોતો….પ…ણ…! ટ્રે સાઈડની ટિપોય પર મુકી એમાંથી ગ્લાસ ઉપાડી નિખિલને આપતા નિખિલ તરફ એણે એક નજર કરી. નિખિલ તો તાકી તાકીને એને જ જોઈ રહ્યો હતો..! અને એ જ કરવા તો એ આવ્યો હતોઃ છોકરી જોવા…!! બીજો ગ્લાસ ગંગાબેનને આપ્યો. અને પછી ઝડપથી રસોડામાં પહોંચી ગઈ. એનું દિલ જોર જોરથી ધક ધક કરતું હતું.

-હવે….!! વસુને એની સખી ગુલશનની યાદ આવી ગઈ. ગુલ કહેતી હતી કે, તારો નંબર લાગી જવાનો…!! ગુલ એની સાથે કોલેજમાં જ અભ્યાસ કરતી હતી. પારસણ હતી…! રમુજી હતી…!!

સર્વિંગ ટ્રેમાં વિવિધ નાસ્તાની ડીશો લઈ એ ફરીથી બેઠકખંડમાં આવી. રૂમની મધ્યમાં ગોઠવેલ ચોરસ ટેબલ પર બધી ડીશો એણે વ્યવસ્થિત ગોઠવી ચોરી ચોરી એ નિખિલને જોઈ લેતી હતી. નાકની દાંડી પર ચશ્મા બરાબર ગોઠવી નિખિલ પણ એને જ તાકી રહ્યો હતો.

‘ચા….કે…કોફી…!?’ વસુએ નિખિલ તરફ નિહાળી પુછ્યું.

‘કં ઈ….પ…ણ…!!’ પછી એની માતા તરફ જોઈ એ બોલ્યો, ‘ચા ચાલશે…!’ જાણે માતાની આજ્ઞા ન લેતો હોય…!

વસુ ફરી રસોડામાં આવી.

-આનો કોઈ ફ્રેંડ ન હશે કે એની મા સાથે દોડી આવ્યો…!! ગેસ પર ચા મુકી એ પોતાના રૂમમાં જઈ પોતાની જાતને અરીસામાં નિરખી આવીઃ બધું બરાબર હતું !!

બેઠક ખંડમાં બાબુભાઈ નિખિલ સાથે વાતો કરી રહ્યા હતા, ‘બેંકમાં તમે ક્યા ડિપાર્ટમેંટમાં કામ કરો છો?’

‘હું લોનનું કરૂં છું…!! હાઉસિંગ લોન!!’ ડીશમાંથી ચવાણુનો ફાંકો મારતાં એ બોલ્યો, ‘અમારે ટાર્ગેટ કરતાં વધારે કામ થાય છે. આજે તો ઈંટરેસ્ટ રેઈટ પણ ઓછા છે અને લોકો હવે ઘર બાંધવા લેવા માટે લોન લેતા થઈ ગયા છે.’ ટેવ મુજબ એણે નાક પર ચશ્મા ઠેકાણે કર્યા.

‘હં…!!’ પછી તો ભાત ભાતની વાતો થઈ. બાબુભાઈએ એમની વાતો દોહરાવીઃ કાપડને ફેરીથી લઈને વિમલ..દિગ્જામ…રેમંડથી માંડીને લોર્ડસ એંડ ટેઈલર સુધીની વાત….

‘તમારે વસુ સાથે …!’ બાબુભાઈએ નિખિલને કહ્યું એવું હોય તો અંદરના રૂમમાં….

‘ના….ના..એવું કંઈ જરૂરી નથી !! ઈટ્સ ઓકે…!!’

‘તો પણ…!’ બાબુભાઈએ આગ્રહ કર્યો.

‘ના….ના….!!’ પોતાની માતા ગંગાબેન તરફ જોઈ નિખિલ બોલ્યો, ‘આમ પણ હવે અમો નીકળીએ…! સયાજીનો ટાઈમ પણ થઈ ગયો છે.’

‘જમીને જવાનું હતું…!’ કાંતાબેને ગંગાબેનને કહ્યું.

‘ના…ના….અને જુઓને જમવા કરતાં તો વધારે નાસ્તો કરી લીધો છે!! અમે હવે નીકળીએ!!’ ઉભાં થતાં ગંગાબેન બોલ્યા. નિખિલ પણ ઉભો થઈ ગયો.

બાબુભાઈએ કાંતાબેન તરફ ઈશારો કરી અંદરથી વસુને બોલાવવા કહ્યું. એટલામાં નિખિલ અને ગંગાબેન ઘરની બહાર નીકળી ગયા. એમની પાછળ પાછળ બાબુભાઈ પણ ઝેનની ચાવી લઈ બહાર આવ્યા.

‘તમે તો ન જ માનવાના…!! ચાલો, તમને સ્ટેશને ઉતારી દઉં…!!’

‘અમે રિક્ષામાં જતાં રહીશું…!’

‘અ…..રે….!! એમ તે કંઈ હોય….!! ઘરની ગાડી છે…!! હું તમને ઉતારી દઉં…!!’ ઝેનનો દરવાજો ખોલી એ બોલ્યા. નિખિલ-ગંગાબેન ઝડપથી ગાડીમાં ગોઠવાયા. બન્નેને બાબુભાઈ સ્ટેશને ઉતારી આવ્યા.

***** ***** ***** *****

અઠવાડિયા પછી નવસારીથી ફોન આવ્યોઃ નિખિલને વસુ પસંદ પડી હતી!!

બાબુભાઈ ખુશ હતા. હવે બધું ઝડપથી પતાવી દેવું પડશે. ધરમના કામમાં ઢીલ ન થાય…!! સગાં-વ્હાલાને ફોન થયા…!! એકાદ-બે ફેરા નવસારીના થયા. અ…ને શુભમુહર્ત જોઈ સગાંસંબંધીઓ અને મિત્રમંડળની હાજરીમાં સાકરપળાની આપલે થઈ!! ગોળ ધાણા વહેંચાયા…નિખિલ-વસુના વેવિશાળ થઈ ગયા અને વસુના ગ્રેજ્યુએટ થયા પછી લગ્નનું આયોજન કરવાનું નક્કી થયું!!

***** ***** ***** *****

વસુના મનને અજંપ હતો. વેવિશાળ પછી હકથી બે-ત્રણ વાર નિખિલ વલસાડ આવી ગયો.

નિખિલ… નિખિલ… નિખિલ… નિખિલ…!!

વસુએ કરેલ પતિની પરિકલ્પનામાં નિખિલ ક્યાંય ગોઠવાતો ન્હોતો.

-આની સાથે જીવન કેમ વિતાવાશે….!!

સળવળતી હતી વસુ…છટપટતી હતી…!! જયારે નિખિલ આવતો ત્યારે એ હસતું મ્હોં રાખી એની સાથે હરતી-ફરતી. તિથલના દરિયે પણ જઈ આવી. સાંઈબાબાના મંદિરે પણ જઈ આવી..!! પરંતુ બળતા રૂની માફક અંદર અંદર એ બળતી હતી જે બહારથી કોઈને દેખાતું ન્હોતું. બાબુભાઈ ખુશ હતા. કાંતાબેન પણ સમજતા હતા કે બધું રાગે પડી ગયું છે. નિખિલ તો વસુને મેળવીન ધન્ય ધન્ય થઈ ગયો હતો!! વસુને પોતાની જાત પર ગુસ્સો આવતો હતો.નિખિલ પર ગુસ્સો આવતો હતો. પપ્પા પર ગુસ્સો આવતો હતો. આખી દુનિયા પર ગુસ્સો આવતો હતો !!

જ્યારે નિખિલ એના ચહેરા પર પોતાનો ગોરો ઝુકાવી ઝુકાવી વાતો કરતો ત્યારે જાણે બગલો માછલી પકડવા તરાપ મારતો હોય એવું મહેસુસ થતું વસુને…!! એ જલ બિન મછલીની જેમ તરફડતી હતી…!! વળી વાત વાતમાં એની બા તો આવી જ જાય…!! બા આમ કરે ને બા તેમ કરે…!! બાને આવું બહુ ગમે…!! બાને આવું તો બિલકુલ જ ન ગમે…!! અરે…ભાઈ…!! કોઈ તારી વાત કર…!! તારા શોખની વાત કર…!! તારા દોસ્તની વાત કર…!! આ શું…!! બા…બા…બા… બોલું હું તો અક્ષર પહેલો બા…બા…બા…ની કવિતા જ ગાયા કરે છે…!! પણ શું થાય…!! બા…બા…બા…ની કવિતા એણે સાંભળવી જ પડતી અને ભવિષ્યમાં ગાવી પણ પડશે…!!

***** ***** ***** *****

‘કેમ અલી…!! મજા આવે છે ને તારા માટીડા સાથે…!?’ કોલેજના કોમન રૂમમાં એની ખાસ સખી ગુલશન સાથે વસુ બેઠી હતી, ‘કેમ આવી વાસી કમરક જેવી કરમાઈ ચાલી ??’ એનાં ટીખળી સ્વભાવ મુજબ એ હસતી હતી, ‘તારો લંબુ તને બહુ યાદ આવતો લાગે….!!’

‘ગુ….લ્લુ…!!’ ભારેખમ નિઃસાસો નાંખી વસુ બોલી, ‘તને આમાં સમજ ન પડે…!!’

‘તો..ઓ…પછી તું પાડ!! તને તારા રિતિક રોશને શું સમજ પાડી…!! કંઈ સાધન બાધન વાપરજે…!! નહિંતર લગન પહેલાં જ ઊંવા ઊંવા આવી જશે…!!’ હસીને ગુલુ બોલી.

‘ચુપ કર…!!બક બક ન કર…!! એવું કંઈ નથી…!!’ વસુની આંખમાં પાણી આવી ગયા. હસવાને બદલે ગમગીન થઈ ગઈ વસુ…!! એને આમ ગમગીન થઈ જતાં ગુલ પણ હસતાં હસતાં એક્દમ અટકી ગઈ…!!એને લાગ્યું કે દાળમાં જરૂર કંઈ કાળું છે…!! વસુનો હાથ પ્રેમથી પકડી ગુલ બોલી, ‘શું વાત છે…!! મને ન કહેવસ…!!’ વસુની આંખમાં આંખ પરોવી એ બોલી.

વસુએ એનું દિલ ખોલી નાંખ્યુ. એ જ તો એક હતી. એના દિલની વાત સમજવા વાળી…!! સાંભળનારી…!! બાકી બધા તો નિખિલ…નિખિલનો જાપ જપતા હતા…!!! સો વાતનો એક જ સાર હતોઃ વસુને નિખિલ જરાય પસંદ ન્હોતો…!! દીઠો ગમતો ન્હોતો…!! રડી પડી વસુ….!!

‘તો પછી ના પાડી દે…!! આમ ઠુંઠા આસુંએ રડવાથી કંઈ વળવાનું નથી. ગાંડી છે તું તો…!! સાવ પા..ગ…લ…!!’

‘મારી વાત કોણ સાંભળે…?? તને તો ખબર છે ને મારા પપ્પા…!! એ ક્યાં કોઈનું સાંભળે છે…!? માને છે…!?’ વસુએ ધીમેથી ડૂસકું ભર્યું, ‘એ તો મને મારી જ નાં…ખે…!!’

‘તો પછી મરી જા…!’ ચિઢાયને ગુલશન બોલી, ‘તમો માટીડાથી બીઢા કરો તો પછી એવું જ થવાનું…!’

એટલામાં જ બેલ પડ્યો એટલે બન્ને પોત પોતાના ક્લાસમાં ગયા…!!

***** ***** ***** *****

કાંતાબેન બાબુભાઈની રાહ જોઈ રહ્યા હતા. બાબુભાઈનો જમવાનો સમય થઈ ગયો હતો. જમતી વખતે એમને ગરમા-ગરમ ફૂલકાં રોટલી જોઈતી હતી. તવા પરથી સીધી થાળીમાં…!! એ બાર સાડાબારે ઘરે જમવા આવતા. જમ્યા પછી હીંચકા પર જ એકાદ કલાક વામકુક્ષી ફરમાવતા…!! પણ આજે એમને મોડું થઈ ગયું…!! કદાચ દુકાને ઘરાકી વધારે હશે…!! એ આવ્યા ત્યારે થોડાં ખિન્ન હોય એમ લાગ્યું એટલે સમય વર્તે સાવધાન સમજી કાંતાબેન મૌન રહ્યા…!!કાંતાબેને થાળી પીસરી.

‘ટ…પા…આ…આ…લ…!’ ટપાલી ટપાલ નાંખી ગયો.

કાંતાબેન આગળ જઈને ટપાલ લઈ આવ્યા. બે-ત્રણ પત્રો અને એક બંધ પરબિડીયું હતું. જમતા જમતા બાબુભાઈ એકદમ ઉભા થઈ ગયા અને કાંતાબેનના હાથમાંથી એ પરબિડીયું છીનવી લીધું. એ ખોલી અંદરનો પત્ર ઝડપથી બહાર કાઢ્યો અને વાંચ્યો.

‘સા…… એ…એ..એ…જ…!!’ બાબુભાઈ ગુસ્સે થઈ બોલ્યા…

‘શું છે…!!’ કાંતાબેન ડઘાય ગયા.

‘કોઈ આપણી પાછળ પડેલ છે…!’ પત્ર પર ઝડપથી ફરી નજર દોડાવી એ બોલ્યા, ‘કોઈ ફાચરું મારવા માંગે છે…!!’

‘શું ફાચરું…!!’ કાંતાબેનને કંઈ સમજ ન પડી.

‘લે વાંચ…!!’ પત્ર કાંતાબેનને આપતા એ બોલ્યા, ‘આવો જ કાગળ આજે દુકાને પણ આવેલ છે!!’

‘શ્રીમાન બાબુભાઈ,’ કાંતાબેને પત્ર વાંચવા માંડ્યો…, ‘તમને ચેતવવા માટે આ કાગળ લખેલ છે. તમારી છોકરીનું તમે જે ચોકઠું ગોઠવ્યું છે તે છોકરા નિખિલનું એની બેંકમાં જ કામ કરતી કેશિયર ભાવના ભાવસાર સાથે ચક્કર ચાલે છે. બન્ને બહુ આગળ વધી ગયેલ છે. તમે ચેતી જાઓ તો સારૂં ! ચેતતા નર સદા સુખી….લિખતિંગ આપનો શુભચિંતક.’ કાંતાબેને પત્ર વાંચ્યો અને એમને ચિંતા થઈ આવી…, ‘હવે…!?’

‘હવે શું….કંઈ નહિં…!! નાંખી દે…, કચરા ટોપલીમાં એ કાગળ…!!’ ગુસ્સાને માંડ માંડ કાબુમાં રાખ્યો બાબુભાઈએ…

ગરમા ગરમ રોટલી ભાણામાં આપતા કાંતાબેન બોલ્યા, ‘કોણ હશે…!!’

બાબુભાઈને કોળિયો ગળે ઉતરતો ન્હોતો.

‘આપણે તપાસ તો કરવી જ પડશે…!’ ગ્લાસમાં છાસ ભરતાં કાંતાબેન બોલ્યા, ‘એમને એમ તો કો…..ઈ…..’ એમણે વાક્ય અધુરું છોડ્યું.

બાબુભાઈ મૌન જ રહ્યા: કાંતાની વાત સાચી હતી.

‘તું વસુને વાત ન કરતી. એ પા….છી…’

‘ના….’ એમની વાત વચ્ચેથી કાપતા એ બોલ્યા, ‘વસુને તો વાત કરવી જ પડશે. કોઈ બીજા મારફતે એને ખબર તો પડશે તો ઓડનું ચોડ થઈ જશે!! એનાં કરતાં આપણે જ કરીશું…હું એને સમજાવીશ…!!’

‘હું તપાસ કરાવું છું !!’ જમતા જમતા અડધેથી બાબુભાઈ ઉભા થઈ ગયા.

‘અ….રે…રે…!! જમવાનું તો પુરું કરો….!!’

‘ખાક જમવાનું…!!’ ફોન કરીને એમણે મ્હેતાજીને દુકાનેથી ઘરે બોલાવી લીધા. મહેતાજી વરસોથી દુકાનમાં કામ કરતા હતા. દુકાનના ચોપડા ઉપરાંત સ્ટોક, ઓર્ડર, નફો-તોટો, એક નંબર-બે નંબરનું, ઉપરનુ-અંદરનું, બધું જ એ સંભાળતા હતા. બહુ જ વિશ્વાસુ હતા.

‘બો…લો, ભાઈ કેમ આમ અચાનક તેડાવ્યો…!?’ બાબુભાઈની બાજુમાં હીંચકા પર ગોઠવાતા મ્હેતાજી બોલ્યા, ‘કંઈ અરજંટ કામ આવી પડ્યું….!!’

‘હં….અં…અં…!!’ ગુસ્સો માંડ દબાવી ઊંડો શ્વાસ લઈ બાબુભાઈ બોલ્યા.

કાંતાબેને મ્હેતાજીને પાણીનો ગ્લાસ આપ્યો.

‘મ્હેતા…!! ગાડી લઈને તારે હમણા જ નવસારી જવાનું છે. દુધિયા તળાવ પર સ્ટેટ બેંકમાં…..!!’

‘આપણું કો…..ઈ….ખાતુ….!!’ મ્હેતાજીને નવાઈ લાગી.

બાબુભાઈ હસી પડ્યા, ‘અરે મ્હેતા…!! ત્યાં આપણે બહુ મોટ્ટું ખાતું ખોલાવી નાંખેલ છે. તને કંઈ ખબર નથી. તુ મારી વાત સાંભળ શાંતિથી. વચ્ચે ડબડબ ન કર….!! તું ત્યાં જા હમણાં જ ને તપાસ કર…કે…ત્યાં કોઈ ભાવના ભાવસાર કામ કરે છે કે કેમ…કેશિયર…!! સમજ્યો…??’

મ્હેતાજીને હજુ ય કંઈ ગડ બેસતી ન્હોતી… ‘ભા….વ….ના…ભા…વ…સા…ર ??’

‘હા…, ભાવના ભાવસાર!! અને એ કેવી છે એની માહિતી લઈ આવ અને જો સમજ કોઈને પણ જાણ થવી ન જોઈએ…શું સમજ્યો…!? જોઈએ તો તું અહિં જમી લે….!! અને જમીને ગાડી લઈને નીકળ…!!’

‘મેં તો મારૂં ટિફિન ખાઈ લીધું છે…હું નીકળું…!!’

મ્હેતાજી નીકળી ગયા. પંખાની સ્પિડ વધારવાનું કહી કાંતાબેનને કહી બાબુભાઈએ હીંચકા પર જ લંબાવ્યુ અને આંખો બંધ કરી. એમનો નિયમ હતો બપોરે વામકુક્ષીનો…!!

કોલેજથી વસુ આવી ગઈ. ટીવી ચાલુ કરી ધીમો અવાજ રાખી એ જમવા બેઠી. દરરોજ બપોરે આવતી સિરીયલો જોવાની એને મજા આવતી. જમ્યા પછી આડી-આવળી વાતો કરી કાંતાબેને વસુને પુછ્યું, ‘નિખિલકુમારનો ફોન નથી આવતો તારા પર…?!’

‘બે-ત્રણ દિવસથી નથી….કે….મ….?!’

‘એ આવવાના છે આ શનિવારે…?’મોટેભાગે શનિવારે નિખિલ વલસાડ આવતો.

‘મને શું ખબર…!! એ ક્યાં ફોન કરીને આવે છે…?!

‘જો, વસુ…દીકરા…!! એમણે કદી તને કંઈ વાત કરી છે કોઈ ભાવનાની…?!’

‘ભા…વ…ના…!!’ હવે વસુને કંટાળો આવવા માંડ્યો આવ્યો… ‘મમ્મી…મને સિરીયલ જોવા દે…!! તું ડિસ્ટર્બ ન કર….!!’

‘જો…સાંભળ!! આજે એક કાગળ આવેલ છે….નનામો…!! ઘરે અને દુકાને….!! એમાં….!!’

‘શું છે એમાં… ?!’ હવે વસુએ કાંતાબેન તરફ ધ્યાન આપ્યું.

‘એમાં લખેલ છે કે નિખિલકુમારનું ભાવના ભાવસાર નામની કોઈ છોકરી સાથે ચક્કર ચાલે છે. કાગળ નનામો છે પણ…..!!’

‘મને કાગળ આપ…!!’ વસુએ ટીવી બંધ કર્યું, ‘મમ્મી, ક્યાં છે એ કાગળ…?’

વસુએ કાગળ લીધો…વાંચ્યો…ઘડી વાળી પાછો આપી દીધો…!!

‘હ…વે…?’ એને અંદર અંદર આનંદ થયોઃ નિખિલનુ કોઈ લફરું હોય તો સારૂં !!! એની જાન છુટે…!! પણ એ માવળિયો કંઈ લફરું કરે એવું લાગતું તો નથી..!!

‘આપણે બ….ધી તપાસ તો કરાવી હતી પણ આ નવો ફણગો ફુટ્યો…!!’ સહેજ ચિંતાતુર થઈને કાંતાબેન બોલ્યા.

‘મ…મ્મી…ઈ…!’ વસુએ પણ એની ચિંતા પ્રદર્શિત કરી, ‘મને તો બહુ બીક લાગે છે!’

‘તા…રે…બીવાની જરૂર નથી…પણ તું….’ સહેજ અટકીને થુંક ગળીને કાંતાબેન બોલ્યા, ‘તું એની સાથે બહુ આગળ તો વધી નથી ગયેલને…?! તું સમજે છે ને કે હું શું કહેવા માંગુ છું…!!એની સાથે…’

‘મ….મ્મી…!!’ વસુ ચિઢાયને બોલી…, ‘એવું કંઈ નથી થયું…!!’

‘તો સા…રૂં….!!’ કાંતાબેનને રાહત થઈ, ‘જો… દીકરા હમણા સહેજ કાળજી રાખજે…!! એને બહુ ભાવ ન આપતી…!! તારા પપ્પા તપાસ કરાવે છે…ત્યાં સુધી કોઈને કંઈ પણ કહીશ નહિં…!!’

‘પ…ણ મમ્મી મને તો બહુ બીક લાગે છે….!!’

‘તને તારા પપ્પા પર વિશ્વાસ છે ને…!?એ કંઈ કાચું ન કાપે…!! શું સમજી…!?માટે તું તારે ચિંતા ન કર…!! સહુ સારાવાના થશે…!!’

સાંજે મહેતાજી સમાચાર લઈને આવી ગયા. હા ભાવના ભાવસાર કેશિયર હતી. ચબરાક હતી…!! ભાવનાને એ જોઈ આવ્યા…!! સુંદર હતી..દેખાવડી હતી….!!એની પાસેથી એઓ હજારના છુટા કરાવી આવ્યા હતા…!!!

***** ***** ***** *****

બાબુભાઈ બરાબર ગુંચવાય ગયા.

શું કરવું કંઈ સમજ પડતી ન્હોતી…!! પોતાની જાત પરથી જાણે વિશ્વાસ ઉઠી ગયો…!!

ત્રણ દિવસ પછી બીજો પત્ર આવ્યો…!! પહેલી વારની જેમ જ…દુકાને પણ અને ઘરે પણ…!!

શ્રીમાન બાબુભાઈ,

મારો એક પત્ર આપને મળ્યો હશે. નિખિલ અને ભાવના ભાવસાર હોળી-ધૂળેટીની રજાઓમાં આઠથી દશ માર્ચ દરમ્યાન સાપુતારા લેકવ્યુ હોટલમાં રૂમ નંબર દશમાં રંગરેલિયા કરી આવ્યા છે…!! હોળી ઉજવી આવ્યા છે…!! લીલા-લ્હેર કરી આવ્યા છે. એ આપની જાણ ખાતર…!! જો માણસ સમયસર ન ચેતે તો પછી એના પર એની ફેમિલિ પર ઘણી ઘણી વિતે…!! ચેતતા નર સદા સુખી…!!

આપનો સદાનો શુભ ચિંતક.

-તો વાત ઘણી આગળ વધી ગયેલ લાગે છે….!! બાબુભાઈએ વિચાર્યું. છતાં નનામા કાગળ પર ભરોસો પણ કેવી રીતે કરાય…!? એના પર વિશ્વાસ કેમ કરીને થાય….!?

-આ તપાસ તો કરવી જ પડશે…!!

-જો સાપુતારાવાળી વાત સાચી નીકળે તો…!!

-વિવાહ ફો…ક…!! ગધેડાની ડોકે સોનાની ઘંટડી ન બંધાય….!!

એમણે તપાસ કરવા માંડી: એ તારીખો દરમ્યાન હોળી-ધૂળેટી હતી…!! નિખિલ વલસાડ આવ્યો ન્હોતો…!! ત્રણ દિવસની રજા હતી. અરે..!! એક દિવસની રજા હોય…શનિ-રવિની તો પણ એ વલસાડ દોડી આવતો…! ત્યારે હોળી-ધૂળેટીની રજા હોવા છતાં એ વલસાડ કેમ ન આવ્યો…!?

એમણે બન્ને કાગળ સરખાવી જોયા…!! બન્ને નવસારીથે જ પોષ્ટ થયેલ હતા…!!બન્નેના અક્ષરો મળતા આવતા હતા…! કોઈએ અક્ષરો બદલવાની કોશિષ કર્યા વિના બન્ને પત્રો લખેલ હતા…!!

-કોણ હશે…!?

-કદાચ ભાવના ભાવસાર… જ પત્ર લખતી હશે…!!

-હવે આ સાપુતારાની વાત કેવી રીતે ચકાસવી….!?

-નિખિલને જ સીધી પુછી લેવી…!?

-ના…ના….એ કંઈ થોડું કહેવાનો કે એને ને ભાવનાને લફરૂં છે…!!

-તો….??

-પોલિસ…?? હા, પોલિસની મદદ જો મળે તો દૂધનું દૂધ અને પાણીનું પાણી થઈ જશે..!!

-મહેશ માંજરેકર…!! ઈન્સપેક્ટર…મહેશ માંજરેકર…!! એ બાબુભાઈને બરાબર ઓળખતા હતા…!! એમના કાયમી ઘરાક…!! યુનિફોર્મનું કાપડ પણ એમની દુકાનેથી જ જતું…!! એમને દાણો દાબી જોવામાં શું વાંધો છે….!? એમણે ફોન કરી જાણી લીધું કે ઈ. મહેશ માંજરેકર ઘરે જમવા જ ગયા હતા. એમણે ફોન કરી એમને મળવાનું નક્કી કર્યું…એ તુરત ઈંસપેક્ટરને ઘરે ગયા…!!મળ્યા…!! એમને માહિતગાર કર્યા…!!સમજાવ્યા…!! લેકવ્યુ હોટલ…માર્ચ આઠથી દશ…રૂમ નંબર દશ…!! ઈન્સપેક્ટરે તરત એમના ચક્રો ગતિમાન કર્યા…!! ફોનના ચકરડા ગુમાવ્યા…વાયરલેસ થયા…!! મોબાઈલ ફોન થયા….!!

-અને સાંજે તો માહિતી આવી પણ ગઈ…

-પત્રની વાત સાચી હતી !!

-નિખિલના નામે જ રૂમ બુક કરવામાં આવી હતી. તારીખ-રૂમ નંબર સાવ મળતા હતા…!! સરનામું નવસારીનું જ હતું પણ ખોટું લખાવેલ હતું…!! હિમંત તો જુઓ…મારા બે…ટાની…!!

-મને….!! બા…બુ…ભા…ઈ….કા…પ…ડિ….યાને બનાવવા નીકળ્યો હતો…!?

-બચ્ચુ, શૂન્યમાંથી સર્જન કર્યું છે આ બાબુભાઈએ…!! એમને એમ કંઈ નથી થયું એ…!!

સાંજેને સાંજે બાબુભાઈએ નવસારી નિખિલના પિતાને ફોન કરી કહી દીધું: અમને આ સબંધ મંજુર નથી…!! વિવાહ ફો….ક….!! બોલ્યું ચાલ્યું મા…ફ….!! સલામ-નમસ્તે….!! તમો તમારા રસ્તે…અમો અમારા રસ્તે…!! તમે વસુને ચઢાવેલ ઘરેણા મેં કુરિયર કરી દીધાં છે!! તમને કાલે મળી જશે..! અમારા તમારે મોકલવા હોય તો મોકલજો…!!

બિચારી વસુના માથા પરથી તો ભાર જ ઉતરી ગયો….!!

હા….શ….!! સાવ હળવી થઈ ગઈ એ…!!

***** ***** ***** *****

‘કેમ…અલી….!! આજે તો કંઈ બહુ ખુશ લાગે છે…ને..!!’ ગુલશન મળી વસુને કોલેજના કોમન રૂમમાં, ‘વસુ, કેમ થાય છે આજે બહુ હસુ હસુ…!! તારો લંબુસ આજે મરવા પડવાનો કે શું….!?’

સલામ-નમસ્તેનું ગીત ગાતી વસુ એકદમ અટકીને બોલી, ‘ગુ…ઉ…ઉ…લ્લુ ડાર્લિંગ…!! હવે ભુલી જા એ બગલાને….!! એ લંબુસને…લાં….બા નાક વાળાને….!!’

‘કેમ….કેમ…!? કંઈ થયું કે શું…?? કે પછી કંઈ ચક્કર ચાલે છે…સા….નું….!?’

-હવે ચમકવાનો વારો હતો વસુનો…!!એણે નિખિલના ચક્કરની વાત કોઈને કરી ન હતી…તો પછી આ ગુલશન શું બટાકા બાફતી હતી…!!

‘તને કોણે કહ્યું…?’

‘ખોદાયજીએ…!’ ઝડપથી ઉભા થઈ જતાં ગુલ બોલી.

‘બે…..સ….ગુલ…!’ ગુસ્સાથી એના બન્ને ખભા પર બે હાથ મુકી ખુરશી પર બળપુર્વક બેસાડતાં વસુ બોલી, ‘તને કોણે કહ્યું….કે…!’

‘…કે….તા…રો…ભાવિ ભરથાર….પંતગિયું છે…!! ભાવિ ભરથાર ભમરો છે….!! ભાવના ભાવસારની પાછળ પાછળ ભમતો ભમરો….!!’

‘ગુ….ઉ…ઉ…લ્લુ…!’ વસુની આંખો આશ્ચર્યથી પહોળી થઈ ગઈ: આ ગુલતો બધ્ધું જ જાણતી લાગે…!!

‘અ…રે…!! ગાં…ડી…!!’ હસતા હસતા ગુલ બોલી, ‘અરે…પગલી…!! તારો ગાં…ડિ….યો..!! આજે એ રડતો હશે તારા નામનું!’ હસવાનું માંડ માંડ રોકી એ બોલી, ‘બિ…ચ્ચા…રો…!! કૂટાઈ મર્યો…!! અ….ને સાંભળ હું જ તારી શુભચિંતક છું…!!’ ગુલ વસુના કાનમાં ધીમેથી બોલી, ‘એમ તે કંઈ અણગમતા માટીડા સાથે અદરાય જવાય…!?’

‘તું…??’ વસુને વિશ્વાસ પડતો ન્હોતો..

‘હા…. હું…!’ વસુને હાથ પકડી એને પ્રેમથી બેસાડતા ગુલશન મરકીને બોલી, ‘મેં જોઓયું કે તું ના પાડી શકવાની નથી અને તારા પપ્પાજી તને ભેરવી જ દેવાના હતા…!! મેં મારા જમશેદને તારી વાત કરી. તમો વાનિયા દિલ કરતાં દોલતનું વધારે વિચારો…!!’ જમશેદ ગુલનો મંગેતર હતો. એ નવસારી જ રહેતો હતો, ‘મારે તને ગમેતેમ કરીને બચાવવી હતી. અમે બન્ને એક દિવસે નવસારી સ્ટેટ બેંક પર ગયા. ત્યાં ભાવના ભાવસારને જોઈ…!! ભાવનાને ભેરવીને નિખિલનો શિકાર કરવાનો મને વિચાર આવ્યો. મેં એ જમશેદને જણાવ્યો તો એને પણ પસંદ પડી ગયો…!!’ ધીમું હસતા હસતા ગુલ બોલી, ‘ભાવનાને તો બિચારીને કંઈ ખબર નથી…!! અમે તો ભાવનાને ઓળખતા પણ નથી….!! પછી જમશેદે તારા બાવા…આઈ મીન તારા પપ્પાજીને કાગજ લખ્યા…હું લખું તો તું તો મારા અક્ષ્રરો ઓળખી જાય…!! દુકાને અને ઘરે લખવા માટે મેં જ કીઢેલું કે જેથી કાગજ મલે ને મલે જ….!! પછી હું અને જમશેદ હોળીની રજામાં સાપુતારા ગયા… !! તારા બબુચક નિખિલના નામે રૂમ રાખ્યો લેકવ્યુ હોટલમાં ને…મજા કરી ત્રણ દિવસ…!! તારા પપ્પાજીએ બધી તપાસ કરાવી ને પછી તો તારી જાન છુટી…!! જા….!! મજા…કર..થાય એટલી…!! ભુલી જા એ બિચારા લંબુસને….!!ને જલસા કર બિંદાસ થઈને…!! જિંદગીમાં એમ તે કંઈ ભેરવાઈ જવાઈ અણગમતા માટીડા સાથે….!! ને સમજ ગાં…ડી…!! હવે જે કંઈ કરશ તે સમજી વિચારીને કરશ..!!ને…જો…જે…પાછી કોઈની આગળ ભસી ન મરશ કે…..!!’

આભારવશ જોઈ જ રહી વસુ એની નટખટ સખીને…!!

(સમાપ્ત)

પોસ્ટ : સાભાર વોટ્સએપ.

મિ. વાર્ધક્ય

Standard

– યજ્ઞેશકુમાર રાજપુત

રત્નાએ ટિફિનબોક્ષ બંધ કર્યું, એટલામાં કોમ્પ્યુટરરૂમમાંથી આયશાનો અવાજ આવ્યો :
‘દાદી, હું મમા-પાપાને વિડિયોકોલ કરું છું, તમારે વાત કરવી હોય તો આવો….’
આયશાનો અવાજ સાંભળ્યો કે તરત જ રત્નાનાં ચહેરા પર ચમક આવી ગઈ ! તેણે ટિફિનબોક્ષ બાજુમાં મૂકી તરત જવાબ આપ્યો, ‘આવું છું…..’ અને સાડીમાં હાથ લૂછતાં લૂછતાં તે રસોડામાંથી ઝડપથી બહાર નીકળી ! રસોયણ કાનુ રત્નાને ઝડપથી બહાર નીકળતાં જોઈ ધીમું હસી.

‘વન’ વટાવી ચૂકેલી રત્ના એટલી વૃદ્ધ નહતી લાગતી, જેટલી તે હતી ! જે તે જમાનામાં લગ્ન માટે પોતાની પસંદગીને અવકાશ ન હતો, તેથી વડીલોનાં કહેવાથી માત્ર પંદર વર્ષની નાની ઉંમરે, સાત ચોપડી પાસ રત્નાએ જનક સાથે ઘર માંડેલું ! પણ જનક ન તો સારો પતિ બની શક્યો કે ન તો સારો પિતા ! ધંધામાં દેવું થઈ જતાં તેણે રત્ના અને નાનકડાં વિનોદને રેઢાં મૂકી આત્મહત્યા કરી ! દુષ્કાળમાં અધિક માસની જેમ મોં ફાડતી મુશ્કેલીઓની વચ્ચે રત્નાએ પોતાની કોઠાસૂઝથી ધંધા અને વિનોદ – બંનેને સાચવીને મોટાં કર્યાં હતાં ! દુનિયાદારીનાં પોતાનાં અનુભવોથી ઘણું શીખી ચૂકેલ રત્ના, એક ઠરેલ અને પરિવર્તનશીલ વ્યક્તિત્વ હતું ! તેનાં હોશિયાર દીકરા વિનોદે પોતાનો ધંધો હવે બીજા દેશોમાં પણ વિસ્તાર્યો હતો ! ભાગીદારની પુત્રી માનિકા સાથે પ્રેમલગ્ન કરીને ધંધાર્થે મોટેભાગે, તે કેનેડામાં જ રહેતો અને પૌત્રી આયશા, કૉલેજ કરવાની સાથે દાદી રત્નાએ શરૂ કરેલાં ‘મહિલા ઉત્કર્ષ ફાઉન્ડેશન’માં સ્લમ વિસ્તારની મહિલાઓનાં ઉત્કર્ષનું સામાજિક સેવાનું કામ પણ કરતી હતી !

રત્ના ઝડપથી આયશા પાસે કોમ્પ્યુટરરૂમમાં પહોંચી….
‘ગુડ ઈવનિંગ મા’ વિનોદ રત્નાને જોતાં જ બોલ્યો, ‘પાય લાગું છું…’
‘અહીં તો સવાર ક્યારનીયે થઈ ચૂકી છે, દીકરા !’ રત્નાએ કહ્યું. આ સાંભળીને આયશાએ હસતાં હસતાં કહ્યું, ‘ગુડ મોર્નિંગ પાપા, ગુડ મોર્નિંગ મમા.’
‘ઓહ… હું તો ભૂલી જ ગયો કે ઈન્ડિયામાં અત્યારે સવાર હોય !’ વિનોદે હસીને કહ્યું અને પૂછ્યું, ‘તમારી તબિયત કેમ છે, મા ? એન્ડ આયશા, હાઉ આર યુ ?’
‘વી આર ફાઈન પાપા. ડુ યુ નો ?…..’ આયશાએ એકસાઈટેડ થઈને કહ્યું, ‘એક ગુડ ન્યુઝ છે… દાદીનાં ‘મહિલા ઉત્કર્ષ ફાઉન્ડેશન’ને ગઈકાલે ગુજરાત સરકાર તરફથી શ્રેષ્ઠ સેવાભાવી સંસ્થા તરીકે જાહેર કરવામાં આવી છે !’
‘…..અને આયશા ઈન્ટર કૉલેજ ડાન્સ કોમ્પિટીશનમાં રનર્સ અપ બની છે !’ રત્નાએ ખુશ થતાં વિનોદ સામે જોઈને કહ્યું, ‘આપણી આયશા ઘણી હોંશિયાર દીકરી છે. કૉલેજમાં ભણવાની સાથે મંડળનાં કામમાં પણ મને ઘણી મદદ કરે છે.’

‘વાઉ મા, કોન્ગ્રેચ્યુલેશન્સ….’ વિનોદ ખુશ થતાં બોલ્યો, ‘એન્ડ આયશા, યુ’વ ડન અ ગ્રેટ જોબ…’ અને તેણે આયશા તરફ થમ્સઅપ કરી ફલાઈંગ કીસ કરી !
‘થેંક્સ પાપા.’ આયશાએ ખુશ થઈ હસતાં ચહેરે હાથ હલાવ્યો.
‘તમારી તબિયત કેમ છે, બેટા ? બિઝનેસ તો બરાબર ચાલે છે ને ?’ રત્નાએ પૂછ્યું.
‘મા, આપના આશીર્વાદથી જ તો અમે અહીં સુધી પહોંચી શક્યા છીએ.’ વિનોદે બાજુમાં બેઠેલ માનિકા સામે જોઈ કહ્યું.
‘આ વખતે તમે ઘણો સમય કેનેડામાં રહ્યા છો અને હવે તમારી સાથે આમ રોજ કોમ્પ્યુટરમાં વાત કરવી નથી ગમતી ! તમે ઘરે ક્યારે આવો છો ? મારે તમારી બંનેની રૂબરૂમાં થોડી અગત્યની વાત કરવી છે.’ રત્ના થોડી ભાવુક થતાં બોલી. હરહંમેશ પ્રેમને ઝંખતી રહેલી રત્નાનો પુત્રપ્રેમ સીમાડાઓ ઓળંગી વિનોદને સ્પર્શી રહ્યો હતો અને તેનાં મમતાથી ભીંજાતા શબ્દો વિનોદને ભોંકાઈ રહ્યા હતા ! તે કશું જ બોલી ન શક્યો. છેવટે માનિકાએ સહેજ થોથવાઈને જવાબ આપ્યો :
‘અંઅ…મમ્મી… અમે બહુ જલદી અહીંનું કામ પતાવીને ત્યાં આવી જઈશું.’
માનિકાનો ફોસલાવતો જવાબ સાંભળી રત્ના કંઈ જ ન બોલી ! થોડીવાર સુધી માની લાગણી અને દીકરાની લાચારી વચ્ચે મૂંગો સંવાદ રચાયો, અને રત્નાની આંખોનાં ખૂણા ભરાઈ ગયા ! અચાનક રત્નાએ હસતાં ચહેરે આયશાનાં માથે હાથ મૂકતાં કહ્યું, ‘હંઅઅ… જો કે હું અને આયશા અહીં ઘણાં ખુશ છીએ. તમે શાંતિથી ત્યાનું કામ પતાવીને આવો. મારે કોઈ ઉતાવળ નથી. આ તો જરા અમથું…..’ તે આગળ ન બોલી શકી અને આંખો લૂછવા લાગી ! થોડીવાર પછી સ્વસ્થ થઈ ગળું સાફ કરતાં બોલી, ‘અહીં તો અમે ભલાં ને અમારું મહિલા મંડળ ભલું !!… અને પાછું આ વર્ષે મંડળમાં થોડી વધારે મહિલાઓને જોડવી છે. જો બની શકે તો…. મંડળના વાર્ષિક કાર્યક્રમમાં હાજરી આપશો તો વધુ સારું રહેશે….’
‘અમે જરૂર આવીશું મા…’ વિનોદ હર્ષભેર બોલી ઊઠ્યો અને તેની વાતમાં માનિકાએ પણ સૂર પુરાવ્યો, ‘હા, મા… અમે જરૂર આવીશું.’

ડોરબેલ રણકી ઊઠી.
‘અંઅ… લાગે છે દરવાજે મંડળનાં ટિફિન લેવા કોઈ આવ્યું છે. મારે જવું પડશે.’ રત્નાએ વિનોદ અને માનિકા સામે જોયું અને તરત જ કોમ્પ્યુટરરૂમમાંથી બહાર નીકળી ગઈ ! રત્નાને આમ અચાનક જ નિરાશ થઈને જતાં જોઈ આયશાને થોડી નવાઈ લાગી ! રત્ના ગઈ કે તરત જ વિનોદે આયશાને પૂછ્યું :
‘આયશા, વોટ ઈઝ હેપનીંગ ? હમણાં હમણાંથી મા અમને ત્યાં આવવાનું ઘણું કહે છે. એવી તો કઈ અગત્યની વાત છે કે મા પર્સનલી કહેવા માંગે છે ?’
આયશાએ વિનોદ તરફ જોયું અને ધીમેથી તેનાં ચહેરા પર હાસ્ય રેલાયું, ‘પાપા, હજુ એક ગુડ ન્યૂઝ આપું ?…’ અને આયશાએ એકદમ એક્સાઈટેડ થઈને કહ્યું, ‘દાદી ઈઝ ઈન લવ પાપા… દાદી ઈઝ ઈન લવ…!!’ … અને વિનોદનું મોં ખુલ્લું રહી ગયું ! તેણે આશ્ચર્યથી માનિકા સામે જોયું અને બંનેએ એકસાથે આયશાને જોરથી પૂછ્યું : ‘વ્હોટ…?’
આયશાએ પૂરા વિશ્વાસથી કહ્યું, ‘યસ પાપા… દાદી હેઝ ફૉલન ઈન લવ !’
‘મા ને….’ વિનોદ થોડો ખચકાયો. તેણે મીઠી મૂંઝવણ સાથે પૂછ્યું, ‘મા ને લવ થઈ ગયો છે ? બટ…હાઉ ?’
‘…એન્ડ વિથ હૂમ ?’ માનિકાએ પણ એક્સાઈટેડ થઈને પૂછ્યું.
‘મિ. વાર્ધક્ય !’ આયશાએ કહ્યું, ‘મિ. વાર્ધક્ય નામ છે… કદાચ એ પણ દાદીની જેમ એકલાં જ છે, અને હમઉમ્ર પણ લાગે છે ! દાદી એમની સાથે રોજ ચેટ કરે છે, અને એ પણ રાતે… એકલાં….’ આયશા અત્યંત તોફાની શબ્દો સાથે બોલી ! આ સાંભળી વિનોદ અને માનિકાને વધુ આશ્ચર્ય થયું ! તેમણે હસતાં હસતાં કહ્યું, ‘વેલ… એટલે કે…. મા હવે મીંગલ થવા માંગે છે, રાઈટ ?’
જવાબમાં આયશાએ હસતાં હસતાં કહ્યું : ‘…મે બી !’
‘અંઅ…આયશા… લુક….’ માનિકાએ રસ દાખવ્યો, ‘તું રત્નામા અને મિ.વાર્ધક્યની મીટીંગ ગોઠવને ! રત્નામા મિ. વાર્ધક્યની સાથે જો ખરેખર ઈન્ટરેસ્ટેડ હોય તો….’ માનિકા અટકી, અને વિનોદ સામે જોઈને પૂછ્યું, ‘…વ્હોટ ડુ યુ સે, વિનોદ ?’
‘હુ એમ આઈ ટુ સે સમથિંગ અબાઉટ ધીસ મેટર, માનિકા ?…. આઈ મીન….’ વિનોદ મૂંઝાયો અને આયશા તરફ જોઈ થોડી વાર પછી કહ્યું, ‘ગો અહેડ…. આઈ’મ રેડી.’
‘ઓ.કે. ધેન….’ આયશા ખુશ થઈ ગઈ, ‘આઈ’લ એરેન્જ ધ મીટીંગ સૂન !’
****

‘મિ. વાર્ધક્ય, આજે ફરી વિનોદને મેં અહીં આવવાનું કહ્યું, જો કે હું જાણું છું કે તેઓ અહીં નહીં જ આવી શકે !’ રત્ના મિ. વાર્ધક્ય સાથે મોડીરાતે કોમ્પ્યુટર પર વોઈસકોલ કરી રહી હતી, ‘હું જ એવી અભાગી છું કે… યુવાનીમાં પતિને ખોયો, અને ઘડપણમાં પુત્રને ખોઈ રહી છું ! મહિનાઓ વીત્યા… છતાં વિનોદ અહીં આવવાનું નામ પણ લેતો નથી !’
‘….પણ તમે ઘડપણ વિશે આવું ઘસાતું શા માટે બોલો છો ?’
રત્નાએ મિ.વાર્ધક્ય સામે હૃદય ખોલ્યું, ‘શું કરું મિ.વાર્ધક્ય ? યુવાનીના સંઘર્ષકાળમાં પણ આવો વલોપાત નથી થતો, જેવો અત્યારે થાય છે ! વય વધવાની સાથે એકલતા પણ વધતી જાય છે, એટલે નિરાશ થઈ જવાય છે.’
‘તમારે એ યાદ રાખવું જોઈએ કે વધતી જતી વય એ કોઈ આફત નથી, પણ અનુભવોનું ઉચ્ચતમ એવરેસ્ટ છે ! એ એક એવી કલા છે કે જે ઘડપણમાં પણ હૃદયને યુવાન રાખે છે, અને આ કલા દરેક વૃદ્ધોએ જાતે જ શીખી લેવી જોઈએ. આપણું ઘડપણ વ્યથા, વેદના અને વલોપાતમાં જ પૂર્ણ થાય એ જરૂરી નથી, પણ જરૂરી એ છે કે આપણા બાળકોએ કરેલા નિર્ણયો પર આપણે કેટલો વિશ્વાસ મૂકીએ છીએ ?’ રાતની એકલતા અને સન્નાટામાં મિ. વાર્ધક્યનો ઘેરો અવાજ જાણે રત્નાને પરિવર્તિત કરી રહ્યો હતો…. બદલી રહ્યો હતો !… રત્ના વિચારમાં પડી ગઈ !
‘આખી જિંદગી એકલતા દૂર કરવા હું હંમેશા કોઈકને ઝંખતી રહી છું, મિ. વાર્ધક્ય ! મારા પતિને, પુત્રને અને…’ રત્ના ચૂપ થઈ ગઈ… થોડીવાર પછી તે બોલી, ‘બધી રીતે સુખ મળ્યું હોવા છતાં પણ એમ લાગે છે કે જાણે હવે હૃદય કોઈક અંગત હોય એને ઝંખી રહ્યું છે !’

થોડીવાર રૂમમાં શાંતિ છવાઈ રહી ! પછી….
‘રત્નાજી, શું હું તમારો અંગત મિત્ર બની શકું ?’
….અને રત્ના ચૂપ થઈ ગઈ ! તેનું હૃદય ભરાઈ ગયું. આંખો ભીંજાઈ અને આંસુ ગાલવાટે થઈ વહી રહ્યા.
‘મિ. વાર્ધક્ય ! એકમાત્ર તમેજ તો છો કે જેણે મને છેલ્લા છ મહિનાથી સંભાળી છે, સમજાવી છે….’ તેનો અવાજ રૂંધાઈ ગયો, છતાં પણ તે હૃદયથી બોલતી રહી, ‘…એક સાચા મિત્ર બનીને આજ સુધી મને જેણે સાચવી છે, બદલી છે…. એ તમે જ તો મારા અંગત છો, મિ. વાર્ધક્ય !’ … અને રૂમમાં ફરીથી શાંતિ છવાઈ ગઈ !
‘દાદી….’ આયશાએ રત્નાનાં ખભા પર હાથ મૂક્યો અને કહ્યું, ‘શું આપણે વાર્ધક્ય અંકલને મળી શકીએ ?’
*****

નવરંગપુરાની એક જાણીતી કોફીશોપમાં રત્ના અને આયશા, મિ. વાર્ધક્યની રાહ જોતા બેઠાં હતા. અડધો કલાક વીતી ચૂક્યો હોવા છતાંપણ મિ. વાર્ધક્ય ક્યાંય દેખાતાં ન હતા ! વેઈટર ત્રીજી વખત ઓર્ડર લેવા આવ્યો, તેથી આયશાએ ઓર્ડર આપ્યો, ‘ટુ કોલ્ડ કોફી…’
‘ઓ.કે. મે’મ….’ વેઈટર જતો રહ્યો અને આયશાએ રત્ના સામે જોઈ પૂછ્યું, ‘દાદી, એક વાત પૂછું ? તમે વાર્ધક્ય અંકલને જોયા છે ખરા ?’
રત્નાએ નકારમાં માથું હલાવ્યું, ‘ના.’
આયશાને આશ્ચર્ય થયું, પણ તે કશું ન બોલી અને આજુબાજુ જોવા લાગી. થોડીવાર પછી તેણે ફરી પૂછ્યું, ‘દાદી, મને એક વાત કહેશો ? તમારી અને વાર્ધક્ય અંકલની મિત્રતા કેવી રીતે થઈ ? આઈ મીન… એકબીજાને જોયાં વગર ?’
આયશાની આતુરતાથી રત્નાનાં ચહેરા પર હળવું સ્મિત ફરકી ગયું ! તેણે કહ્યું, ‘અમારી મૈત્રી આજના જેવી થોડી હોય, દીકરી ? અમારી મિત્રતા તો બસ… થઈ ગઈ ! મિ. વાર્ધક્યએ મારી સાથે વાત કરવાની ઈચ્છા દર્શાવી અને અમે ઘણી બધી, કલાકો સુધી વાતો કરતાં થઈ ગયા…! મિ. વાર્ધક્ય પોતાની વાતોથી મારી એકલતા, નિરાશા બધું જ ભુલાવી દેતાં. ઘડપણમાં કેમ જિવાય, એ એમણે મને શીખવ્યું ! એક વાત કહું દીકરી ?’ રત્નાએ આયશા તરફ જોઈ ભાવથી કહ્યું, ‘તારો ખૂબ ખૂબ આભાર, કે તેં મને કોમ્પ્યુટર શીખવાડ્યું… જેના કારણે હું મિ.વાર્ધક્ય જેવાં દોસ્તને મળી શકી !’

આયશાને રત્નાદાદીની આંખોમાં નિર્દોષ મિત્રપ્રેમ દેખાઈ રહ્યો હતો ! થોડીવાર પછી તેણે ચહેરા પર સ્મિત કરી કહ્યું, ‘યૂ નો દાદી, થોડીજ વારમાં આપણે વાર્ધક્ય અંકલને મળવાના છીએ…. હું તો ઘણી એકસાઈટ છું, તમને કશું નથી થતું ?’
રત્નાએ આયશા સામે જોઈ શાંતિથી જવાબ આપ્યો, ‘ના, મને એવું કશું પણ નથી થતું. પણ ડર લાગે છે કે….’ રત્ના અટકી અને થોડી નિરાશાથી કહ્યું, ‘….એ નહિ આવે તો ?’
‘દાદી, મને લાગે છે કે…..’ આયશાએ એક વૃદ્ધઅંકલને પોતાની તરફ આવતા જોઈ કહ્યું, ‘વાર્ધક્ય અંકલ આવી ચૂક્યા છે !’ રત્નાએ તરત જ, આયશા જે તરફ તાકી રહી હતી, તે તરફ જોયું. સપ્રમાણ બાંધાવાળું શરીર, તદ્દન કલીનશેવ તથા ઉંમરને અનુરૂપ ગોગલ્સ અને લાઈટ રેડ કલરનું ચેક્સવાળું ઈન કરેલું શર્ટ પહેરી પાંસઠેક વર્ષની એક પ્રભાવશાળી વૃદ્ધ વ્યક્તિ સ્ફૂર્તિલી ચાલે તેમના તરફ આવી રહી હતી ! ‘શું આ જ મિ. વાર્ધક્ય હશે ?’ રત્નાનું અંતરમન પૂછી રહ્યું….. પણ ના ! એ વ્યક્તિ તો સડસડાટ તેમની બાજુમાંથી નીકળી ગઈ… આયશા અને રત્ના તેમને જતાં જોઈ રહ્યા !

‘સ્ક્યૂઝ મી, શું આપ જ રત્ના આંટી છો ?…..’ અચાનક જ કોઈનો અવાજ સાંભળી રત્ના અને આયશાએ તે તરફ જોયું. એક હેન્ડસમ યુવાન, ચહેરા પર સ્મિત સાથે, તેમને પૂછી રહ્યો હતો. રત્ના તે યુવાનની સામે પ્રશ્નાર્થ નજરે જોઈ રહી. આયશાએ પૂછ્યું :
‘તમે કોણ ?’
‘જી. મારું નામ વિવાન છે.’ તે યુવાને પોતાનું નામ જણાવી દૂર ઈશારો કરતાં કહ્યું, ‘એક વૃદ્ધ અંકલ મને ત્યાં મળ્યા, એમણે આ કવર તમને આપવા કહ્યું છે.’ તેણે ખિસ્સામાંથી એક કવર કાઢી સામે ધર્યું. રત્ના વિવાને બતાવેલી જગ્યા તરફ મિ.વાર્ધક્યને શોધવા લાગી. આયશાએ વિવાને ધરેલું કવર હાથમાં લીધું. કવર પર લખ્યું હતું, ‘મારી અંગત મિત્ર, રત્નાજી માટે….’
‘….અને આ કવર તમારા માટે છે !’ વિવાને બીજું કવર આયશા તરફ ધર્યું. આયશા વિવાન સામે જોઈ રહી. તેણે બીજું કવર હાથમાં લીધું. તેની પર લખ્યું હતું : ‘જસ્ટ ફોર, આયશા…’
‘બાય…. સી યુ સૂન..’ આટલું બોલતાંની સાથે જ બીજી જ પળે વિવાન નામનો હેન્ડસમ યુવાન આયશાની નજરોથી અદશ્ય થઈ ગયો. વેઈટર આવ્યો અને બે કોલ્ડ કોફી ટેબલ પર સર્વ કરી જતો રહ્યો. રત્નાએ સજળ આંખોથી આયશા તરફ જોયું. પછી ધીમેથી કવર હાથમાં લીધું અને વાંચ્યું, ‘મારી અંગત મિત્ર, રત્નાજી માટે…’ થોડીવાર પછી તેણે એ કવરમાંથી કાગળ કાઢ્યો…. તેમાં લખ્યું હતું….

પ્રિય મિત્ર રત્નાજી,

છે વાર્ધક્ય એક અહેસાસ, નથી એ કોઈ વ્યક્તિ જીવંત,
રોજ મળીશું, રોજ બોલીશું, જ્યારે દુઃખ આવી પડે અનંત !

એકલતા છે રત્ના માંહી; વ્યથા, વેદના અને વલોપાત,
યુવાન મન, યુવાન હૃદય, એને જ શોધી કાઢો તમે આજ !

વાર્ધક્ય કોણ છે ?….શું છે ? ક્યાંય ન શોધવા જશો ફરી,
વાર્ધક્ય એટલે જ છે વૃદ્ધત્વ, મળીશું આપણે વારે ઘડી !

આપનો અંગત મિત્ર,
મિ. વાર્ધક્ય.

બીજી તરફ આયશા પોતાના કવરમાંથી કાગળ કાઢી વાંચી રહી હતી.

‘આયશા,

મારું નામ વિવાન છે. ઈન્ટર કૉલેજ ડાન્સ કોમ્પિટિશનમાં તમને પહેલીવાર જોયા. અને બસ જોતો જ રહી ગયો ! તમારા જેવી સુંદર યુવતી મેં ક્યારેય જોઈ નથી અને હવે જોવા પણ માંગતો નથી ! મારી ઈચ્છા આ ઓળખાણને પ્રેમમાં ફેરવવાની છે, અને બની શકે તો પરિણયમાં પણ ! હજુ વાતો તો ઘણી કહેવી છે… પણ હવે જો કરીશું તો રૂબરૂ જ. કારણ કે સમય અને સ્થળની નજાકતને જોતાં અત્યારે કહેવું અયોગ્ય રહેશે. બીજી અગત્યની વાત એ છે કે રત્ના આંટીનાં અંગતમિત્ર મિ.વાર્ધક્ય ક્યારેય તેમની સામે નહિ આવે. કારણ કે આ ત્રેવીસ વર્ષનો વિવાન જ મિ.વાર્ધક્ય છે, અને મિ.વાર્ધક્યને રત્ના આંટીના સાચા મિત્ર જ બની રહેવું વધુ પસંદ છે !

આયશાનાં પ્રેમને પામવા ઈચ્છુક
વિવાન.

( સમાપ્ત )