Category Archives: ગદ્ય

વાર્તા, કથાઓ, સાહિત્ય લેખો, નિબંધ,

કલાપી – ગોહિલ સુરસિંહજી તખ્તસિંહજી

Standard
જન્મ સુરસિંહજી તખ્તસિંહજી ગોહિલ
૨૬મી જાન્યુઆરી ૧૮૭૪
લાઠી
મૃત્યુ ૯મી જૂન ૧૯૦૦
લાઠી
વ્યવસાય લાઠી, ગોહિલવાડ, સૌરાષ્ટ્રના રાજવી
રાષ્ટ્રીયતા ભારતીય
સમયગાળો ૧૮૯૨-૧૯૦૦
મુખ્ય રચનાઓ કલાપીનો કેકારવ, કલાપીનો કાવ્યકલાપ , હમીરજી ગોહિલ (દીર્ઘકાવ્ય), કાશ્મીરનો પ્રવાસ, સ્વીડનબોર્ગનો ધર્મ વિચાર,માયા અને મુદ્રિકા

ગોહિલ સુરસિંહજી તખ્તસિંહજી, ‘કલાપી’ (૨૬મી જાન્યુઆરી ૧૮૭૪, જૂન ૯ ૧૯૦૦) નો જન્મ લાઠી (જિ. અમરેલી)ના રાજકુટુંબમાં થયો હતો. ૧૮૮૨ થી ૧૮૯૦ સુધી રાજકોટની રાજકુમાર કૉલેજમાં પ્રાથમિક શિક્ષણ, જે આંખોની તકલીફ, રાજ્કીય ખટપટો ને કૌટુંબિક કલહને કારણે એ વખતના અંગ્રેજી પાંચમા ધોરણ આગળ અટક્યું. દરમિયાન ૧૮૮૯ માં રોહા (કચ્છ)નાં રાજબા (રમા) તથા કોટડા સાંગાણીનાં આનંદીબા સાથે લગ્ન થયા. પિતા અને મોટાભાઈના અવસાનથી સગીર વયે જ ગાદીવારસ ઠરેલા એમને ૧૮૯૫ માં લાઠી સંસ્થાનનું રાજપદ સોંપાયું. રમા સાથે આવેલી ખવાસ જાતિની દાસી મોંઘી (પછીથી શોભના) પર ઢળેલી વત્સલતા, અને એને કેળવવા જતાં સધાયેલી નિકટતાને કારણે ગાઢ પ્રીતિમાં પરિણમી અને એમના આંતરબાહ્ય જીવનમાં ખળભળાટ મચી ગયો. ઘણા સાંસારિક, માનસિક, વૈચારિક સંઘર્ષોને અંતે એમણે ૧૮૯૮માં શોભના સાથે લગ્ન કર્યું. ઋજુ અને સંવેદનશીલ પ્રકૃતિના આ કવિ પ્રાપ્ત રાજધર્મ બજાવવા છતાં રાજસત્તા અને રાજકાર્યમાં પોતાની જાતને ગોઠવી ન શક્યા. છેવટે ગાદીત્યાગનો દૃઢ નિર્ધાર કરી ચૂકેલા કલાપીનું છપ્પનિયા દુકાળ વખતે લાઠીમાં અવસાન થયું.

ઘણું ઓછું ઔપચારિક શિક્ષણ પામેલા કલાપીએ અંગત શિક્ષકો રોકી અંગ્રેજી-સંસ્કૃત સાહિત્યનું શિક્ષણ મેળવ્યું, ફારસી-ઉર્દૂનો પણ અભ્યાસ કર્યો અને વાચન-અધ્યનની રુચિ કેળવી. ગુજરાતી તથા ઈતર ભાષાઓના સાહિત્યગ્રંથોના વાચને તેમ જ વાજસૂરવાળા, મણિલાલ, કાન્ત, ગોવર્ધનરામ, ન્હાનાલાલ, સંચિત વગેરેના સંપર્કે એમની સાહિત્યિક દ્રષ્ટિ અને સજ્જતા કેળવવામાં યોગદાન કર્યું હતું.

Advertisements

રામનારાયણ પાઠક

Standard
જન્મનું નામ રામનારાયણ વિશ્વનાથ પાઠક
જન્મ રામનારાયણ વિશ્વનાથ પાઠક
9 એપ્રિલ 1887
ગણોલ, ધોળકા તાલુકો, અમદાવાદ જિલ્લો
મૃત્યુ 21 ઓગસ્ટ 1955 (68ની વયે)
મુંબઈ
ઉપનામ દ્વિરેફ, શેષ, સ્વૈરવિહારી
વ્યવસાય કવિ, વિવેચક, વાર્તાકાર, નિબંધકાર, પિંગળશાસ્ત્રી
ભાષા ગુજરાતી
રાષ્ટ્રીયતા ભારતીય
શિક્ષણ
  • બી.એ.
  • એલ.એલ.બી.
શિક્ષણ સંસ્થા વિલ્સન કોલેજ, મુંબઈ
સમયગાળો ગાંધી યુગ
મુખ્ય રચનાઓ
  • બૃહદ પિંગળ
મુખ્ય પુરસ્કારો
  • નર્મદ સુવર્ણ ચંદ્રક (૧૯૪૯)
  • સાહિત્ય અકાદમી એવોર્ડ (૧૯૫૬)
જીવનસાથી હીરા પાઠક

રામનારાયણ વિશ્વનાથ પાઠક (ઉપનામ: દ્રિરેફશેષસ્વૈરવિહારી) ગુજરાતી કવિ અને લેખક હતા. તેમના પર ગાંધીવાદી વિચારોનો ઉંડો પ્રભાવ હતો અને તેમણે વિવેચન, કવિતા, નાટક અને ટૂંકી વાર્તામાં યોગદાન આપ્યું હતું. તેમણે કેટલાક સંપાદનો અને ભાષાંતરો કર્યા હતા. ૧૯૪૬માં તેઓ ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદના પ્રમુખ રહ્યા હતા. ૧૯૪૯માં તેમને પ્રાચીન ગુજરાતી છંદો માટે નર્મદ સુવર્ણ ચંદ્રક અને બૃહદ પિંગળ માટે ૧૯૫૬માં સાહિત્ય અકાદમી ઍવોર્ડ મળ્યો હતો.

તેમનો જન્મ ગુજરાતના અમદાવાદ જિલ્લામાં આવેલા ગણોલ ગામમાં ૧૮ એપ્રિલ ૧૮૮૭ના દિવસે થયો હતો. તેમના પિતા શિક્ષક હતા. તેઓ મેટ્રિક પાસ થયા બાદ વધુ આગળ અભ્યાસ કરી વકીલ બન્યા. વકીલાતના વ્યવસાયમાં અઢળક આવક હોવા છતાં તેમાં તેમનો જીવ ન લાગતાં, સાહિત્ય તેમ જ શિક્ષણ જેવાં ટાંચી આવક આપતાં ક્ષેત્રોમાં કાર્ય કરવા લાગ્યા. તેમણે પ્રસ્થાનમાસિક દ્વારા સાહિત્યના વિવિધ પાસાંઓ સાથે વિશેષ પરિચય કેળવ્યો.

તેમનાં નામમાં બે વાર ર અક્ષર આવતો હોવાને કારણે દ્વિરેફ ઉપનામથી વાર્તાઓ પ્રગટ કરી. કાવ્યોની રચનાઓ તેમણે શેષઉપનામ દ્વારા કરી તેમ જ સ્વૈરવિહાર ઉપનામથી હળવી શૈલીના નિબંધો પણ લખ્યા છે.

તેમના બીજા લગ્ન હીરા પાઠક સાથે થયેલા, જેઓ કવિયત્રી અને વિવેચક હતા. તેમને કોઇ સંતાન નહોતું. હીરા પાઠકે તેમના અવસાન પામેલા પતિ રામનારાયણને સંબોધીને લખેલ કવિતાનો સંગ્રહ પરલોકે પત્ર (૧૯૭૮) પ્રકાશિત કર્યો હતો. તેમણે અત્યંત પ્રશસ્તિ પામેલા વિવેચન ગ્રંથો આપણું વિવેચનસાહિત્ય અને કાવ્યાનુભવ પણ લખ્યા હતા.

ઉમાશંકર જોષી એ તેમને “ગાંધી યુગના સાહિત્યગુરુ” તરીકે અને યશવંત શુક્લાએ તેમને ગુજરાતી ટૂંકી વાર્તાના સૌથી ઊંચા શિખર તરીકે ઓળખાવ્યા છે. તેમની ટૂંકી વાર્તા ઉત્તર માર્ગનો લોપ ‍(૧૯૪૦) મટાે તેમને ૧૯૪૩માં મોતીસિંહજી મહિડા સુવર્ણચંદ્રક પ્રાપ્ત થયો હતો. ૧૯૪૯માં તેમને પ્રાચીન ગુજરાતી છંદો માટે હરગોવિંદદાસ કાંટાવાળા પારિતોષિક અને બૃહદ પિંગળ માટે ૧૯૫૬માં સાહિત્ય અકાદમી પુરસ્કાર પ્રાપ્ત થયો હતો.

૨૧મી ઓગસ્ટ ૧૯૫૫ ના રોજ પાઠકજીનું હ્રદયરોગના હુમલાને કારણે અવસાન થયું.

– મુકુન્દ રાય – રામનારાયણ પાઠક

– જક્ષણી – રામનારાયણ પાઠક

– હૃદયપલટો – રામનારાયણ પાઠક

– છેલ્લું દર્શન – રામનારાયણ પાઠક

– વૈશાખનો બપોર – રામનારાયણ પાઠક

– પરથમ પરણામ – રામનારાયણ પાઠક

– હજીયે ન જાગે મારો આતમરામ ! – રામનારાયણ પાઠક

– સૌભાગ્યવતી !! – રામનારાયણ પાઠક

– માગું બસ રાતવાસો – રામનારાયણ પાઠક

ઝવેરચંદ મેઘાણી

Standard
જન્મની વિગત ૨૮ ઓગસ્ટ ૧૮૯૭
ચોટીલા, સુરેન્દ્રનગર, ગુજરાત
મૃત્યુની વિગત ૯ માર્ચ ૧૯૪૭ (૫૦ વર્ષ)
બોટાદ, ભાવનગર, ગુજરાત
મૃત્યુનું કારણ હ્રદય રોગ
રાષ્ટ્રીયતા ભારતીય
હુલામણું નામ દ.સ.ણી., સાહિત્યયાત્રી, વિલાપી, તંત્રી, વિરાટ, શાણો
અભ્યાસ બી.એ. (સંસ્કૃત)
વ્યવસાય સાહિત્યકાર (કવિ, લેખક)
ખિતાબ રાષ્ટ્રીય શાયર
જીવનસાથી દમયંતીબેન, ચિત્રદેવી
માતા-પિતા ધોળીબાઈ-કાળીદાસ

તેમનો જન્મ ૨૮ ઓગસ્ટ, ૧૮૯૭માં ગુજરાતનાં ચોટીલા ગામમાં થયો હતો. તેમનાં માતાનું નામ ધોળીબાઈ તથા પિતાનું નામ કાલિદાસ મેઘાણી હતું કે જેઓ બગસરાનાં જૈન વણીક હતાં. તેમના પિતાની નોકરી પોલીસ ખાતામાં હતી અને પોલીસ ખાતા થકી તેમની બદલીઓ થવાને કારણે તેમણે પોતાના કુટુંબ સાથે ગુજરાતનાં અલગ અલગ ગામોમાં રહેવાનું થયું. ઝવેરચંદનું ભણતર રાજકોટ, દાઠા, પાળીયાદ, બગસરા, અમરેલી વગેરે જગ્યાઓએ થયું. તેઓ અમરેલીની તે વખતની સરકારી હાઈસ્‍કૂલ અને હાલની ટીપી ગાંધી એન્‍ડ એમટી ગાંધી ગર્લ્‍સ સ્‍કૂલમાં ૧૯૧૦ થી ૧૯૧૨ સુધી માધ્‍યમિક શિક્ષણ મેળવીને ૧૯૧૨ મૅટ્રીક થયા હતા. ઇ.સ. ૧૯૧૬માં તેઓએ ભાવનગરનાં શામળદાસ મહાવિદ્યાલયમાંથી અંગ્રેજી તેમજ સંસ્કૃતમાં સ્નાતકીય ભણતર પૂરું કર્યું.

ભણતર પુરુ કર્યા બાદ ઇ.સ. ૧૯૧૭માં તેઓ કોલકાતા સ્થિત જીવનલાલ લીમીટેડ નામની એક એલ્યુમિનીયમની કંપનીમાં કામે લાગ્યા. આ કંપનીમાં કામ કરતી વખતે તેઓને એકવાર ઈંગ્લેંડ જવાનું પણ થયું હતું. ૩ વર્ષ આ કંપનીમાં કામ કર્યા બાદ વતનના લગાવથી તેઓ નોકરી છોડીને બગસરા સ્થાયી થયા. ૧૯૨૨માં જેતપુર સ્થિત દમયંતીબેન સાથે તેમના લગ્ન થયા. નાનપણથી જ ઝવેરચંદને ગુજરાતી સાહિત્યનું ધણું ચિંતન રહ્યું હતું અને તેમના કલકત્તા રહ્યા દરમ્યાન તેઓ બંગાળી સાહિત્યનાં પરિચયમાં પણ આવ્યા હતાં. બગસરામાં સ્થાયી થયા બાદ તેમણે રાણપુરથી પ્રકાશીત થતાં ‘સૌરાષ્ટ્ર’ નામનાં છાપામાં લખવાની શરુઆત કરી હતી. ૧૯૨૨ થી ૧૯૩૫ સુધી તેઓ ‘સૌરાષ્ટ્ર’માં તંત્રી તરીકે રહ્યા હતા. આ સમય દરમ્યાન તેઓએ પોતાના સાહિત્યીક લખાણને ગંભીરતાપુર્વક લઈ ‘કુરબાનીની કથાઓ’ ની રચના કરી કે જે તેમની પહેલી પ્રકાશીત પુસ્તક પણ રહી. ત્યાર બાદ તેઓએ ‘સૌરાષ્ટ્રની રસધાર’ નું સંકલન કર્યુ તથા બંગાળી સાહિત્યમાંથી ભાષાંતર કરવાની પણ શરુઆત કરી.

કવિતા લેખનમાં તેમણે પગલાં ‘વેણીનાં ફુલ’ નામનાં ઇ.સ. ૧૯૨૬માં માંડ્યા. ઇ.સ. ૧૯૨૮માં તેમને લોકસાહિત્યમાં તેમનાં યોગદાન બદલ રણજિતરામ સુવર્ણચંદ્રકઆપવામાં આવ્યું હતું. તેમનાં સંગ્રામ ગીતોનાં સંગ્રહ ‘સિંઘુડો’ – એ ભારતનાં યુવાનોને પ્રેરીત કર્યા હતાં અને જેને કારણે ઇ.સ. ૧૯૩૦માં ઝવેરચંદને બે વર્ષ માટે જેલમાં રહેવું પડ્યું હતું. આ સમય દરમ્યાન તેમણે ગાંધીજીની ગોળમેજી પરિષદ માટેની લંડન મુલાકાત ઉપર ‘ઝેરનો કટોરો’ કાવ્યની રચના કરી હતી. ગાંધીજીએ ઝવેરચંદ મેઘાણીને રાષ્ટ્રીય શાયરના બિરુદથી નવાજ્યા હતાં. તેમણે ફુલછાબ નામનાં છાપામાં લઘુકથાઓ લખવાનું પણ ચાલુ કર્યુ હતું. ઇ.સ. ૧૯૩૩માં તેમનાં પત્નીનાં દેહાંત બાદ તેઓ ૧૯૩૪માં મુંબઈ સ્થાયી થયા. અહીં તેમનાં લગ્ન ચિત્રદેવી સાથે થયા. તેમણે જન્મભૂમિ નામનાં છાપામાં ‘કલમ અને કીતાબ’ નાં નામે લેખ લખવાની તેમજ સ્વતંત્ર નવલકથાઓ લખવાની શરુઆત કરી. ઇ.સ. ૧૯૩૬ થી ૧૯૪૫ સુધી તેઓએ ફુલછાબનાં સંપાદકની ભુમીકા ભજવી જે દરમ્યાન ૧૯૪૨માં ‘મરેલાનાં રુધીર’ નામની પોતાની પુસ્તીકા પ્રકાશિત કરી. ઇ.સ. ૧૯૪૬માં તેમની પુસ્તક ‘માણસાઈનાં દીવા’ ને મહીડાં પારિતોષિકથી સન્માનવામાં આવ્યું હતું અને તે જ વર્ષે તેમને ગુજરાતી સાહિત્ય પરિષદનાં સાહિત્ય વિભાગનાં વડા તરીકે નીમવામાં આવેલાં.

મેઘાણીએ ચાર નાટકગ્રંથ, સાત નવલિકા સંગ્રહ, તેર નવલકથા, છ ઇતિહાસ, તેર જીવનચરિત્રની તેમને રચના કરી હતી. તેમણે લોકસેવક રવિશંકર મહારાજની અનુભવેલ કથાઓનું “માણસાઇના દીવા”માં વાર્તારુપે નિરુપણ કર્યુ છે. મેઘાણી તેમના લોકસાહિત્યમાં સૌરાષ્ટ્રની ધિંગી તળપદી બોલીની તેજસ્વિતા અને તાકાત પ્રગટાવી શક્યા છે. તુલસીક્યારો, યુગવંદના, કંકાવટી, સોરઠી બહારવટિયા, સૌરાષ્ટ્રની રસધાર, અપરાધી વગેરે તેમનું નોંધપાત્ર સર્જન છે.

રણજિતરામ સુવર્ણચંદ્રક સ્વીકારતા મેઘાણીએ મહાનતા ન દેખાડતા કહ્યું હતું કે,

શિષ્ટ સાહિત્ય અને લોકસાહિત્ય વચ્ચે સેતુ બાંધે છે. સાથોસાથ અમો સહુ અનુરાગીઓમાં વિવેક, સમતુલા, શાસ્ત્રીયતા, વિશાલતા જન્માવે છે.

૯ માર્ચ ૧૯૪૭નાં દિવસે, ૫૦ વર્ષની ઉંમરે, હ્રદય રોગના હુમલામાં તેમના બોટાદ સ્થિત નિવાસસ્થાને તેમનું મૃત્યુ થયું.

ભારતીય ટપાલ વિભાગ દ્વારા ૧૪ સપ્ટેમ્બર ૧૯૯૯ના રોજ તેમના માનમાં ટપાલ ટિકિટ બહાર પાડવામાં આવી હતી.

 

 

” યાના “

Standard

યાના …બૂમ પડી ધીરેક થી ….યાના એ આંખો ખોલી. સામે‌
કોઈ handsome men હસી ને એને બોલાવી રહ્યો હતો . યાના એ કોઈ જવાબ ના આપ્યો .” hey હું આપને ‌બોલાવી
રહ્યો છું .”.પેલા એ કહ્યું …. યાના કઈ ના બોલી .પેલો બાજુ
માં ખુરશી ખેંચી બેસી ગયો .યાના એ હવે આંખ ઉઘાડી ને
ધ્યાન થી જોયું.આધેડ ઉંમર,ગોલ્ડન ફ્રેન્ચ સ્ટાઈલની લેટેસ્ટ
ફ્રેમ,વાળ માં આછી સફેદી ની છાંટ દેખાતી‌ હતી.મો પર
હળવાશ.. સ્પોર્ટ્ વોચ ..નાઇકી નુ ટી-શર્ટ, બ્રાન્ડેડ જીન્સ બિલકુલ સરળ વ્યક્તિત્વ ….જોઈ રહી યામા…અહીં હોસ્પિટલમાં લોકો કડકાઈ થી બોલતા હોય .લાફો મારી
દેવા સુધી કરે એમાંઆ કોણ angel આવી ગયો ..યાના
નામ છે તારું બરાબરને !…
“હું અહીં નવો ડોક્ટર ” આવનારે
યાના એ ‌કહયુ ” મને અહીં થી બહાર જવું છે ”
” તો પછી તારે મારી સાથે.ફ્રેન્ડશીપ ‌કરવી પડશે …હું રોહન.
તારી સાથે મને બહાર જવુ ગમશે ….” રોહને કહ્યું .
હળવી વાતો કરતા કરતા‌ રોહને યાના માં એના માટે વિશ્વાસ
જગાવવા ની શરુઆત કરી.યાના ને‌ એણે સમયસર દવા લેવાનું
અને સહકાર આપવા નું શીખવ્યું .યાના હવે ધીરે-ધીરે રોહન નું
માનવા લાગી.થોડા દિવસ પછી એકવાર યાનાએ જિંદગી કરી
મને બહાર લઈ જાવ.રોહને‌‌. આજે. સ્પે પરમિશન લીધી અને
પાગલ કરાર થયેલ પેશન્ટ સાથે પોતાના જોખમ‌ પર ઞયો‌.
બહાર ગયા પછી યાના પોતાની યાદોં તાજા કરી
રહી.રોહન ખૂબ ખુશ હતો કેમકે યાના સાજી થઈ રહી હતી .
યાના સાથે રેસ્ટોરન્ટ માં બેસીને પીઝા વીથ જ્યુસ લીધા બાદ
બન્ને કાર મા પાછા ફર્યા .યાનાએ રોહન નો આભાર માન્યો .
રોહને યાના ને દવા આપી ને શાલ ઓઢાળી સૂવા નુ
કહ્યું ‌. યાના સૂઈ ગઈ. યાના ના કેસ ની હિસ્ટ્રી થી. પરિચિત રોહન હવે એક પ્રયોગ કરવા જઈ રહયો‌ હતો .આજે‌‌ એણે‌
યાના ને કહ્યું ” યાના હું જાવ છું ”
યાના એ કહ્યું ” ક્યાં જાવ છો !!!!! ”
રોહને કહયુ ” U S A “હવે હું ત્યાં જોબ કરીશ. તું આમ સરસ રીતે ‌રહેજે .
યાના ચમકી ગઈ ” તમે જઈ રહ્યા. છો !

રોહને ‌કહયુ ” યાના હું જાઉં છું ”
રોહન આમ કહી હસી‌ને‌ યાના ની‌ સામે જોયુ
રોહન ને જતો જોઈ રહી યાના
થોડે દૂર ગયો ત્યારે સફાળી ચમકી ને દોટ મૂકી યાના એ
દોડી ને રોહન ના રસ્તાને રોકીને કહ્યું. ના જા રોહન
મને‌ એકલી છોડી ન જા…
કોઈ કશું સમજે એ પહેલાં બેભાન થઈ ગઈ ‌હતી યાના
યાના ની વ્યથા ને આજે પહેલીવાર મોકળાશ મળીતી
આખી જીંદગી યસ ની રાહ જોવા માં વીતી ગઈ.પાગલ
કરાર સાબિત થયેલ યાના ને રડવા દીધી રોહને…..દવા
ઓ ના ઘેનમાં સૂતૂલી યાના બહુ હળવી લાગતી ‘તી .
રોહન ઓફિસ માં ટેબલ પર માથું ઢાળી
સૂતો હતો.યાના ભાનમાં આવી ગઈ છે ડોક્ટર ……
સાંભળતા જ સફાળો જાગી ગયો ‌રોહન…..દોડી ને‌
ગયો રોહન ..યાના અચરજ થી પોતા ને અરિસામાં
માં જોઈ ચિડાઈ. મને આવા વાળ ની ચોટટી કોણે‌
કરી છે !‌મારે ઘરે જવું છે ડોક્ટર pl્ચમકવા‌નો વારો‌
હવે રોહન નો હતો .યાના બધુ ભૂલી ગઈ થી.એની
માનસિક સારવાર વખત ની વાતો એના માટે શેષ હતી
યાના ના ઘરે થી એના માતા પિતા લેવા
આવેલા એને .એની મા એ એને એની પસંદના કપડાં
પહેરાવ્યા.વાળ સરખા કરી આપ્યા અને બધા ને bye
કરી યાના કાર માં બેસી તેની આગામી જીદઞી જીવવા
પ્રયાણ કર્યું. રોહન શૂન્યમનસ્ક થઇ બેઠો હતો.એની
જીંદગી યાના ને સાજી કરવા મા એટલી ઞૂથાઇ ગઈ
થી કે એ કશુ આગળ વિચારવા સક્ષમ નહોતો .
. પેશન્ટ નં 26 ……ચલો હવે સૂઈ જાવ….
રાત પડી ગઈ છે આ દવા લીધી ને…..હા આમ ‌….
હમ ચલો શાલ ઓઢી લો જોઈ….લાઈટ બંધ કરી
નર્સ. ચાલી ઞઈ. એક જીદગી સ્વસ્થ થઈ ને જીદગી
ના મેદાન માં ઉતરી રહી થી…એક જીદગી પોતાની
માનસિક નિયંત્રણ કોઈ ને આપી ને ખુદ અંધકાર માં
વિલીન થઈ ગઈ …..
Pinky Mehta shah ” Disha” ‌‌ ‌

હેમાનું ગીત

Standard

” અલ્યા મોદનો છેડો બરાબર પકડ, હા. હવે… ઠીક છે, આમ ઘરે પ્રસંગ રાખ્યો હોય ને કુટબીઓ આવે એટલે પાથરણું તો હોવું જોઈએ. લો હવે આવતા રો બધા બેસો આ મોદ પર.” હાથનો ઈશારો કરતો લખમણ બોલ્યો.
” આંય..આંય..તમે બધાથી મોટા છો તે છેવાળે બેસો એ હારુ ના દેખાય બધાની વચ્ચે બેસો વડીલ, જીવાભા ” વજો જીવાભાને સૌની પાછળ બેસતા અટકાવતો બોલ્યો.
” અલ્યા હેમા , કોઈ છોકરાને મેલને ઘરમાંથી બીડિયાંનાં પડીકાં ને બાકસું એક થાળીમાં નાખીને લાવે ને સુડી-સોપારી ભુલાય નઈ જોજે” લખાને ક્યારનીયે બીડીની તલપ લાગેલી હતી.
” આ ભાવલો ચ્યમ દેખાતો નથી ? જો તો ભાણા, ઊઠ એના ઘર હુધી થાતો આય.” જીવાભા નજર ફેરવતા ફેરવતા બોલ્યાં.
” એ ભાણાથી નઈ આવે. એને મનાવવો પડશે.એને થોડું વાંકુ પડ્યું છે.” રઘુ બીડીની સટ મારતાં મારતાં બોલ્યો.
” એમ કરો ભઇ વિસણું તું ને હીરો બેય જણા ઘરધણી હેમાને લઈ જાઓ મનાવીને લાવો પછી હું જોવું કે એને શું પેટમાં દુઃખે છે.”

આ બધા કુટુંબીભાઈઓ આજ એટલા માટે હેમાને ઘેર ભેગા થયા હતા કે હેમાની બહેન લખમીનાં લગન લખવાનાં હતાં. આમતો આ લખમીની ઉંમરની મ્હેલ્લાની બધી છોકરીઓના લગ્ન કયારનાંય થઈ ગયાં હતાં અને કેટલીકતો મા પણ બની ગઈ હતી. લખમીની સગાઈ થઈ ગયેલી હોવાથી એને તો કયરનોય વિવા કરી નાખવો હતો પણ વેંત થાતો ના હતો. છેલ્લા બે વર્ષથી વરસ નબળું આવતું હતું ખેત પેદાશના ભાવ બરાબર આવતા ના હતા. જે આવતું એમાંથી પોણા ભાગનું વાણિયાને નામામાં ચોપડા ચોખા કરવામાં ભરી દેવું પડતું .આતો લખમીની ઉંમર વધી ગઈ હતી ને વેવાઈ પક્ષના દબાણથી બહેનના હાથ પીળા કરવા તે સંમત થયો હતો.

એના ભાગમાં સાત વિઘાનું ચરેળીયું ખેતર આવેલું. ભાડાથી ખેતર વવરાવે બાકી મહેનત જાતે કરે. હેમો, ઘરવાળી અંબા, બહેન લખમી અને છ વર્ષનો જગો રાત દિવસ ખેતરમાં પડયાં હોય. પંડનો પરસેવો પાઈને મોલ ઉછેરે. ઘડીનો વિસામો નઈ. કપાસ વિણ્યો નથી ને તરત બાજરી વાવી નથી. ધરાઈને ધાન ખાવા ભેગાં ના થાય, તોય જાણે આ કરમના કાઠા, હેમાને વરહના અંતે કાંઈ વધતું નહીં ને ક્યારેક પારકી મજૂરી પણ કરવી પડતી. એવા આપણા આ હેમાભાઈ ને ના છૂટકે ઉંમર લાયક થયેલી બહેનનાં લગન લેવાની ફરજ પડી.

” જો ભઈ હેમા, આપણે રયા પછાત વરગના પણ જમાના હાથે હેંડવું પડે. જાન શેરમાંથી આવવાની સે તે જમવાનું કાંઈક શોભે એવું આલવું પડશે.” જીવાભાએ વાત ઉપાડી.
” આમતો આપણી પછાત નાતના રીવાજ પરમાણે આપણે આવતી જાનને ચા-પાણી પછી બપોરે શીરો ને મગની દાળ આપીએ સિયે, ” હેમાએ પોતાનો મત જણાવ્યો.
થોડીવારતો બધા ચૂપ રહયા. પછી ગણગણાટ ચાલુ થયો.
” ઇ જમાના ગયા હેમાકાકા, હવે જરા સુધરો. જાન અમદાવાદ જેવા શેરમાંથી આવતી હોય ને આપણે શીરો ને મગની દાળ ખવરાવતાં સારા ના લાગીયે.” રઘલો ખૂણામાંથી ઊભો થઈને બોલ્યો.
” જો હેમા તારે આ છેલ્લો અવસર સે માનને , આ તારો જગો તો હજુ વિહ વરહ કાઢશે ત્યારે પૈણાવે એવડો થાશે, તો થોડો કાઠો થઈ જા ને એમ કર આપણે મોહનથાળ,બટેટાનું શાક, પુરી ને દાળ-ભાત રાખીએ” જીવાભાએ પોતાનો મત જણાવ્યો.
” ભજિયાં, ગોટા કે ખમણ જેવી ફરસાણની એક આઈટમ હોવી જોઈએ.” લખો હેમા સામે નજર કરતાં બોલ્યો.
” તમારે તો ઠીક છે પણ મારો પનો પહોંચાવો જોઈએને જીવાભા, ચ્યમ બોલતા નથી?”

બેઠેલા ભાઈઓમાં કેટલાય ગણગણાટ ને ખીખિયારા કરતા હતા આખા ડાયરામાં હેમો એકલો પડી ગયો હોય તેમ તેને લાગ્યું.

ચર્ચાના અંતે નક્કી થયું કે મોહનથાળ, પુરી, શાક, ને દાળ-ભાત જાનને અને કુટુંબીઓને જમણવારમાં આપવું.

જાનનો ઉતારો ક્યાં રાખવો. એ બાબતે થોડી માથાકૂટના અંતે લાભુ મેતરના વાડાવાળા ઘરે જાનનો ઉતારો રાખવાનું નક્કી થયું.

પંદર દિવસની વાર હતી ત્યાં સુધીમાં હેમાએ ગામના શાહુકારો ને વેપારીઓને મળીને ખર્ચા -પાણીની વ્યવસ્થા કરી લીધી. લાંબુ ખર્ચ કરવાની ઈચ્છા ના હોવા છતાં ભાઈઓના દબાણથી અને વેવાઈનું ઘર જોઈને હેમાએ બહેનના વિવાહમાં જમણવારમાં અને કરિયાવર આપવામાં સારું એવું ખર્ચ કર્યું . સારું એવું દેવું થઈ ગયું.

આ વર્ષે વરસાદ સારો હતો. ખેતી પણ સારી હતી. ખેતરમાં બિટી કપાસ માથા ઢંક આવી ગયો હતો. વરિયાળી અને વિઘોએક જીરું જોઈ હેમાની વહુ અંબાના હરખનો પાર ના હતો.

”બહું મથે માનવી ત્યારે વીઘો માંડ પવાય,
રઘુવીર રીજે રાજડા ત્યારે નવખંડ લીલો થાય.”
હેમો ખુશમાં હોય ત્યારે આવું કાંઇક ગણગણી પોતાની ખુશી વ્યક્ત કરતો.

” કઉસુ, સાંભળો ઓણ સાલથી આ જગાને ખેતરમાં કામ કરાવવાનો મોહ છોડી દ્યો ને એને નેહાળમાં ભણવા બેહાળો.” અંબા માથા પરથી ભાતની સુન્ડલી ઉતારતાં બોલી.
” તારી વાત હાચી હો જગાની મા, ઇ આમેય હોલાં ચકલાં ટોવા સિવાય કાંઈ બીજું ભારે કામ તો કરી શકે નઇ , તો ઓણથી એનેય નેહાળમાં દાખલ કરી દઈએ.” આંબાના છાંયે બેસતાં એ બોલ્યો.
“અને જુઓ ભગવાને આલ્યું સે તે આ રોજ તૂટમુટ ખાટલીમાં સુઓ સો તે એક બે હારા માંચા ઘડાવો તે હખે સુવાયતો ખરું. ને આ કઉસુ થિંગડાવાળું આ પે’રણ ખેતરમાં ચાલે પણ ગોમમાં પે’રવા હાતું એક જોડ હારાં લુઘળાં પણ લ્યો” અંબા ખાવાનું કાઢતાં કાઢતાં બોલતી હતી ને હેમો ઠંડા નિસાસા નાખે જતો હતો.
રોટલો, ચટણી ને છાસ ખાધી પણ ખેતરના ખોળે એ આંબાના છાંયલે ખાધેલું ભાત જાણે સાત જાતનાં પકવાન ખાધાં હોય એવો હોડકાર ખાતો હેમો ધુમાડાના થોકે થોક ઉડાડવા લાગ્યો અને વિચારોના પણ. પછી આડે પડખે થયો. જગો વળી માટીમાંથી બનાવેલા બળદોની સાથે રમવા લાગ્યો. અંબા ગાય માટે ખેતરમાં ઉગેલા ઘાસને વાઢવામાં પડી ગઈ.

” તારે આ બુધા પગે ફરવું પડે સે તે ઓણ તો કંડલા-કાંબીયું બનાવડાવી લઈએ.” એમ હેમાએ એક વખત કિધેલું તે તેને યાદ આવ્યું. ને અંબાનું દાતરડું એના વિચારોની ઝડપે ચાલવા લાગ્યું. અંબાએ તો સાચેજ જાણે પગમાં કંડલા પહેર્યા હોય તેમ તેની ચાલ બદલાઈ ગઈ. એ ઊભી થઈ ખેતરના એક શેઢેથી માંડી સામેના શેઢા સુધી નજર નાખી. લહેરાતા પાકને જોઈ તે ભવિષ્યના અવનવા મિનારા ચણતી ચણતી અંબાના છાંયે જ્યાં હેમો સૂતો હતો ત્યાં આવી.

” એ ભાઈલા થોડું તો રાખો, બસ થોડુજ. મારી બૈરી છોકરાને શું ખવડાવીશ ” હેમો ઊંઘમાં બકતો હતો.એની આંખોમાંથી પોષ પોષ આંશુ નીકળતાં હતાં.
અંબા આ જોઈ, સાંભળી બેબાકળી બની ગઈ. એને હેમાને જગાડ્યો. હેમો આળસ મરડી ઊભો થયો. અંબાએ એને પાણી આપ્યું.એ પાણી પી ને કાંઈ પણ બોલ્યા વગર ખેતરમાં કામે ચાલ્યો ગયો.

હવા સારી ચાલી.ઠંડી ખૂબ પડી. હેમાની મહેનત રંગ લાવી. ઉપજના ઢગલા થઈ ગયા. કપાસ, જીરું ને વરિયાળી સિમ આખી મધમધી ઊઠી. ખેતર ખેતર ધનના ઢગલા. દેખી મોહયા લોકો જગના. ગામ આખું રૂપીએ રમતું થઈ ગયું. હેમો લેરમાં હોય ત્યારે ગાતો, ‘ રઘુવીર રાજડો રીઝે નવખંડ લીલો લહેરાય ‘ એમ ઓણ સાલ રઘુવીર રિઝયા હતા. અંબાનાં સપનાં સાચાં થવા જઈ રહયાં હતાં. એમનો જગો નવો ડ્રેશ પહેરી જાણે નિશાળે જતો થઈ ગયો હોય એવું લાગ્યું.

એટલામાં હેમાને અંબા ખેતરના ખોડીબારે દેખાણી. આજ એ ભાતની સુંડલી ભરી વહેલી આવી હતી ને એ સુંડલીમાંથી ગાયના ઘીમાંથી બનાવેલા લાડવાની સોડમ એક ખેતરવા દૂરથી આવી રહી હતી. કાયમ ચટણીને રોટલો ખાતીને ખવડાવતી અંબાને મોલના ઢગલા જોઈ આજે લાડવા ખાવાની હોંસ થઈ આવી હતી.
એ આંબાના ઝાડ પાસે બનાવેલી ઝૂંપડીએ આવી. ખરામાં પડેલ કપાસ, જીરું ને વરિયાળીના ઢગલા એના જોવામાં ના આવ્યા.
” જગાના બાપા આપણો માલ ચ્યો ગયો ?”

” જગાની મા !” હેમાની આંખમાંથી શ્રાવણ સરી પડ્યો. ” આ ખેતરતો મેં લખમીના વિવા ટાણે વાણિયાને ચાલી હજાર રૂપિયામાં ગીરો લખી આપેલું. એનું આલેલું આપણે ખાધું ને લોકોને ખવડાવ્યું. માલતો ટ્રેકટર ભરીને શેઠના માણસો આવીને સવારે ઉપાડી ગયા. આપણે તો ખાલી મજૂરી લેવાની.”

આ સાંભળીને અંબાને ચક્કર આવી ગયા ને માથે ઉપાડેલી ભાતની સુંડલી પડતી થઈ. જોરથી હવાની એક લહેરખી આવીને ખાલી થઈ ગયેલા ખેતરમાંથી ઉડેલી ધૂળ ઢોળાઈ ગયેલા ભાતમાં ભળી ગઈ.

✍ સરદારખાન મલેક સિપુર તા. સંખેશ્વર જી. પાટણ

કથા બીજ :-કવિ શ્રી રાહુલ તુરી ‘ ઝીલ’ નું હેમાનું ગીત

હેમાનું ગીત

લિલ્લાંછમ ખેતરનો લિલ્લોછમ મોલ જોઇ હેમાનો હરખ ના માતો.
પંડયનો પરસેવો પીવરાયો તાણતો પાક્યો સ પાક રૂડો આતો.

ઉંણ સાલ લાલિયાન નેહાળે મુચ્યાવું અંબાનો દાગીનો હાચો,
તુટમુટ ખાટલીન વેગળી કરીન મું ઘડાવું મસમોટો માંચો.

આવું આવું તો કૈં કેટલું વિચારીને હેમા એ ગાળીતી રાતો.
પંડયનો પરસેવો પીવરાયો તાણતો પાક્યો સ પાક રૂડો આતો.

આંબાના છાંયડે બેઠેલા હેમો ભૈ ખેતરને આંખોમાં ભરતા,
બીડીના થોક થોક ધૂમાડે હેમો ભૈ આશાના આકાશે ચડતા.

હરખના હિલ્લોળે ઉંઘીગ્યાં હેમો ભૈ મંદમંદ વાયુ પણ વાતો.
પંડયનો પરસેવો પીવરાયો તાણતો પાક્યો સ પાક રૂડો આતો.

અચાનક હેમાની આંખ જયાં ઉઘડી ત્યાં ખેતરના માલિકને જોયો,
સઘળી આશાઓને ખંખેરી હેમો તો પોહ પોહ આંસુડે રોયો.

મારૂં વાયેલું એ મારૂં ચ્યોં હતું! મુતો કોક્નું આલેલું ખાતો,
પંડયનો પરસેવો પીવરાયો તાણતો પાક્યો સ પાક રૂડો આતો.

– તુરી રાહુલ “ઝીલ”

સંપર્ક અને જોડાણ વચ્ચેનો ભેદ….

Standard

રામકૃષ્ણ મિશનના એક સંતનો ઇન્ટરવ્યૂ ન્યૂયોર્કના એક પત્રકાર દ્વારા લેવાઈ રહ્યો હતો. પહેલેથી તૈયારી કર્યા મુજબ પત્રકાર સંતને પ્રશ્નો પૂછી રહ્યો હતો.

પત્રકાર – “સર, તમારા ગત પ્રવચનમાં તમે અમને જોગાજોગ (સંપર્ક) અને સંજોગ (જોડાણ) અંગે કહ્યું હતું. પણ એ મૂંઝાવનારું છે. તમે એ ફરી થોડું વધુ સ્પષ્ટ રીતે સમજાવી શકશો? ”

સંતે સસ્મિત પ્રશ્નનો સીધો જવાબ આપવાને બદલે પત્રકારને પ્રતિ પ્રશ્ન કર્યો, “શું તમે ન્યૂયોર્કથી આવો છો?” પત્રકારે હકારમાં જવાબ આપ્યો.

સંત – “તમારે ઘેર કોણ કોણ છે?”
પત્રકારને લાગ્યું કે સંત તેનો પ્રશ્ન ટાળવાનો પ્રયત્ન કરી રહ્યા છે કારણ તેમનો આ સામો પ્રશ્ન અતિ અંગત અને બિનઅપેક્ષિત અને બિનજરૂરી જણાતો હતો.

આમ છતાં પત્રકારે જવાબ આપ્યો,” મારી માતા મૃત્યુ પામી છે. પિતા હયાત છે. મારા ત્રણ ભાઈઓ અને એક બહેન છે જે બધાં પરણેલા છે.”

સંતે મુખ પરનું સ્મિત જાળવી રાખતા પૂછ્યું, “શું તમે તમારા પિતાજી સાથે વાતચીત કરો છો?”

પત્રકારના મુખ પર સ્પષ્ટ દેખાય એવા અણગમાના ભાવ ઉપસી આવ્યાં. સંતે આગળ ચલાવ્યું, “તેમની સાથે તમે છેલ્લે ક્યારે વાત કરી હતી?”

પત્રકારે પોતાની નારાજગી દબાવી જવાબ આપ્યો, “કદાચ એક મહિના પહેલા.”

સંતે નવો પ્રશ્ન પૂછ્યો, “તમે બધાં ભાઈ – બહેન વારે ઘડીએ મળો છો? તમારા પરિવારનું સમૂહ મિલન છેલ્લે ક્યારે મળ્યું હતું? “

હવે પત્રકારના કપાળે પરસેવાના ટીપાં બાઝી ગયાં. ઇન્ટરવ્યૂ કોણ લઈ રહ્યું હતું પત્રકાર કે સંત? એમ લાગતું હતું કે જાણે સંત પત્રકારનો ઇન્ટરવ્યૂ લઈ રહ્યા હોય!

નિસાસા સાથે પત્રકારે જવાબ આપ્યો, “બે વર્ષ અગાઉ અમે બધાં સાથે નાતાલ વખતે મળ્યાં હતાં.”

સંતે પૂછ્યું, “કેટલાં દિવસ તમે બધાં સાથે રહ્યાં હતાં?”
પત્રકારે કપાળ પરથી પરસેવો લૂછતાં જવાબ આપ્યો, “ત્રણ દિવસ…”

સંતે પૂછ્યું, “તમારા પિતાની બરાબર બાજુમાં બેસીને તમે કેટલો સમય પસાર કર્યો હતો? “

પત્રકારે હવે મૂંઝારો અને શર્મિંદગી અનુભવતા કાગળ પર કંઈક લખવાનું શરૂ કર્યું.

સંતના પ્રશ્નોનો જાણે અંત જ નહોતો આવતો! તેમણે પૂછ્યું,” તમે સવારનો નાસ્તો, બપોરનું જમણ કે રાત્રિનું ભોજન સાથે લીધા હતા? તમે તેમને પૂછ્યું હતું કે તેઓ કેમ છે? તમે તેમને પૂછ્યું હતું કે તમારી માતાના અવસાન પછી તેમનો સમય કઈ રીતે પસાર થઈ રહ્યો છે?”

પત્રકારની આંખોમાંથી અશ્રુની સરવાણી વહી રહી.
સંતે પત્રકારનો હાથ પોતાના હાથમાં લીધો અને કહ્યું,” દુ:ખી કે નારાજ ન થાઓ. જો મેં અજાણતા તમને દુભવ્યા હોય તો હું એ બદલ દિલગીર છું, મને માફ કરી દેશો…

પણ આ તમારા જોગાજોગ અને સંજોગ(સંપર્ક અને જોડાણ) અંગે ના પ્રશ્ન નો જવાબ છે. તમારો તમારા પિતા સાથે સંપર્ક છે પણ તમારું તેમની સાથે જોડાણ નથી. તમે તેમની સાથે જોડાયેલા નથી. જોડાણ હ્રદયથી હ્રદય સાથેનું હોય છે. સાથે બેસવું, સાથે જમવું, એકમેકની કાળજી કરવી, સ્પર્શ, હાથ મિલાવવો, આંખમાં આંખ મિલાવવી, સાથે સમય પસાર કરવો… આ બધું જોડાણમાં હોય છે. તમે બધાં ભાઈ-બહેન પણ સંપર્કમાં છો, પણ તમારી વચ્ચે જોડાણ નથી.

પત્રકારે આંખો લૂંછતાં કહ્યું, “મને આ ક્યારેય ન ભૂલી શકાય એવો સુંદર પાઠ શીખવવા બદલ તમારો ખૂબ આભાર.”

આ આજના સમયની વાસ્તવિકતા છે. ઘરમાં કે સમાજમાં બધાં સંપર્કમાં હોય છે પણ તેઓનું એકમેક સાથે જોડાણ હોતું નથી. તેમની વચ્ચે સંવાદ નથી સધાતો, દરેક પોતપોતાની દુનિયામાં ડૂબેલા હોય છે.

ચાલો, આપણે સંકલ્પ કરીએ કે માત્ર સંપર્કો ન વધારતા, આત્મીયજનો સાથે જોડાણ સાધીશું,તેમની કાળજી કરીશું, તેમની સાથે સુખ દુઃખ વહેંચીશું અને તેમની સાથે સમય વ્યતિત કરીશું.
આ સંત એ બીજું કોઈ નહીં પણ સ્વામી વિવેકાનંદ હતાં.

“અમર-આશા”

Standard

આશા અને અમરના મેરેજ થયાને એક વર્ષ જ થયું છે. બંન્નેના મેરેજ પોતાના માતા-પિતાની મંજુરીથી થયા છે. છેલ્લા ચાર-પાંચ દિવસથી બંન્ને એકબીજા સાથે બોલતાં નથી. બન્ને પાસે એકબીજા માટે અનેક ફરીયાદોનો રાફળો છે. આશાના સાસુ સરોજબેનના ધ્યાનમાં આવ્યું કે કોઈ તો વાત છે કે, બંન્ને વચ્ચેનું હાસ્ય ગાયબ છે. જેની અસર ઘરના દરેક કાર્યમાં દેખાય રહી છે. રસોઈ બેસ્વાદ બનવા લાગી છે. વાસણોનો ખડખડાટ વધી ગયો છે. ચહેરા પરની રોનક ગાયબ થઈ ગઈ છે. ઘરમાં સ્મશાન જેવી શાંતિ છવાયેલી હતી.

બપોરે જમવાના સમયે સરોજબેને કહ્યું, બેટા આજ મારે અને આશાને શોપીંગ મોલમાં જવું છે તો ઓફીસે જતાં સમયે છોડતો જજે. અમરે ફક્ત હા માં માથું હલાવ્યું. ત્રણ વાગ્યે અમરે આશા અને પોતાની માતાને શોપીંગ મોલે ઉતારી ઓફીસે જવા નીકળી ગયો. સરોજબેને ત્યાંથી મંદિરે જવા માટે રીક્ષા બંધાવી. આશા વિચારવા લાગી. પરંતુ એક શબ્દ બોલી નહીં. મંદિરે બંન્નેએ કૃષ્ણના દર્શન કર્યા. સરોજબેને મંદીરમાં જ આશાને પુછ્યું, “બેટા કૃષ્ણ સાથે ઉભેલ રાધાને તું ઓળખશ?” આશા ઉતરેલા મોએ બોલી બા એને કોણ ના ઓળખે ? તે કૃષ્ણની પ્રેમીકા છે એટલે તો બંન્નેની સાથે પુજા થાય છે. મોકો જોઈ સરોજબેન બોલ્યાં, “તું…? આશા સરોજબેન સામે પ્રશ્નાર્થ નજરે જોઈ રહી. સરોજબેને કહ્યું, “બેટા તું અમર માટે રાધા જ છો ને ? આશા ગુસ્સા સાથે બોલી, બા હું તેની રાધા હોત તો પાંચ દિવસ પહેલાં મારો જન્મદિવસ ગયો તે તેને બરાબર યાદ હોવો જોઈએ.

સરોજબેને આશાને હાથ પકડી મંદિરના બાંકડા પર બેસાડતાં કહ્યું, બેટા આજ તને મારી અને તારા બાપુજી એક વાત કહું. તારા બાપુજીને મારા જન્મ દિવસની તારીખ ક્યારેય યાદ નથી રહી. અમારા લગ્નની તારીખ ક્યારેય યાદ નથી રહી. અમારા સગાઈની તારીખ ક્યારેય યાદ નથી રહી. બેટા મારી વાત તો છોડી દે પરંતુ અમરના જન્મદિવસની તારીખ પણ યાદ નથી. તું વિચાર કર આ દરેક બાબતે હું રીસાતી રહું તો જીવું ક્યારે ? બેટા, તને એ ખબર છે કે, આ તારીખો તે ભુલવા નથી માંગતા પરંતુ તેની પાસે સમયનો જ અભાવ હોય છે. પુરુષોનો તેમાં કોઈ દોષ નથી હોતો. તેનો પુરો સમય પોતાની પત્ની, પુત્ર, તેના સપનાઓ અને તેની જરૂરીયાતો પુરી કરવામાં જ પસાર થઈ જાય છે. તારા બાપુજીને તો તેનો પોતાનો જન્મદિવસ પણ યાદ નથી રહ્યો આજ દિવસ સુધીમાં. આશા ફાટી આંખે સાસુની વાતો સાંભળી રહી હતી.

રડતાં રડતાં બોલી, બા તમે આ બધું શા માટે સહન કરો છો ? સરોજબેન હસતાં…હસતાં… બોલ્યાં, બેટા, હું તારા બાપુજીને ખુબ પ્રેમ કરું છું. મને ખબર છે તેને પુરી જિંદગી મારા અમર અને મારી પાછળ પુરી કરી નાંખી છે. તે ભુલી જાય તેના માટે ઝગડો કરીને હું તે દિવસને ક્યારેય બગાડતી નથી. પરંતુ હું યાદ કરીને તેને ભાવતી દરેક રસોઈ બનવું છું. તેના માટે તેની પસંદગીની કોઈને કોઈ ચીજ લઈ આપું છું. તે હંમેશા પરિવારની જવાબદારી અને સપનાઓ પુરા કરવામાં ભુલી જતાં હોય છે. પરંતુ મેં હંમેશા યાદ રાખીને દરેક દિવસને ઉજવ્યો છે. આજ વૃદ્ધાવસ્થામાં તેજ યાદોને યાદ કરીને ખુશી ખુશી જીવન પસાર કરીએ છીએ.

બેટા જીવન બહુ નાનું છે. તેને આ રીતે ઝગડો કરીને વેડફવું સારું નથી. સ્ત્રીઓએ તો દરેક પરીસ્થિતિમાં ઢળવાની આદત પાડવી જોઈએ. તને ખબર છે બેટા સ્ત્રી તેને જ કહેવાય જે ફાટેલા દુધને પનીર બનાવી તેનો અનેક જગ્યાએ ઉ૫યોગ કરી જાણે. સ્ત્રી એટલે ઘરને જોડનાર, હંમેશા ઘરમાં હાસ્ય ગુંજતું રહે તેનું નામ સ્ત્રી અને તેજ સ્ત્રી મકાનને ઘર અને સંબંધમા મીઠાશ જાળવી શકે. આશાની આંખોમાંથી ડબડબ આસું વહી રહ્યા હતાં. સરોજબેને આશાને બથમાં લેતાં કહ્યું, બેટા, આ અભણ સાસુ પાસે મન થાય ત્યારે મન હળવું કરી લેવું. આશા હીબકા ભરી મન મુકીને રડી પડી. સરોજબેને પોતાની હેન્ડબેગમાંથી પાણીની બોટલ લઈ પોતાના હાથે આશાને પાણી પાયું.

સરોજબેને કહ્યું, હવે ઘરે જશું ? આશા થોડા મલકાતા બોલી, બા મોલમાંથી અમરની પસંદગી… આશાની વાતને વચ્ચેથી કાંપતા સરોજબેન બોલ્યાં, કેમ નહી બેટા, જાગ્યા ત્યારથી સવાર. આજ તો સાંજે ઘરમાં મીજબાની હશે ને ? બન્ને એક સાથે ઠહાકા સાથે હસી પડ્યાં. ભગવાનને ફરી પગે લાગી. મોલમાંથી ખરીદી કરીને સાસુ વહુ બન્ને ઘરે આવ્યાં.

સાંજે ઓફિસેથી આવી અમર પોતાના રૂમમાં ગયો તો, તેના કપબોડમાં અમર માટે ઝગડો કર્યો તે માટે ગીફ્ટ સાથે માફી માંગતું કાર્ડ હતું. અમરને યાદ આવ્યું કે આશાના જન્મ દિવસના બીજે દિવસે યાદ આવતાં આશા માટે ગીફ્ટ લાવેલ હતો પરંતુ તેના ઝગડા અને અબોલામાં આપવાની જ રહી ગઈ. અમરે ગીફ્ટનું બોક્સ આશાની કપડાંની થપ્પી પર મુક્યું. ફ્રેસ થઈને અમર જમવા માટે હોલમાં પહોચ્યો તો દરેક રસોઈ તેની પસંદગીની હતી. આશાના સસરા બોલ્યાં, બેટા આજ અમરનો જન્મદિવસ છે ? પુરી ડીસ તેની પસંદની છે. આશામાં કહ્યું હા બાપુજી. અમર આશાના હસતાં ચહેરા સામે જોતો રહી ગયો. આશાના સસરા કહ્યું, બેટા, તારી બા એ આ ઘરમાં પગ મુક્યો ત્યારથી આજ સુધી મને એક પણ દિવસ યાદ રહ્યો નથી. તે દરેક દિવસને ઉત્સવની જેમ ઉજવતી અને હું તે ઉત્સવો મનાવવા માટેની જરૂરીયાત પુરી કરવા માટે તનતોડ મહેનત કરતો અને ક્યારે દિવસ અને વર્ષો પસાર થઈ ગયા તેની ખબર જ ના પડી.

દરેક ઘરમાં આશા – અમર અને સરોજબેન હશે જ. આ રીતેનો મીઠો ઝગડો પણ હશે અને હોવો પણ જોઈએ. પરંતુ ઘરમાં સ્ત્રી હંમેશા સમજદાર અને શાંત હોવી જોઈએ. કોઈપણ મકાન ઘર ત્યારે જ બને છે જયારે તે ઘરમાં કોઈ સ્ત્રી સમજદાર અને શાંત સ્વભાવથી દરેક પરીસ્થિતિ પ્રમાણે સમજદારી પુર્વક નિર્ણય લઈ શકે. સારા દિવસને કોઈ વ્યક્તિના ભુલી જવાથી ઝગડો કરવો તે સમજદારી નથી પરંતુ તે દિવસને યાદ કરીને દરેકને તે ખુશીમાં જોડવા તે સમજદારી છે. તમારા ઘરમાં પણ કોઈ આશા હોય અને ક્યારેક તેની આશાનો દીપ બુઝાતો દેખાય તો જરૂર સરોજબેન જેવી સમજદારી બતાવીને સંભાળી લેજો.

“મેઘલી રાત્રીની ડોક્ટરની વિઝીટ”

Standard

“મેઘલી રાત્રીની ડોક્ટરની વિઝીટ”

શાહનવાઝ મલીક “શાહભાઈ” દસાડા..

ઝરમર ઝરમર વરસાદ વરસતો હતો શુનકાર રાત્રીમાં કેટકેલાય અવનવા અવાજો સંભળાતા હતા, વીજળી ઊંડે ઊંડે ઝબુકી જતી હતી અને દૂર સુદૂર ધીમો ગડગડાટ સંભળાતો હતો, વીજળી થાય ત્યારે આજુબાજુ બેઘડી માટે અજવાળું પથરાતું અને પછી ઘુપ્પ અંધારું છવાઈ થઈ જતું,

આવી મેઘલી રાતે એક બેચેન આદમી ડૉક્ટરના ઘરનો દરવાજો ખખડાવી રહ્યો હતો અને માથાના વાળ પરથી પાણી ઝટકતો હતો, મોઢે હાથ ફેરવી ઉચ્છવાસ છોડતો હતો હવેતો કંટાળીને એણે દરવાજા પર લાત મારી દીધી અને ભેંકાર રાત્રીમાં એ દરવાજા પર લાગેલી લાતના પડછંદા પડઘા પાડી રહ્યાં,

એને લાગ્યું કે અંદર કઈંક સળવળાટ થયો એણે દરવાજા પર કાન લગાવ્યા અને અંદરથી ધીમો ધ્રૂજતો અવાજ આવ્યો કોણ? એણે કહ્યું કે મારી દીકરીની તબિયત ખરાબ છે પુરા દિવસો ચાલે છે અને અત્યારે એને દુખાવો ઉપડ્યો છે, હું ડોક્ટરને લેવા આવ્યો છું, દરવાજો ખુલ્યો અને એને અંદર આવવા કહ્યું, ડોકટરે પડીકીમાં દવા આપી અને કહ્યું કે આવી વરસાદની રાતમાં હું ક્યાંય વીઝીટમાં જતો નથી, તમે આ દવા લઈ જાઓ એનાથી દુખાવામાં રાહત થઈ જશે, સવારે આવજો હું આવી જઈશ,

પણ પેલો બાપ દુઃખી હતો અને ડોક્ટરને કોઈપણ કિંમતે લઈ જવાનું નક્કી કરીને આવેલો હતો, ડોકટર નજર મિલાવતા નહોતા એણે ડોક્ટરની ઠુડી પકડીને ચહેરો ઊંચો કર્યો અને એની આંખો જોઈ બસ ખલાસ કઇં પણ બોલ્યા વગર ડોકટર અંદર ગયા અને વિઝીટમાં લઈ જવાતી ચામડાની બેગ લઈને બહાર આવ્યાં અને પગમાં કંઈ પણ પહેર્યા વગર એની સાથે ચાલી નીકળ્યાં અને દરવાજો બંધ કરવાનું પણ ભૂલી ગયા,

કેટલુંય ચાલીને ડોકટર થાક્યાં અને એક જગ્યા પર ઉભા રહી બન્ને હાથ ગોઠણ પર મૂકી વાંકા વાંકા હાંફવા લાગ્યાં, પેલો ઘણો આગળ નીકળી ગયેલો પાછળથી કંઈજ અવાજ નહીં આવતા એણે પાછું વળીને જોયું અને ડોકટરતો ક્યાંય ઉભેલા હતા એ પાછો આવ્યો અને ડોક્ટરને નાના બાળકને ગોદ કરે એમ ઉઠાવીને ચાલતો થઈ ગયો, ડોકટર પણ એની અમાનવીય શક્તિથી અવાક થઈ ગયાં,

ડોક્ટરને ખાસ ખબર હતી કે ગામનો ઝાંપો ક્યારનોય ચાલ્યો ગયો હતો હવે આગળ કોઈ ઘર નહોતાં તો હવે આ જણ મને ક્યાં લઈ જતો હતો શું કરવાનો હતો, ડરવાનો વારો આવ્યો, અને પેલો તો ડોક્ટરને ખભે બેસાડ્યા પછી ખુબજ ઝડપી ચાલે ચાલી રહ્યો હતો લગભગ દોડીજ રહ્યો હતો, ડોકટરે એના લીલા વાળ જકડી રાખ્યા હતા અને નીચે ના પડી જવાય એવી રીતે એના પડખામાં પગ દબાવીને આંખો બંધ કરી લીધી,

છપાક છપાક વરસાદી પાણી ભરેલા ખાડાઓમાં એના પડતા પગલાં સંભળાતા હતા અને આછી વીજળી અને ધીમા ઉંડે થતાં ગડગડાટ સિવાય રાત સુમસાન હતી અને કેટલુંય ચાલીને એણે એક જગ્યા પર ડોક્ટરને નીચે ઉતાર્યા, ત્યાંજ વીજળી ઝબુકી અને એટલા બેઘડીના અજવાળામાં ડોકટરે ધ્યાનથી જોઈ લીધું કે એ કબ્રસ્તાનમાં હતાં અને ચારે તરફ ભયંકર શાંતિ છવાયેલી હતી ડોકટર બોલવા માંગતા હતા કશુંક પૂછવું હતું પણ અવાજ સાથ આપતો નહોતો ગળું ખંખેરવું હતું પણ શરીર કોઈ પ્રતિક્રિયાજ નહોતું આપતું,

પેલાએ એક કબર પરથી મોટી સલાટ હટાવી અને બેગ લઈને અંદર ઉતર્યો ડોકટર પણ અનુસર્યા અને થોડાક પગથિયાં ઉતરીને એ એક ચોખ્ખા ઓરડામાં આવ્યાં, એક બાઈએ એ ડોક્ટરને ટુવાલ આપ્યો અને ડોકટર એમનું પલળેલું માથું લૂંછવા લાગ્યા જુનવાણી એન્ટિક ફાનસના આછા અજવાળામાં એની દીકરી કણસતી હતી વૈભવી પલંગમાં એ સૂતી હતી, કુરશી લગાવીને ડોક્ટરને બેસાડયા અને સામે ટીપોઈ મૂકીને એમની બેગ મૂકી,

ડોકટર મગજ બંધ કરીને બસ એમના કામ પર ધ્યાન પરોવી રહ્યા હતાં એમને જરાપણ પરિસ્થિતિ સમજાતી નહોતી અને સમજવી પણ નહોતી બસ આ લોકો જે ચાહે એ કામ પતાવીને અહીંથી જીવતા નીકળી જવાય એટલે ભગવાન નો પાડ માનવો,

એમણે ગરમ પાણી માંગ્યું અને બે ઇન્જેક્શન આપ્યાં થોડી વાર રાહ જોઈ અને એ દીકરીની માં ને મદદ કરવા જણાવ્યું દુન્ટીના ભાગેથી જોર મારવાનું કહી એમણે એક નાના બાળકને માથા વડે પકડીને ખેંચ્યું અને હાશકારો થઈ ગયો,

પેલી દીકરી શાંત થઈ ગઈ ડોકટરે રુ વડે બાળકને સાફ કર્યું અને સાફ સુથરા કાપડમાં લપેટીને એની માની બાજુમાં સુવડાવ્યું અને એમના હાથ અપને આપ એ દીકરીના કપાળે મુકાઈ ગયો બસ બેટા હવે કોઈ ચિંતા નહીં,

કેટલીય સ્ત્રીઓ ભેગી થઈ ગઈ પણ વાત નહિવત થતી હતી ભાષા પણ ડોક્ટરને સમજાતી નહોતી, વરસાદમાં પલળેલા ડોકટર ધ્રુજતાં હતાં, એમને કોઈએ ઇશારો કર્યો એ જડવત આગળ વધ્યા એક હુંફાળા ઓરડામાં લઇ જઇ એમને કપડાં કઢાવીને ગરમ રજાઈ અપાઈ અને એ ઓઢીને કડકડતાં દાંત સાથે ઘુસી ગયા,

થોડીવારમાં ચીલમચી અને બદનો લઈને એક છોકરો આવ્યો હાથ ધોવડાવીને ફરી નવો ટુવાલ અપાયો, બધુજ વૈભવી હતું વાસણો પણ રજવાડી આવતા હતાં અને પલંગ પણ રાજાશાહી હતાં ઓરડામાં રાચ રચિલું તમામ કોઈ બાદશાહોના ઘરમાં હોય એવું હતું, હમણાંજ પેદા થયેલું બાળક હવે રડતું બંધ થઈ ગયું હતું અને એક સુંદર થાળમાં મીઠાઈ આવી, ડોકટર ને મધુપ્રમેહ હોઈ ગળ્યું ખાતા નહોતા પણ દીકરીના બાપે આગ્રહ કરી એક કટકો લેવા કહ્યું અને એક કટકો ખાતાં ડોકટર અકરાંતિયાની જેમ તૂટી પડ્યા,

જિંદગીમાં આવી મીઠાઈ જોઇજ નહોતી તો ખાવાનો તો સવાલ જ નહોતો, હવે ડોકટર થોડા હળવા થવા લાગ્યા હતાં અને એના બાપને સવાલ કરવાની હિંમત કરી લીધી કે આપ અહીં આટલા દૂર કબ્રસ્તાનમાં કેમ રહો છો ? તો પેલાએ જવાબ આપ્યો કે ગામમાં પણ ઘણા રહે છે પણ અમારી પાસે અમારું પોતાનું ઘર છે એટલે કોઇના ઘરમાં જઈને રહેવાની જરુર નથી,

એણે કહ્યું કે તમારા દવાખાનેથી હું કેટલીયવાર દવા લઈ ગયો છું અને મને ખબર હતી કે તમે પ્રસૂતિના નિષ્ણાત છો એટલે હું તમને જગાડવા આવ્યો મારી ઉંમર સાતસો વર્ષની છે અને મારું સોળસો માણસોનું કુટુંબ છે બધા આ ગામમાં જ રહીએ છીએ, તમારે ડરવાની જરુર નથી, હવે ડોક્ટરને હાશકારો થયો અને એમણે રજા આપવા કહ્યું અને બીજીવાર ગમે ત્યારે જરુર લાગે બોલાવી લેવાનું કહીને ઉભા થયાં,

પેલો જણ અંદર ગયો અને કઈંક અજાયબ ભાષામાં એની પત્ની જોડે વાત કરી પાછો ફર્યો ડોક્ટરને ફક્ત એમની ભાષામાં નામ સમજાતા હતા, એની પત્ની એહમદ કહેતી હતી અને એ મરિયમ કહેતો હતો બસ આટલું સમજાતું હતું અને એ બન્ને બહાર નીકળ્યા વરસાદ રોકાઈ ગયો હતો અને ઝાંખું ચંદ્રમાનું અજવાળું ફેલાયું હતું, અને એણે ડોક્ટરને ખભે બેસાડી આંખ બંધ કરવા જણાવ્યું, ડોકટરે આંખ બંધ કરી અને એકજ મિનિટમાં તો એ એમના ઘરના દરવાજે હતાં,

એમણે દરવાજો ધક્કો મારીને ખોલ્યો અને એ આવજો હો કહીને પેલો અહેમદ બહારજ ઉભેલો અને દરવાજો બંધ કરી દીધો, પણ અહેમદ તો એમની સામે આવીને ઉભો થઇ ગયો, અને બોલ્યો કે ડોકટર મને કોઈ દરવાજો ના રોકી શકે પણ એ સમયે તમે મારું અસલી રુપ જોઈ લેતા તો જીરવી ના શકતા અને કદાચ તમારું મૃત્યુ થઈ જાય તો મારી દીકરી એની પ્રસવ પીડામાં મરી જાય એટલે હું ઇન્સાની પરિપેક્ષમાં તમને મળ્યો,

પણ હા હું અંદર આપને આપની ફી આપવા આવ્યો હતો અને આપનો અહેસાન કે આવી વરસાદની રાત્રે આપ મારા ઘરે આવ્યા અને મારી દીકરીની જિંદગી બચાવી, એણે ફરી દરવાજો ખોલ્યો એક ક્ષણ રહેજો એમ કહી બહાર નીકળ્યો અને લીમડાના પાંદડા તોડીને ડોકટરના હાથમાં મુક્યા અને કહ્યું કે ખિસ્સામાં મૂકી દો, ડોકટરે કોટના ગજવામાં પાંદડા ઠુસ્યાં અને અહેમદના જવાની રાહ જોવા લાગ્યા ચલો ખુદા હાફિઝ એમ કહી પેલો ગાયબ થઈ ગયો,

હવે ડોક્ટરને કઈંક હળવાશ થઈ અને મગજ કામ કરવા લાગ્યું જિન્નાતની કોમના બારામાં ખૂબ સાંભળેલું પણ આજે નજરે જોઈ લીધું અને એમની દીકરીની સુવાવડ પણ કરાવી,

પણ કેવી અહેસાન ફરમોશ કોમ છે શાલો બક્ષીસમાં લીંબડાના પાન આપીને ચાલ્યો ગયો, એમણે પહેરેલો કોટ કાઢી ખીંટી પર ટીંગાડીને પલળેલા કપડાં કાઢી ફેંક્યા અને નવી લૂંગી કાઢીને પહેરી એમની પત્નીને સુતેલી જોઈ રહ્યાં,

ત્રણ ગોળીઓ ઉંઘની ખાય ત્યારે એમની પત્ની સુઈ રહેતી અને પછી બેન્ડવાજા વાગે તોપણ ઉઠતી નહોતી અને એ પણ એમની પત્નીની બાજુમાં સુઈ ગયાં,

કોઈએ જાણે સ્વપ્નમાં ડોક્ટરને ધક્કો માર્યો અને એ નીચે પડતા બચ્યાં અને એમની આંખ ખુલી ગઈ એમની પત્ની કર્કશ અવાજે એમને જગાડી રહી હતી કે કેમ આજે આટલું બધું સુઈ રહ્યા છો દવાખાનેથી કમ્પાઉન્ડર બેવાર આવી ગયો અને કેટલાય દર્દીઓ પાછા ગયા હવે ઉઠો, અને ડોકટરે ઘડિયાળ સામે જોયું બપોરનો એક વાગ્યો હતો સફાળા પથારીમાંથી ઉઠ્યાં અને બાથરૂમમાં ઘૂસ્યા નાહીને કપડાં બદલીને એ નાસ્તાના ટેબલ પર આવીને બેઠાં,

ત્યારે એમની પત્ની બોલી કે કપડાં લીલાં હતા તો મેં ધોઈને સુકવી નાખ્યાં છે અને તમારા કોટના ખિસ્સામાંથી કઈંક અજાયબ ચીજ નીકળી છે રહો હું લઈ આવું એટલે ડોકટર થોડા ખિન્ન થયાં કે રાત્રેજ લીંબડાના પાન ફેંકી દીધા હોત તો અત્યારે આની બકબક ના સાંભળવી પડત, અને એમની પત્ની રૂમાલમાં બાંધેલી નાની પોટકી લાવીને નાસ્તાના ટેબલ પર મૂકી અને ડોકટરે ખોલીને જોયું તો લીંબડાના પાનનો કલર સોનેરી હતો હા પાન સોનાના હતા…….

તા.ક. મારા દાદીમા ના કહ્યા અનુસાર આ બાબત વિરમગામમાં ઘણાં વર્ષો અગાઉ બનેલી સત્યકથા છે….

લેખક-શાહનવાઝ મલીક “શાહભાઈ” દરબાર ગઢ દસાડા જી.સુરેન્દ્રનગર

એવું નથી કે મોટો માણસ ac ઓફિસમાં જ મળે ક્યારેક ધોમધખતા તાપ માં રોડ પર પણ મળી જાય…!!

Standard

એવું નથી કે મોટો માણસ ac ઓફિસમાં જ મળે ક્યારેક ધોમધખતા તાપ માં રોડ પર પણ મળી જાય..વિશ્વાસ ન આવતો હોય તો એક નજર કરી લો.

મુંબઈના વિખ્યાત ઓર્થોપેડિક ડોક્ટરે જે કહ્યું તે સાંભળીને અમદાવાદનાં અંકિતાબહેન ડઘાઈ ગયાં. એમનાં હાથમાં એમનો લાડકવાયો દીકરો હતો જે પોતાની મમ્મીની માનસિક હાલતથી બેખબર હતો.

ડોક્ટરે શબ્દોની ધણધણાટી બોલાવી દીધી હતી, ‘તમારા દીકરાને સેરેબ્રલ પાલ્સી નામનો રોગ છે એ તમે જાણો છો. એની સારવાર તો મેં આપી દીધી. પણ હવે એના બેય પગની અક્કડતા સુધારવા માટે તમારે ખાસ પ્રકારના શૂઝ બનાવડાવવા પડશે.

ના, અમદાવાદમાં નહીં, અહીં મુંબઈમાં જ બનાવડાવવા પડશે. મને બીજા કોઈની ઉપર વિશ્વાસ નથી. દીકરાની કસરત ચાલુ રાખજો. છ મહિના પછી પાછા ‘ચેક અપ’ માટે આવી જજો. તમે હવે જઈ શકો છો. પૈસા બહાર કાઉન્ટર ઉપર ચૂકવી શકો છો. બાય! નેકસ્ટ પેશન્ટ!’

ગુજરાતના કોઈ પણ દર્દીને લઈને ક્યારેય મુંબઈ ગયા છો તમે? જો ગયા હશો તો અવશ્ય ડઘાઈ ગયા હશો. ત્યાંના ડોક્ટરોની તોતિંગ ફી અને નખશિખ પ્રોફેશનાલિઝમ જોઈને તમને અચૂક લાગશે કે આપણા ડોક્ટરો તો સાવ મફતમાં સારવાર આપે છે.

દોષ ત્યાંના ડોક્ટરોનો નથી, પણ મુંબઈના જીવનધોરણનો છે. મોંઘવારી, ક્લિનિકની જગ્યાના આસમાનને સ્પર્શતા ઊંચા ભાવ, દેશભરમાંથી આવતા દર્દીઓનો ધસારો, આમાં ડોક્ટરો ધંધાદારી ન બને તો શું કરે?

આ ડોક્ટર પણ એવા જ મજબૂર મહાત્મા હતા. પૂરા દેશમાં અમનું નામ છે. પ્રથમવારની કન્સલ્ટિંગ ફી ત્રણ હજાર રૂપિયા. દર્દી માટે ફાળવી શકાતો સમય પાંચેક મિનિટ કરતાં વધારે નહીં. અંકિતાબહેન દીકરાને ઊંચકીને બહાર નીકળ્યાં. પર્સ કાઉન્ટર પર ઊંધું વાળીને રસ્તા પર આવી ગયાં. ટેક્સી કરીને શૂઝ બનાવનારની ઓફિસે જઈ પહોંચ્યાં. દીકરાના પગનું માપ આપ્યું.

શૂ-મેકરે કીધું ‘બે દિવસ પછી આવજો. બૂટ તૈયાર હશે.’‘ભલે અંકિતાબહેન ઊભાં થયાં, અત્યારે કંઈ આપવાનું છે? એમનાં મનમાં એમ કે સો-દોઢસો રૂપિયા એડવાન્સ પેટે કદાચ આપવાના થશે.‘પાંચ હજાર રૂપિયા.’ માણસે સપાટ ચહેરે કહી દીધું ‘પૂરું પેમેન્ટ આજે જ આપવું પડશે. પછી જ અમે કામ શરૂ કરીશું.’

અંકિતાબહેન પાસે એ.ટી.એમ કાર્ડ હતું એ અત્યારે મદદે આવ્યું. રકમ ચૂકવીને ફરી પાછાં રસ્તા ઉપર. ફરી પાછી ટેક્સી. ફરી પાછું યજમાનનું ઘર એટલું વળી સારું હતું કે શાળાના વખતની જૂની બહેનપણી મુંબઈમાં પરણીને સેટલ થયેલી હતી, નહીંતર હોટેલમાં રહેવાનો ખર્ચ ઊંટની પીઠ પરના છેલ્લા તણખલા જેવો સાબિત થયો હોત.

પણ આ બધું કરવું જ પડે તેમ હતું. ત્રણ વર્ષના વહાલા દીકરા રમ્ય માટે આ દોડધામ, આ હાડમારી, આ ખર્ચાઓ, માનસિક-આર્થિક-શારીરિક એમ ત્રિવિધ પ્રકારની હાલાકીઓ ઊઠાવવી જ પડે તેમ હતી. રમ્ય સાચ્ચે જ રમ્ય હતો. પરાણે વહાલો લાગે તેવો. ટ્રેનમાં બેઠેલા અજાણ્યા પ્રવાસીઓ પણ એને રમાડવા માટે ઊંચકી લેતા. પણ હાથમાં લીધા પછી તરત જ પૂછી બેસતા ‘બેન આના પગમાં કંઈક ખોડ છે?’

સાંભળીને અંકિતાની છાતી ચીરાઈ જતી. એ બંને એટલા ઓછા વાક્યોમાં માહિતી સમાવી દેતી – ‘હા, એને જન્મથી જ સેરેબ્રલ પાલ્સીની બીમારી છે. મગજમાં કે એની વિચારશક્તિમાં કશું નુકસાન નથી, પણ પગના સ્નાયુઓમાં અક્કડતા આવી જાય છે. સારવાર ચાલુ છે. ડોક્ટરો કહે છે કે આગળ જતાં બહુ વાંધો નહીં આવે.’

જગતના શ્રેષ્ઠ ઓર્થોપેડિક ડોક્ટરોમાંના એક ડોક્ટર મુંબઈમાં હતા. એનું નામ સાંભળીને અંકિતા એમની પાસે દોડી ગઈ હતી. ડોક્ટરે ત્રણ વર્ષના રમ્યને બેહોશીનું ઇન્જેક્શન આપીને એના બંને પગના સાંધાઓમાં એક ખાસ પ્રકારનું ઇન્જેકશન આપ્યું હતું. એ દવાને કારણે અમુક મહિનાઓ સુધી પગના સ્નાયુઓ શિથિલ બની જવાના હતા. બાકીનું કામ ફિઝિયોથેરાપી અને ખાસ બનાવટના બૂટ દ્વારા પૂરું કરવાનું હતું.

શ્રેષ્ઠ સારવાર માટે મહત્તમ ધન ખર્ચીને અંકિતા પાછી અમદાવાદ આવી ગઈ. ફિઝિયોથેરાપી માટે રોજ દોઢથી બે કલાકનો ભોગ આપવો પડતો હતો. પતિની આવક મર્યાદિત હતી, સારવાર માટેની જાવક અમર્યાદિત હતી. અમદાવાદ આવ્યાને માંડ એકાદ મહિનો થયો હશે, ત્યાં બીજી મુશ્કેલી ઉત્પન્ન થઈ.

રમ્ય આખો દિવસ બૂટ પહેરી રાખતો હતો, એના લીધે બૂટના તળિયા ઘસાઈ ગયા. હવે શું કરવું? રમ્યના પપ્પાએ મુંબઈમાં ફોન લગાડ્યો. બૂટ બનાવનારે કહી દીધું ‘નવા સોલ નખાવવા પડશે, નહીંતર બૂટને નુકસાન થશે તો નવેસરથી પાંચ હજારનો ખર્ચ…’

‘ના ભ’ઈસા’બ અમે નવા તળિયાં નખાવડાવી લઈશું.’ ‘જુઓ, ત્યાં અમદાવાદમાં કોઈ કરી આપે એવું છે કે કેમ? નહીંતર કુરિયર દ્વારા અમારી પાસે મોકલી આપજો. અઠવાડિયામાં તમને બૂટ પાછા મળી જશે. મુંબઈગરાની વાત સાંભળીને અમદાવાદના મઘ્યમવર્ગીય પતિ-પત્ની ગભરાઈ ઊઠ્યા.
પૈસા! પૈસા! પૈસા! ન ધારી હોય એવી દિશાએથી નવા-નવા ખર્ચાઓ ઊભા થઈ રહ્યા હતા. માનવતા નામનો શબ્દ જાણે જગતમાંથી નષ્ટ થઈ ચૂક્યો હતો! કોઈની લાચારીમાંથી લોકોને રૂપિયાની ફસલ લણી લેવી હતી. શું કરવું? ક્યાં જવું?
કોઈએ માહિતી આપી, ‘અમદાવાદમાં એક મોચી છે. બહુ નાનો માણસ છે પણ કારીગર તરીકે મોટો છે. જાહેર રસ્તાની ફૂટપાથ ઉપર બેસીને જૂતાં સાંધવાનું અને પોલિશ કરી આપવાનું કામ કરે છે. કોઈ એક્સપર્ટની દુકાને જવાને બદલે આ ગરીબ કારીગર પાસે જઈ આવો. કદાચ કમ ખર્ચમાં તમારું કામ થઈ જાય!’

અંકિતાના દિમાગમાં વાત જચી ગઈ. બૂટ લઈને એ પહોંચી ગઈ. પાંત્રીસેક વર્ષનો એક લઘરવઘર આદમી ફૂટપાથ ઉપર પાંચ-સાત ડબ્બીઓ, બે-ચાર બ્રશ અને જૂતાં રિપેર કરવાનો સરંજામ લઈને બેઠો હતો. કારીગર હોશિયાર હોવો જોઈએ, કારણ કે એની આગળ ઘરાકોની લાઈન લાગી હતી.
કોઈ શો-રૂમમાં જેટલા નવા જૂતાં ન હોય, એટલી સંખ્યામાં જૂના બૂટ-ચંપલો આ ફૂટપાથિયાના દરબારમાં જોઈ શકાતા હતા.

સ્ત્રીને આવેલી જોઈને મોચીએ પૂછ્યું, ‘આવો, બહેન, આ તરફ આવી જાવ! તમારે લાઈનમાં ઊભા રહેવાની જરૂર નથી. બોલો, શું લઈને આવ્યાં છો?’ બોલતી વખતે પણ એના હાથ તો ચાલુ જ હતા. અંકિતાએ થેલીમાંથી બૂઢ કાઢ્યા. તરત જ મોચી થંભી ગયો, ‘દીકરો કે દીકરી?’
‘દીકરો છે?’

‘તળિયાં ઘસાઈ ગયા છે ને? અરેરે! આ બીમારી જ એવી છે, પણ તમે ચિંતા ન કરશો, બે’ન. બૂટ મૂકતાં જાવ. આવતી કાલે લઈ જજો.’
‘પણ જોજો હં, કામ બગડે નહીં…’
મોચી હસ્યો, ‘બે’ન, મારું નામ દિનેશ છે અને આખું અમદાવાદ જાણે છે કે દિનેશ આવા કામમાં મુંબઈના કારીગર કરતાંયે વધુ હોંશિયાર છે. આ ઘસાઈ ગયેલા તળિયાં કાઢીને ચામડાના નવા સોલ લગાડવાનું કામ બહુ મહેનત માગી લે તેવું છે બેન.

એટલા માટે તો મેં એક દિવસનો સમય માગ્યો છે અને બીજી એક વાત તમે જાણી લો, તમારા દીકરા જેવી બીમારીવાળા તમામ બચ્ચાંઓના બૂટ આ દિનેશ જ સમારી આપે છે તમે ફિકર ન કરશો!’

ધમધમતો ધંધો, માથે પડતી ઘરાકી, ચાર-પાંચ સહાયકો અને સમયની ખેંચ હોવા છતાં મોચીએ શક્ય એટલી ઝડપથી રમ્યના બૂટ નવા જેવા કરી આપ્યા.

બીજા દિવસે જ્યારે અંકિતા વાયદા પ્રમાણેના સમયે જઈ પહોંચી, ત્યારે એનાં મનમાં આવી ગણતરી ચાલી રહી હતી, ‘આ કામ માટે મોચી સોથી દોઢસો રૂપિયા તો જરૂર લેશે જ.’
પણ એને આંચકો ત્યારે લાગ્યો જ્યારે દિનેશે જીર્ણોદ્ધાર પામેલા બૂટ એનાં હાથમાં મૂકીને કહ્યું

‘ના, બે’ન! આ કામનો હું એક પણ પૈસો નથી લેતો. આખા અમદાવાદમાં મારી મોનોપોલી છે એ હું જાણું છું, પણ…. ના… ભગવાને મને પૂરતી કમાણી આપેલી છે. તમારો જો ખૂબ જ આગ્રહ હોય તો ફી પેટે એક માગણી મૂકું છું – આવતા મહિને ફરી પાછા આવો ત્યારે તમારા મુન્નાને પણ લેતાં આવજો.’
‘કેમ?’

‘બીજું કંઈ કામ નથી, બે’ન! પણ મને ખબર તો પડે કે હું કયા ભગવાન માટે આ ભક્તિ કરી રહ્યો છું!’ બોલતાં બોલતાં દિનેશનું ગળું ભીનું થઈ ગયું અને સાંભળીને અંકિતાની આંખો!

મોચીની ભક્તિ મહિના-દર-મહિના ચાલતી રહી. પણ એક દિવસ અંકિતા માટે વીજળી બનીને ત્રાટક્યો. એ જ્યારે બૂટના સમારકામ માટે દિનેશના પાથરણાં પાસે પહોંચી ત્યારે દિનેશ ગાયબ હતો. એની જગ્યાએ એક વીસેક વર્ષનો યુવાન બેઠો હતો.

અંકિતાના ચહેરા પર ફૂટેલો સવાલ વાંચીને યુવાને બાજુના ઝાડ તરફ આંગળી ચીંધી. વૃક્ષના થડ ઉપર સ્વ. દિનેશની ફ્રેમમાં મઢેલી છબિ લટકતી હતી. એની ઉપર તાજા ફૂલોની માળા ચડાવેલી હતી.

યુવાને માહિતી આપી, ‘એ મારા કાકા હતા. વીસ દિવસ પહેલાં એક અકસ્માતમાં ગુજરી ગયા. સાઇકલ પર જતા હતા, પાછળથી બસ ધસી આવી, કાકા ચગદાઈ ગયા… પણ તમે નિરાશ ન થશો, બે’ન! લાવો, તમારાં દીકરાના બૂટ! હું રિપેર કરી આપું છું. દિનેશકાકા ખાસ મહેનત લઈને આ કારીગરી મને શીખવતા ગયા છે.’

અંકિતા કશું બોલી ન શકી, થેલીમાંથી બૂટ કાઢીને એણે યુવાનના હાથમાં મૂકી દીધાં. બીજા દિવસે જ્યારે એ પાછી આવી ત્યારે બૂટ ‘નવાં’ બની ગયા હતા.
અંકિતાએ પર્સ ખોલ્યું, ‘કેટલા રૂપિયા આપું?’
‘એક પણ નહીં.’ યુવાને જવાબ આપ્યો, પછી ઉમેર્યું ‘દિનેશકાકા આ વાત પણ મને વારસામાં શીખવતા ગયા છે. બહેન, જીવનભર આ ચામડાં ચૂંથતા રહીએ છીએ. ક્યારેક તો આવા ભજન-કીર્તન કરવા દો!

ફરી એકવાર બોલનારનું ગળું અને સાંભળનારની આંખો ભીની બની ગઈ. અંકિતાને આજે પહેલી વાર સમજાયું કે જગતમાં બધે ઠેકાણે પૈસાનું ચલણ નથી હોતું.
ફૂટપાથ પર બેઠલો મોચી મેટ્રોસિટીના ડોક્ટર કરતાં પણ વધુ મોટો હોઈ શકે છે.

ફૂટપાથ પરની આ ફાઇવ-સ્ટાર હસ્તીને સલામ!
(સત્ય ઘટના)

– Dr. Sharad Thakar

Keep sharing…

‘ફ્રેન્ડશીપ બેલ્ટ’

Standard

વ્હોટ્સ અપની વાર્તા – ૫૨

લેખક : ડો વિષ્ણુ એમ. પ્રજાપતિ

‘ફ્રેન્ડશીપ બેલ્ટ’

© કોપીરાઇટ આરક્ષિત

કાઉન્ટર પર પડેલા જુદાં જુદાં ફ્રેન્ડશીપ બેલ્ટસમાંથી આખરે સુધાને એક લેટેસ્ટ ફ્રેન્ડશીપ બેલ્ટ પસંદ આવ્યો.

સામે ઉભેલા સેલ્સબોય અને બાજુની સેલ્સગર્લ મલકાઇ રહ્યાં હતા કારણ કે સામે રહેલા આન્ટીની ઉંમરના ભાગ્યે જ કોઇ ફ્રેન્ડશીપ બેલ્ટ લેવા આવતાં.

ત્યાં થોડે દૂર ઉભેલા સાવને તો તેની ફ્રેન્ડ સ્વરાને ઇશારો કરીને કહી પણ દીધું, ‘જોયું, પેલા આન્ટી આટલી ઉંમરે પણ પોતાના ફ્રેન્ડ માટે કેટલી બારીકાઇથી ફ્રેન્ડશીપ બેલ્ટ ખરીદી રહ્યાં છે.’ સ્વરા પણ તેમને જ જોઇ રહી હતી.

સુધાએ તેની કિંમત ઇશારો કરીને પુછી.

‘ત્રીસ રુપિયા…!’ સેલ્સ ગર્લે સ્માઇલ સાથે કહ્યું પણ સુધાને કોઇ સમજણ ન પડી હોય તેમ તેને ફરી ઇશારો કરીને પુછ્યું.

સેલ્સગર્લે તેની સાથે લાગેલી ટેગ બતાવી તેના પર લખેલો ભાવ બતાવ્યો અને સુધાએ પર્સમાંથી દસની ત્રણ નોટો આપી અને સરસ મજાની સ્માઇલ સાથે બેલ્ટ પર્સમાં સાચવીને મુકી દીધો.

‘આન્ટી.. તમારી ચોઇસ ખૂબ ફાઇન છે.’ સાવને તો બાજુમાંથી પસાર થતા આન્ટીને આખરે કહી દીધું.

જો કે આન્ટીએ તો માત્ર સ્માઇલ જ આપી અને બહાર નીકળી ગયા.

સ્વરા, સાવન અને તેમનું ગ્રુપ ફ્રેન્ડશીપ બેલ્ટ ખરીદીને ગાર્ડનમાં પહોંચ્યું.

પેલા આન્ટી પણ તે ગાર્ડનમાં સામે ખૂણામાં ઝાડના છાંયડાવાળા બાકડા પર બેસીને કોઇકની રાહ જોઇ રહ્યાં હતા.

તેઓ વારેવારે ઘડીયાળ જોઇ રહ્યા હતા અને તેમની નજર વારેવારે દરવાજા તરફ પહોંચી જતી હતી.

ગ્રુપના બધા ફ્રેન્ડસને તે આન્ટીના ફ્રેન્ડશીપ ડે ની સ્ટોરી જાણવાની તલપ લાગી હોય તેમ તેઓ જોઇ રહ્યાં.

આન્ટીએ પોતાના પર્સમાં રહેલા કવરમાંથી એક કાગળ કાઢ્યો અને ઝડપથી વાંચીને ફરી કવરમાં મુકી દીધો. વળી, તેમને હમણાં જ ખરીદેલો ફ્રેન્ડશીપ બેલ્ટ પણ કાઢ્યો અને તેને કવરમાં મુકી તેને બાકડા પર મુક્યું.

તેમની નજર દરવાજા પર સ્થિર બની અને ત્યાં જ સામે લગભગ પચાસેક વર્ષના એક પુરુષને આવતા જોઇ તેમની આંખો જાણે ખીલી ઉઠી….! આન્ટીના ચહેરા પરનું સ્મિત વધી રહ્યું હતું. તે પોતાની જગ્યાએથી ઉભા થયા અને બે-ત્રણ ડગલા આગળ આવ્યાં.

‘કૌન કહેતા હૈ કી બૂઢે ઇશ્ક નહી કરતે, યે તો હમ હૈ કી ઉનપે શક નહી કરતે.’ સાવને તો જૂની શાયરી ઇશ્કીયા અંદાઝમાં અર્જ કરી. બધા વાહ વાહ કરે તે પહેલા સ્વરાએ નાક પર આંગળી મૂકી બધાને ચૂપ રહેવા જણાવ્યું.

બન્ને સામસામે આવતા તેમની આંખો થોડીવાર માટે એકમેકમાં ખોવાઇ ગઇ.. તેઓ વચ્ચે કોઇ સ્પર્શ કે શબ્દની આપ-લે વિના એક મજબૂત સબંધ હોય તેમ લાગ્યું.

પેલા પુરુષે ગાર્ડનના કોર્નર તરફ આવેલા રેસ્ટોરેન્ટ તરફ જવાનો ઇશારો કર્યો અને બન્ને તે તરફ ચાલ્યાં.

આન્ટીએ પર્સ લીધું પણ તે કવર ત્યાં બાકડા પર જ ભૂલી ગયા.

‘હું તેમનો લવલેટર અત્યારે જ લઇ આવું છું. જોઇએ આન્ટી લેટરમાં કેવી શાયરીઓ લખે છે…?’ સાવને તો કુતૂહલતાવશ તે બાકડા તરફ દોટ મુકી.

જ્યારે બીજા છોકરાએ કહ્યું, ‘હું તેઓ પાછા આવે તેની પર નજર રાખીશ.’

અને થોડીવારમાં સાવનના હાથમાં કવર આવી ગયું. સાવને તો તરત જ કવરની અંદરનો કાગળ ખોલીને ગ્રુપમાં બધાને સંભળાય તે રીતે વાંચવાનું શરુ કર્યું.

‘પ્રિય મિત્ર,
છેલ્લા દસેક મહિનાથી તું ફરી મારી જિંદગીમાં આવ્યો અને મારી જિંદગી બદલી નાખી છે. મારો એ સ્યુસાઇડ એટેમ્પ્ટ અને મારું બચી જવું… હોસ્પિટલમાં મારી આંખો ખુલી તો સામે તું મળ્યો અને લાગ્યું કે જાણે નવું જીવન મળ્યું….! જેને ખૂબ પ્રેમ કર્યો હતો તે મારો પતિ મને જિંદગીની મઝધારે મૂકીને એટલા માટે ચાલ્યો ગયો કે હું તેમને સંતાન સુખ નહોતી આપી શકી. એકલવાયી સ્ત્રીની જિંદગી ખરેખર કેવી દુષ્કર છે તે મેં ખૂબ અનુભવ્યું…! કોલેજમાં આપણે સાથે હતા ત્યારે તેં મને ફ્રેન્ડશીપ બેલ્ટ આપ્યો હતો પણ ત્યારે મેં તે નહોતો સ્વીકાર્યો અને કોલેજમાં જ ફેંકી દીધેલો. મેં પણ ત્યારે તારી નિ:શબ્દ વેદનાની કોઇ પરવા નહોતી કરી.

હવે હું તારા ફ્રેન્ડશીપ બેલ્ટ માટે રાહ જોઇ રહી છું. જો કે તેં આપણાં સંબંધોને એક નાનકડાં બેલ્ટ કરતા પણ વધુ મજબૂત રીતે સાચવીને રાખ્યા છે. દર મહિનાના પહેલા રવિવારે તું મને અચૂક મળે છે. તારો એક આઇસ્ક્રીમ અને તારો થોડી મિનિટોનો સાથ મને ફરી તરોતાજા બની જીવવાની શક્તિ આપે છે.

હું પણ જાણું છું કે તું તારી જિંદગીમાં તારા પરિવારથી જોડાયેલો છે એટલે તું પણ શક્ય એટલો મારાથી દૂર રહે છે અને આપણી વચ્ચે માત્ર મિત્રતા અને મદદનો તાર તેં સારી રીતે સાચવી રાખ્યો છે. તું ન તો મારા ઘરનું સરનામું જાણે છે કે ન હું તારા ઘરનું સરનામું….!

તું જાણે છે તો મારો બેંક એકાઉન્ટ નંબર કે જેમાં મારી જિંદગી જીવી જવાય તેટલું જમા કરાવતો જાય છે.

આજે ફ્રેન્ડશીપ ડે છે. હું તને બીજું તો શું આપી શકું..? આ કવર સાથે અંદર ફ્રેન્ડશીપ બેલ્ટ મોકલી રહી છું. તને પહેરાવવાની હિંમત કરી શકતી નથી. ઉંમર અને સમજણ બંને મને રોકી રહી છે.

ક્યારેક મને અંદરો અંદર લાગ્યા કરે છે કે હું ક્યાંક તને અન્યાય તો નથી કરી રહીને…? મારા કારણે તને કેટકેટલી તકલીફો આવતી હશે તે તું મને ક્યારેય કહેતો નથી… અને ભગવાને આપણને જાણી જોઇને શબ્દો જ નથી આપ્યાં કે કોઇને આપણે આપણી તકલીફો કહી શકીએ. તારા ચહેરા પરની મુશ્કુરાહટ… તારી મદદ… પહેલા રવિવારે તારું અચૂક મળવું…. તારો ખવડાવેલો એક આઇસ્ક્રીમ… આ બધું મને ફરી ફરી એક મહિનો જીવવા અને તારો ઇંતજાર કરવા મજબૂર અને મજબૂત કરે છે. આ રવિવારે ફ્રેન્ડશીપ ડે છે તો હું તને બેલ્ટ આપું છું અને કહું છું કે,
તારા જેવો મિત્ર સૌને આપે અને મારા જેવી તકલીફો ઇશ્વર કોઇને ન આપે…

એ જ તારી મિત્ર…
સુધા’

અને આ પત્ર વાંચતા જ ગ્રુપના દરેક ફ્રેન્ડના આંખોમાં આંસુ હતા.

સાવને કાગળ ફરી કવરમાં મુક્યો અને ત્યાં જ પેલો મિત્ર દોડતો આવ્યો અને બોલ્યો, ‘અંકલ આંટી આ બાજુ આવે છે.’

સાવને તે કવર બાકડાં પર ફરીથી હતું તેમ ને તેમ જ મુકી દીધું.

સુધાની નજર કવર પર પડતા જાણે હાશકારો થયો અને તે કવર પેલા વ્યક્તિને આપ્યું. તેમને ઇશારાથી પુછ્યું પણ ખરું કે શું છે…? પણ આન્ટી કાંઇ બોલ્યા વગર દરવાજા તરફ આગળ વધ્યાં.

અંકલે તે કવર ખોલીને કાગળ વાંચ્યો અને પછી અંદર રહેલા ફ્રેન્ડશીપ બેલ્ટને ઝડપથી બહાર કાઢ્યો.

તેઓ દૂર જઇ રહેલ પોતાની ફ્રેન્ડને બોલાવવા ઇચ્છતા હતા પણ તેમના મોંમાંથી એકેય શબ્દ ન નીકળ્યો એટલે તે પાછળ ઝડપથી તેની તરફ ચાલ્યાં.

ચાલતાં ચાલતાં પોતાના ચહેરા પરનો પરસેવો લૂછવા ખિસ્સામાંથી રૂમાલ કાઢ્યો તો તેમના ખિસ્સામાં રહેલો ફ્રેન્ડશીપ બેલ્ટ નીચે પડ્યો અને તે સ્વરાની નજરે ચઢી ગયો.

સ્વરાએ ખૂબ ઝડપથી તે બેલ્ટ લીધો તેના પર જોયું તો આજથી પચ્ચીસ વર્ષ પહેલાની તારીખ તેના પર લખી હતી.

સ્વરાએ અંકલને બોલાવવા પાછળથી બૂમો પાડી પણ અંકલ તો આગળ ચાલતાં જ રહ્યાં છેવટે સ્વરાએ તેમને પકડીને ઉભા રાખ્યા અને બેલ્ટ તેમની સામે ધરીને કહ્યું, ‘ અંકલ, આટલાં વર્ષોથી ફ્રેન્ડશીપ બેલ્ટ સાચવીને રાખો છો, તો પછી પહેરાવી દોને.’

પણ અંકલ કાંઇ સમજતા નહોતા. તેમને ઇશારો કરીને કહ્યું કે પોતે મૂક-બધિર છે અને સ્વરાના પગ તળેની જમીન જાણે સરકવા લાગી.

પછી તરત જ સ્વરાએ પેલા આંટીને ઉભા રાખ્યાં આન્ટીને કહ્યું, ‘અંકલની હિંમત નથી થતી કે તમને બેલ્ટ આપે. તમે એકવાર ફેંકી દીધો હતો તે બેલ્ટ હજુ પણ તેઓ સાચવીને ફરે છે.’ આન્ટી પણ જાણે કાંઇ ન સમજ્યા હોય તેમ તેમને ઇશારાથી કહ્યું કે પોતે બહેરા મૂંગા છે.

આજે સ્વરા અને તેમના ફ્રેન્ડસ આ એક અનોખી મિત્રતાના સાક્ષી બન્યા. જ્યા તેમની વચ્ચે આપ લેના ભલે કોઈ શબ્દો નહોતા પણ મિત્રતાનો પવિત્ર સબંધ સંવેદનાઓથી ભરપૂર હતો.

સ્વરાના આગ્રહથી અંકલે તેમની પાસે રાખી મૂકેલો ફ્રેન્ડશીપ બેલ્ટ આખરે આન્ટીને પહેરાવી દીધો અને આન્ટીએ પણ તેમને બેલ્ટ બાંધ્યો.

બધાએ તાળીઓ પાડી જો કે અંકલ- આન્ટી માટે તો તેનો અવાજ સાયલન્ટ મોડમાં જ હતો પણ તેમની ફ્રેન્ડશીપ વાઇબ્રન્ટ મોડમાં હતી.

સ્ટેટસ

બધા સાથે હતા ત્યારે દોસ્ત તું જ પાસે નહોતો,

ને જ્યારે સાથે કોઇ નહોતા ત્યારે એકલો તું જ પાસે હતો.’

લેખક

ડો. વિષ્ણુ એમ. પ્રજાપતિ, કડી

મોબા. ૯૮૨૫૮૭૪૮૧૦

ડૉ. વિષ્ણુ પ્રજાપતિની ૧ થી ૪૬ વાર્તાઓના બે વાર્તા સંગ્રહ અમોલ પ્રકાશન દ્વારા પ્રકાશિત થઇ ગયા છે. આપ આ બન્ને અદભૂત વાર્તા સંગ્રહોને સત્વરે બુકિંગ કરાવી લેશો.