Tag Archives: Jethwa

​~~~સુદામાપુરી -પોરબંદર~~~

Standard

પોરબંદરનું પૌરાણિક નામ ‘સુદામાપુરી’ છે. જે નામ ૧૮૬૦ સુધી અહીંના રેલવે સ્ટેશનના બોર્ડ ઉપર લખાતું હતું. આજે પણ હજારો યાત્રાળુઓ સુદામાપુરી કી જય બોલાવતા પ્રતિ વર્ષ અહીંના સુદામા મંદિરે આવે છે અને સુદામાપુરીની યાત્રાની છાપ પોતાના હાથ ઉપર અને વસ્ત્ર ઉપર લગાવીને દ્વારકા જાય છે. આ યાત્રાળુઓમાં રાજસ્થાનીની સંખ્યા વિશેષ હોય છે. ગુજરાતી, રાજસ્થાની તેમજ મરાઠી ભાષાના મઘ્યકાલીન સાહિત્યમાં એકથી વિશેષ કવિઓ દ્વારા ‘સુદામાચરિત’ નામથી સુદામાજીની કથાના આખ્યાનો લખાયેલા છે, જે એમ સૂચવે છે કે પશ્ચિમ ભારતમાં સુદામાજીની કથા વધારે લોકપ્રિય રહી છે. અલબત, આ પૌરાણિક કથા છે, જેનો હજી સુધી કોઈ ઐતિહાસીક પુરાવો પ્રાપ્ત નથી. હમણાં હમણાં આરંભ પામેલા દરિયાઈ પુરાવશેષ શોધ અભિયાનમાં, ૨૦૦૫ના વર્ષ દરમિયાન પોરબંદરના દરિયામાં મોટી સંખ્યામાં પથ્થરના લંગરો તથા હાલના આર્ય કન્યા ગુરુકુળ પાસેના ખાડી કાંઠે પ્રાચીન ધકકો મળી આવ્યા છે. આ શોધથી હવે પોરબંદર, સિંધુ સભ્યતાના લોથલ જેવું પ્રાચીન બંદર સિઘ્ધ થાય છે. આ દિશામાં થઇ રહેલી શોધખોળોના આધારે એવી ધારણા બંધાય છે કે નજીકના ભવિષ્યમાં શ્રી કૃષ્ણ અને સુદામા ઔતિહાસીક સિધ્ધ થશે અને તો આજનું પોરબંદર, પ્રાચીન કાળની સુદામાપુરી છે એવી લોકમાન્યતાને ઈતિહાસનો આધાર મળી રહેશે. પોરબંદરના અભિલેખિત પુરાવાઓની સંખ્યા આશરે એકસોથી વધુ છે, જેમાં તામ્રપત્રો, શિલાલેખો, પાળિયા, અને પ્રતિમાલેખો તેમજ ખતપત્રોનો સમાવેશ થાય છે. હાલ પ્રાપ્ત જૂનામાં જૂનો લેખ ઈ.સ.૯૯૦નો છે. ઘુમલીના મહારાજા બાષ્કલ દેવજીએ આ પંથકનું ‘ચરલી’ નામનું ગામ બ્રાહ્મણોને દાનમાં આપ્યું છે. તેને લગતો આ લેખ છે. દાનમાં અપાયેલા ‘ચરલી’ ગામની ચતુઃસીમા ગણાવતાં ‘પશ્ચિમે પૌરવેલાકુલ’ એમ યોજના પોરબંદરનો ઉલ્લેખ છે. ચાલુ વર્ષે પોરબંદરને ૧૦૧૬ વર્ષ થાય છે. ગુજરાતી ભાષામાં જે શબ્દ ‘બારૂં’ છે, તેનું ફારસી ‘બંદર’, અંગ્રેજી ’પાર્ટ’ અને સંસ્કૃત ‘વેલાકુલ’ છે. અહીં આવેલો ‘પૌર’ શબ્દ ‘વેપારીપ્રજા’નો વાંચક છે. ‘પોરબંદર’ એટલે વેપારી પ્રજાનું દરિયાકાંઠે વસેલું ગામ.

ઈતિહાસની અટારીએ:

ગાંધીજીના જન્મ સ્થાન તરીકે પોરબંદરે વિશ્વના નકશા પર તેનું ગૌરવ ભર્યું સ્થાન પ્રાપ્ત કર્યું. પહેલા પણ ભગવાન શ્રી કૃષ્ણના પરમ સખા ભકત શ્રી સુદામાના પુનિત સ્થાન સુદામાપુરી તરીકે પ્રસિઘ્ધ થયેલું છે. પુરાણો પ્રમાણે દ્વારાકા અને પ્રભાસપાટણ એટલું જ સુદામાપુરી પ્રાચીન ગણાય છે. શ્રીમદ્દ્ ભાગવત્ના દસમા સ્કંધમાં ભકત સુદામાનું પાવન ચરિત્ર આપેલું છે. સ્કંદ પુરાણમાં તો સુદામાપુરીનું વર્ણન પણ છે. અને તેને અશ્વામતિ નદીના ઘાટ તરીકે ઓળખવામાં આવ્યું છે. સૌરાષ્ટ્રના પશ્ચિમ કિનારે ૨૧.૪૫ ઉ. અંક્ષાશ અને ૬૯.૩૩ પૂ. રેખાંશ ઉપર પૌરાવેલા કુલનું અસ્તિત્વ સંભવ્યું, પોરબંદર શહેરની ઉતરે અને ઈશાને ખાડી કાંઠે પૌરમાતાનું સ્થાન હયાત છે. બીજા વિશ્વ યુઘ્ધના સમય પછી પોરબંદરના નવસજર્નમાં મહારાણા નટરવરસિંહજી અને રાજરત્ન નાનજી કાલિદાસ મહેતાનો હિસ્સો સૌથી વિશેષ છે. સૌરાષ્ટ્રના અન્ય શહેરો કરતા આ શહેરની શોભા અને સફળતા ઘ્યાન ખેચનાર બન્યા છે. તેનું શ્રેય આ બે વ્યકિતને ફાળે જાય છે. પોરબંદરનો ઈતિહાસ કેટલો પ્રાચીન છે ? પોરબંદરને લગતા ઐતિહાસીક ઉલ્લેખો પ્રમાણમાં ઉતર કાલીન જોવા મળે છે. એનો જુનામાં જુનો ઉલ્લેખ ઘુમલીના ઈ.સ.૯૮૮ના તુલ્યકાલીન વર્ષના બાષ્કલદેવના તામ્ર શાસનમાં જોવા મળે છે. ઘુમલીમાંથી અણહિલપુરના એક બ્રાહ્મણને અપાયેલા દાન પત્રમાં પણ ‘પૌરવેલા કુળ’ એટલે કે પોરબંદરનો ઉલ્લેખ જોવા મળે છે. પોરબંદરને લગતા ઉલ્લેખ અને ત્યારપછીના પુરાતત્વીય પ્રમાણો વચ્ચે અઢીસો વર્ષ જેટલું અંતર દેખાય છે.
કીર્તિમંદિર:

પોરબંદરના મહારાણા શ્રી નટવરસિંહજી અને શેઠશ્રી નાનજીભાઈ કાલીદાસ મહેતાના માતબર દાન અને પ્રયત્નોથી, એમની અભિરુચી પ્રમાણે સર્વ ધર્મના સંપુટ જેવું સુંદર કલાકારીગીરીવાળું થયું છે.
સુદામા મંદિર:

સુદામાજીના મંદિરનો જિર્ણાદ્વાર પોરબંદરના રાજવીની દેણગી.
મેર અને રબારી:

છાંયાના રાજમાતા કલાબાઈના ગુપ્ત સમયકાળમાં જામનગર ના રાજવી મામા તરફથી ભાણેજની હત્યા થયાથી રાજકુંવરને જુદી જુદી જગ્યાએ છુપાવવામાં આવેલ અને તેમને વહાણ ભાંગતા કિનારે સોના-ચાંદીની ઈંટો મળી આવેલી તે રાણીમાને ચરણે ધરી અને તેમાંથી મેર અને રબારી યોઘ્ધાઓની ભરતી કરેલી અને ધ્રોળ પાસેના ભૂચર મોરી યુઘ્ધમાં જામની હાર થતા તેનો લાભ લઈને જેઠવાઓનો વિસ્તાર લડાઇ કરી પરત મેળવેલો અને તેના બદલા રુપે મેર અને રબારીને ગિરાસદાર બનાવેલ. ત્યારથી રાજતિલકનો હકક પણ મેર સમાજની ખૂંટી રાજશાખા કુળના મેરોને આપવામાં આવેલો.
કવિ રવીન્દ્રનાથ ટાગોર:

૧૯૨૩માં બંગાળના કવિ રવીન્દ્રનાથ ટાગોર પોરબંદર રાજયના મહેમાન થયા. નટવરસિંહજી કલબ અને પેલેસમાં તેમના ફોટોગ્રાફ હયાત છે.
ક્રિકેટ:

૨૫,૨૭,૨૮,જૂન, ૧૯૩૨ની ફર્સ્ટ ટેસ્ટ અમે.સી.સી.ટીમ સામે લોર્ડઝન ક્રિકેટ ગ્રાઉન્ડ લંડન ખાતે રમનાર ભારતીય ક્રિકેટ ટીમના પહેલા કેપ્ટન રાજવી નટવરસિંહજી હતા. તેઓએ કેપ્ટનનો ચાજર્ ટીમના વિશાળ હિતમાં સી.કે.નાયડુને સોંપેલ હતો.

૧૯૪૫-૪૬માં જગ વિખ્યાત પ્રિન્સ દુલીપના નામે એશિયા બેસ્ટ ક્રિકેટ સ્કૂલ સ્થાપી, વિજય મરચન્ટ પેવેલિયન અને ક્રિકેટના નિયમો-માર્ગદર્શન આપતી પુસ્તિકા પણ રાજવી નટવરસિંહજી પ્રસિઘ્ધ કરી.
મોટા ઉદ્યોગો:

એ.સી.સી. સિમેન્ટ ફેકટરી (સૌથી જૂની દેશની), મહારાણા મિલ, મીઠા ઉદ્યોગ, ચોક પાવડર, આદિત્યાણા પથ્થર ખાણ (ઘોડા), મીઠી પથ્થર ખાણ (ઓડદર), બાકસ કારખાનું, કાચ કારખાનું, સિમેન્ટ હયુમ પાઇપ, ઓઇલ મિલ, જીન મિલ, દેશી વહાણ બાંધકામ, ગજ્જર બ્રધર્સના-તાળા, હેન્ડપમ્પ, મોઝેક ટાઇલ્સ, ફાયરબ્રિકસ, ચાંદીની આઇટમો, ગીફટ આર્ટિકલ્સ, દેશી વહાણ વટા ઉદ્યોગ અસ્તિત્વમાં હતા.
નાના ઉદ્યોગો:

ખાદી વણાટની વણકરોને રોજીરોટી, સોના-ચાંદીના દાગીના, છાંયા ગેરેજની હાથસાળની વણાટ, જેલની અંદર કેદીઓ દ્વારા પાટી, દોરડા, ધાબળી, અન્ય-વણાટ કામગીરી, ખત્રીઓના રંગાટ-બાંધણી-પટોળાં, વોરાજી દ્વારા પોટાશ, ફટાકડાં, આતશબાજી, રેશમ-જરીકામ, વાસણનું કલીકામ, ગંગાધર ફાર્મસીની આયુર્વેદીક દવાઓ, ડિનેચર્ડ ફ્રેન્ચ પોલીશ.
સ્મારકો:

‘‘પોરબંદર’’નો સૌપ્રથમ ઉલ્લેખ વાલ્મીકિ રામાયણમાં જોવા મળે છે. હનુમાનજીના પુત્ર મકરઘ્વજીની કથા દસમી સદી પછી લખાયેલા ‘આનંદ રામાયણ’ માંથી મળે છે. કારણ કે પોરબંદરના જેઠવા રાજપૂતો મકરધ્વજવંશી રાજપૂતો હતા. ઐતિહાસિક પુરાવાઓને આધારે ઇ.સ. ૯૯૦થી પોરબંદર અસ્તિત્વમાં હતું, એવો ઉલ્લેખ દસમા સૈકાનાં એક દાનપત્રમાં ‘‘પૌરવેલા કુલ’’ તરીકે થયેલો છે. આ દૃષ્ટિએ પોરબંદરની પુરાણકથા હનુમાનજી સાથે સંકળાયેલી છે. બીજી કથા સુદામાજી સાથે સંકળાયેલી છે. ઇતિહાસકારો ‘સુદામાપુર’ એ જ આજનું ‘પોરબંદર’ છે, એવું દર્શાવે છે. સ્કંદ પુરાણમાં સુદામાપુરી અને તેના અસ્માવતી, કેદારેશ્વર અને કેદારકુંડની વાતો થયેલ છે. પ્રાચીન સમયનાં સૌરાષ્ટ્રના બે ધાર્મિક ક્ષેત્રો દ્વારકા અને પ્રભાસ (સોમનાથ)ની સીમારેખાઓ પોરબંદરમાં મળે છે. આ દૃષ્ટિએ પણ પોરબંદરનું ધાર્મિક મ ત્ત્વ સવિશેષ ગણાવી શકાય. પોરબંદરની ઉત્તરે ખીમેશ્વર, કાંટેલાનું વિષ્ણુ મંદિર, મુળ દ્વારકા અને દેવી હરિસિઘ્ધિ માતાના મંદિરો છે. ઇશાન ખૂણે ચામુંડા માતા, નંદેશ્વર અને કિંદર ખેડાનું સૂર્યમંદિર, હાથલાનું શનિશ્વર, રાણપુરની બૌઘ્ધ ગુફા, ઘૂમલી, ભાણવડ અને ગોપનાં સ્થાનો આવેલા છે. પૂર્વ દિશાએ જાંબુવતીનું ભોંયરું, જડેશ્વરનું મંદિર અને બિલેશ્વરનું મંદિર આવેલું છે. અગ્નિખુણે છાંયાનો ગઢ, ધીંગેશ્વર, રહાડેશ્વરનાં શિવમંદિરો આવેલાં છે અને પશ્ચિમે સમુદ્ર લહેરાય છે.
મેર કોમનું ભાતીગળ લોકજીવન:

પ્રાચીન સૌરાષ્ટ્રની શૂરવીર જાતિઓમાં મહિયા હાટી, આહિર, રબારી અને મેર કોમ મુખ્ય છે. ખાનદાની, ખુમારી અને ખમીર ધરાવતી મેર કોમની આગવી સંસ્કૃતિ અને અલગ સભ્યતા છે. મેર સૌરાષ્ટ્રની મૂળ કોમ નથી. વસાહત થયેલી પ્રજા છે. મેર પ્રજા ઇ.સ.ની શરૂઆતમાં સિંધુ કાંઠે રહી હોવાનું જણાય છે. એનાં ઘાટીલા શરીર, જલાદ અને જુસ્સાદાર પ્રકૃતિ, મરદાનગી ભરી ટેવો અને તીરંદાજીમાં નિપૂણતા કાસ્પીઅન સમુદ્રની આસપાસ મઘ્ય એશિયામાંથી ઊતરી આવ્યાનું અનુમાન છે. આ પ્રજા મઘ્ય એશિયામાંના જોડિયા અને જ્યોજિર્યાના સામ્રાજ્યની પ્રજા હૂણોના આક્રમણ થતાં દક્ષિણ તરફ ભાગી ગુપ્તકાળ દરમિયાન ભારતમાં પ્રવેશી સિંધુના પૂર્વ ભાગ પર વસવાટ કર્યો હોય એમ મનાય છે. ઇ.સ. ૭૧૨માં આરબ લોકોએ સિંધ પર વિજય મેળવ્યો તે વખતે મ્હેડ માંડ કે મિહિર તરીકે ઓળખાતી આ કોમ સિંધમાં હતી અને નવમા કે દસમા સૈકામાં જેઠવાઓની સાથે સૌરાષ્ટ્રમાં આવ્યાએ નિર્વિવાદ છે. મેર કોમ પોતાની જાતને રાજપૂત કહેવડાવે છે. વલ્લભી રાજાઓના તામ્રપત્રમાં જે મૈત્રક લોકોએ કાઠિયાવાડમાં આવી મંડળ અથવા રાજ્ય સ્થાપન કર્યાનું લખ્યું છે તે મૈત્રક લોકો ગુપ્ત હાકેમોને હરાવનાર બળવાન પ્રજા હશે. એમ લાગે છે આ મૈત્રક લોકો એ જ મિહિર અથવા મેર લોકો છે અને આ મેર લોકો હાલમાં પોરબંદર, જામનગર અને જૂનાગઢ જિલ્લામાં સ્થાયી થયેલ છે. આ સિવાય ગુજરાતમાં બીજે કયાંય આ કોમ નથી. મિહિરનો અર્થ સંસ્કૃતમાં સૂર્ય થાય છે. મેર પ્રજા સૂર્યપૂજક છે. મ્હેડ, મૈત્રક મિહિર કે મેર એકબીજાના પર્યાય નામો છે. પંડિત ભગવાનલાલ, ડો. ફલીટ તેમજ કર્નલ ટોડ વગેરે વિદ્રાનો અને ઇતિહાસવિદો પણ લગભગ આ બાબતને સમર્થન આપતા આવ્યા છે.
ખારવા કોમનું લોકજીવન:

ભારતનાં વિશાળ સાગરનો કિનારો, દરિયાનાં છોરું અને સાગરના સંગાથી એવા ‘ક્ષા-રવા’ (ખારવા)ના ભાતીગળ ખારવા સમાજના લોક સંસ્કૃતિક, રિવાજો, રહેણીકરણીમાં વિશેષ ભાગ ભજવ્યાં છે. પોરબંદરના ખારવા સમાજ દરિયાનાં છોરુંએ વિદ્યા અને સંસ્કૃતિમાં વિશેષ ભાગ ભજવ્યો છે અને રત્નાકર અફાટ જલ સાગર માંજા પર તન નીચવી-સાત સાત સાગરની સફરે જતા અને દરિયાપારના દેશ સાથે લાખો રૂપિયાનો વહેવાર-વેપારના ખારવા લોકોને આભારી છે. માત્ર પોરબંદરની જ વાત કરીએ તો એની સમૃદ્ધિના પાયામાં ખારવા કોમીની ઝિંદાદિલી, વફાદારી, ઇમાનદારી અને બલિદાનો ઇતિહાસને ટાંકણે સમાયેલ છે.
સુદામા મંદિર:

ગૃહસ્થજીવનમાં લાંબા હાથ કર્યા વગર નીતિમત્તાથી સંસારની નાવ પર કરવાનું દિવ્ય મહાત્મ્ય આપનાર ભગવાન કૃષ્ણના મિત્ર સુદામજીનું પવિત્ર યાત્રાધામ પોરબંદરમાં છે. આજીવન અકિચન અવસ્થામાં સ્થાનિક જીવન જીવવા અને ઇશ્વરની મૈત્રીના અતૂટ નાતાથી સુદામાજીએ વિશ્વના નકશામાં સૌરાષ્ટ્રનો મહિમા અંકિત કર્યો છે.
ચોપાટી:

પોરબંદરનો સાગર કિનારો સહેલાણીઓ માટે ફરવાનું અનોખું આકર્ષણ પૂરું પાડે છે. મુંબઇની માફક પોરબંદરમાં પણ ચોપાટી છે. ખાસ કરીને ઉનાળામાં પોરબંદરની આબોહવા બહારથી ઘણા મુલાકાતીઓને ખેંચી લાવે છે.
ઉદ્યોગો:

પોરબંદર વિસ્તાર એક વિશિષ્ટ પ્રકારનો અનેક કુદરતી સંપત્તિઓ, સંરક્ષણ અને રોજગારલક્ષી તકોથી ભરેલો જિલ્લો છે. આ વિસ્તારમાં મળી શકતાં ખનીજોમાં લાઇમ સ્ટોન અને વ્હાઇટીંગ ચોક મુખ્ય છે. લાઇમ સ્ટેશનનો જે કાંઇ જથ્થો તે ખૂબ જ ઉંચા ગ્રેડનો છે, સોડાએશના કેમિકલ પ્લાન્ટો માટે તે વપરાય છે.
તટરક્ષક દળ:

ગુજરાત સરહદી રાજ્ય છે. ભુમિ સાથે આંતરરાષ્ટ્રીય દરિયાઇ હદ પણ ગુજરાતમાં છે. દરિયા માર્ગે નાપાક ઇરાદા નિષ્ફળ બનાવીને દુશ્મન દેશની આવી હરકતો નાકામિયાબ બનાવવામાં તટરક્ષક દળની નોંધપાત્ર સેવા છે. ૧૬૦૦ કિ.મી. સાગર કાંઠો ધરાવતા ગુજરાતમાં દરિયાઇ સુરક્ષા જાળવવા તથા સમગ્ર પશ્ચિમ ભારતનાં ઘર આંગણાના રખોપાં કરવાની કામગીરી સાથે ભારતીય તટરક્ષક દળના જવાનો દરિયાઇ પર્યાવરણની જાળવણી માટે લોક જાગૃતિનું કામ પણ કરે છે.

Post : – http://www.kathiyawadikhamir.com

Advertisements

​રાખાયત ને સોન કંસારી

Standard

 મહારાજા વિક્રમાદિત્યની તેરમી સદીમાં શંખોદ્રાર બેટમાં દૂદનશી વાઢેર  નામે એક રાજા રાજ્ય કરતો હતો. તેને કાંઇ સંતાન ન હતું. તેણે ઉત્તર હિંદમાંથી દ્રારકાંની જાત્રાએ આવેલા એક વિદ્રાન જોશીને પોતાની જન્મકુંડળી દેખાડી; જોશીએ કહ્યું-”રાજન ! આપના ભાગ્યમાં પુત્ર તો નથી, પણ આ વર્ષમાં એક પુત્રી છે. ” આ વાતની પરીક્ષા જોવા સારૂ રાજાએ જોશીને વર્ષાસન બાંધી આપીને ત્યાંજ નિવાસી કર્યો. થોડેક દિવસ રાજાની માનીતી સોઢી રાણીને ગર્ભ રહ્યો; ને જોશીબાવાનો જોશ સાચો પડયો. આથી રાજાની જોશી મહારાજ ઉપર અપાર શ્રદ્ધા બેઠી. ને જોશીની વાણીને તે દૈવીવાણી માનવા લાગ્યો. પૂરો દશ માસે બુધવારના ખરા બપોરે રાણીને પુત્રીનો જન્મ થયો. એટલે રાજાએ કન્યાના જન્માક્ષર જોવા પેલા જોશી મહારાજને વિનતિ કરી. લગ્રશુદ્ધિ કરી ફળાદેશ જોઇ  જોશી મહારાજે માથું ધૂણાવ્યું. રાજાએ કન્યાનું ભવિષ્ય કેહવાની ઘણી  પ્રાથના કરી. ત્યારે જોશી બોલ્યા:- મહારાજ ! કન્યા ઘણાજ અવજોગમાં જન્મી છે. એ જે શહેરમાં રહે તે શહેરનો ને રાજાનો નાશ થાય એવા એના ખરાબ ગ્રહો છે. વળી તેના લગ્ન ભવનથી ચોથો મંગળ છે, ( મતલબ ઘાટડીએ મંગળ છે) એટલે પરણવાની સાથેજ એના નશીબમાં વૈધવ્ય માંડેલું છે. મ્હારા કહેવાનું પ્રત્યક્ષ પ્રમાણ જોઇતું હોય તો કન્યાનું મ્હોં ઉધાડી જોવરાવો. તેમાં જોતાંજ જણાશે કે તે જન્મ સમયેજ મ્હોંમાં દાંત લઇને આવેલી હોવી જોઇએ. રાણીવાસની દાસીઓને સુવાવડીના ઓરડામાં મોકલી રાજાએ ખાત્રી કરાવી; તો તરતની જન્મેલી એ બાળકીના કુમળા મુખમાં ઝીણી ઝીણી બે દંતુડીઓ દેખાઇ ! દૂદનશી વાધેલાને આ જોશીબાવા ઉપર શ્રદ્ધા તો હતી, ત્યાં આ પ્રત્યક્ષ પ્રમાણ મળ્યું, એટલે , શ્રદ્ધાનું શું પૂછવું ? આવી નિર્ભાગી કન્યાને એક પણ દિવસ પોતાના ઘરમાં ન રાખવાનો રાજાએ નિશ્વય કર્યો.લાકડાની એક મોટીં પેટી મંગાવી. તેની વચ્ચે રૂ ભરાવી તેમાં બાળકથી સુખે સુવાય તેવી ગોઠવણ કરી. ને પેટીની અંદર બે બાજુ દૂધના ભરેલાં બે મોટાં વાસણો ગોઠવી તેમાં રૂના કાકડા વાટે કે નળીઓ વાટે એ દૂધ બાળકીના મુખમાં જાય એવી પણ વ્યવસ્થા કરી. પછી બાળકીને પેટીમાં સૂવાડી તેના મ્હોમાં પેલી દૂધની નળીઓ આપી પેટીને બંધ કરાવી.છેલ્લે નારાયણનું નામ લઇને એ પેટીને સમુદ્રમાં તરતી મૂકાવી.

         જેની પ્રભુ રક્ષા કરે છે તેને અનેક આપત્તીઓ પડે તોપણ જીવે છે. એ સિદ્ધાંત આપણે જગતમાં ચારેકોર જોઇએ છીએ. એ ન્યાયે સમુદ્રના તરંગોમાં ઝોલાં ખાતી ખાતી એ પેટી કેટલેક દિવસ મિયાણી બંદરે આવી. એ બંદરનો એક કંસારો પ્રાતઃકાળમાં બંદર કાંઠે ગએલો, તેને એ પેટી હાથ લાગી. છાનોમાનો તે પેટીને ઉપાડી ધેર લઇ ગયો ને તેમાં ખોલીને જોયું તો શું જોયું ? પેટીની અંદર સૂતેલું એક બાળકી સૂતી સૂતી મંદ મંદ હસે છે ! ને મરજી પડે ત્યારે દૂધ પીવે છે. ! ઓ દ્રારકાનાથ ! તારીશી દયા ! આ કંસારાને કોય સંતાન નોતા. તેથી નશીબજોગે તેની સ્ત્રીની યુવાવસ્થા પૂરી થવા આવી છતાં તેની સીમંતિની થવાની ઇચ્છા પૂરી થઇ નહોતી. એટલે ની સંતાન કંસારો કંસારી આ બાળકી જોઇને બહુ આનંદિત થયા. તેઓ બાળકીને પ્રાણથી પણ મોંઘી ગણી ઉછેરવા લાગ્યાં અજવાળીમાં ચંદ્ધની કળા જેમ વૃદ્ધિ પામે છે. તેમ આ કન્યા દિવસે દિવસે વધવા લાગી. આ કન્યાનો રૂપરાશિ અલૌકિક હતો. મિયાણીમાં આ સમયે પ્રભાતસિંહ ચાવડા રાજ્ય કરતા હતા તેણે યુવાવસ્થાના દ્ધારમાં પગ મૂકતી આ રૂપસાગર કન્યાને જોઇ. ને તેથી આ કન્યા પોતાને પરણાવવાને વાસ્તે તેના પાલક કંસારાને ત્યાં માગું મોકલ્યું, આથી તેનો પાલક કંસારો ગભરાયો. ને રાજા પોતાનાપર જુલમ ગુજારશે એ બીકે તે કન્યાને , પોતાની સ્ત્રીને તથા પોતાના સરસામાનને લઇને રાત વખતે મિયાણી મુકીને ચાલી નીકળ્યા. ને પોતાને સાસરે ઘુમલીએ આવ્યા. આ સમયે ઘુમલી ના રાજા રાણા ભાણજી  હતા.

       રાણા ભાણજીનું લગ્ન થાન કંડોરણાના ઠાકોર મિયાત  બાબરીયાની પુત્રી સૂરજદેવી સાથે થયું હતું. સૂરજદેવીને ઓઢો, જખરો ને રાખાયત નામના ત્રણ ભાઇઓ હતા. તેમાંનો રાખાયત સૌથી ન્હાનો હોવાથી લાકડો ને વાચાળ હતો; વળી તેની માનસિક પ્રકૃતિ જેવી તેજસ્વી ને ક્ષાત્રશૌર્ય ભરેલી હતી;  તેવી તેની શારીરિક સંપત્તિ પણ સૌદર્ય પૂર્ણ હતી. રાખાયત માતા. પિતા તથા બહેનને ધણો વ્હાલો હતો. એકવાર તેને પોતાના મોટા ભાઇ સાથે કાંઇ બોલાચાલી થઇ, એટલે ગુસ્સામાં ને ગુસ્સામાં રખાયત થાનકંડોરણા છોડી ઘુમલી નાશી આવ્યો. ને પોતાની બહેનનો તે મહેમાન થયો.રાણા ભાણજીએ પણ પોતાના લાડકા શાળાને હરવા ફરવા તથા સૂવા બેસવા વગેરેની સગવડ કરી આપી.

            ભવ્ય નગર ઘુમલીની પોળો ચૌટાંની સુંદરતા નિહાળવાને રાખાયત વારંવાર શહેરમાં જતો. કોઇવાર વેદ-ધ્વનીને ઘોષે ગાજી રહેતી બ્રહ્મંપુરિ જોઇ તે પ્રસન્ન થતો. તો કોઇવાર તે વ્યાપારકુશળ વણિકોની પ્રચંડ દુકાનો જોઇને પરમ આનંદ પામતો. આમ ફરતાં ફરતાં એક પ્રસંગ તે કંસારાવાડમાં આવી ચડ્યો. એ ૠતુ ચોમાસાની હતી ; એટલે એકાએક વાદળાનો ધાડા થયા બધી દિશાઓમાં અંધકાર છવાઇ ગયો. આકાશ ગર્જનાઓથી ગાજી રહ્યું ને વીજળીના ચમકારાઓએ દિશાઓને ભયાનક કરી મૂકી. અત્યારે કોઇના ઘરમાં ધડી આશરો લીધા વિના બીજો કોઇ રસ્તો નથી. એવા વિચારે રાખાયત એક કંસારાના પગથીયા ઉપર ચડ્યો. દેવજોગે આ ઘર ઝવેર કંસારાનું (પેલી દૂદનશી વાધેલાની કન્યા-સોન ના પાલક કંસારાનું) હતું. ઘરમાં આવતા ઇચ્છતા આ રાજવંશી અતિથિનો ”પધારો” કહી કંસારે સત્કાર કર્યો. ને યોગ્ય આસન, મુખવાસ વગેરે આપી ગૃહસ્થધર્મ બજાવ્યો. રાખાયતે પણ શિષ્ટાચાર પ્રમાણે વાતચીત પ્રશ્નો તમારૂં નામ શું ? તમે મૂળ ક્યાનાં રહેવાશી ?”  ”તમારે કોઇ સંતાન છે ?” વગેરે પૂછવા  માંડ્યો. ને તેમાં તેને જણાયું કે આ કંસારાને સંતાનમાં માત્ર એક પુત્રી છે. ને એ કંસારો મીયાણીથી અહી રહેવાને આવેલ છે.”

       થોડીવાર થઇ નહિ, ત્યાં તો માથે ભરેલાં બે ચકચકતાં  બેળાવાળી, પણ વરસાદે ભીંજાઇને તરબોળ થઇ ગએલી બે રમણીઓ એ કંસારાના મકાનમાં આવી. તેમાં એક પ્રૌઢ સ્ત્રી આગળ હતી. ને બીજી પાછડ હતી. તે ની સુંદરતા જોઇ ને રાખાયત તો મુગ્ધજ થઇ ગયો ! ને પોતે જાગે છે કે સ્વપ્રમાં છે ? તેનું પણ એને વિસ્મરણ થઇ ગયું.તેને લાગ્યું કે આ તે આકાશમાંથી કોઇ અપ્સરા ઉતરી આવી ? સોને પોતાના પિતાની પાસઃ કોઇ અજાણ્યા પુરૂષને બેઠેલો જોયો ! ને એ તે કોઇ દેવ છે કે સાક્ષાત કામદેવ શરીર ધારણ કરીને ભૂમંડળ ઉપર ઉતરી આવેલ છે ?” એવી સોનને પણ ભ્રાંતિ થઇ. પછી રાખાયતને પણ જાણ થઇ કે એ તો કંસારાની અવિવાહિત કન્યા સોન છે.  થોડીવાર પછી વરસાદ બંધ થયો એટલે રખાયત રાજમહેલે ગયો. પણ તે પોતાનું ચિત્ત તો કંસારાને ત્યાંજ જાણે મુક્તો આવ્યો ! એનું મન સોનમાં વળગી ગયું હતું. આમ કેટલાક દિવસો ચાલ્યા ગયા. 

   રાખાયત ઉદાસ રહેતો તથા દિવસે ને દિવસે દૂબળો પડતો જોઇને તેની બહેન સૂરજદેવીને બહુ ચિંતા થવા લાગી. રાણીએ એક દિવસ રાણાજી ને વાત કરી. પછી રાણા ભાણજીએ રાખાયતને પોતાની પાસે  બોલાવ્યો ને પૂછયું. -”રાખાયત ! તારૂ શરીર શુકાયગયુ છે હસતા પણ નથી તને દુઃખ શું છે ?”

રાખાયત– ”કહેવાથી કાંઇ ફળ નથી. એ દુઃખ કોઇથી મટાડી શકાય તેવું નથી.”

રાણાશ્રી-” હુ મારા કૂળધર્મના સોગંનથી કહું છું કે તારૂ દુઃખ હું મટાડીશ. 

બહુ આગ્રહ થતાં છેલ્લે રાખાયેતે શરમાતે શરમાતે  સોનને પરણવાની પોતાની ઇચ્છા પ્રગટ કરી. રાણા આ અપૂર્વ માગણી સાંભળી દિંગજ બની  જાય એમાઃ નવાય શી ? કંસારાપુત્રી સાથે વિવાહ ન કરવાને રાણાશ્રીને તથા સૂરજદેએ રાખાયતને ઘણોજ સમજાવ્યો. પણ તે તો એક ટળી બીજો ન થયો. અંતે રાજાએ સોગંધ ખાધેલ હોવાથી કંસારાને બોલાવી તેની કન્યાનું રાખાયત માટે માગું કર્યું. કંસારે પહેલાં તો ઘણી આનાકાની કરી. પણ રાજસતા આગળ તેનું  શું ચાલે ? છેલ્લે તે પરણાવવા રાજી થયો. ઇશ્વની કેવી લીલા છે. એક રાજાને ત્યા સોનનો જન્મ થયો. અને રાજાને ત્યા જન્મલીધા પછી પણ ગરીબ કંસારાને ત્યા ઉછરવું ? અને ગરીબ ઘરમાં ઉછરવા છતા રાજકુમાર સાથે લગ્નસંબંધ જોડાવો ? ઇશ્વરની લીલા તેજ જાણી શકે ! લગ્નની તૈયારી થઇ અગ્નીમાં હોમ કરાવે છે. પહેલું મંગળ ફરે છે. એજ વિધિએ બીજુ. ત્રીજુ મંગળ ફરે છે. ને એમ ચોથું મંગળ ફરી  વિવાહ -વિધિ પૂરી કરશે એમ સૌવ ધારે છે. પણ પ્રભુની શી ઇચ્છા છે ? એ તો તેજ જાણે છે. અને અચાનક હોકારા, પડકારા ને બુંબાબુમ થવા લાગી. બધા નાસભાગ કેમ કરવા લાગ્યાં ? મંગળ ગાતી માનિનીઓ પણ ગાવું છોડી અચાનક કેમ નાઠી ? વિવાહમાં આ વિધ્ન શું આવ્યું ?

 રાખાયતને ખબરપડી કે કોય ગાયોનુ ધણ વાળી ગયું છે. અને એ પણ ખબરપડી કે ધણ વાળવા વારા તેમના ભાયો જ છે. એક કંસારાની પુત્રી હારે રખાયત લગ્ન કરતો હતો તે તેમના ભાયોને ઓઢો ને જખરો બાબરીઓ લશ્કર સાથે ઘુમલી તરફ આવ્યા. ને વિવાહમાં વિધ્ન નાંખવા તેમણે ત્યાંની ગાયોનું ધણ વાળ્યું. 

 રાખાયત ખરેખરો શૂરવીર હતો. અને તે ગાયોના ધણને વાળવા જવા ચાલ્યો. તેણે વરમાળાને ગળામાંથી દૂર કરી. ને જે હંસલે ઘોડે બેસી પોતે પરણવાને આવેલો હતો; તેજ ઘોડે બેસી તે શત્રુ સામે જવા ઘોડા ઉપર ચડવા લાગ્યો સાસુ સસરાએ તેમજ પરણાવનારા  બ્રાહ્મણોએ લગ્નવિધિ પૂરો થાય ત્યાંલગી રોકાવાને ઘણી વિનતિ કરી. પણ સઘળું મિથ્યા ? એ વીર તો છલંગ મારી ઘોડાપર ચડી બેઠો. તેનો મસ્ત ઘોડો પણ શૂરાતનના આવેશમાં છલંગો મારવા લાગ્યો ત્યારે તે યુદ્ધ મા વીરગતી પામ્યો. 

રાણા ભાણજી સાથે બીજી એક કથા છે કે તે સોનકંસારી ના પ્રેમ મા પડીને સોન ઉપર અત્યાચાર કરે છે. તેથી સોન પોતાનો બચાવ કરવા થાનકી બ્રાહ્મણ ના સરણે જાય છે પછી ભાણજી જેઠવા બ્રાહ્મણો વચ્ચે લડાઈ થાઇ છે જેમા સવામણ જનોઇ  થાય એટલા બ્રાહ્મણો મુત્યુ પામે છે.

  ધાર્મિક રાજા ભાણજી જેઠવાએ આ પવિત્ર સ્ત્રીનું નામ રાખવાને તે સતી થઇ ત્યાં દહેરાં ને તળાવ બંધાવ્યાં. જે સોનને સતી થતાં અટકાવ્યાનું ફુટનોટની વાર્તામાં દર્શાવેલું ખરૂં કારણ ન જણાવાથી કેટલાક ઇતિહાસલેખકો અવળે રસ્તે દોરાયા છે. ને રાણાનો સોનપર અત્યાચાર થયો” એવી કથાઓ લખી ગયા છે. પણ રાણા ભાણજી જેવા ધાર્મિક રાજાના સંબંધમાં એ વાત અસંભવિત ને અસત્ય લાગે છે; વળી રાણાજીએ સોનની યાદગીરી માટે તેની દહેરાં બંધાવ્યા છે તથા તળાવ ખોદાવેલું છે તે તેના પ્રવિત્રા ના શાક્સી છે. ” કંસારીના દહેરા ”  ને ”કંસારી તળાવ ” ને નામે હજુ પણ વેણુ ડુંગર પાસે હાલ પણ છે.

  સોન કંસારી અને રાખાયતના દુહાઓ સાથે વીસ્તાર  કથા હનુમાનવંશી જેઠવા રાજપુત શૌર્ય ગાથા મા વર્ણન કરેલ છે.

સંદર્ભ 

હનુમાનવંશી જેઠવા રાજપુત શૌર્ય ગાથા 

લે. વીરદેવસિંહ જેઠવા 

9725071704

​મહારાણાશ્રી નટવરસિંહજીનો લગ્ન મહોત્સવ.

Standard

​મહારાણાશ્રી નટવરસિંહજીનો લગ્ન મહોત્સવ.


બે પવિત્ર રાજકુળોનો –જેઠવાકુળ ને ઝાલાકુળનો  સંબંધ બંધાણો.


રાજ્યારોહણના મંગળપ્રસંગ પછી તરત જ લગ્ન મહોત્સવની ધામધૂમો શરૂ થઇ. એટલે કે મહાશુદ 11 થી પૂર્ણિમાલગીની પાંચ રાત્રિઓ લગી દમામવારા સામૈયાં નીકળ્યાં. એ ભવ્ય સામૈયાનું વર્ણન કરવાને કોઇ મોટા મોટા મહાન લેખક ની જરૂર પડે. ટુંકામાં કહું તો એટલુંજ કે એ સામૈયાંના મોટા હાથી ઉપર  હિઝ હાઇનેશ મહારાજા મહારાણા શ્રી નટવરસિંહજી સાહેબ બીરાજમાંન હતા. તેમને જોવા આખા નગર ના માણસો ઉભરાયા. જેથી રસ્તાઓ ખીચોખીચ ભરાઇ ગયા. તે બધા પોતાના રાજાની સવારી જોતા હતા. જ્યાં જ્યાંથી સવારી નીકળતી ત્યાં ત્યાં બારીઓમાંથી સ્ત્રીઓ ફુલોથી, કંકુથી ગુલાલથી ને મંગલ આશીર્વાદથી તે વધાવતી હતી. આ ભવ્ય દેખાવ ખરેખર જોવા જેવો હતો.

લીંબડીના મહારાજાશ્રી દોલતસિંહજી સાહેબ નાં સુશિક્ષિતા, સદગુણમંડિતા, રાજકુમારીશ્રી રૂપાળીબા સાહેબ સાથે મહારાજા મહારાણાશ્રીનું વેવિશાળ થયેલું હતું. તેથી મહા શુદ પૂર્ણિમાની પ્રકાશપૂર્ણ રાત્રીએ બે સ્પેશીયલ ટ્રેનો દ્ધારા મહારાણાશ્રીની જાન લીંબડી. તરફ વિદાય થઇ. 

 લીંબડીનરેશે પોતાની પ્રાણતુલ્ય દુહિતાનો મૂર્તિમાન, મંગળમયકાર,માધ કૃષ્ણપક્ષની પ્રતિપદાએ શુભ મુહૂત્તે, મહિમાવંતા હનુમાનવંશમણિ મહીપતિ શ્રી નટવરસિંહજી ના  વિધ્રાવિભૂષિત પવિત્ર કુળમાં  સમર્પણ કર્યો. દર્શનીય આ વરવધૂનું પાણિગ્રહણ તે જાણે બે પવિત્ર રાજકુળોનો –જેઠવાકુળ ને ઝાલાકુળનો  સંબંધ બંધાણો. ઝાલાવંશી લીંબડી નરેશ કન્યાદાન પ્રસંગે જેઠવાનરેશની સેવામાં પુષ્કળ સંપત્તિ પણ સમર્પી; અને લીંબડીની પ્રજાએ આ પ્રસંગે જેઠવાવંશતિલક રાજાને એક સુંદર માનપત્ર સમર્પીત કર્યું. ને આ શુભ પ્રસંગનું સ્મરણ રહે તેમાટે ત્યાં સ્કોલરશીપો અને બીજા પ્રજાહિતનાં કામો પણ થયા. 

સર્વ શેષ્ઠ રાજવંશ એવા ઝાલાકુળ અને જેઠવા કુળનો સબંધસદીઓ જુનો છે.

175..રાણા સુલતાનજી  (બીજા)

ચુડાના ઝાલા વજેસિંહજીની કુંવરી બાનજીબા,

177. મહારાણા શ્રી ખીમાજી

ચુડાના ઝાલા ઠાકોર હઠીજીની કુંવરી રૂપાલીબા, 

( આ રૂપાલીબા સાહેબે જ્યારે ખીમાજી ના સ્વર્ગવાસ પછી 10 વર્ષ સુધી રાજમાતા તરીખે સાશન સંભાળીયુ હતું) 

177. રાણાશ્રી ભોજરાજજી ઉર્ફે વિકમાતજી

ધ્રાંગધ્રા ના  રાજકુંવરી બોનજીબા

180.રાણા ભાવસિંહજી 

 લખતરના રાજકુમારીશ્રી. સુંદરબા
                    સંદર્ભ 

શ્રી હનુમાનવંશી જેઠવા રાજપુત શૌર્ય ગાથા 

લે.વીરદેવસિંહ જેઠવા 

9725071704

રાજ્યાભિષેક મહોત્સવ..

Standard

​આજના વસંત પંચમી ના શુભ દિવસે હિજ હાઇનેશ મહારાજા મહારાણા સ્વ.શ્રી નટવરસિંહજી સાહેબ  નો રાજ્યાભિષેક થયો હતો 

ઇ. સ. 1920 નું માંગલિક વર્ષ પોરબંદર રાજ્યની પ્રજાઓને અત્યંત આનંદદાયક હતુ. વસંતચમીથી પોરબંદર રાજ્યનો રાજ્યતંત્રનો નવા યુગની શરૂઆત થઇ એ શુભ દિવસે મહારાણાશ્રી નટવરસિંહજી એ પોતાના પ્રભાવશાળી પૂર્વજોની પવિત્ર રાજગાદી ઉપર ચરણ ધર્યો. 

રાજ્યાભિષેક મહોત્સવ.

શુભ વસંતપંચમીની સવારમાં રાજ્યભિષેકનું શુભ મુહૂર્ત્ત હતું. આથી પહેલીથ અનેક પુણ્યસ્થાનોથી પવિત્રજળ મંગાવી રાખવામાં આવ્યાં હતાં. એ સમયે વેદવેત્તા બ્રાહ્મણ પવિત્ર વેદમંત્રોના ઉચ્ચાર કરી રાજ્યાભિષેકની પવિત્ર ક્રિયા કરાવી. ગાદીપતિ થનાર જેઠવાવંશી નટવરસિંહજીને વેદમંત્રો સાથે એ પવિત્ર જળવડે સ્નાન કરાવામાં આવ્યું. ને ત્યારપછી ગાદીએ બેસાડવાની ક્રિયા થઇ જે  સમયે મહારાણાશ્રીનટવરસિંહજીએ પોતાના પૂર્વજોની પ્રતાપી ગાદી ઉપર પહેલવહેલોજ પગ મૂક્યો, તે વખતે તોપોની સલામી દેવાણી. દેવસ્થાનોમાં આરતી થઇ. અને પ્રજાજનોએ જયનાદ ના અવાજ સાથે ચારેય દીશાઓમાં ગાજી રહ્યો હતો.

          ”  નટવરસિંહજી નો એક પ્રેરણા દાયક પ્રસંગ ”

     રાજમહેલના કચેરીહોલમાં સવારના નવ વાગે મોટો દરબાર ભરાયો. ત્યારે  તેમના નાનપણના શિક્ષક જગજીવન કાલીદાસ પાઠક એમના રાજ્યો રોહણ વખતે હાજર હતા. ” દરીયા મહેલ ” આજની આર.જી. ટી. કૉલેજ ના પટાંગણમાં એક વિશાળ આયોજન થયું હતું. સૌરાષ્ટ અને મુંબઇ – કોકાતાના અંગ્રેજ અધિકારીઓ સાથે રાજા-મહારાજા  જેઠવા ભાયાતો  તથા શ્રેષ્ટીઓની બહોળી હાજરી વચ્ચે જુવાન નટવરસિંહજી પોતાની ગૌરવયુક્ત, ધીરગંભીર ચાલથી સભામંડપમાં પ્રવેશે છે. નટવરસિંહજીની નજર પ્રથમ ચાર હરોળ વટાવીને એક બાજુ ખૂણામાં દેખાતી બ્રાઉન રંગની પાધડી ઉપર પડે છે. ! આંખથી આંખ તો હસી ગઇ. પણ નટવરસિંહજીને એટલાથી સંતોષ ન થયો. તેઓ પોતાના પ્રિય ગૃહશિક્ષકને આ પ્રસંગે પગે લાગવા માગતા હતા. આગલી હરોળના અભિનંદન ઝીલીને નટવરસિંહજી મુખ્ય આસન ઉપર બેસે તેની પહેલા સ્ટેજ પાસેથી વળાંક લઇને દૂરના ખૂણામાં પહોંચી જાય છે. માતા રામબા અને સમગ્ર રાજવી પરિવાર આશ્વર્યથી ખૂણામાં જુએ છે. રાજા-મહારાજા અને અંગ્રેજ અધીકારીઓ પોતાના મસ્તક ફેરવીને પાછળ નિહાળે છે. પોતાની પછેડીથી આંખો લૂછતા એક ગૌરવર્ણના નાગર ગૃહસ્થ ત્યાં ઊભા છે. નટવરસિંહજી માથાનો સાફો પડી જાય તો ભલે પડી જાય , તેની દરકાર કર્યા વિના રીતસર તે ગૃહસ્થના ચરણોમાં પોતાના જમણા હાથથી સ્પર્શ કરે છે ! સાગના સોટા જેવા પોતાનાથી વેંત ઊંચા નટવરસિંહજીને બાથમાં લઇને પેલો નાગર ગૃહસ્થ એમના વાંસામાં હેતનો હાથ ફેરવે છે ! આ હતા શિક્ષકવર જગજીવન કાલીદાસ પાઠક મહારાણા નટવરસિંહજી ના આવા અનેક પ્રસંગો હનુમાનવંશી જેઠવા રાજપુત શૌર્ય ગાથા વર્ણન થયેલ છે. જે આજના યુવાવર્ગ માટે પ્રેરણાસ્ત્રોત છે.

સંદર્ભ 

હનુમાનવંશી 

જેઠવા રાજપુત શૌર્ય ગાથા 

વીરદેવસિંહ જેઠવા 

जेठवा राजपूत राजवंश, Jethwa/Jethva Rajput Rajvansh

Standard

image

•°•Jethwa Rajput Rajvansh•°•

Jethwa rajput rajvansh ek prachin suryavanshi rajput vansh he. Jethwa rajput Hanuman ji ke vanshaj he. Hanuman ke putra Makardhwaj, Makardhwaj ke putra Mod-dhwaj, or Mod-dhwaj ke putra Jethidhwaj huye.
Raja Jethidhwaj ke naam se JETHWA kehlaye. Jethwa o ne samay ke sath apni Gaddi o ka badlav kiya he.
Sab se pehle 900 A.d. ke aas-pas unki gaddi MAYURPURI (MORVI) me thi. Samay ke sath unhone gaddi badal kar Shrinagar, Dhank, Chhaya, Ghumli, Ranpur or ant me Porbandar me (1685-1947) sthayi huye.
Itihasvido ke mutabik Jethwa Saurashtra me Sindh, Rajputana or Kutch me se aaye he. 9vi Shatabdi ke aas-pas me.
Sare itihasvido ne ye mana he ki Jethwa Bharatvarsh ke Prachin Rajkulo me se ek he. Or 36 rajkulo me samavit he.
Jethwa Raja Mayurdhvaj ne apne naam se Mayurpuri Naam ke Nagar ki sthapna ki thi jo Aaj MORVI naam se jana jata he.
Jethwa o ne saurashtra me aagman ke saath hi Chawda o se Dwarka jit liya. Or kuchh naye Nagar- Nagnah, Ghumli, Bhanvad, Chhaya, Dhank, Laodhva, Ranpur aadi ki sthapna ki. Mahammad Gazni ke samay me North-West Kathiyawar me Jethwa o ki satta thi.
Sangaji Jethwa (1120-1150) ne Virdhaval Vaghela ki samudri sena ko Morvi ke najdik A.D. 1125 me Morvi ke pas parasht kiya. Or RANA ka Birud Prapt kiya.
A.d. 1193 me Qutb-ud-din Aibak se huye yuddh me Jethwa o ki haar huyi or unko morvi gavana pada. Or unho ne Nagnah me apni Gaddi sthapit ki.
1220-1245 Vajesinh Jethwa(Wajosinh), jo bade hi veer or Pratapi rajvi the. We sachche Sinh saman the. Sinh Jitna Shaurya unme tha. Vaghela Vishaldev Par unhone apni Pratibha ka achchha anubhav diya tha.
Ghumli Jethwa o ki Dusri rajdhani bani. Rana Bhan Jethwa ne Ranpur ki sthapna kar vha apni gaddi badli. Bhanvad nagar bhi Rana Bhan jethwa ke naam se hi bana tha.
Rana Bhan Jethwa Navanagar ke Jaam se huye yuddh me parajit huye or veer gati ko prapt huye. Lekin Rana Bhan Jethwa ki Patna Rani Kalabai ne sainy ko ektrit kar ke Jaam se yuddh kar ke Ranpur punah prapt kiya.
1671 me Rana Vikmatji Khimoji Jethwa ne Mughlo par haavi hokar PORBANDAR pr kabja kar liya, or vha killa banvaya. Unhone Madhavpur ka Gadh bhi jita. Porbandar me unki mrutyu ho gyi. Unke putr Rana Sartanji-2 se 1685 me porbandar Jethwa o ki Sthayi gaddi bni.
Porbandar State ko 13 guns ki Salaami di jati he.
Mohandas karamchand Gandhi ke Dada Uttamchand Gandhi, pita Karamchand Gandhi, or chacha Tulsidas Gandhi porbandar ke Rana ke Diwan reh chuke the…
Azadi ke samay Porbandar ke Antim Rana Natwarsinhji Bhavsinhji ne apna state Bharat desh ko ek banane ke liye sop diya.
Jethwa o ne 2000 se bhi jyada saalo tk apna varchsva banaye rakha tha.

Divyrajsinh Sarvaiya (Dedarda)