Tag Archives: varta

વાત્સલ્ય – ડૉ. નિલેષ ઠાકોર

Standard

વાત્સલ્ય..
– ડૉ. નિલેષ ઠાકોર

અમદાવાદ ના સિવિલ હોસ્પિટલ ના કેમ્પસ માં આવેલી બી. જે. મેડિકલ કોલેજ ની લાઇબ્રેરિ માં વાંચી રહેલા સક્ષમ ની નજીક એક છોકરી આવી અને સક્ષમ ને કહ્યું
“ હું અહી તમારી પાસે વાંચી શકું ?”

થોડા ખચકાટ અને શરમ ના મિશ્ર પ્રતિસાદ સાથે સક્ષમ એ કહ્યું “ હા, કેમ નહીં! જરૂર થી બેસો ” એ છોકરી વચ્ચે વચ્ચે પોતાને જે સમજણ ના પડે એ ટોપિક સક્ષમ પૂછતી અને સક્ષમ પણ આત્મવિશ્વાશ પૂર્વક એના જવાબ આપી પૂરો ટોપિક સમજાવતો. ધીમે ધીમે આ ક્રમ રોજિંદો બની ગયો.

સક્ષમ એમબીબીએસ ના ત્રીજા વર્ષ માં અભ્યાસ કરતો સૌથી તેજસ્વી વિદ્યાર્થી હતો. પોતાના ક્લાસ માં પૂછાતા બધાજ પ્રશ્નો ના જવાબ આપવામાં હમેંશા અવ્વલ રહેતો. ક્લાસ માં હાજર રહેલા તમામ વિદ્યાર્થીઓ પણ સક્ષમ ના જવાબ સાંભળી અભિભૂત થઈ જતાં. કોલેજ ની અને યુનિવર્સિટિ ની દરેક પરીક્ષામાં સક્ષમ નું નામ પ્રથમ ક્રમાંકે હોતું. સક્ષમ એક મૃદુ અને સહજ સ્વભાવ નો સીધો સાદો છોકરો હતો.પોતે દરેક પરીક્ષામાં અવ્વલ હોવા છતાં નિર્ભીમાની હતો અને બીજાની મદદ કરવા હમેંશા તત્પર રહેતો. આ કારણસર સક્ષમ પર ફીદા થનારી છોકરીઓ ની સંખ્યા પણ વધારે હતી. આ બધી છોકરીઓ માં શિખા ને સક્ષમ માટે કઇંક વિશેષ લાગણી હતી અને પોતે જ પહેલ કરી એ સક્ષમ પાસે લાઈબ્રરી માં પહોંચી ગઈ અને રોજ એના પાસે લાઇબ્રેરિ બેસી વાંચવાનો ક્રમ રોજિંદો બનાવી દીધો. ધીમે ધીમે લાઇબ્રેરિ ની બહાર પણ તેમની મુલાકાતો વધવા લાગી. ક્યારે તેમનો સંબંધ પ્રેમ માં પરિણમ્યો તેની તેમને ખબર જ ના રહી. સક્ષમ અને શિખા એકબીજા ના ગાઢ પ્રેમ માં ગળાડૂબ અને નિજ મસ્તી માં ગુલ હતા.

અચાનક એક દિવસ લાઇબ્રેરિમાં વાંચી રહેલા સક્ષમ ના મોબાઇલ પર આશરે રાત્રે 9 વાગ્યા ના સુમારે કોલ આવ્યો. કોલ ઉપાડી જરા ગંભીર મુદ્રા સાથે એને સામે રહેલી વ્યક્તિ ને બસ આટલું કહ્યું

“ હા, હું આવું છું.” અને એ પાસે વાંચી રહેલી શિખાને કશું કહ્યા વગર નીકળી ગયો.
રાત્રે 11 વાગ્યા ના સુમારે સક્ષમ પાછો આવ્યો.

શિખા ના મનમાં હજાર સવાલો હતા છતાં સક્ષમ ને ખોટું ના લાગે એ કારણસર એને પૂછવાનું ટાળ્યું.

થોડા દિવસ પછી આ જ રીતે રાત્રે 11 વાગ્યા ના સુમારે કોલ આવ્યો. એ જ ગંભીર મુદ્રા સાથે એને કોલ માં કહ્યું “ હા, હું આવું છું.” અને એ સડસડાટ નીકળી ગયો.

શિખા લાઇબ્રેરિ માં રાહ જોતી રહી. આશરે રાત્રિ ના 2 વાગ્યે સક્ષમ પાછો આવ્યો અને શિખાના ચહેરા પર છવાયેલા હજાર સવાલો ને નજર અંદાજ કરી જાણે કઈંજ ના બન્યું હોય એમ શિખા જોડે બેસી વાંચવા લાગ્યો. થોડા થોડા દિવસે આવી રીતે કોલ આવતા અને સક્ષમ ચાલ્યો જતો અને ક્યારેક ક્યારેક તો લાઇબ્રેરિ માં રાતભર પાછો જ ના આવતો. શિખાના મન માં હવે શંશય થવા લાગ્યો.

“સક્ષમ ક્યાં જતો હશે ? કદાચ સક્ષમ બીજી કોઈ છોકરી ના પ્રેમ માં ? ના, ના, મારો સક્ષમ આવું કદાપિ ના કરે મને સક્ષમ પર પૂરો વિશ્વાશ છે ? તો પછી એ મને કશું કહેતો કેમ નથી ?” વિચારો નું યુદ્ધ શિખા ના મનમાં ફરી વળ્યું.

થોડા દિવસ ના અંતરાલ, પછી રાત્રે 10 વાગ્યે આવો કોલ આવ્યો અને સક્ષમ નીકળી ગયો. હકીકત જાણવા આ વખતે શિખા પણ સક્ષમ ની પાછળ પાછળ સક્ષમ ને ખબર ના પડે એ રીતે સક્ષમ ને અનુસરવા લાગી. દૂર થી એને જોયું તો સક્ષમ ટ્રોમા અને ઇમર્જન્સિ વિભાગ ના સિસ્ટર ઇન ચાર્જ પૃચ્છા કરી ત્યાં હમણાં જ એડ્મિટ થયેલા એક વૃદ્ધ દાદા ને મદદ કરતો હતો. થોડીવાર પછી એ વૃદ્ધ દાદાને ટેકો આપી x-ray પાડવા x-ray રૂમ માં લઈ ગયો.

શિખા ઝડપ થી સિસ્ટર ઇન ચાર્જ પાસે પહોંચી જીજ્ઞાશા પૂર્વક પૂછ્યું “આ સક્ષમ ના દાદા છે ? શું થયું છે એમને ?”

“હા, આ સક્ષમ ના દાદા છે અને આવા કેટલાંય સક્ષમ ને દાદા અને દાદી છે.” સિસ્ટર ઇન ચાર્જ એ જરા હાસ્ય સાથે કહ્યું.

“મતલબ ?” શિખા એ આંખો ની ભ્રમરો ઊંચી ચડાવી ફરી પાછો સવાલ પૂછ્યો ?

“જ્યારે પણ અહીં કોઈ વૃદ્ધ અને અશક્ત અને જેમની કોઈ મદદ કરવા વાળું સાથે હોતું નથી ત્યારે અમે સક્ષમ ને કોલ કરીએ છીએ અને સક્ષમ એક પળ નો વિચાર કર્યા વગર અહી આવી એમની સારવાર માં મદદ કરે છે, એમની ટિફિન ની વ્યવસ્થા કરે છે જ્યાં સુધી એમની પરિસ્થિતી માં સુધાર ના થાય ત્યાં સુધી એમની પાસે જ બેસે છે.” સિસ્ટર ઇન ચાર્જ એ ખુશી ની લાગણી સાથે શિખા ને કહ્યું.

થોડીવાર પછી સક્ષમ ઇમર્જન્સિ વિભાગ માંથી બહાર આવ્યો અને બહાર પોતાની રાહ જોઈ ને ઊભી રહેલી શિખા ને જોઈ થોડું અચરજ પામ્યો. શિખા સક્ષમ ને જોઈ ત્યાં જ ભેંટી પડી અને સહેજ આંખ ના ખૂણાઓ ભીના કરી કરી કહ્યું “ મને માફ કરી દે સક્ષમ મેં તારા પર ખોટો શંશય કર્યો પણ તે મને કશું કહ્યું કેમ નહીં ?”

સક્ષમ એ શિખાનો હાથ પોતાના હાથ માં લઈ તેને સમજાવાતો હોય એમ કહ્યું “ શું કહું શિખા ? તું જાણે જ છે કે હું બહુ નાનો હતો ત્યારથી જ મારા માતા પિતા ગુજરી ગયાં, હું મારા મામા-મામી ના ત્યાં રહી મામી ના મ્હેણોં ટોણાં સાંભળી ઉછર્યો છું. એક માનું વાત્સલ્ય અને પિતા નું હેત શું એની મને આજ દિન સુધી ખબર નથી એટલે અહી જ્યારે પણ કોઈ વૃદ્ધ, અશક્ત અને એકલા બા કે દાદા એડ્મિટ થાય છે તો આવી જાઉં છું, એમના ટિફિન ની વ્યવસ્થા કરું છું,એમને મારા હાથે જમાડું છું, ક્યારેક ક્યારેક કોઈ બા મને એટલું પૂછી લે છે કે “બેટા, તું જમ્યો તો ખરો ને ?” ત્યારે એવું લાગે છે કે મારી મમ્મી મને પૂછી રહી છે અને પછી જ્યારે એ મને એ પોતાના હાથથી જમાડે છે ત્યારે એવું લાગે છે કે જાણે મારી મમ્મી મને જમાડી રહી છે. હું બસ આમ એમના હાથ નો એક કોળિયો ખાવા અહીં આવું છું. જ્યારે કોઈ દાદા ની મદદ કરું છું ત્યારે થતી વાતચીત માં દાદા મારા પરિક્ષાના પરિણામ વિષે પૂછે છે ત્યારે એવું લાગે કે જાણે મારા પપ્પા મને પૂછી રહ્યા છે, દરેક પરીક્ષામાં અવ્વલ આવું છું પણ પરિણામ પછી મારી પીઠ પર હાથ ફેરવી શાબાશી આપવા વાળું કોઈ નથી શિખા. એટલે જ જ્યારે એ દાદા મારૂ પરિણામ જાણી મારી પીઠ અને માથા પર હાથ ફેરવી આશીર્વાદ આપે છે ત્યારે જાણે એવું લાગે છે કે મારા પપ્પા પાછા આવી ગયાં. અહી આ રીતે દાખલ થતાં દરેક બા- દાદા માં હું મારા મમ્મી-પપ્પા શોધું છું. ક્યારેક એમની બહુ યાદ આવી જાય તો હોસ્ટેલ પર પાછો જઈ મમ્મી પપ્પા ના ફોટા ને છાતી સરસો ચાંપી થોડુક રુદન કરી સૂઈ જાઉં છું.” આટલું કહેતાં કહેતાં સક્ષમ ની આંખ માંથી અશ્રુ ધારા વહેવા લાગી.

શિખા પણ સક્ષમ ના આંસુ લૂછતાં લૂંછતા બોલી “ સક્ષમ, થોડા સમય માં હું તારી જીવનસંગિની બનવાની છું અને હવેથી તારા આ દરેક કાર્ય માં પૂરો સાથ અને સહકાર આપીશ.જાસિસ્ટર ઇન ચાર્જ ને કહી દે કે હવે થી સક્ષમ એકલો નહીં પરંતુ સક્ષમ અને શિખા બંને આવશે.”

હાલ માં, સક્ષમ અને શિખા અમદાવાદ નજીક અમદાવાદ થી ગોધરા હાઇવે પર આવેલી ટ્રસ્ટ ની હોસ્પિટલ માં ફરજ બજાવે છે અને “દીકરા નું ઘર” નામનું વૃદ્ધાશ્રમ ચલાવી એમાંજ રહે છે. અત્યારે સક્ષમ અને શિખા ના પુત્ર વાત્સલ્ય પર 33 દાદી અને 46 દાદા ઓ ના વાત્સલ્ય અને હેત નો ધોધ વર્ષી રહ્યો છે જેના એક ટીંપા માટે પણ સક્ષમ પોતાના નાનપણ વંચિત રહ્યો હતો.

“નીલ”
ડૉ. નિલેષ ઠાકોર , જીએમઇઆરએસ મેડિકલ કોલેજ, ગાંધીનગર

Advertisements

“વીરડાનાં વરદાન”

Standard

🌸 “વીરડાનાં વરદાન” 🌸

પ્રસંગસ્થાન : ભટ્ટવદર, જાફરાબાદ (અમરેલી)

ભટ્ટવદર ગામ એટલે દાદા ખાચર નું સાસરું અને એમના જ લગ્ન સમય નો આ પ્રસંગ છે. બધા ન્યાતીલાઓ ભટ્ટવદર આયા અને કહે, “તમે સમાચાર મોકલ્યા એટલે આયા છીએ. સાંભળ્યું છે કે ગઢપૂર થી શ્રીજી મહારાજ આવી રયા છે. અને તમે દીકરીબાનાં લગન લખી દેવાનાં છો. ઈ સાચી વાત ?”

“હા ભાઇ ! દીકરી જસુબાને, ગઢપૂરમાં દાદા ખાચરને દીધાં, એટલે ન્યાત ના રિવાજે વેવાઇ લગન લેવા પોતે આવતા હોય છે. પણ આપણે ત્યાં તો વેવાઇને બદલે શ્રીજી મહારાજ પોતે આવી રયા છે ! ધન્ય ભાગ્ય આપણાં…!’‘

“એમાં તો કાંઇ જ ખોટું નથી, આપા નાગપાલ ! પણ પાણીનું શું કરીશું ? આપણું ભટ્ટવદર તો ખારાપાટનું ગામ ! તળમાં મીઠાં પાણીનો છાંટો ય નથી ! તો તમો, જાનને પાણી કઇ રીતે પાશો ? એકલાં માણસ હોય તો પહોચી ય વળાય ! પણ જાનમાં તો ગાડાનાં બળદો, ઘોડા, ઊંટ અને હાથી પણ આવશી ! ઓછામાં ઓછાં પાંચસો જેટલા તો પશુઓ જ હશે. આટલાં બધાં જાનવરોને પાણી પાવાની વાત, હથેળીનો ગોળ નથી હો, આપા !”

અને વાત ને લઈને સૌવ મૂંઝાઇ ગયા. ત્યાં સમજદાર માણસે સમાધાન દેખાડ્યું, “આપા ! આપણે એમ કરીએ કે, લગન આપણે રૂડી રીતે લખી દઇએ. અને પછી મહારાજ પાસે પાણીનો પ્રશ્ન મૂકવો કે, અમારી આ મૂંઝવણનો ઉકેલ આપ જ કરી આપો. આખી જાનને, અમે પરંપરા મુજબ બધી અને સરસ રીતે સાચવશું. સાત પકવાન ય જમાડીશું. પણ મહારાજ ! પાણી માટે નું કાઈંક કરો !.

વાહ વાહ સાથે બેઠક માં આ સમાધાન ને સૌવે વધાવી લીધું. “ભારે રસ્તો કાઢ્યો, તમે તો ! પાણી જેવી ચીજ માંગવામાં કોઈ જ વાંધો નથી.”

મળસ્કે મહારાજને તેડવા માટે શણગારેલા બળદવાળા ચાર ગાડાં સામે મોકલ્યાં. અને .વાજતે ગાજતે શ્રીજી મહારાજ ભટ્ટવદર પધાર્યા. શુભ ચોઘડિયે લગન લખવા માટે બાજોઠ ઢળાયા. ગોર મહારાજ પણ આવી ગયા. અને કાઠી રિવાજ પ્રમાણે ઓસરીમાં દાયરો ભરાયો. નિર્વિધ્ને લગ્ન ય લખાઇ ગયાં. પણ ઈ વખતે ત્યાં પાણીની વાત કરવા કોઇની હિંમત જ નો થઈ. સૌ મૂંઝાતા રયા કે, રજૂઆત કેવી રીતે કરીએ ?

પણ શ્રીજી મહારાજ સૌની મૂંઝવણ પામી ગયા અને સામે થી કીધું “બોલો દરબાર ! અમારા માટે કાંઇ કામકાજ હોય, તો ખુશી થી જણાવો ! તમે અમારા વેવાઇ થાવ છો. અમારે તમને બધી રીતે ઉપયોગી થવું જોઇએ..!”

દરબાર કહે, “મહારાજ ! આપને બીજું તો શું કામકાજ સોંપવાનું હોય ? આપ જેવા મહાન પુરુષનાં પગલાં, અમારે આંગણે થયાં છે. ઇ જ અમારા ધનભાગ્ય. પણ બીજી બૌવ જ નાની એક મૂંઝવણ છે. કહેતાં જીવ જ નથી હાલતો..”

મહારાજ કહે, “પણ જણાવો તો ખરાં, શાની મૂંઝવણ છે?”

દરબાર કહે, “મહારાજ ! અમારો આ આખો વિસ્તાર ખારાપાટનો છે. જાફરાબાદનો દરિયો નજીક હોવાથી અમારી ધરતી માં ખારાસ ઊંડે સુધી પછી ગઈ છે. અમારા ગામમાં મીઠું પાણી ક્યાય પણ નથી. બીજું તો બધુ ઠીક. પણ, પાણી વિના અમે શું કરી શકીશું ?”

મલકાઇ ને મહારાજ કહે, “અચ્છા, તો મુંજવણ પાણીની છે. એમ ને ? તો પાણી, અમે લેતા આવીશું..!”

દરબાર કહે, “અરે, પણ મહારાજ ! જાન કેવી રીતે, પાણી લઇને આવે ? અને લેતા આવે, તો કાંઇ સારું લાગે ? અમારી કેટલી ટીકા થાય.”

અને મહારાજ ગભીર થઈને કહે, “એવું ના હોય. તમારી ટીકા તો ત્યારે થાય કે, ભોજન અમે લઇને આવીએ ! આમાં ટીકા શાની થાય ? કોઈ જાતરાએ જાય ત્યારે પાણી સાથે લઈને જતાં જ હોય છે ને !’

દરબાર કહે, “પણ મહારાજ ! છેક ગઢપુર થી અંહિયા સુધી પાણી કેવી રીતે આવશે ?”

‘તમે આની ચિંતા નઈ કરો’ એમ કહીને મહારાજ લગ્નોતરી લઇને ગઢડે પહોચ્યા. અને દાદા ખાચર ના લગ્નોત્સવ નિમિત્તે ત્રણ દિવસ પહેલા ગઢડા થી ભટ્ટવદર જવા રવાના થઈ.

વિસામો, ભોજન અને રાતમુકામ કરતાં ત્રીજા દિવસ ની વહેલી સવારે ભટ્ટવદર પહોચ્યા. એ વખતે મોંડ સાઇઠેક જેટલા માણસ ની વસ્તી ધરાવતું ભટ્ટવદરખૂબ જ નાનું ગામ હતું. પાંચસો જાનૈયા સાથે બળદગાડાં, ઘોડા, ઊંટ અને એક હાથી થી આખાય ગામ ની વસ્તી ઘેરાઇ ગઇ.

પાદરના વડલે હાથી બાંધ્યો.. ચાકળા નખાયા. વાજિંત્રો વાગ્યાં અને લગ્ન ગીતોની ઝંકોળ બોલી. માંડવેથી જાનૈયાઓ માટે કિઢયેલ દૂધનાં બોઘરાં આયા. અને સ્વાગત કરતા કરતા માંડવિયા ઝીણી નજરે જોવા લાગ્યા કે, “શ્રીજી મહારાજ હીને ગયા’તા કે, પાણી અમે લેતા આવીશું. તો પાણી ક્યાં છે ? આજુ બાજુ, આગળ પાછળ બધે જોઇ વળ્યા પણ ક્યાંય પાણીનો ટાંકો કે કોઠી કે પખાલ દેખાયાં જ નઈ !

અને ફફડતા જીવે દરબાર ને ખબર આપ્યા કે, જાનવાળા પાણી નથી લાવ્યા. અને માંડવેથી બે ચાર મોટેરાને સાથે લઇને આપા, શ્રીજી મહારાજ પાસે પહોંચ્યા, “મહારાજ ! પાણી નથી. આપ પાણી સાથે લાવ્યા છો ?’

મહારાજ કહે, “દરબાર ! પાણી તો તમારા ગામની ધરતીમાં જ છે. પછી અમારે શું કામ સાથે લાવવું જોઈએ ?’

દરબાર કહે, ‘અરે, પણ મહારાજ ! આ ધરતીમાં તો ખારો ઉસ દરિયો જ છે. ઇ ખારું પાણી કેવી રીતે પીવાય ?”

અને મહારાજ કહે, “તમે તીકમ અને પાવડો લઇને મારી સાથે આવો. હું તમને મીઠું પાણી દેખાડું છું.’

અને મહારાજ પોતે ઊભા થયા. અને માંડવિયા તીકમ પાવડો લઇ આવ્યા. પછી મહારાજ ભટ્ટવદર ગામની દક્ષિણે જઇને ઊભા રયા. થોડી વાર જમીનમાં નિરીક્ષણ કરીને, તીકમ પોતાના હાથમાં લઈ ને ખોદવાનું ચાલુ કર્યું.

આ અદ્દભુત લીલા જોઈને લોકો નવાઈ અને રમૂજથી જોઈ ર’યા કે, મહારાજ પણ ખરા છે ને ? તરસ લાગી ત્યારે કૂવો ખોદવા મંડ્યા. થોડી વારમાં તીકમ ચલાવીને, મહારાજે બીજાને કીધું, “તમે થોડું ખોદો. હવે પાણી આવવાની તૈયારી છે. ભગવાનની કૃપાથી ઘણું બધું પાણી નીકળશે..!”

અને ઈ વીરડો માંડ બે હાથ જેટલો ઊંડો થયો કે, સુસવાટ કરતું પાણી આવ્યું ! એકાદ બે મિનિટ માં તો આખો વીરડો છલકાઇ ગયો. પછી સૌએ પાણી ચાખ્યું તો, એકદમ મીઠું ટોપરા જેવું ચોખ્ખું અને નિર્મળ પાણી…!

આખા ય ગામમાં આ ચમત્કારની વાત ફેલાઇ ગઇ, અને થોડી જ વારમાં તો હર્ષઘેલા માણસો ના ટોળાં ભેગા થઈ ગયા. અને મહારાજે, નિષ્કુળાનંદ સ્વામી ના હાથે, વીરડાને કાંઠે હનુમાનજી મહારાજની મૂર્તિ પધરાવી. અને વરદાન આપ્યું, “આ જળ ક્યારેય ખૂટશે નહીં. હમેશા અખૂટ જ રહેશે ! ભગવાનમાં શ્રદ્ધા રાખજો…!”

નાનકડા એવા ભટ્ટવદર ગામની ચારેય છેડા વચ્ચે ની ધરતીમાં ક્યાંય પણ, મીઠું પાણી નહોતું. અને આ વીરડામાં ગંગાજળ સમુ મધુર પાણી જોઇને લોકોએ મહારાજના પરચાનો દિવ્ય અનુભવ કર્યો. આના કારણે બધી બાજુ દાદા ખાચર ના લગ્નનો ઉત્સાહ પણ ડબલ થઈ ગયો

આજે પણ આ મીઠી વીરડીના નામે ઓળખાતો એ કૂવો, ભટ્ટવદરના દક્ષિણ તરફના છેડા ઉપર મોજૂદ છે. એના પર ડંકી મૂકીને આખું ય ગામ, આ અખૂટ જળનો લાભ લઈ રહ્યું છે.

🙏🏼 જય શ્રી સ્વામિનારાયણ…!

લેખક : નામ મળ્યું નથી, જેમ પોસ્ટ આવી તેમ મૂકી. લેખક નામ આપને ખ્યાલ હોય તો જણાવશો.

” યાના “

Standard

યાના …બૂમ પડી ધીરેક થી ….યાના એ આંખો ખોલી. સામે‌
કોઈ handsome men હસી ને એને બોલાવી રહ્યો હતો . યાના એ કોઈ જવાબ ના આપ્યો .” hey હું આપને ‌બોલાવી
રહ્યો છું .”.પેલા એ કહ્યું …. યાના કઈ ના બોલી .પેલો બાજુ
માં ખુરશી ખેંચી બેસી ગયો .યાના એ હવે આંખ ઉઘાડી ને
ધ્યાન થી જોયું.આધેડ ઉંમર,ગોલ્ડન ફ્રેન્ચ સ્ટાઈલની લેટેસ્ટ
ફ્રેમ,વાળ માં આછી સફેદી ની છાંટ દેખાતી‌ હતી.મો પર
હળવાશ.. સ્પોર્ટ્ વોચ ..નાઇકી નુ ટી-શર્ટ, બ્રાન્ડેડ જીન્સ બિલકુલ સરળ વ્યક્તિત્વ ….જોઈ રહી યામા…અહીં હોસ્પિટલમાં લોકો કડકાઈ થી બોલતા હોય .લાફો મારી
દેવા સુધી કરે એમાંઆ કોણ angel આવી ગયો ..યાના
નામ છે તારું બરાબરને !…
“હું અહીં નવો ડોક્ટર ” આવનારે
યાના એ ‌કહયુ ” મને અહીં થી બહાર જવું છે ”
” તો પછી તારે મારી સાથે.ફ્રેન્ડશીપ ‌કરવી પડશે …હું રોહન.
તારી સાથે મને બહાર જવુ ગમશે ….” રોહને કહ્યું .
હળવી વાતો કરતા કરતા‌ રોહને યાના માં એના માટે વિશ્વાસ
જગાવવા ની શરુઆત કરી.યાના ને‌ એણે સમયસર દવા લેવાનું
અને સહકાર આપવા નું શીખવ્યું .યાના હવે ધીરે-ધીરે રોહન નું
માનવા લાગી.થોડા દિવસ પછી એકવાર યાનાએ જિંદગી કરી
મને બહાર લઈ જાવ.રોહને‌‌. આજે. સ્પે પરમિશન લીધી અને
પાગલ કરાર થયેલ પેશન્ટ સાથે પોતાના જોખમ‌ પર ઞયો‌.
બહાર ગયા પછી યાના પોતાની યાદોં તાજા કરી
રહી.રોહન ખૂબ ખુશ હતો કેમકે યાના સાજી થઈ રહી હતી .
યાના સાથે રેસ્ટોરન્ટ માં બેસીને પીઝા વીથ જ્યુસ લીધા બાદ
બન્ને કાર મા પાછા ફર્યા .યાનાએ રોહન નો આભાર માન્યો .
રોહને યાના ને દવા આપી ને શાલ ઓઢાળી સૂવા નુ
કહ્યું ‌. યાના સૂઈ ગઈ. યાના ના કેસ ની હિસ્ટ્રી થી. પરિચિત રોહન હવે એક પ્રયોગ કરવા જઈ રહયો‌ હતો .આજે‌‌ એણે‌
યાના ને કહ્યું ” યાના હું જાવ છું ”
યાના એ કહ્યું ” ક્યાં જાવ છો !!!!! ”
રોહને કહયુ ” U S A “હવે હું ત્યાં જોબ કરીશ. તું આમ સરસ રીતે ‌રહેજે .
યાના ચમકી ગઈ ” તમે જઈ રહ્યા. છો !

રોહને ‌કહયુ ” યાના હું જાઉં છું ”
રોહન આમ કહી હસી‌ને‌ યાના ની‌ સામે જોયુ
રોહન ને જતો જોઈ રહી યાના
થોડે દૂર ગયો ત્યારે સફાળી ચમકી ને દોટ મૂકી યાના એ
દોડી ને રોહન ના રસ્તાને રોકીને કહ્યું. ના જા રોહન
મને‌ એકલી છોડી ન જા…
કોઈ કશું સમજે એ પહેલાં બેભાન થઈ ગઈ ‌હતી યાના
યાના ની વ્યથા ને આજે પહેલીવાર મોકળાશ મળીતી
આખી જીંદગી યસ ની રાહ જોવા માં વીતી ગઈ.પાગલ
કરાર સાબિત થયેલ યાના ને રડવા દીધી રોહને…..દવા
ઓ ના ઘેનમાં સૂતૂલી યાના બહુ હળવી લાગતી ‘તી .
રોહન ઓફિસ માં ટેબલ પર માથું ઢાળી
સૂતો હતો.યાના ભાનમાં આવી ગઈ છે ડોક્ટર ……
સાંભળતા જ સફાળો જાગી ગયો ‌રોહન…..દોડી ને‌
ગયો રોહન ..યાના અચરજ થી પોતા ને અરિસામાં
માં જોઈ ચિડાઈ. મને આવા વાળ ની ચોટટી કોણે‌
કરી છે !‌મારે ઘરે જવું છે ડોક્ટર pl્ચમકવા‌નો વારો‌
હવે રોહન નો હતો .યાના બધુ ભૂલી ગઈ થી.એની
માનસિક સારવાર વખત ની વાતો એના માટે શેષ હતી
યાના ના ઘરે થી એના માતા પિતા લેવા
આવેલા એને .એની મા એ એને એની પસંદના કપડાં
પહેરાવ્યા.વાળ સરખા કરી આપ્યા અને બધા ને bye
કરી યાના કાર માં બેસી તેની આગામી જીદઞી જીવવા
પ્રયાણ કર્યું. રોહન શૂન્યમનસ્ક થઇ બેઠો હતો.એની
જીંદગી યાના ને સાજી કરવા મા એટલી ઞૂથાઇ ગઈ
થી કે એ કશુ આગળ વિચારવા સક્ષમ નહોતો .
. પેશન્ટ નં 26 ……ચલો હવે સૂઈ જાવ….
રાત પડી ગઈ છે આ દવા લીધી ને…..હા આમ ‌….
હમ ચલો શાલ ઓઢી લો જોઈ….લાઈટ બંધ કરી
નર્સ. ચાલી ઞઈ. એક જીદગી સ્વસ્થ થઈ ને જીદગી
ના મેદાન માં ઉતરી રહી થી…એક જીદગી પોતાની
માનસિક નિયંત્રણ કોઈ ને આપી ને ખુદ અંધકાર માં
વિલીન થઈ ગઈ …..
Pinky Mehta shah ” Disha” ‌‌ ‌

“અમર-આશા”

Standard

આશા અને અમરના મેરેજ થયાને એક વર્ષ જ થયું છે. બંન્નેના મેરેજ પોતાના માતા-પિતાની મંજુરીથી થયા છે. છેલ્લા ચાર-પાંચ દિવસથી બંન્ને એકબીજા સાથે બોલતાં નથી. બન્ને પાસે એકબીજા માટે અનેક ફરીયાદોનો રાફળો છે. આશાના સાસુ સરોજબેનના ધ્યાનમાં આવ્યું કે કોઈ તો વાત છે કે, બંન્ને વચ્ચેનું હાસ્ય ગાયબ છે. જેની અસર ઘરના દરેક કાર્યમાં દેખાય રહી છે. રસોઈ બેસ્વાદ બનવા લાગી છે. વાસણોનો ખડખડાટ વધી ગયો છે. ચહેરા પરની રોનક ગાયબ થઈ ગઈ છે. ઘરમાં સ્મશાન જેવી શાંતિ છવાયેલી હતી.

બપોરે જમવાના સમયે સરોજબેને કહ્યું, બેટા આજ મારે અને આશાને શોપીંગ મોલમાં જવું છે તો ઓફીસે જતાં સમયે છોડતો જજે. અમરે ફક્ત હા માં માથું હલાવ્યું. ત્રણ વાગ્યે અમરે આશા અને પોતાની માતાને શોપીંગ મોલે ઉતારી ઓફીસે જવા નીકળી ગયો. સરોજબેને ત્યાંથી મંદિરે જવા માટે રીક્ષા બંધાવી. આશા વિચારવા લાગી. પરંતુ એક શબ્દ બોલી નહીં. મંદિરે બંન્નેએ કૃષ્ણના દર્શન કર્યા. સરોજબેને મંદીરમાં જ આશાને પુછ્યું, “બેટા કૃષ્ણ સાથે ઉભેલ રાધાને તું ઓળખશ?” આશા ઉતરેલા મોએ બોલી બા એને કોણ ના ઓળખે ? તે કૃષ્ણની પ્રેમીકા છે એટલે તો બંન્નેની સાથે પુજા થાય છે. મોકો જોઈ સરોજબેન બોલ્યાં, “તું…? આશા સરોજબેન સામે પ્રશ્નાર્થ નજરે જોઈ રહી. સરોજબેને કહ્યું, “બેટા તું અમર માટે રાધા જ છો ને ? આશા ગુસ્સા સાથે બોલી, બા હું તેની રાધા હોત તો પાંચ દિવસ પહેલાં મારો જન્મદિવસ ગયો તે તેને બરાબર યાદ હોવો જોઈએ.

સરોજબેને આશાને હાથ પકડી મંદિરના બાંકડા પર બેસાડતાં કહ્યું, બેટા આજ તને મારી અને તારા બાપુજી એક વાત કહું. તારા બાપુજીને મારા જન્મ દિવસની તારીખ ક્યારેય યાદ નથી રહી. અમારા લગ્નની તારીખ ક્યારેય યાદ નથી રહી. અમારા સગાઈની તારીખ ક્યારેય યાદ નથી રહી. બેટા મારી વાત તો છોડી દે પરંતુ અમરના જન્મદિવસની તારીખ પણ યાદ નથી. તું વિચાર કર આ દરેક બાબતે હું રીસાતી રહું તો જીવું ક્યારે ? બેટા, તને એ ખબર છે કે, આ તારીખો તે ભુલવા નથી માંગતા પરંતુ તેની પાસે સમયનો જ અભાવ હોય છે. પુરુષોનો તેમાં કોઈ દોષ નથી હોતો. તેનો પુરો સમય પોતાની પત્ની, પુત્ર, તેના સપનાઓ અને તેની જરૂરીયાતો પુરી કરવામાં જ પસાર થઈ જાય છે. તારા બાપુજીને તો તેનો પોતાનો જન્મદિવસ પણ યાદ નથી રહ્યો આજ દિવસ સુધીમાં. આશા ફાટી આંખે સાસુની વાતો સાંભળી રહી હતી.

રડતાં રડતાં બોલી, બા તમે આ બધું શા માટે સહન કરો છો ? સરોજબેન હસતાં…હસતાં… બોલ્યાં, બેટા, હું તારા બાપુજીને ખુબ પ્રેમ કરું છું. મને ખબર છે તેને પુરી જિંદગી મારા અમર અને મારી પાછળ પુરી કરી નાંખી છે. તે ભુલી જાય તેના માટે ઝગડો કરીને હું તે દિવસને ક્યારેય બગાડતી નથી. પરંતુ હું યાદ કરીને તેને ભાવતી દરેક રસોઈ બનવું છું. તેના માટે તેની પસંદગીની કોઈને કોઈ ચીજ લઈ આપું છું. તે હંમેશા પરિવારની જવાબદારી અને સપનાઓ પુરા કરવામાં ભુલી જતાં હોય છે. પરંતુ મેં હંમેશા યાદ રાખીને દરેક દિવસને ઉજવ્યો છે. આજ વૃદ્ધાવસ્થામાં તેજ યાદોને યાદ કરીને ખુશી ખુશી જીવન પસાર કરીએ છીએ.

બેટા જીવન બહુ નાનું છે. તેને આ રીતે ઝગડો કરીને વેડફવું સારું નથી. સ્ત્રીઓએ તો દરેક પરીસ્થિતિમાં ઢળવાની આદત પાડવી જોઈએ. તને ખબર છે બેટા સ્ત્રી તેને જ કહેવાય જે ફાટેલા દુધને પનીર બનાવી તેનો અનેક જગ્યાએ ઉ૫યોગ કરી જાણે. સ્ત્રી એટલે ઘરને જોડનાર, હંમેશા ઘરમાં હાસ્ય ગુંજતું રહે તેનું નામ સ્ત્રી અને તેજ સ્ત્રી મકાનને ઘર અને સંબંધમા મીઠાશ જાળવી શકે. આશાની આંખોમાંથી ડબડબ આસું વહી રહ્યા હતાં. સરોજબેને આશાને બથમાં લેતાં કહ્યું, બેટા, આ અભણ સાસુ પાસે મન થાય ત્યારે મન હળવું કરી લેવું. આશા હીબકા ભરી મન મુકીને રડી પડી. સરોજબેને પોતાની હેન્ડબેગમાંથી પાણીની બોટલ લઈ પોતાના હાથે આશાને પાણી પાયું.

સરોજબેને કહ્યું, હવે ઘરે જશું ? આશા થોડા મલકાતા બોલી, બા મોલમાંથી અમરની પસંદગી… આશાની વાતને વચ્ચેથી કાંપતા સરોજબેન બોલ્યાં, કેમ નહી બેટા, જાગ્યા ત્યારથી સવાર. આજ તો સાંજે ઘરમાં મીજબાની હશે ને ? બન્ને એક સાથે ઠહાકા સાથે હસી પડ્યાં. ભગવાનને ફરી પગે લાગી. મોલમાંથી ખરીદી કરીને સાસુ વહુ બન્ને ઘરે આવ્યાં.

સાંજે ઓફિસેથી આવી અમર પોતાના રૂમમાં ગયો તો, તેના કપબોડમાં અમર માટે ઝગડો કર્યો તે માટે ગીફ્ટ સાથે માફી માંગતું કાર્ડ હતું. અમરને યાદ આવ્યું કે આશાના જન્મ દિવસના બીજે દિવસે યાદ આવતાં આશા માટે ગીફ્ટ લાવેલ હતો પરંતુ તેના ઝગડા અને અબોલામાં આપવાની જ રહી ગઈ. અમરે ગીફ્ટનું બોક્સ આશાની કપડાંની થપ્પી પર મુક્યું. ફ્રેસ થઈને અમર જમવા માટે હોલમાં પહોચ્યો તો દરેક રસોઈ તેની પસંદગીની હતી. આશાના સસરા બોલ્યાં, બેટા આજ અમરનો જન્મદિવસ છે ? પુરી ડીસ તેની પસંદની છે. આશામાં કહ્યું હા બાપુજી. અમર આશાના હસતાં ચહેરા સામે જોતો રહી ગયો. આશાના સસરા કહ્યું, બેટા, તારી બા એ આ ઘરમાં પગ મુક્યો ત્યારથી આજ સુધી મને એક પણ દિવસ યાદ રહ્યો નથી. તે દરેક દિવસને ઉત્સવની જેમ ઉજવતી અને હું તે ઉત્સવો મનાવવા માટેની જરૂરીયાત પુરી કરવા માટે તનતોડ મહેનત કરતો અને ક્યારે દિવસ અને વર્ષો પસાર થઈ ગયા તેની ખબર જ ના પડી.

દરેક ઘરમાં આશા – અમર અને સરોજબેન હશે જ. આ રીતેનો મીઠો ઝગડો પણ હશે અને હોવો પણ જોઈએ. પરંતુ ઘરમાં સ્ત્રી હંમેશા સમજદાર અને શાંત હોવી જોઈએ. કોઈપણ મકાન ઘર ત્યારે જ બને છે જયારે તે ઘરમાં કોઈ સ્ત્રી સમજદાર અને શાંત સ્વભાવથી દરેક પરીસ્થિતિ પ્રમાણે સમજદારી પુર્વક નિર્ણય લઈ શકે. સારા દિવસને કોઈ વ્યક્તિના ભુલી જવાથી ઝગડો કરવો તે સમજદારી નથી પરંતુ તે દિવસને યાદ કરીને દરેકને તે ખુશીમાં જોડવા તે સમજદારી છે. તમારા ઘરમાં પણ કોઈ આશા હોય અને ક્યારેક તેની આશાનો દીપ બુઝાતો દેખાય તો જરૂર સરોજબેન જેવી સમજદારી બતાવીને સંભાળી લેજો.

‘ફ્રેન્ડશીપ બેલ્ટ’

Standard

વ્હોટ્સ અપની વાર્તા – ૫૨

લેખક : ડો વિષ્ણુ એમ. પ્રજાપતિ

‘ફ્રેન્ડશીપ બેલ્ટ’

© કોપીરાઇટ આરક્ષિત

કાઉન્ટર પર પડેલા જુદાં જુદાં ફ્રેન્ડશીપ બેલ્ટસમાંથી આખરે સુધાને એક લેટેસ્ટ ફ્રેન્ડશીપ બેલ્ટ પસંદ આવ્યો.

સામે ઉભેલા સેલ્સબોય અને બાજુની સેલ્સગર્લ મલકાઇ રહ્યાં હતા કારણ કે સામે રહેલા આન્ટીની ઉંમરના ભાગ્યે જ કોઇ ફ્રેન્ડશીપ બેલ્ટ લેવા આવતાં.

ત્યાં થોડે દૂર ઉભેલા સાવને તો તેની ફ્રેન્ડ સ્વરાને ઇશારો કરીને કહી પણ દીધું, ‘જોયું, પેલા આન્ટી આટલી ઉંમરે પણ પોતાના ફ્રેન્ડ માટે કેટલી બારીકાઇથી ફ્રેન્ડશીપ બેલ્ટ ખરીદી રહ્યાં છે.’ સ્વરા પણ તેમને જ જોઇ રહી હતી.

સુધાએ તેની કિંમત ઇશારો કરીને પુછી.

‘ત્રીસ રુપિયા…!’ સેલ્સ ગર્લે સ્માઇલ સાથે કહ્યું પણ સુધાને કોઇ સમજણ ન પડી હોય તેમ તેને ફરી ઇશારો કરીને પુછ્યું.

સેલ્સગર્લે તેની સાથે લાગેલી ટેગ બતાવી તેના પર લખેલો ભાવ બતાવ્યો અને સુધાએ પર્સમાંથી દસની ત્રણ નોટો આપી અને સરસ મજાની સ્માઇલ સાથે બેલ્ટ પર્સમાં સાચવીને મુકી દીધો.

‘આન્ટી.. તમારી ચોઇસ ખૂબ ફાઇન છે.’ સાવને તો બાજુમાંથી પસાર થતા આન્ટીને આખરે કહી દીધું.

જો કે આન્ટીએ તો માત્ર સ્માઇલ જ આપી અને બહાર નીકળી ગયા.

સ્વરા, સાવન અને તેમનું ગ્રુપ ફ્રેન્ડશીપ બેલ્ટ ખરીદીને ગાર્ડનમાં પહોંચ્યું.

પેલા આન્ટી પણ તે ગાર્ડનમાં સામે ખૂણામાં ઝાડના છાંયડાવાળા બાકડા પર બેસીને કોઇકની રાહ જોઇ રહ્યાં હતા.

તેઓ વારેવારે ઘડીયાળ જોઇ રહ્યા હતા અને તેમની નજર વારેવારે દરવાજા તરફ પહોંચી જતી હતી.

ગ્રુપના બધા ફ્રેન્ડસને તે આન્ટીના ફ્રેન્ડશીપ ડે ની સ્ટોરી જાણવાની તલપ લાગી હોય તેમ તેઓ જોઇ રહ્યાં.

આન્ટીએ પોતાના પર્સમાં રહેલા કવરમાંથી એક કાગળ કાઢ્યો અને ઝડપથી વાંચીને ફરી કવરમાં મુકી દીધો. વળી, તેમને હમણાં જ ખરીદેલો ફ્રેન્ડશીપ બેલ્ટ પણ કાઢ્યો અને તેને કવરમાં મુકી તેને બાકડા પર મુક્યું.

તેમની નજર દરવાજા પર સ્થિર બની અને ત્યાં જ સામે લગભગ પચાસેક વર્ષના એક પુરુષને આવતા જોઇ તેમની આંખો જાણે ખીલી ઉઠી….! આન્ટીના ચહેરા પરનું સ્મિત વધી રહ્યું હતું. તે પોતાની જગ્યાએથી ઉભા થયા અને બે-ત્રણ ડગલા આગળ આવ્યાં.

‘કૌન કહેતા હૈ કી બૂઢે ઇશ્ક નહી કરતે, યે તો હમ હૈ કી ઉનપે શક નહી કરતે.’ સાવને તો જૂની શાયરી ઇશ્કીયા અંદાઝમાં અર્જ કરી. બધા વાહ વાહ કરે તે પહેલા સ્વરાએ નાક પર આંગળી મૂકી બધાને ચૂપ રહેવા જણાવ્યું.

બન્ને સામસામે આવતા તેમની આંખો થોડીવાર માટે એકમેકમાં ખોવાઇ ગઇ.. તેઓ વચ્ચે કોઇ સ્પર્શ કે શબ્દની આપ-લે વિના એક મજબૂત સબંધ હોય તેમ લાગ્યું.

પેલા પુરુષે ગાર્ડનના કોર્નર તરફ આવેલા રેસ્ટોરેન્ટ તરફ જવાનો ઇશારો કર્યો અને બન્ને તે તરફ ચાલ્યાં.

આન્ટીએ પર્સ લીધું પણ તે કવર ત્યાં બાકડા પર જ ભૂલી ગયા.

‘હું તેમનો લવલેટર અત્યારે જ લઇ આવું છું. જોઇએ આન્ટી લેટરમાં કેવી શાયરીઓ લખે છે…?’ સાવને તો કુતૂહલતાવશ તે બાકડા તરફ દોટ મુકી.

જ્યારે બીજા છોકરાએ કહ્યું, ‘હું તેઓ પાછા આવે તેની પર નજર રાખીશ.’

અને થોડીવારમાં સાવનના હાથમાં કવર આવી ગયું. સાવને તો તરત જ કવરની અંદરનો કાગળ ખોલીને ગ્રુપમાં બધાને સંભળાય તે રીતે વાંચવાનું શરુ કર્યું.

‘પ્રિય મિત્ર,
છેલ્લા દસેક મહિનાથી તું ફરી મારી જિંદગીમાં આવ્યો અને મારી જિંદગી બદલી નાખી છે. મારો એ સ્યુસાઇડ એટેમ્પ્ટ અને મારું બચી જવું… હોસ્પિટલમાં મારી આંખો ખુલી તો સામે તું મળ્યો અને લાગ્યું કે જાણે નવું જીવન મળ્યું….! જેને ખૂબ પ્રેમ કર્યો હતો તે મારો પતિ મને જિંદગીની મઝધારે મૂકીને એટલા માટે ચાલ્યો ગયો કે હું તેમને સંતાન સુખ નહોતી આપી શકી. એકલવાયી સ્ત્રીની જિંદગી ખરેખર કેવી દુષ્કર છે તે મેં ખૂબ અનુભવ્યું…! કોલેજમાં આપણે સાથે હતા ત્યારે તેં મને ફ્રેન્ડશીપ બેલ્ટ આપ્યો હતો પણ ત્યારે મેં તે નહોતો સ્વીકાર્યો અને કોલેજમાં જ ફેંકી દીધેલો. મેં પણ ત્યારે તારી નિ:શબ્દ વેદનાની કોઇ પરવા નહોતી કરી.

હવે હું તારા ફ્રેન્ડશીપ બેલ્ટ માટે રાહ જોઇ રહી છું. જો કે તેં આપણાં સંબંધોને એક નાનકડાં બેલ્ટ કરતા પણ વધુ મજબૂત રીતે સાચવીને રાખ્યા છે. દર મહિનાના પહેલા રવિવારે તું મને અચૂક મળે છે. તારો એક આઇસ્ક્રીમ અને તારો થોડી મિનિટોનો સાથ મને ફરી તરોતાજા બની જીવવાની શક્તિ આપે છે.

હું પણ જાણું છું કે તું તારી જિંદગીમાં તારા પરિવારથી જોડાયેલો છે એટલે તું પણ શક્ય એટલો મારાથી દૂર રહે છે અને આપણી વચ્ચે માત્ર મિત્રતા અને મદદનો તાર તેં સારી રીતે સાચવી રાખ્યો છે. તું ન તો મારા ઘરનું સરનામું જાણે છે કે ન હું તારા ઘરનું સરનામું….!

તું જાણે છે તો મારો બેંક એકાઉન્ટ નંબર કે જેમાં મારી જિંદગી જીવી જવાય તેટલું જમા કરાવતો જાય છે.

આજે ફ્રેન્ડશીપ ડે છે. હું તને બીજું તો શું આપી શકું..? આ કવર સાથે અંદર ફ્રેન્ડશીપ બેલ્ટ મોકલી રહી છું. તને પહેરાવવાની હિંમત કરી શકતી નથી. ઉંમર અને સમજણ બંને મને રોકી રહી છે.

ક્યારેક મને અંદરો અંદર લાગ્યા કરે છે કે હું ક્યાંક તને અન્યાય તો નથી કરી રહીને…? મારા કારણે તને કેટકેટલી તકલીફો આવતી હશે તે તું મને ક્યારેય કહેતો નથી… અને ભગવાને આપણને જાણી જોઇને શબ્દો જ નથી આપ્યાં કે કોઇને આપણે આપણી તકલીફો કહી શકીએ. તારા ચહેરા પરની મુશ્કુરાહટ… તારી મદદ… પહેલા રવિવારે તારું અચૂક મળવું…. તારો ખવડાવેલો એક આઇસ્ક્રીમ… આ બધું મને ફરી ફરી એક મહિનો જીવવા અને તારો ઇંતજાર કરવા મજબૂર અને મજબૂત કરે છે. આ રવિવારે ફ્રેન્ડશીપ ડે છે તો હું તને બેલ્ટ આપું છું અને કહું છું કે,
તારા જેવો મિત્ર સૌને આપે અને મારા જેવી તકલીફો ઇશ્વર કોઇને ન આપે…

એ જ તારી મિત્ર…
સુધા’

અને આ પત્ર વાંચતા જ ગ્રુપના દરેક ફ્રેન્ડના આંખોમાં આંસુ હતા.

સાવને કાગળ ફરી કવરમાં મુક્યો અને ત્યાં જ પેલો મિત્ર દોડતો આવ્યો અને બોલ્યો, ‘અંકલ આંટી આ બાજુ આવે છે.’

સાવને તે કવર બાકડાં પર ફરીથી હતું તેમ ને તેમ જ મુકી દીધું.

સુધાની નજર કવર પર પડતા જાણે હાશકારો થયો અને તે કવર પેલા વ્યક્તિને આપ્યું. તેમને ઇશારાથી પુછ્યું પણ ખરું કે શું છે…? પણ આન્ટી કાંઇ બોલ્યા વગર દરવાજા તરફ આગળ વધ્યાં.

અંકલે તે કવર ખોલીને કાગળ વાંચ્યો અને પછી અંદર રહેલા ફ્રેન્ડશીપ બેલ્ટને ઝડપથી બહાર કાઢ્યો.

તેઓ દૂર જઇ રહેલ પોતાની ફ્રેન્ડને બોલાવવા ઇચ્છતા હતા પણ તેમના મોંમાંથી એકેય શબ્દ ન નીકળ્યો એટલે તે પાછળ ઝડપથી તેની તરફ ચાલ્યાં.

ચાલતાં ચાલતાં પોતાના ચહેરા પરનો પરસેવો લૂછવા ખિસ્સામાંથી રૂમાલ કાઢ્યો તો તેમના ખિસ્સામાં રહેલો ફ્રેન્ડશીપ બેલ્ટ નીચે પડ્યો અને તે સ્વરાની નજરે ચઢી ગયો.

સ્વરાએ ખૂબ ઝડપથી તે બેલ્ટ લીધો તેના પર જોયું તો આજથી પચ્ચીસ વર્ષ પહેલાની તારીખ તેના પર લખી હતી.

સ્વરાએ અંકલને બોલાવવા પાછળથી બૂમો પાડી પણ અંકલ તો આગળ ચાલતાં જ રહ્યાં છેવટે સ્વરાએ તેમને પકડીને ઉભા રાખ્યા અને બેલ્ટ તેમની સામે ધરીને કહ્યું, ‘ અંકલ, આટલાં વર્ષોથી ફ્રેન્ડશીપ બેલ્ટ સાચવીને રાખો છો, તો પછી પહેરાવી દોને.’

પણ અંકલ કાંઇ સમજતા નહોતા. તેમને ઇશારો કરીને કહ્યું કે પોતે મૂક-બધિર છે અને સ્વરાના પગ તળેની જમીન જાણે સરકવા લાગી.

પછી તરત જ સ્વરાએ પેલા આંટીને ઉભા રાખ્યાં આન્ટીને કહ્યું, ‘અંકલની હિંમત નથી થતી કે તમને બેલ્ટ આપે. તમે એકવાર ફેંકી દીધો હતો તે બેલ્ટ હજુ પણ તેઓ સાચવીને ફરે છે.’ આન્ટી પણ જાણે કાંઇ ન સમજ્યા હોય તેમ તેમને ઇશારાથી કહ્યું કે પોતે બહેરા મૂંગા છે.

આજે સ્વરા અને તેમના ફ્રેન્ડસ આ એક અનોખી મિત્રતાના સાક્ષી બન્યા. જ્યા તેમની વચ્ચે આપ લેના ભલે કોઈ શબ્દો નહોતા પણ મિત્રતાનો પવિત્ર સબંધ સંવેદનાઓથી ભરપૂર હતો.

સ્વરાના આગ્રહથી અંકલે તેમની પાસે રાખી મૂકેલો ફ્રેન્ડશીપ બેલ્ટ આખરે આન્ટીને પહેરાવી દીધો અને આન્ટીએ પણ તેમને બેલ્ટ બાંધ્યો.

બધાએ તાળીઓ પાડી જો કે અંકલ- આન્ટી માટે તો તેનો અવાજ સાયલન્ટ મોડમાં જ હતો પણ તેમની ફ્રેન્ડશીપ વાઇબ્રન્ટ મોડમાં હતી.

સ્ટેટસ

બધા સાથે હતા ત્યારે દોસ્ત તું જ પાસે નહોતો,

ને જ્યારે સાથે કોઇ નહોતા ત્યારે એકલો તું જ પાસે હતો.’

લેખક

ડો. વિષ્ણુ એમ. પ્રજાપતિ, કડી

મોબા. ૯૮૨૫૮૭૪૮૧૦

ડૉ. વિષ્ણુ પ્રજાપતિની ૧ થી ૪૬ વાર્તાઓના બે વાર્તા સંગ્રહ અમોલ પ્રકાશન દ્વારા પ્રકાશિત થઇ ગયા છે. આપ આ બન્ને અદભૂત વાર્તા સંગ્રહોને સત્વરે બુકિંગ કરાવી લેશો.

‘બહેનની ભેંટ’

Standard

વ્હોટ્સ અપની વાર્તા – ૫૪

લેખક : ડો વિષ્ણુ એમ. પ્રજાપતિ

‘બહેનની ભેંટ’

‘આ વખતે રક્ષાબંધને બહેનને શું આપીશું..?’ સવારના ચા-નાસ્તા સમયે જ રક્ષિતાએ માલવને પુછ્યું.

‘એ હું પણ વિચારતો હતો કે રોકડાં આપીએ કે કોઇ ગિફ્ટ..?’ માલવે પણ સામે જવાબ આપવાને બદલે પ્રશ્ન કર્યો.

જો કે માલવ અને રક્ષિતા છેલ્લા ત્રણ દિવસથી આ પ્રશ્નની ચર્ચા કરતા હતા પણ કોઇ નિર્ણય પર આવી શક્યા નહોતા.

‘જો કોઇ ગિફ્ટ લાવવી હોય તો અત્યારે મોલમાં ડિસ્કાઉન્ટ છે. હું જોબ પરથી પાછા ફરતી વખતે લેતી આવીશ.’ રક્ષિતાએ આખરે ગિફ્ટનો નિર્ણય લીધો.

‘સારું તને જે સારી લાગે તે લઇ લે જે અને મને વ્હોટસએપ કરી દેજે.’ માલવે તે જવાબદારી રક્ષિતા પર ઢોળી દીધી.

‘માલવ… જો તું કહે તો આ જન્માષ્ટમીએ પેલું જગદીશ અંકલનું સેકેંડ હેન્ડ સ્કુટી લેવાની ઇચ્છા છે…! તેની કન્ડીશન સારી છે. છેલ્લે ચોવીસ હજારમાં આપશે તેવું કહેતા હતા…!’ રક્ષિતા આ માંગણી કરતા સંકોચાઇ રહી હતી.

‘પણ તેટલા પૈસા..?’ માલવે પ્રશ્ન કર્યો.

‘મારી પાસે આઠ હજારની વ્યવસ્થા છે…? અને બીજા હું મારા પપ્પાને કહીશ તો…!’ રક્ષિતાને લાગ્યું કે આ વાત માલવને નહી ગમે.

‘રક્ષિતા… તું પરિસ્થિતિને સમજ… દોઢ વર્ષ પહેલા જ પપ્પાની કેન્સરની બિમારીનો અણધાર્યો ખર્ચ… તેમનું મૃત્યુ અને પછી મમ્મીની દવાઓનો ખર્ચ… મારી નવી નોકરી…! બધુ એકદમ ગોઠવાઇ જતું નથી. આ તો ઘરની જરુરિયાત છે એટલે તારે જોબ કરવી પડે છે… નહિતર તારે જોબ પણ ન કરવી પડે. થોડી રાહ જો પ્લીઝ…! મને ખબર છે કે તારે નોકરીએ ચાલતા જવું પડે છે… હું જલ્દી તને ગોઠવણ કરી આપીશ… પણ પ્લીઝ તારા પપ્પાના ઘરેથી નહીં જ…! ’ માલવ એટલું કહીને ચૂપ થઇ ગયો.

અને ત્યાં જ માલવના ફોન પર રીંગ વાગી. માલવની નજર તેની સ્ક્રિન પર પડતા ચહેરા પર ચિંતાની વાદળી હટી ગઇ.

‘ઓ મોટીબેન…! સો વર્ષના થશો.. હાલ જ હું અને રક્ષિતા તમને જ યાદ કરતા હતા… ક્યારે આવો છો..?’ માલવ મોટીબેન અવનિકાનો ફોન રીસીવ કરતા જ ખુશ થઇ ગયો.

માલવે સ્પીકર ઓન કર્યુ, ‘શનિવારે રાત્રે નવ વાગ્યાની ટ્રેનમાં આવીશ તારા જીજાજી નહી આવી શકે, પણ તારી લાડક્વાયી ભાણી માલવિકા તો તને મળવા કેટલાય દિવસથી રાહ જોઇને બેઠી છે…!’ અવનિકા પણ ખુશ હતી.

‘હા… સારું પણ હું તને રેલ્વે સ્ટેશને લેવા આવીશ.’ માલવે સામેથી આગ્રહ કરીને કહ્યું.

થોડી આનાકાની પણ પછી બેન માની ગયા. રક્ષિતા સાથે તેમને વાતો કરી.
રક્ષિતાએ આખરે પુછી લીધું, ‘ બેન, આ વખતે રક્ષાબંધને તમને શું જોઇએ તેની જ વાત કરી રહ્યાં હતા.. અમે નક્કી નથી કરી શક્યા.. જો તમે જ કહી દો તો…!’

‘અરે… મારે મન તો તમે સુખીથી રહો એ જ બસ છે…!’ અવનિકાએ માત્ર આશીર્વાદ આપ્યાં.

‘એમ ન ચાલે.. કંઇક…તો માંગ…!’ માલવે આગ્રહ કર્યો.

‘સારું તારો આગ્રહ છે તો તારી ભાણી માલવિકાને કોલેજ જવાની તકલીફ પડે છે માટે એક નવું સ્કુટી લઇ આપજે.’ અવનિકાએ તો એટલી સહજતાથી માંગ્યું કે નવું સ્કુટી સાવ સહેલાઈથી આવી જાય.

આ સાંભળતા જ માલવનું ગળું સુકાઇ ગયું, પણ થૂંકનો ઘૂંટડો ઉતારીને કહ્યું, ‘ચોક્કસ મોટી બેન.. આ રક્ષાબંધનની આ ભેંટ મળી જશે.’ અને થોડીવાર વાતો કરી ફોન મુકી દીધો.

હમણાં જ રક્ષિતાને જુનુ ટુ વ્હીલર લેવાની ના કહી રહ્યો હતો તે માલવે બહેન માટે નવું સ્કુટી ગિફ્ટમાં આપવાની પ્રોમિસ કરી દીધું.

રક્ષિતા અને માલવ વચ્ચે થોડી મિનિટનો શૂન્યવકાશ સર્જાઇ ગયો.

‘રક્ષિતા.. પહેલીવાર મોટીબેને કંઇક માંગ્યું છે… પપ્પાના મૃત્યુ પછી અમે તેમને કશું નથી આપ્યું અને માલવિકાનું નામ પણ અમારા ભાઇ-બહેનના નામ પર છે. મારી ભાણી માટે મારે ગમે તેમ કરીને સ્કુટી લાવી આપવું પડશે… પ્લીઝ તું ખોટું ન લગાડતી કે મને નથી લઇ આપતા અને બહેન માટે….!’

માલવની આંખો રક્ષિતાના જવાબનો ઇંતજાર કરવા તેની તરફ મંડાઇ.

રક્ષિતા માલવના મનોમંથનને એક ક્ષણમાં જ સમજી ગઇ. તે ઉભી થઇ અને તેના આઠ હજાર રુપિયા માલવના હાથમાં મુક્યા અને બોલી, ‘મારા તરફથી મોટી બેનની ગિફ્ટ માટે આ પૈસા રાખજો તમારે જરુર પડશે.’

‘પણ આ તો તારા પગારમાંથી બચાવેલા તારી સ્કુટી લેવા માટેની બચતના પૈસા છે અને તે તારા માટે છે, હું ન લઇ શકું રક્ષિતા…!’ માલવે તે લેવાનો ઇન્કાર કરતા કહ્યું.

‘માલવ, આ ઘર જ હવે મારું છે તો અહીં તારું-મારું કંઇ નથી. બધું આપણું છે અને તકલીફો પણ આપણી છે…! બહેન માત્ર રક્ષાબંધને જ કંઇક માંગે છે, જો મારે ભાઇ હોત તો હું પણ હકથી માંગી લેત.’ અને રક્ષિતાએ પરાણે તે પૈસા માલવને આપી નવુ સ્કુટી બુક કરાવવાનું કહી દીધું.

રક્ષિતાનું આ પ્રકારનું સમર્પણ જોઇ માલવે તેના કપાળે ચુમી લીધી.

બન્ને પોતપોતાની નોકરીએ ગયા.

માલવે પોતાની કરેલી બચત અને થોડા ઉછીના પૈસા લઇ અને રક્ષિતાને સાથે રાખી તેમની પસંદગીના રંગનું નવુ સ્કુટી બુક કરાવી લીધું. રક્ષાબંધને તેની ડિલીવરી લેશે તેમ ગોઠવી દીધું.

રક્ષાબંધને અવનિકા અને માલવિકા આવી ગયા.

સવારે અવનિકાએ ભૈયા કી કલાઇ સે પ્યાર બાંધા હૈ…. રેશમ કી ડોરી સે સંસાર બાંધા હૈ…. ના બેકગ્રાઉન્ડ મ્યુઝીક પર માલવને રાખડી બાંધી. બધાએ ભેગા મળી પપ્પાને પણ યાદ કર્યા.

અવનિકાએ એક રાખડી રક્ષિતાને પણ બાંધી અને બોલી, ‘ આ ભાભી- રાખડી છે. તમારી ખુશીઓ માટે…!’
અને પછી માલવે અને રક્ષિતાએ તેમના માટે તૈયાર રાખેલી નવા સ્કુટીની ચાવી અવનિકાને સોંપી.

‘રક્ષિતા.. આ રક્ષાબંધને બહેનની ભેંટમાં મેં કંઇક વધારે તો નથી માંગી લીધું’ને…?’ અવનિકાએ પુછ્યું.

તે રક્ષિતાની આંખોના ભાવ વાંચવા માંગતી હતી. રક્ષિતા પણ ખૂબ હળવાશથી બોલી, ‘ એ શું બોલ્યા મોટીબેન, આ તો તમારો હક છે, આ તો તમે સામેથી કહ્યું તે સારું થયું નહિ તો અમારે તમને શું આપવું તેની મૂંઝવણ હતી.’

માલવે જોયું કે રક્ષિતાની આંખોમાં એકપણ અણગમાની કે તેને પડેલી તકલીફનો અંશમાત્ર ભાવ નહોતો.

બધા સ્કુટી પાસે આવ્યાં. માલવિકાને તેના પર ચાંલ્લો કરવા કહ્યું.

માલવિકાએ એક ચાંલ્લો કરી બધાને એક એક ચાંલ્લો વારાફરતી કરવા કહ્યું.

પછી તો સ્કુટીને પણ એક રાખડી બાંધી અને સ્કુટીની ચાવી માલવિકાના હાથમાં આપતા રક્ષિતામામીએ કહ્યું, ‘મામા-મામી લો આ ચાવી અને સૌથી પહેલો આંટો તમારો.’

રક્ષિતાએ તો તરત જ ચાવી અવનિકાને આપી અને કહ્યું આજે તો ભાઇ-બહેનનો દિવસ છે. તેના પર પહેલો હક ભાઇ બહેનનો જ છે.

અવનિકાએ ચાવી લીધી અને તેને માલવને પાછળ બેસાડ્યો. બન્ને એક ચક્કર મારીને થોડીવાર પછી આવ્યાં તો બન્નેની આંખોમાં ખુશીઓની અનોખી ચમક હતી.

અવનિકાએ તે ચાવી રક્ષિતાને આપી. રક્ષિતાએ સ્કુટી સ્ટાર્ટ કરી અને જાણે પોતાના સ્વપ્નનું સ્કુટી હોય તેમ આંખમા ચમક આવી ગઇ.

મામી-ભાણી પણ ચક્કર મારીને આવ્યા અને પછી તે ચાવી રક્ષિતાએ અવનિકાને આપતા કહ્યું, ‘ લો, મોટીબેન… તમારા સ્કુટીની ચાવી.’

અને ત્યારે જ અવનિકાએ કહ્યું, ‘ રક્ષિતા, તે ચાવી તારી પાસે જ રાખી લે. આ સ્કુટી તારા માટે છે.’

રક્ષિતા કંઇ સમજી નહી એટલે તે માલવ પાસે ગઇ.

અવનિકાએ બન્ને તરફ જોઇને કહ્યું, ‘મને ખબર છે કે ઘરની જરુરિયાતને પહોંચી વળવા રક્ષિતા જોબ કરી રહી છે અને તેને અપડાઉનની પણ તકલીફ છે. એક સુખી ઘરની દિકરી મારા ઘરને સાચવવા પોતાના સુખોનું પણ સમર્પણ કરતી હોય તો તેના માટે મારે પણ કંઇક કરવું પડે. મને પપ્પા જીવતા ત્યાં સુધી અનેકવાર રોકડ રકમ આપતા. તારા જીજાજી તે પૈસાને મને જ આપી રાખતા અને કહેતા કે તારી મરજી હોય તેમ તે વાપરજે. મમ્મીએ મને કહેલું કે રક્ષિતા માટે સેકેન્ડ હેન્ડ સ્કુટી જોઇ રાખ્યું છે. ત્યારે મને થયું કે આ જ સાચો સમય છે કે મારા તે પૈસા આ સ્કુટી માટે આપી દઉં. પણ તમે એમ સીધી રીતે સ્વીકારો પણ નહી એટલે મારે નવી સ્કુટીની માંગણી કરવી પડી. આ સ્કુટી તો રક્ષિતા તારા માટે જ છે અને હું અને માલવ જ્યારે ચક્કર મારવા ગયા ત્યારે મેં બધી હકીકત જણાવી દીધી છે. તેમાં સહેજ પણ આનાકાની કરવાની નથી. આ મોટી બહેનની રક્ષાબંધનની માંગણી છે.’

‘પણ રક્ષાબંધનની તમારી ભેંટ…?’ રક્ષિતાએ પૂછ્યું.

‘અરે, જે ઘરની વહુ પોતાની નણંદની ખુશીઓ માટે પોતાની જમા બચત પણ હસતા મોંએ આપી દે તેનાથી વધુ મોટી ભેંટ શું હોઇ શકે. પપ્પાના ગયા પછી તમે સૌ ફરી ઘરને ખુશીઓથી ભર્યુ ભર્યુ રાખો છે તે કાંઇ ઓછું છે ? ભાઇના ઘરની ખુશીઓ જ બહેન માટેની સૌથી મોટી ભેંટ છે.’ અવનિકા એટલું બોલી અને ભીની આંખે રક્ષિતાને વળગી પડી.

સ્ટેટસ

જે બહેન સાથે નાનપણમાં લડ્યો’તો,

તે ભાઇ તેની વિદાયે ખૂબ રડ્યો’તો…

રાખડીનો તાંતણો એ જ હાથથી બાંધશે,

જે હાથે કાયમ વ્હાલનો સ્પર્શ અડ્યો’તો

લેખક

ડો. વિષ્ણુ એમ. પ્રજાપતિ, કડી

મોબા. ૯૮૨૫૮૭૪૮૧૦

ડૉ. વિષ્ણુ પ્રજાપતિની પારિવારીક, સામાજિક અને સંવેદનાસભર ૪૬ વાર્તાઓના બે વાર્તા સંગ્રહો અમોલ પ્રકાશન, અમદાવાદ દ્વારા પ્રકાશિત થઇ ગયા છે. જે એમેઝોન, ફ્લિપકાર્ટ અને આપના નજીકના પુસ્તક વિક્રેતા પાસે ઉપલબ્ધ છે. આપ આ બન્ને અદભૂત વાર્તા સંગ્રહોને સત્વરે બુકિંગ કરાવી લેશો.

“બાપ, કહુંબાનો દેનાર ગયો..!” – દોલત ભટ્ટ

Standard

બાપ, કહુંબાનો દેનાર ગયો !’
ઘૂંઘટ ઊપડતાં જ નવોઢાના ગોરા ગોરા ગાલ પર શરમની સુરખીઓ છવાય એમ ઉગમણા આભમાં અરુણના અજવાળાની રાતાશ છવાઈ ગઈ છે. ઉષાનો ઉઘાડ થતાં જ લોકજીવન શરૃ થઇ રહ્યું છે.
ગવતરીના ગાળા છૂટયા, પંખીઓએ માળા છાંડયા. ખેડૂતોએ સાંતી જોડી. વાડી ખેતરના મારગ સાંધ્યા.
આવા ટાણે ગઢુલા ગામને દરબારગઢની દોઢીએ ગંગાજળિયા ગોહિલો કહુંબો કરવા ભેળા થયા છે. આરસની ખરલમાં ઘૂંટાઈ ઘૂંટાઈને કસુંબલ રંગ ધારણ કરેલા કહુંબાના કટોરા ભરાઈ રહ્યા છે. ડાયરો બધો રંગમાં છે.
લાંબો પલ્લો પાર કરીને અવસ્થાને આંબું આંબું થઈ રહેલા ગઢવીએ ડાયરાને રામરામ કહેતા ઘોડાના પેગડા છાંડયા. ગામધણીએ ઊભા થઈને દેવીપુત્રને આવકારો દીધો.
ભલે આવ્યા ગઢવી ‘ધન્ય ઘડી ધન્ય ભાગ્ય’. બાપુનો માણસ ઘોડાને લઈ ગયો. પાખરુ ઉતારી મૂઠી ફાટે એવા બાજરાના જોગાણનું પાવરું બાંધ્યું.
ગઢવીએ ડાયરામાં બેઠક લીધી. રૃપાના પતરા જેવી દાઢી, કાંડા ઉપર બેરખો. ગળામાં મા જગદંબાને આરાધવાની માળા છાતી ઉપર ઝૂલી રહી છે.
‘મરદ એને જાણીએ
માંગતા આવડે મોત,
માંગ્યું કીરતિ સોત
કેવળ એક કાથડીએ.’
દૂહો લલકારીને દરબારગઢના દરબારીઓ આગળ ગઢવીએ એક વાર્તા પૂરી કરી. વાર્તા પૂરી થતાં જ દરબારે કહ્યું, ‘લો ગઢવી, કહુંબો લ્યો !’
કસુંબાનું નામ પડતાં જ ગઢવીએ કહ્યું : ‘બાપ, કહુંબાનો દેનાર ગયો.’
દરબારનો લંબાયેલો હાથ એમ જ થંભી ગયો. ગઢવીની મર્મવાણી કોઈ કળી ન શક્યું. એટલે ફરીને તાણ કરી અને કીધું, ‘દેવીપુતર બેઠા રે, અને અમે એકલા કહુંબો ઢીંચી જાઈં ઈ ઠીક નો કે’વાય.’
‘દરબાર, અવળો અરથ નોં કરો. હું જાણું છું. તમે રાજનું કુળ છો. પણ દરબાર, વાત એમ છે કે મને કહુંબો ચડતો નથી ને કહુંબો ઊતરતો ય નથી.’
કેસરી કહુંબો ભરેલે દરબારનો હાથ એમ જ થંભીને રહ્યો જેવો પહેલો હતો. ડાયરો તાજુબ થઈને સાંભળી રહ્યો.
‘એનું કારણ, ગઢવી ?’
‘કારણ તો ઘણું ગૂઢ છે. કે’વું નકામું છે.’
‘કાં તો કારણ કે’વું પડશે, કાં તો આ કહુંબો પીવો પડશે.’ દરબારે હઠ કરી.
‘કહુંબો તો આ ભવમાં નહીં લેવાય.’
‘તો ગઢવી, કારણાને છતું કરો, સારી વાત તમારી.’
‘તો સાંભળો.’ જિંદગીની અરધી અવધિ પૂરી કરીને આરે બેઠેલા ગઢવીએ દાઢીના થોભિયા ઉપર હાથ ફેરવ્યા.
ભેટને જરા કસકસાવીને બાંધી. ઊંડી ઊતરી ગયેલી આંખ્યું બેઠેલા ડાયરા ઉપર ફેરવી દીધા પછી ગઢવીએ વાત માંડી.
‘વૈશાખનો તડકો ભોમકાના સાતે ય પડને તપાવીની પોતાના શેરડા પાતાળ સુધી પુગાડી, પાતાળનાં પાણીને ધગાવી રહ્યા છે. પગ મૂકતાં જ ઝળેળા ઊપડે એવી ભોમકા ધગી ગઈ છે. એવે ટાણે હું ભૂતિયા ગામના ચોરે આડે પડખે થ્યો’તો. એમાં એકાએક કહુંબો ઊતરી ગયો. ડાબળી કાઢીને જોઈ તો ઈ ખાલી. કહુંબો તો સણોસરે માકશ્ઠની હાટડી વગર મળે નઈ. ત્રણ ગાઉં ને તરભેટે કહુંબો લેવા જાઈ કોણ ? કહુંબાના ઉતારાથી મારા ગૂડા ગળી ગયા’તા.
‘ધોમ તડકામાં ગામમાં માણસો જંપી ગ્યા’તા. પશુપંખીનાં પેટ ધમણની જેમ હાંફતાં’તાં. આવા આકરા ટાણે કોઈ ફરકતું નો’તું.
‘એમ કરતાં કરતાં આભમાં ઊભે પગે ઉભેલો સૂરજ જરાક પડખવા નમ્યો ને રોંઢો ઢળ્યો. ઈ વખતે ગઢ ભણીથી એક તરવરિયા જુવાને ઘોડે ચડીને આવતો ભાળી મારા રૃંવે રૃંવે ચેતના જાગી. જુવાન બરાબર ચોરાના કટઝોડા પાસે પૂગ્યો. ને મેં પડકાર્યો.
‘એલા, જુવાન ઊભો ‘રે.’
‘જુવાને ઘોડાનું ચોકડું ડોચ્યું, ને પછી મારી સામે મીટ માંડી કીધું : બોલો ગઢવી, શું કામ પડયું ?’
‘કામ તો વસ્તાર વગરનું છે. આ કહુંબાનો ઉતાર આવી ગયો છે ને ડાબળી ખાલી છે. સણોસરે જઈને પાવળીનું અફીણ લઇ દે.’
‘અબઘડી ઘોડીને અવાડે પાણી દેખાડી ઊપડું છું. તમે ગઢમાં કે’વરાવઈ દેજો કે, કાથડ સણોસરે અફીણ તોલાવવા ગ્યો છે.’
‘મેં કીધું, ભલે બાપ. પણ ક્યાંય ખોટી થાતો નઈ. કહીને હું ખાટલામાં પાછો આડે પદખે થ્યો. કાથડ મારતે ઘોડે સણોસરે પૂગ્યો તો ખરો, પણ માકા શેઠની હાટડી સિવાય કળીએ મળવી મુશ્કેલ. હટાણે માકા શેઠની વાટ જોતો કાથડ ગામમાં આડો આવળો થ્યો.’
‘ધરતી ઉપર આંખ્યું ઠરી જાય એવી નમણી સાંજ ઢળી, ને માકાશેઠનું ગાડું પાદરમાં પૂગ્યું. આ શેઠ ને કાથડે રસ્તામાં જ આંતર્યા ને કીધું કે, ‘શેઠ, પાવલીનું અફીણ તોળી દ્યો.’
‘શેઠનું ગાડું પરભારું હાટડી તરફ હાલ્યું. દુકાન ઉઘાડી, અફીણ તોળી પડીકું વાળી જ્યાં કાથડના હાથમાં મૂક્યું ત્યાં તો પાદરમાં બંદૂકનો ભડાકો થયો. એના પડઘા ઠરે ઈ પે’લાં ઉપરાઉપરી ધડીં… ગ…ધડીં…ગ.. મંડયા જામગરીના ભડાકા થવા. માકા શેઠ હાટડી બંધ કરી ગૂણ્યું આડા ઊતરી ગ્યા.’
‘કાથડ ઘોડાને પાછો મરડીને ભુતિયે આવવા નીકળ્યો. નીકળતાં જ ભેટો થઈ ગ્યો. ત્રણે ય આડે ઘોડાને ઊભો રાખીને કાથડે કીધું : પાચ વળો. આ ગામનું તણખલું પણ તમારાથી નહીં હલાવાય.’
‘કાથડ, તું તારે મારગ હાલતો થા. આ ક્યો બાપીકું ગામ છે તે હાથે કરીને કાળને વળગવાના કોડ જાગ્યા છે ?’
‘હું જીવતાં કોઇથી ગામમાં પગ નઈ મંડાય.’
‘તો થઈ જા મરદ !’
‘ત્રણ ત્રણ લુંટારાઓને કાથડે પડ દીધું. ને આવો બાપ ! એવો કાળને આવકારો દઈને એ ધીંગાણે ચડયો. સામસામી બટાઝટી બોલી. બે જણા કાથડની તંતે વેતરાઇ ગયા. એક ભાગ્યો. કાથડ પડયો. રૃંવાડે રૃંવાડેથી લોહીની વારોડીઓ વે’તીતી. મડદા ભાળીને આભમાં ઘેઢડા ઊડવા લાગ્યા.’
‘ઈ ટાણે એક જણ હડી કાઢીને આવ્યો. કાથડનો જીવ ટૂંપાતો’તો, એટલે એણે પૂછયું, કેમ જુવાન, કાંઈ કામ બાકી રઈ જાય છે ?’
‘કાથડે પાઘડીને છેડે બાંધેલ અફીણનું પડીકું આપ્યું અને આખરી દમ ખેંચતાં કાથડે કીધું. આ કહુંબો મારા ગામને ચોરે બેઠેલા ગઢવીને પૂગાડી દેજો, ને ખોટીપા માટે દયા માંગજો. નકર અધૂરો પેરો રઈ જાશે. કાથડે કેડે બાંધેલ પછેડીની ભેટ છોડી ‘ને એનો પ્રાણ સરગાપરને મારગે વે’તો થ્યો.’
‘હું તો કાગડોળે કહુંબાની વાટ જોતો બેઠો’તો. એમાં મારતે ઘોડે એક જણ આવ્યો ને મારા ખોળામાં અફીણનો ઘા કરીને પાછો વળતાં કે’તો ગ્યો કે કાથડ ધીંગાણામાં તમને હંભારતાં હંભારતાં મરાયો છે.’
‘આ તે ‘દિથી એના મરશિયા ગાતાં ગાતાં કહુંબો પીધો. ઈ ધરવાધરવ કહુંબાનો કેફ કોઈ ‘દિ ઊતર્યો જ નઇં.’
‘આ તે ‘દિથી કહુંબો મોઢે અડાડવો અગરાજ.’
ડાયરો સાંભળી રહ્યો, ને ગઢવી પછેડી ખંખેરીને ગઢુલાના ચોરેથી રામ રામ કરીને હાલતા થયા.
(ધરતી નો ધબકાર – દોલત ભટ્ટ)

“વાર્તા – બિચારી માનસી”

Standard


વિવેક આ ઘટનાને બે પ્રેમીઓ વચ્ચેનો અણબનાવ સમજી વધારે ગુસ્સે થયો. પછી પાછળથી બંને વચ્ચે સુલેહ થઇ ગઇ હોય એમ લાગતું હતું. છેવટે આ પ્રેમપ્રકરણનો કાયમ માટે અંત આણવા ને માનસીના મોંએથી સાચી વાત કઢાવવા માટે એણે માનસી સાથે આક્રમક ઢબે વાતચીત કરવાનું નક્કી કર્યું.

રાહુલ અને માનસી ક્લબની વિશાળ લોનના એકાંત અને સહેજ અંધારિયા ખૂણામાં ઊભાં ઊભાં વાતો કરતાં હતાં. વિવેક ક્લબ-હાઉસની અગાશીમાં એકલો ઊભો રહી પોતાની પત્નીને આ રીતે પોતાના મિત્ર સાથે વાતો કરતી જોઇ રહ્યો હતો. માનસી અને રાહુલ વાતો કરતાં ઊભાં હતાં ત્યાંથી વિવેકને જોઇ શકતાં નહોતા.

લોનમાં ગોઠવેલા ટેબલ-ખુરશી પર બેઠેલા બીજા લોકોથી દૂર એકાંત અને અંધારામાં તે બંનેને હળીમળીને વાતો કરતાં જોઇ વિવેક ક્રોધ અને અપમાન અનુભવવા લાગ્યો. આજે એ પોતાની નદરે એવું કંઇ જોવા ઇચ્છતો હતો, જેનાથી બંને વચ્ચેના અનૈતિક સંબંધો વિશેની એની શંકા વિશ્વાસમાં બદલાઇ જાય.

રાહુલ આજથી લગભગ છ-સાત મહિના અગાઉ મુંબઇથી બદલી થતાં અહીં આવ્યો હતો. વિવેક કરતાં એનો હોદ્દો સહેજ સિનીયર હતો. વિવેક જ એને પોતાની કોલોનીમાં ભાડેથી મકાન મેળવી આપવામાં મદદ કરી હતી. રાહુલની પત્ની નેહા બીમાર હોવાથી પિયરમાં રહેતી અને તેમને કોઇ સંતાન નહોતું.

સમવયસ્ક અને મુક્ત વિચારસરણી ધરાવતા પોતાના સહકાર્યકર સાથે વિવેકની મૈત્રી ધીમે-ધીમે વધતી ગઇ. બંને લગભગ રોજ સાથે જ ખાતાપીત અને હરતાં ફરતાં. મનમોજી રાહુલ પૈસા ખર્ચવામાં ખૂબ ઉદાર હતો. વિવેકને એની મૈત્રી ગમવા લાગી.

રાહુલને ક્યારેય પોતાની પત્ની બીમાર હોવાનું કે પોતે નિ:સંતાન હોવાનું દુ:ખ સાલતું નહીં. એક દિવસ એણે કહ્યું, ”વિવેક, મારા પર તો કુદરતના ખાસ આશીર્વાદ છે. પરિણીત હોવા છતાં હું અપરિણીત યુવકની માફક આઝાદ છું. પથારીવશ બીમાર પત્નીની રોક ટોક કે બાળકોની કોઇ ઝંઝટ નથી. તારા જેવા મિત્રોના લીધે અત્યાર સુધી આનંદથી જીવ્યો છું. અને જીવીશ” આમ કહી એ ખડખડાટ હસી પડયો. વિવેક પણ એને મનગમતી વાત હોવાથી હસવા લાગ્યો.

માનસી સાથે લગ્ન થયા પછી થોડા જ સમયમાં વિવેકને લાગતું હતું કે પોતે જાણે કોઇ વિચિત્ર બંધનમાં બંધાઇ ગયો હોય. એમાંય ચાર વર્ષ પહેલાં તેના પુત્ર હર્ષના જન્મ પછી તો એની અકળામણમાં વધારો જ થયો હતો. રાહુલને આ રીતે મુક્ત જીવન જીવતો જોઇએ મનોમન વધારે વ્યાકુળ રહેવા લાગ્યો.

રાહુલ ઘણીવાર એને અનેક સ્ત્રીઓ સાથેના પોતાના પ્રણવસંબંધીના કિસ્સા સંભળાવતો. આવી મોજીલી વાતો દ્વારા બંને એકબીજાની મજાક-મશ્કરી કરતા. જો કે વિવેકના મનમાં પોતે કોઇ સુખદ અનુભવ કે મનગમતી વસ્તુથી વંચિત રહી ગયો હોય તેવી એક ચસક અવશ્ય ઉઠતી. આમ તો લગ્ન પછી પણ અનેક સ્ત્રીઓ સાથે એનાં લફરાં ચાલતાં જ હતાં,પરંતુ રાહુલની સાથે સરખાવતાં એમની કોઇ વિસાત નહોતી.

હજી એક મહિના અગાઉ વિવેકના મનમાં એવો ખ્યાલ સુધ્ધાં નહોતો આવ્યો કે, રાહુલ માનસી માટે પણ બદદાનત ધરાવે છે. પણ ધીરેધીરે તેને એવી શંકા જાગી કે રાહુલ તેની પત્ની પર નજર બગાડી રહ્યો છે.

શરૃઆતમાં તો રાહુલ પોતાના ઘેર આવે. જાય, તે પણ માનસીને ગમતું નહીં, ત્યારે વિવેક જ રાહુલ સાથે મૈત્રી રાખવા ઇચ્છતો હોવાથી માનસીને ફોસલાવી. પટાવીને શાંત રાખતો.

ત્યાર પછી રાહુલની વાતચીત કરવાની રોચક શૈલી, માનસીના કુશળ ગૃહસંચાલનની પ્રશંસા અને હર્ષ સાથેના તેના પ્રેમાળ વર્તનથી વધતી જતી બંનેની મૈત્રીએ માનસીનું મન જીતી લીધું હતું.

રાહુલની આ કલાનિપુણતાથી વિવેક પણ ત્યારે મનોમન ખુશ થયો હતો. પરંતુ છેલ્લા એક મહિનાથી એને રાહુલ અને માનસી સાથે હળેમળે કે વાતચીત કરે તે જરાય ગમતું નહોતું. પોતાની ગેરહાજરીમાં રાહુલ હર્ષને રમાડવા કે બહાર લઇ જવા પોતાને ઘેર આવે તે પણ વિવેકને ના પસંદ હતું. રાહુલની બદદાનતનો ખ્યાલ આવતાં પળવારમાં જ તેની દ્રષ્ટિમાં રાહુલ મિત્રને બદલે શત્રુ બની ગયો હતો.

વિવેક એનાથી દૂર રહેવા લાગ્યો. આમ છતાં રાહુલ તો તેના શુષ્ક વર્તન પ્રત્યે આંખ આડા કાન કરી એના ઘેર આવતો રહ્યો.

વિવેક સમક્ષ સભ્યતાનો ડોળ કરતા રાહુલે માનસીને પોતાની પ્રેમજાળમાં ફસાવવાના પ્રયત્ન ચાલુ રાખ્યા. વિવેકને ન ગમતું હોવા છતાં માનસીના એની સાથેના ઘનિષ્ઠ સંબંધોને કારણે રાહુલ એને ત્યાં વાંછનીય વ્યક્તિ બનીને આવતો. માનસી પણ રાહુલની સારી સરભરાકરતી વિવેકને આ વાત આંખમાં કણાની જેમ ખૂંચતી. તેના દિલમાં અજંપાનો દરિયો ઘૂઘવતો હતો.

”શું માનસી પણ અવળે માર્ગે દોરાઇ ગઇ છે?’ આ પ્રશ્નથી ઉદ્ભવેલ ઇર્ષા ભાવથી વિવેક શાંતિથી ઉંઘી પણ શકતો નહીં. રાહુલના વર્તનનો ઉદ્દેશ પોતાના અનુભવના આધારે જાણી શકતો. તેથી એને રાહુલની બદદાનતનો ખ્યાલ આવી જ ગયો હતો. માનસી રાહુલ સાથે છૂટથી હસીને વાતો કરતી. તેથી એના મનમાં શંકા ઉદ્ભવતી હતી, પરંતુ તે માટેનો કોઇ પ્રત્યક્ષ પુરાવો એની પાસે નહોતો.

ઘણીવાર રાતે ઉંઘ ન આવે ત્યારે એ તટસ્થ ભાવે પોતાના દાંપત્યજીવનનું વિશ્લેષણ કરતો. ત્યારે એને ખ્યાલ આવ્યો કે પોતે માનસી પ્રત્યે કેટલી બેદરકારીથી વર્તન કરતો હતો. એને પોતાના મિત્રો સાથે રહેવાનું ને મોજ માણવાનું વધારે ગમતું. ઘરની તમામ જવાબદારી માનસી પર જ હતી.

વિવેકના બીજી ત્રણ-ચાર સ્ત્રીઓ સાથે અનૈતિક સંબંધ હોવાની માનસીને જાણ હતી. ઘણીવાર બીજી સ્ત્રીઓની સરખામણીમાં માનસીને અપમાનિત કરતી વાતો પણ એ કહી નાખતો.

જો કે સમય વીતવાની સાથે આ સંબંધો પર પૂર્ણવિરામ મુકાઇ ગયું હોવા છતાં બંને વચ્ચે એક પ્રકારની કટુતા રહી જ ગઇ હતી. પતિના પ્રેમથી વંચિત, એની બેદરકારી ને બેવફાઇથી દુ:ખી સ્ત્રી જ ઘણીવાર પરપુરુષ પ્રત્યે આકર્ષાય છે, તે વાત વિવેક પોતાના જ અનુભવ પરથી સારી રીતે જાણતો હતો.

છેલ્લા થોડા દિવસોથી વિવેકે માનસી સાથે વધુ નિકટતા કેળવવાનો અને તેમની એકધારી અરસિક જિંદગીમાં કંઇક સુખદ પરિવર્તન લાવવાનો પ્રયત્ન પણ કર્યો હતો. રાહુલની પ્રેમજાળમાં માનસીને ફસાતી બચાવવા માટે એણે પોતાનામાં પરિવર્તન પણ આણ્યું હતું.

હવે એ માનસી સાથે ગપ્પાં મારતો અને સુખદુ:ખની વાતો કરતો, તેને ફરવા લઇ જઇને એની મનગમતી વસ્તુઓ અપાવતો. આમ છતાં એની તથા રાહુલની વચ્ચે અનૈતિક સંબંધ હોવા અંગે વિવેકના મનમાં ઉદ્ભવેલ શંકા હજી યથાવત્ જ હતી. રાહુલની કેટલીક હરકતો એ પ્રકારની હતી જે શંકાના વમળને વધુ ઘુમરાવે.

ઘણીવાર ઇચ્છા હોવા છતાં એ માનસીને રાહુલ સાથેના સંબંધવિચ્છેદ વિશે હુકમ કરી શકતો નહીં. એ પોતાને દરેક રીતે માનસી કરતાં શ્રેષ્ઠ માનતો. પોતાનાથી દુ:ખી થઇને એ પરપુરુષ તરફ આકર્ષાય, એવા વિચારમાત્રથી એનો અહં ઘવાતો.

જો એ જબરદસ્તીપૂર્વક માનસીને રાહુલને મળતી અટકાવે તો એણે સ્વીકારવું પડે કે માનસી પણ રાહુલ પ્રત્યે આકર્ષાઇ છે, પરંતુ કોઇ પ્રકારના પુરાવા વિના આવું વર્તન કરવાથી પોતે માનસીની દ્રષ્ટિમાંથી ઉતરી જાય. વિવેક જાણતો હતો કે દાંપત્યજીવનમાં કસોટીની આવી કપરી ઘડી ઘણા યુગલોએ ભોગવવી પડે છે. આવા સમયે સાવધાનીથી કામ લેવું જોઇએ.

વિવેક જ્યારે અન્ય સ્ત્રીઓ સાથે સંબંધ બાંધતો, ત્યારે તેમના પતિઓને ‘બિચારા’ અને ‘બેવકૂફ’ માનતો. એ સ્ત્રીઓ સાથે પ્રેમાલાપ દરમિયાન તેમની પ્રશંસા કરતાં તે થાકતો નહીં. આજે એને પોતાને જ ‘બિચારા’ અને ‘બેવકૂફ’ પતિ તરીકે ગણાઇ. જવાનો ભય અત્યંત અપમાનજનક લાગતો હતો. એ મનોમન માનસીને ગાળો દઇ ક્રોધનો ઘૂંટડો ગળી જતો હતો.

ખરાબ વર્તનના કોઇ પુરાવા વિના તે પોતાના સહકાર્યકરને સ્પષ્ટ પણે સંબંધ વિચ્છેદ કરવાનું કહી શકે એમ નહોતો અને આજ કારણસર એ માનસી પર પણ રાહુલથી દૂર રહેવાની જબરદસ્તી કરી શકતો નહીં. આજે એ અગાસી પર છુપાઇને બંનેની કોઇ અવાંછનીય વર્તણૂક જોવા મળે તેનું ધ્યાન રાખતો હતો. એના મનમાં વારંવાર ઇર્ષા અને ક્રોધના ભાવ જાગતા હતા. પોતાની કાલ્પનિક દુનિયામાં એ તેમને પ્રેમાલાપમાં મગ્ન થઇ ગયેલાં નિહાળી રહ્યો હતો.

અચાનક એણે જોયું કે રાહુલ પોતાની આત્મીયતા વ્યક્ત કરતાં એક હાથ માનસીના ખભા પર મૂક્યો હતો ત્યારે એના મનમાં ઘૃણા જાગી. રાહુલ ક્યાંય સુધી માનસીને પ્રભાવશાળી ઢબે કંઇક કહેતો રહ્યો. માનસીએ પણ એનો હાથ ખસેડવાની કોઇ ચેષ્ટા કરી ન હતી. આ જોઇ વિવેકના ક્રોધનો પારો ઉંચો ચડતો જતો હતો.

માનસી અંદર આવવા માટે પાછળ ફરી કે રાહુલે એકદમ એનો હાથ પોતાના બંને હાથથી પકડી લીધો.હવે વિવેકની ધીરજનો અંત આવી ગયો. એ ક્રોધિત થઇ નીચેઉતરવા જતો હતો ત્યાં જ અચાનક ઊભો રહી ગયો. એણે જોયું કે માનસીએ રાહુલના ગાલ પર જોરદાર થપ્પડ મારી દીધી હતી. પછી એ ઝડપથી ચાલતી હોલમાં પહોંચી.

આ દ્રશ્ય અગાશીમાં ઊભેલા વિવેક ઉપરાંત લોનમાં બેઠેલા બીજા ચાર-પાંચ લોકોએ પણ જોયું હતું. રાહુલ પણ નીચું જોઇ ચૂપચાપ અંદર આવ્યો હતો. વિવેકે નીચે આવીને જોયું તો એ માનસી સાથે કંઇ વાત કરવાની કોશિષ કરતો હતો. માનસીના ચહેરા પર નારાજીના ભાવ સ્પષ્ટ વરતાતા હતા. લગભગ પાંચ મિનિટ વાતચીત કર્યા બાદ રાહુલ ત્યાંથી જતો રહ્યો. માનસી હવે થોડી શાંત અને સહજ લાગતી હતી.

ઘેર આવ્યા બાદ વિવેક કે માનસી બંનેમાંથી કોઇએ આ ઘટના વિશે વાત ન ઉખેડી. માનસી કપડાં બદલી સાવ ગુમસુમ થઇ આંખો બંધ કરી પથારીમાં સૂઇ ગઇ. જો માનસીએ પોતે જ આ વાત એને કહી દીધી હોત, તો વિવેક એને નિર્દોષ માની લેત. વિવેક માનસી કંઇ કહે તેની રાહ જોતો રહ્યો પરંતુ એ કંઇ બોલી નહીં.

વિવેક આ ઘટનાને બે પ્રેમીઓ વચ્ચેનો અણબનાવ સમજી વધારે ગુસ્સે થયો. પછી પાછળથી બંને વચ્ચે સુલેહ થઇ ગઇ હોય એમ લાગતું હતું. છેવટે આ પ્રેમપ્રકરણનો કાયમ માટે અંત આણવા ને માનસીના મોંએથી સાચી વાત કઢાવવા માટે એણે માનસી સાથે આક્રમક ઢબે વાતચીત કરવાનું નક્કી કર્યું.

એણે ગંભીર સ્વરે મોટેથી કહ્યું, ”માનસી, બેઠી થા, મારે તારી સાથે થોડી વાતચીત કરવી છે.”

”શી વાત છે?” માનસીએ એની સામે જોઇ ધીમેથી પૂછયું. વિવેકના ચહેરા પર વધારે ગંભીરતા અને રોષના ભાવ જોઇ એ પથારીમાં બેઠી થઇ ગઇ.

”તું આટલી ઉદાસ, પરેશાન અને ગભરાયેલી કેમ લાગે છે?”

”કંઇ નહીં. મારું માથું ખૂબ દુ:ખે છે” એ પળવાર ચૂપ રહીને બોલી.

વિવેક એકાએક ઉત્તેજિત સ્વરે બોલ્યો ”માનસી, તું માને છે એટલો હું નાદાન અને અંધ નથી. આજે ક્લબમાં જે કંઇ બન્યું, તે મેં સગી આંખે જોયું છે, છેલ્લાં કેટલાંય અઠવાડિયાથી હું ઘણું બધું જોવા છતાં ચૂપચાપ સહન કરતો આવ્યો છું, પરંતુ આજે જે કંઇ બન્યું તે વિશે હું તારા મોંએથી સાંભળવા ઇચ્છું છું.”

”શું જોયું છે તમે, અને શું જોતા આવ્યા છો? બોલો, મને પણ ખબર પડે..” માનસીના સ્વરમાં સ્પષ્ટ નારાજી હતી.

”તો તું પણ સાંભળી લે. રાહુલ સાથે તું આમ મર્યાદા ઉલ્લંઘીને હળેમળે છે. તે હું જાણું છું.”

”તમે કેવી વાત કરો છો? આ રીતે કોઇ પ્રકારના પુરાવ વિના તમે મારા પર આરોપ..” માનસીને અધવચ્ચે જ બોલતી અટકાવી વિવેક ગુસ્સે થઇ બરાડયો, ”બસ, મૂંગી મર. મારે કંઇ સાંભળવું નથી. તારા ‘ના’ કહેવાથી વાસ્તવિક્તા બદલાઇ જવાની નથી. હું એ બદમાશને બરાબર ઓળખું છું. તું આ રીતે મારી સાથે વિશ્વાસઘાત કરીને ઘરની આબરૃના ધજાગરા ઉડીડીશ, એવી મને ખબર નહોતી. આજે તારે આની સજા જરૃર ભોગવવી પડશે.”

”સજા? પણ મેં એવું શું કર્યું છે, વિવેક? તમે કયા પુરાવાના આધારે મારા ચારિત્ર્ય પર આવું આળ મૂકો છો?” ક્રોધ અને અપમાનને લીધે એનો સ્વર ધુ્રજતો હતો.

”મને એ વાતનો જવાબ આપ કે આજે ક્લબની લોનમાં બધાંની હાજરીમાં તારા ખભા પર હાથ મૂકવાની રાહુલે હિંમત કેમ કરી? કોણ જાણે મારી ગેરહાજરીમાં ઘરમાં શું થતું હશે! હવે કહે કે આ તમામ આરોપ નિરાધાર છે?”

માનસી થોડીવાર મૌન રહ્યા પછી બોલી ”ઓહ, એમ વાત છે? તમે ત્યાર પછીની ઘટનાની વાત ન કરી, મેં રાહુલને મારેલી થપ્પડ મારો પ્રેમ પ્રદર્શિત કરતી હતી?”

”એ થપ્પડ માર્યા પછી એ તને મનાવતો હતો તે પણ મેં જોયું હતું. બોલ, તારા પ્રેમી સાથે કઇ બાબત અંગે અણબનાવ થયો હતો? તારા સિવાય બીજી સ્ત્રીઓ સાથે ચાલતાં એવાં લફરાંની તને ખબર પડી ગઇ હતી?” વિવેકનો ચહેરો વિકૃત લાગતો હતો.

આશ્ચર્યચકિત બની માનસી ચૂપચાપ થોડીવાર સુધી, વિવેકની સામે તાકી રહી. પછી એ બોલી, વિવેક તમે પૂછયું છે એટલે હું નિર્દોષ હોવા છતાં સ્પષ્ટતા જરૃર કરીશ, પહેલાં તમે કહો, કે તમે જ્યારે પારકી સ્ત્રીઓ પાછળ ફરતા ત્યારે હું ઝઘડો કરતી, રડતી, પણ તમને ક્યારેય સ્પષ્ટતા કરવાની જરૃર લાગી હતી ખરી?”

”વાત બદલી નાખવાની કોશિશ ન કર, માનસી.”

”તમે સાચી વાત જાણવા માંગો છો ને? તો સાંભળો, રાહુલ આજે મારી સમક્ષ એના પોતાના હલકા ચારિત્ર્યનું જ નહીં, પણ તમારી અનૈતિક વર્તણૂકનું પણ વર્ણન કરી રહ્યો હતો.”

”એટલે તું કહેવા શું માંગે છે?”

”આજે એણે મને તમારી સ્ટેનો મોના વિશે જણાવ્યું, જેની સાથે તમે એના ઘરે અનેકવાર મોજ માણી છે. તમારા સહકાર્યકર મુકેશની પત્ની પ્રિતી સાથે તમે રચેલા પ્રેમના નાટક વિશે પણ તેણે મને જણાવ્યું. એટલું જ નહીં, એની પરિચિત યુવતીઓ સાથે ઓળખાણ કરાવવા તમે એની કેટલી ખુશામત કરતા હતા. તે વિશેપણ તે કહેતો હતો.”

પોતાના અંગત જીવનની ખરી બાબતોનું વર્ણન માનસી પાસેથી સાંભળીને વિવેકનો ચહેરો ધોળી પૂણી જેવો ગયો, આમ છતાં ઉપરછલ્લી રીતે મક્કમતા દર્શાવતાં એણે કહ્યું, ”એ એક નંબરનો બદમાશ અને જૂઠું બોલનાર છે. તને ફોસલાવવા માટે એણે કપોળકલ્પિત વાતો કહી છે. તારા પતિ વિરુધ્ધ તારા મનમાં ઝેર ભરવા માટે જ એણે તારા ખભા પર હાથ મૂક્યો હતો ને તારો હાથ પકડયો હતો?”

”તમારાં પરાક્રમોનું વર્ણન કરતી વખતે એણે મારા ખભા પર એનો હાથ મૂક્યો હતો. મને તો ત્યારે એ વાતનો ખ્યાલ પણ નહોતો. હું તો સ્તબ્ધ બની તમારા વિશ્વાસઘાતને સમજવાની કોશિશ કરતી હતી.”

”ત્યારે તેં અન વિચાર્યું કે એ બદમાશ તને આ બધું શા માટે કહી રહ્યો છે?”

મને પાછળથી ખ્યાલ આવ્યો કે એ મારા તમારા પ્રત્યે ઘૃણા ઉત્પન્ન કરવાનો પ્રયત્ન કરી રહ્યો હતો. એ મને સમજાવતો હતો કે, તમારા જેવા બેવફા માણસ સાથે વફાદારી પૂર્વક રહેવું જરૃરી નથી. વિવેક તમારા લીધે સ્ત્રીઓ સમક્ષ તો હું ઘણીવાર અપમાનિત થઇ છું.”

આટલું કહેતાં માનસીની આંખોમાંથી શ્રાવણ-ભાદરવો વરસવા લાગ્યા. વિવેકને એનાં આંસુઓમાં ક્યાંય બનાવટ હોય તેમ લાગતું નહોતું.

એ ચુપચાપ સાંભળતો રહ્યો. માનસીએ રૃંધાયેલા સ્વરે આગળ કહ્યું. ”મને એ ખ્યાલ આવતો હતો કે રાહુલ જે કંઇ કહેતો હતો, તે ખોટું નહોતું. તમારી પત્ની હોવાથી મેં મારી ફરજ બજાવતાં એને તમારી વિરુધ્ધ વિશેષ કંઇ ન કહેવાનું કહ્યું. જ્યારે એ ન માન્યો અને હું એની પાસેથી ખસવા ગઇ, ત્યારે એ બદમાશે પોતાનો વાસનાસભર પ્રેમ મારી સમક્ષ પ્રકટ કરતાં મારો હાથ પકડી લીધો.”

માનસી ફરી રડવા લાગી. એની વાત સાંભળી જડ બની ગયેલા વિવેકને શું કરવું તે સમજાતું નહોતું. એણે કહ્યું, ”માનસી, એમે મને તારી દ્રષ્ટિમાં નીચો ધેકાડવાનો પ્રયત્ન કર્યો. તારા અપમાનની તેં એને યોગ્ય સજા આપી છે. હવે વધારે ન રડીશ, નહીં તો તારું માથું દુખશે.”

પોતાનાં આંસુ લૂછતાં માનસીએ પહેલાં કરતાં સહેજ શાંત સ્વરે કહ્યું, ”સજાને લાયક તો એ હતો જ, પરંતુ મેં એના કોઇ ગેરવર્તન બદલ આ સજા નથી કરી. એ મારા પતિને ચારિત્ર્યહીત સાબિત કરવાનો પ્રયત્ન કરી રહ્યો હતો. મારી સમક્ષ પ્રણયનિવેદન કરીને એણે તેના પોતાના હલકા ચારિત્ર્યનો પુરાવો તો જાતે જ આવી દીધો હતો.

એ મારી સાતે અનૈતિક સંબંધ બાંધવા ઇચ્છતો હતો. એ આપણા ઘરે આવે ત્યારે હું તેમની મહેમાનગતિ એટલા માટે કરતી હતી કેમકે એ તમારી તમારી ઓફિસમાં તમારાથી સિનિયર છે. સારો વર્તાવ કર્યો હોય તો તમારું માન પણ સચવાય.

વિવેક, આ માગણી પાછળ એની એવી ધારણા હતી કે, તમારા બંનેની માફક હું પણ બદચલન છું. અને એણે ફેંકેલી જાળમાં ફસાઇ જઇશ. પરંતુ રાહુલે રોંગ નંબર લગાવ્યો હતો. માનસી પાસે તેના મલિન ઇરાદા સફળ થવાના નહોતા.

એ નિમ્ન કક્ષાના માણસે મારા તરપથી કોઇ પ્રકારનો સહયોગ ન મળવા છતાં આ પ્રકારની કોઇ ઇચ્છા પ્રકટ ન થવા છતાં માની લીધું કે હું એક ચારિત્ર્યહીન સ્ત્રી છું. એની આવી વિકૃત માનસિક્તા, ક્લુષિત વિચાર અને ગંદી ધારણા માટે જે સજા મળવી જોઇએ, તે તો મેં એને કરી જ છે.”

આટલું કહ્યાં બાદ રડતી – રડતી માનસી બાથરૃમમાં મોં ધોવા ચાલી ગઇ. વિવેકને થયું કે માનસી પર શંકા કરીને આજે એ પોતે એની તથા પોતાની દ્રષ્ટિમાંથી ઉતરી ગયો હતો. એને પોતાને પોતાના કલંકિત ભૂતકાળ પ્રત્યે ઘૃણા જાગી હતી. એ ક્યાંય સુધી વિચારતો રહ્યો, ‘માનસીની માફી માંગીને શું તે માનસીએ તેના પર તથા તેના જેવા બીજા દગાખોર પરિણીત પુરુષો પર મૂકેલા આક્ષેપોમાંથી મુક્ત થઇ શકશે ખરી?”

– જયેન્દ્ર શાહ

કાકવંધ્યા – ચુનીલાલ મડિયા

Standard

કાકવંધ્યા – ચુનીલાલ મડિયા

 

વાસવીની છાતીના ધબકારા વધી ગયા. પોતા ઉપર જ ટ્રેઇન ધસી આવતી હોય એવી ભયભીત રેખાઓ એના મોઢા પર અંકાઈ ગઈ. નૈષધે વધારે અકળામણ અનુભવી.

સપનાંની પાંખે ચડીને બંને સાથીઓ જાણે આકાશમાં ઊડતા હતા- ઊંચે… ઊંચે… આકાશના તારલાથી પણ ઊંચે… અને એમાં એક દિવસ વાસવીને ધરતી પર પાછું આવી જવું પડયું.

ઝલક, ઝમક ને ઝળહળાટ વડે વાતાવરણ ઝાકઝમાળ હતું. એરકન્ડિશન્ડ ઑડિટોરિયમનું વિશાળ પ્રાંગણ પ્રેક્ષકોથી ચિકાર ભરાઈ ગયું હતું. નિયૉંલાઇટની ઉજમાળી રોશનીમાં પચરંગી શહેરના પ્રેક્ષકગણે વિવિધરંગી વસ્ત્રોનો જાણે રંગમેળો રચી દીધો હતો. સાડી, સ્કર્ટ, શુલ્વાર અને સ્લેક્સ સુધીનાં એ વિવિધ શૈલીના વસ્ત્ર પરિધાનમાંથી એટલી જ વૈવિધ્યભરી સુવાસો ઊડતી હતી.

અર્કો અને અત્તરો.. સેન્ટ અને સ્નોક્રીમ… યાર્ડલી અને કેટ્ટી… મોનાલિઝા અને ઇવનિંગ ઇન પેરિસ… વિવિધ મહેંક વડે માદક ને મત્ત બનેલા વાતાવરણમાંથી પાગલ હવાનું ગાન ગુંજતું હતું. અલબત્ત, એ ગાનમાં સ્વર કે શ્રુતિની સંવાદિતા નહોતી, બલકે કલબલાટ ને કોલાહલ હતો પણ એ કલશોરમાં જ એક પ્રકારનું કાવ્ય હતું ને!

દરવાજા નજીક ઊભીને આતુર નયને નૈષધની રાહ જોઈ રહેલી વાસવી પણ આ કોલાહલના કાવ્યનું પાન કરી રહી હતી. એની નજર અત્યારે પ્રેક્ષકોની ફેશનપરેડ ઉપર નહોતી. એની એક આંખ કાંડા ઘડિયાળના કાંટા ઉપર મંડાઈ હતી, બીજી આંખે એ ફૂટપાથ પર આવીને ઊભી રહેતી મોટર ગાડીઓને અવલોકી રહી હતી. કોઈ ટુ-સીટરમાંથી નૈષધ ઊતરે છે?

પિક્ચર શરૃ થવાનો સમય ભરાતો ગયો તેમ તેમ થિયેટરના પ્રવેશદ્વાર પર થોભતી ગાડીઓની સંખ્યા પણ વધતી ગઈ. કિસમ કિસમની ગાડીઓમાંથી કિસમ કિસમના પ્રેક્ષકો ઊતરતા હતા. બાળકો ને વૃદ્ધો, યૌવનાઓ ને પ્રૌઢાઓ, નવોઢાઓ ને ત્યક્તાઓ… બે-અઢી કલાક માટે જ એકત્રિત થયેલા પંખીના મેળા જેવા આ માનવ સમુદાયમાં અભિનેત્રીઓ હતી,

અભિસારિકાઓ હતી, એકાકિનીઓ હતી. વાસવી સમી વાસકસજ્જાઓ પણ હતી. અસાધારણ સભાનપણે વાસવીએ સજેલા વસ્ત્રાભૂષણ પરથી સ્ત્રીહૃદયના કોઈ જાણભેદુ સહેજે કલ્પી શકે અને એ કલ્પના સાવ સાચી પણ પડે કે વાસવી પોતાના પ્રિયપાત્રની પ્રતીક્ષા કરી રહી હતી. ઘડિયાળનો કાંટો આગળ વધતો હોય તેમ તેમ પ્રતીક્ષા કરતી આ પ્રેયસીની ધીરજ ખૂટતી જતી હતી.

વાસવીને વધારે અકળામણ તો એ કારણે થતી કે પોતે જ્યારે રસ્તા પરથી પસાર થતી ગાડીઓ તરફ તાકી રહી હતી, ત્યારે આજુબાજુ ઊભેલા કુતૂહલપ્રિય પ્રેક્ષકો વાસવી ભણી તાકી રહ્યા હતા. કોલેજકાળમાં ‘મિસ મેડિકો’નું બિરુદ મેળવી ચૂકેલી આ રૃપસુંદરી આમે ય આકર્ષક તો હતી જ, પણ અત્યારે ખૂણામાં એકલીઅટૂલી, એક હાથમાં અદ્યતન પર્સ અને બીજા હાથમાં મોંઘોદાટ ફર કોટ લઈને ઊભેલી વાસકસજ્જા વધારે ધ્યાન ખેંચી હતી.

પિક્ચર શરૃ થાય છે એ સૂચવતી ઘંટડી વાગી ત્યારે તો વધારાની ટિકિટ કેન્સલ કરાવવી છે કે કેમ, એવો પ્રશ્ન પણ બે-ચાર પ્રેક્ષકો પૂછી ગયા અને એ સહુને વાસવીએ રોષભરી ના સંભળાવી દીધી. પછી નૈષધ ઉપર મનમાં ને મનમાં રોષ ઠાલવી રહી :’આજે શનિવારે ક્લિનિકમાં હાફ-ડે હોય છે છતાં નૈષધ ટાઇમ જાળવી શકતો નથી! કોણ જાણે શું કરતો હશે?..’ પણ બીજી જ ક્ષણે એનો રોષ ઊતરી ગયો. વિલંબનું વાજબીપણું પોતે જ શોધી કાઢ્યું :’કદાચ છેલ્લી ઘડીએ કોઈ કોમપ્લિકેટેડ કેઇસ આવી પડયો હશે… ગાઇનેકોલૉજિસ્ટનું ભલું પૂછવું, કઈ ઘડીએ રોકાઈ જવું પડે એ કેમ કહી શકાય?’

ઘંટડી વાગતાંની સાથે જ પ્રેક્ષકો ઑડિટોરિયમમાં દાખલ થઈ ગયા, તેથી પ્રાંગણ સાવ ખાલી ખાલી લાગવા માંડયું. હવે તો નૈષધની રાહ જોઈ જોઈને વાસવીને કંટાળો આવવા લાગ્યો. પિક્ચરમાં આવવાને બદલે બીજો કોઈ કાર્યક્રમ ગોઠવ્યો હોત તો વધારે સારું થાત એમ પણ વિચારી રહી. કોને ખબર છે, આ ચિત્ર કેવુંક નીકળશે!

અરે, નામ પણ કેવું વિચિત્ર ને જડબાતોડ છે :યુકીવારીસૂ. પ્રાંગણની દિવાલ પર ચાલુ ચિત્રોના કેટલાક ‘સ્ટીલ’ અને બીજું સાહિત્ય ટાંગવામાં આવેલું. નૈષધ આવી પહોંચે ત્યાં સુધી સમય પસાર કરવાના ઇરાદાથી વાસવી એ તસવીરો તરફ વળી. વાંચ્યુ ત્યારે ખબર પડી કે જાપાની ભાષામાં ‘યુકીવારીસૂ’નો અર્થ ‘બરફનું પડ ભેદીને ઊગી નીકળેલું ફૂલ’ એવો થાય છે.

યુકીવારીસૂ એટલે હિમપુષ્પ… વાહ!… તસવીરો જોઈ તો એમાં રોકડાં ત્રણ જ પાત્રો દેખાતાં હતાં :બાળક, માતા અને પિતા. વાસવી અનિમિષ નયને એ નમણા જાપાની બાળકના નિર્દોષ ચહેરામહોરા તરફ તાકી રહી હતી, ત્યાં જ દૂરથી મોટરનું પરિચિત ભૂંગળું સંભળાયું. જોયું તો સામેના રસ્તા ઉપર નૈષધ પોતે જ ‘ફિઆટ’ને પાર્ક કરી રહ્યો હતો.

‘ઓહ! આઇ એમ સૉ… સોરી ફોર બીઇંગ લેઇટ!’ શ્વાસભેર આવી પહોંચતા નૈષધે મોડા પડયા બદલ માફી માગી.

‘પણ ક્યાં હતો અત્યાર સુધી?’

‘ઑપરેેેશન થિયેટરમાં હતો, બીજે ક્યાં?’ નૈષધે કહ્યું, ‘સિઝેરિયન ઑપરેશન આવી પડેલું. પાકા ચાર કલાક લાગ્યા અને પછી તારે માટે કેશ્યુ નટ્સ લેવા ફાઉન્ટન તરફ ફરીને આવ્યો એમાં વધારે મોડું થયું.’

ઑપરેશનની વાત સાંભળી વાસવીના ઝલકભર્યા મુખારવિંદ પરથી નૂર ઊડી ગયું. ગભરાઈને પૂછ્યું :’સિઝેરિયન ઓપરેશન?’

‘હા, બરોબર તારા જેવું જ… મિરેક્યુસલ!’ નૈષધ શસ્ત્રક્રિયાની સફળતા બદલ ગર્વભેર બોલતો હતો :’આ કેઇસ તો મારે ‘લેન્સેટ’માં રિપોર્ટ કરવો પડશે…’

‘બાળક બચી ગયું?’ વાસવીએ ચિંતાતુર અવાજે પૂછ્યું.

‘બાળક ને માતા બેયને બચાવી લીધા છે! મેં કહ્યું નહીં, તારા જેવો જ કેઇસ હતો – એક્ઝેટલી પેરેલલ!’ અંદર પ્રવેશતા નૈષધે ઉમેર્યું :’આ કેઇસમાં પણ હવે માતાને ફરી વાર બાળક નહિ થઈ શકે. તારી જેમ જ ઑપરેશન કરી નાખવું પડશે.’

પડદા ઉપર મજાનું ન્યૂઝરિલ ચાલતું હતું. કોઈ પ્રધાન કશાકનું ઉદ્ઘાટન કરી રહ્યા હતા પણ પ્રધાનની વરવી શિકલ જોવામાં વાસવીને જરાય રસ નહોતો. એનું મન તો આ થિયેટરમાંથી ઊડીને નૈષધના ઑપરેશન થિયેટરમાં જઈ બેઠું હતું. સિઝેરિયન ઓપરેશન અને પછી  કદી ગર્ભાધાન ન થઈ શકે એવી શસ્ત્રક્રિયા.. નૈષધે બે-ત્રણ વાર ઔપચારિક ઢબે પૂછ્યું :’તબિયત કેમ છે?’ પણ અન્યમનસ્ક વાસવીએ એ પ્રશ્ન સાંભળ્યા જ નહિ.

નૈષધ વિચારમાં પડી ગયો.

મુખ્ય ચિત્ર શરુ થતાં વાસવીએ પરદા પર જિજ્ઞાાસાભરી નજર નોંધી. બહારગામ ગયેલા પતિના આગમનની રાહ જોતી એક નવોઢા ઘરમાં સાજસજાવટ કરે છે, નાનાં મોટાં હરેક રાચ સાથે પોતાના નવપ્રણયની મધુર સ્મૃતિઓ સંકળાયેલી છે. આજે આવી પહોંચનાર પતિને પોંખવા એ પ્રોષિતભર્તૃકા થનગની રહી છે. દંપતીએ સાથે જઈને ખરીદેલું મનગમતું ઘડિયાળ, હવે મિલનની કેટલીવાર એ સમય બતાવે છે. પોતાના હૈયાના દીવડાના પ્રતીક સમા દીપકો ઘરમાં ઠેર ઠેર પેટાવીને ઉજમાળે ગૃહાંગણે એ પ્રતીક્ષા કરી રહી છે.

નૈષધે નિયમ મુજબ વાસવી સમક્ષ કાજુ ધર્યા પણ વાસવીએ એમાંથી એક પણ કાજુ ઉપાડયો નહિ.

આખરે એ ઉજમાળા ઘરને બારણે ટકોરા પડયા. પત્નીએ ઊછળતે હૈયે બારણું ઉઘાડયું તો પતિને બદલે એક છોકરો ઊભો હતો. એના હાથમાં એક ચિઠ્ઠી હતી, એ વાંચીને ગૃહિણી ડઘાઈ ગઈ. મરણસજાઈએ પડેલી એક માતાએ પોતાના આ પુત્રને, તરણોપાય તરીકે એના સાચા પિતાને આંગણે મોકલી આપ્યો હતો. પત્નીને માટે આ ભારે વસમો અનુભવ હતો. આ અણધાર્યા આઘાતમાંથી એને કળ વળે એ પહેલાં તો પતિનો તાર પણ આવી ગયો કે હું ચાર દિવસ મોડો આવીશ. હવે?.. હવે શું?…

નૈષધને નવાઈ લાગી. રોજ તો હોંશે હોંશે કાજુ ખાનાર વાસવી આજે આ સૂકા મેવાને સ્પર્શતી પણ કેમ નથી? પરદા પર એવું તે શું જોવાનું છે કે એને મારા તરફ નજર સુધ્ધાં કરવાની નવરાશ નથી?

વણતેડાવ્યા આવી ઊભેલા બાળકે ગૃહિણીનું ચિત્તતંત્ર ડહોળી નાખ્યું. રોષ અને કરુણા વચ્ચે એ ઝોલાં ખાવા લાગી. આખરે રોષ ઓસરી ગયો ને માતૃહૃદયમાં વાત્સલ્યનું ઝરણું ફૂટયું. બાળકને રીઝવવા એ પોતે બાળક બની ગઈ. પતિની ગેરહાજરીમાં બન્નેએ ખૂબ ખૂબ ખેલ ખેલ્યા. પ્રાણીઘરમાં ફરી આવ્યા. ચગડોળમાં બેસી આવ્યાં. બહુ મઝા કરી. પત્નીએ પોતાના ભાવિ બાળક માટે સજાવી રાખેલા રમકડાનો આખો ઓરડો આ પારકા જણ્યાને સોંપી દીધો.

બાળકને એના દિલની દુનિયા સાંપડી ગઈ. અરે, આ ઓરડામાં કેટકેટલા દોસ્તો હતા! ચાવી આપતા જ ચાલવા માંડે એવો હાથી હતો, જિરાફ હતું, હરણ હતું…!

વાસવીએ ઊંડો પરિતોષ સૂચવતો ઉચ્છ્વાસ મૂક્યો ત્યારે નિરુત્સાહિત થયેલા નૈષધને જરા ઉત્સાહ આવ્યો. એણે વાસવીનો હાથ પકડવા પ્રયત્ન કર્યો પણ વાસવીએ એ પાછો ખેંચી લીધો! વાસવી આજે આવી વિચિત્ર રીતે કેમ વર્તે છે? આમ તો હરેક ચિત્ર જોતી વેળા હાથમાં હાથ પરોવીને બેસનારી આ તરુણીને આજે થયું છે શું?

… ચોથે દિવસે પતિનું આગમન થયું. આવતાંની વાર જ એ પલટાયેલી પરિસ્થિતિ પામી ગયો… દંપતીના નિર્બંધ પ્રેમવિનિમય આડે બાળક જાણે કે અડીખમ દીવાલ બની રહ્યો હતો. પતિએ પત્નીને વિશ્વાસમાં લેવાનો પ્રયત્ન કર્યો. પોતાની પૂર્વજીવનની વાત અથતિ કહી સંભળાવી. યુદ્ધકાળમાં બૉમ્બગોળાની ભીષણ અગનવર્ષા વચ્ચે પોતાની સાથે આપત્તિમાં સપડાયેલી એક અસહાય તરુણીની કથા કહી સંભળાવી. સમાન આફત વચ્ચે સપડાયેલા બે માનવીઓ વચ્ચેના અનિવાર્ય સખ્યનું પરિણામ આ બાળકરૃપે રજૂ થયું છે એવો એકરાર કર્યો.

એમાં કોઈનો દોષ નહોતો. એ ભયોન્માદ દશા દૈવની જ સરજત હતી. હું બેવફા નથી બન્યો. મેં ખુટામણ નથી કર્યું. હું માત્ર સંજોગોનો ભોગ બન્યો છું. મારું આ સ્ખલન નિભાવી લો! નિભાવી લો! આ હૃદયદ્રાવક કથની સાંભળીને પત્નીનું કઠણ હૃદય પણ પીગળ્યું. બરફનું અભેદ્ય પડ ઓગળવા લાગ્યું અને એમાંથી વાત્સલ્યનું બીજ અંકુરિત થવા લાગ્યું. સરળહૃદય સુંદરી ધુ્રસકે ધુ્રસકે રડી પડી…

વાસવીએ પર્સમાંથી રૃમાલ કાઢ્યો. નૈષધ મૂંગો મૂંગો જોઈ જ રહ્યો. વાસવીએ આંખ લૂછી ત્યારે જ નૈષધને ખબર પડી કે એ રડી રહી છે. હવે એને કાજુ આપીને રીઝવવાનું અશક્ય હતું. નૈષધ અસહાય બનીને – પરદા પરના કથાનક જેટલો જ અસહાય બનીને – ચલચિત્રના આવા વિલક્ષણ કથાવસ્તુ અંગે અકળામણ અનુભવી રહ્યો.

… શાણા બાળકને સમજતાં વાર ન લાગી કે પોતે આ દંપતીના સુખી દામ્પત્યમાં કલહનાં બીજ રોપી રહ્યાં છે. પોતે આ ઘરમાં અણગમતો છે, અળખામણો છે એમ સમજતા અહીંથી ચાલી નીકળવાની એણે તૈયારી કરી. વિદાય લેવાની? ઘરનાં ધણિ ધણિયાણિની વિદાય તો લેવાની નહોતી,પણ પેલા આપ્તજન જેવાં બની ગયેલાં રમકડાને તો છેલ્લી સલામ કહેવી પડે ને! હાથમાં પેટી લઈને જતાં જતાં, આંસુભરી આંખે એ એ રમકડાં- પ્રાણી તરફ તાકી રહ્યાં. કણ્વાશ્રમમાંથી શકુંતલાની વિદાય વેળાએ તો જીવતાં હરણાંએ ગ્લાનિ અનુભવી હતી; પણ અહીં તો કાગળ- કપડાંનાં નિર્જીવ પ્રાણીઓ રડતાં લાગ્યાં.

વાસવીએ ફરી આંખ લૂંછી. હવે નૈષધને કશું બોલવા-ચાલવાના હોશ નહોતા રહ્યા. એને લાગ્યું કે પોતે આજે ખોટા સ્થળે આવી ભરાયો છે.

… ગૃહિણીએ જોયું કે છોકરો ચાલ્યો ગયો છે, ત્યારે એના પેટમાં ફાળ પડી. બારીમાંથી બહાર નજર કરી તો છોકરો જે રીતે આવ્યો હતો, એ જ રીતે રેલવેના પાટા ઉપર એક હાથમાં પેટી ઝુલાવતો પાછો જતો હતો. ગૃહિણી સફાળી રેલને પાટે પાટે એની પાછળ દોડી. સામે દેખાતા સિગ્નલનો હાથો પડી ગયો હતો એ પરથી સમજાયું કે આ પાટા પર તો ટ્રેન આવી રહી છે… બાળકને બચાવી લેવા એ વધારે ઝડપથી દોડી. પત્ની તથા બાળક મોતના મુખમાં જઈ રહ્યાં છે એમ જણાતાં પાછળ પતિએ પણ દોટ મૂકી. સામેથી ઉપરાછાપરી તીણી વ્હિસલ વગાડતી, માર માર કરતી ઝડપે ગાડી આવી રહી હતી.

વાસવીની છાતીના ધબકારા વધી ગયા. પોતા ઉપર જ ટ્રેઇન ધસી આવતી હોય એવી ભયભીત રેખાઓ એના મોઢા પર અંકાઈ ગઈ. નૈષધે વધારે અકળામણ અનુભવી.

… પિતાએ જોયું કે પાટા પર સામેથી સાક્ષાત્ યમરાજ વિદ્યુત ગતિએ આવી રહ્યા છે અને એમના જડબામાં બન્ને જીવ અબઘડીએ જ હોમાઈ જશે. દિલ ધડકાવનારું આ દ્રશ્ય જોઈ માત્ર પિતાનો જ નહિ, પ્રેક્ષકોનો જીવ પણ તાળવે ચોંટયો હતો.

આંખના પલકારા જેટલી વારમાં જ ત્રણેય પાત્રોનો કચ્ચરઘાણ નીકળી જશે એમ લાગતું હતું… અને ત્યાં જ પતિએ બન્ને જીવોને આંબી લીધા. લગોલગ આવી પહોંચેલી ટ્રેન તળે એમને પિલાઈ જતા અટકાવવા પોતે હડસેલો મારી દીધો અને ત્રણેય જીવ પાટાની બાજુ પર ગબડી પડયા. ગાડી પસાર થઈ ગઈ અને આખુ કુટુંબ હેમખેમ ઊગરી ગયું…

અદ્ધર શ્વાસે અવલોકી રહેલી વાસવીનો શ્વાસ હેઠો બેઠો. નૈષધે પણ એટલા પ્રમાણમાં રાહત અનુભવી.

… અને પરદા પર દ્રશ્ય બદલાયું. મોતના મુખમાંથી ઊગરી ગયેલાં ત્રણેય પાત્રો પાછાં ધેર આવ્યાં. દંપતીના જીવન પર ઘેરાયેલાં વાદળ વીખરાઈ ગયાં. ઘરમાંથી ઉદાસીનતાનો અંધકાર ઓગળી જતાં ચોગરદમ પ્રસન્નતાનો પ્રકાશ રેલાઈ રહ્યો….

ચિત્ર પૂરું થયા પછી પણ વાસવી ખુરશીમાં જ બેસી રહી. આજુબાજુ બેઠેલા સહુ લોકો ઊભા થઈને દરવાજા તરફ ચાલ્યા, ત્યારે નૈષધે એને કહેવું પડયું કે ખેલ ખતમ થયો છે.

વાસવી જાણે કે તંદ્રામાંથી જાગી અને નૈષધની પાછળ પાછળ ચાલી.

છબીઘરમાંથી બહાર નીકળતાં ઠંડો પવન ફૂંકાવા માંડયો હતો; તેથી નૈષધે વાસવીને ફર-કોટ પહેરાવ્યો.

‘કેમ પિક્ચર કેવું લાગ્યું?’ નૈષધે વાસવીને વાતચીતમાં પ્રેરવા ખાતર જ પૂછી નાખ્યું.

જવાબમાં વાસવી  પોતાની વેધક આંખો નૈષધ ઉપર નોંધી રહી. એ મૂંગી નજરનો તાપ જીરવવો નૈષધ માટે મુશ્કેલ હતો. મોટાં મોટાં ડગ ભરીને એ આગળ નીકળી ગયો અને ફિઆટનું બારણું ઊઘાડીને ઊભો રહ્યો.

વાસવી રુઆબભેર – જાણે કે પોતાના અધિકારની રૃએ સ્ટીઅરીંગ વ્હિલ ઉપર બેસી ગઈ.

‘આજે હું હાંકુ તો કેમ?’ નૈષધે બીતાં બીતાં સૂચવ્યું.

‘કેમ ભલા, હું ડ્રાઇવિંગ ભૂલી ગઈ છું?’ વાસવીએ કટાક્ષમાં પૂછ્યું અને નૈષધ કશો ખુલાસો કરે એ પહેલાં તો આ માનુનીએ એકસેલરેટર પર પગ દબાવી દીધો. નિયમ એવો હતો કે, બન્ને જણાં સાથે હોય ત્યારે વાસવીએ જ ગાડી હાંકવાની. નૈષધ એ વણલખ્યા નિયમને આધીન થઈને ચૂપચાપ બાજુ પર બેસી ગયો. બ્રેક છૂટી અને ટુ-સીટર સડેડાટ ઊપડી.

ધોબી તળાવ પરથી ક્વિન્સ રોડ પર વળાંક લીધો… એક તરફ સોનાપુરની સળંગ દીવાલ અને બીજી બાજુ લોકલ ગાડીઓના પાટા… સામસામી આવતી- જતી ટ્રેનો તીણી સીટી બજાવતી જતી હતી… અને એમાં સામેની ફૂટપાથ પર ત્રણ ચાર જણા એક બાળકને સ્મશાન લઈ જતા દેખાયા. ઘરના મોવડી જેવા જણાતા ને મોખરે ચાલતા માણસના હાથમાં કોરા કપડામાં ઢબુરેલું મૃત બાળક હતું.

એની પાછળ પાછળ ગમગીન ચહેરે બીજા બે-ચાર માણસો ચાલતા હતાં. આ વિભાવ સામગ્રી વાસવીના ચિત્તપ્રવાહને વળી પાછો ચલચિત્રની દુનિયામાં વાળી ગઈ. એ પ્રવાહ પરકમ્મા કરતો કરતો બાળક ઉપર આવી ઊભો. નવજાત બાળક… ઝાકળભીના નવકુસુમ સમું કોમળ બાળક… જીવતું બાળક ને મરેલું બાળક…

ઓપેરા હાઉસ પર પહોંચતાં, સૂસવતા શીળા વાયરાએ વંટોળિયાનું રૃપ લીધું હતું. કાગળ-કસ્તર વગેરેની ડમરી ચડી હતી… સામસામા થિયેટરમાંથી સંખ્યાબંધ પ્રેક્ષકોનાં ધાડાં છૂટયા હતાં. બે- અઢી કલાકની પડછાયાની દુનિયા જોઈને નીકળેલા એ સમૂહમાં સ્ત્રીઓ પણ સારી સંખ્યામાં હતી. એમાં કેટલીક તો માતાઓ પણ હતી… બીજી કેટલીક સગર્ભાઓ પણ હશે, જે માતૃત્વ પ્રાપ્ત કરશે.. કેટલી બડભાગી હતી એ સહુ!

ઑપેરાહાઉસ પરથી વળાંક લઈને ગાડી સીધી ચોપાટી પર ઉતરી. નરીમાન પૉઇન્ટથી મલબાર હિલ સુધી દરિયાને કાંઠે કાંઠે ઝબૂકતા દીવાઓએ સોહામણી મુંબઈ નગરીને જાણે કે સાચા મોતીનો હાર પહેરાવી દીધો હતો. ચોપાટીની ફૂટપાથ પર એક અર્ધનગ્ન ભિખારણ પોતાના બાળકને છાતીએ ધવડાવીને પાઇપૈસો મેળવવા માટે રાહદારીઓના દિલમાં દયા ઉપજાવવા મથી રહી હતી. ધન્ય છે એ દીનહીન ભિખારણને, જેને છાતીએ વળગાડવા બાળક સાંપડયું છે…

હ્યુજિસ રોડના ચઢાણ પર ગાડીને ગિયરમાં નાખીને વાસવી પણ વિચારસંક્રમણમાં ચડી ગઈ… ‘બાળક.. જીવતું બાળક ને મરેલું બાળક…’ મેડિકલ કૉલેજના દિવસોની એ વાત. વાસવી અને નૈષધને એક જ વૉર્ડમાં કામગીરી મળેલી. અભ્યાસ સાથે દર્દીઓની શુશ્રૂષા કરતાં કરતાં એ બંને વચ્ચે સારું સખ્ય કેળવાયેલું.

નવયૌવન અને નવપ્રણવના એ દિવસોમાં દુનિયા હરીભરી લાગતી હતી. સપનાંની પાંખે ચડીને બંને સાથીઓ જાણે આકાશમાં ઊડતા હતા- ઊંચે… ઊંચે… આકાશના તારલાથી પણ ઊંચે… અને એમાં એક દિવસ વાસવીને ધરતી પર પાછું આવી જવું પડયું. ગગનવિહારિણી રૃપગર્વિતાના પગ જ્યારે નકકર જમીન પર ઠર્યા ત્યારે જ એને સમજાયું કે પોતે થોડા સમયમાં માતા બનનાર છે…

કેમ્પસ કોર્નર સુધી પહોંચતાં તો વરસાદ શરૃ થઈ ગયો. જોતજોતામાં ગાડીના કાચ પર પાણીના રેલા ચાલવા લાગ્યા. પેડર રોડનાં કપરાં ચઢાણ પર વાસવીએ ગાડીને ફરી ગિયરમાં નાખી પણ અત્યારે એ એટલી તો અન્યમનસ્ક હતી કે કાચ સાફ કરવા માટે વાઇપર ચલાવવાનું એને ન સૂઝ્યું. પોતે ગાડીમાં બેઠી હોવા છતાં સીધા ચઢાણ પર થાક અનુભવી રહી હતી. સારું થયું કે નૈષધે જ ચેતી જઈને વાઇપર-સ્વિચ દાબી દીધી નહિતર સામેથી અથડામણ થતાં વાર ન લાગત.

કાચની સુંવાળી સપાટી પર ઘડિયાળના લોલકની જેમ વાઇપર ડાબે- જમણે ચાલવા લાગ્યું. કાચના જેટલા ભાગ પર એ ચાલતું હતું એટલા ખંડમાંથી બહારની સૃષ્ટિ સ્પષ્ટ દેખાતી હતી, બાકીની ધૂંધળી બની જતી હતી.

વાસવી પૂર્વજીવનને પણ આ રીતે જુદા જુદા ખંડોમાં જ જોઈ શકતી હતી, પોતાની તેમ જ કુટુંબની આબરૃ રક્ષવા પોતે લાંબા પર્યટનને બહાને ઉત્તર હિંદ તરફ ચાલી નીકળેલી… પૂર્વ યોજના મુજબ નૈષધ એને આવી મળેલો અને પછી એક ઓળખીતા તબીબનો આશરો લેવા બંને કલકત્તા જઈ પહોંચેલાં…

મહાલક્ષ્મી સુધી પહોંચતાં તો વરસાદ અનરાધાર તૂટી પડયો હતો. ખટ… ખટ.. ખટ… અવાજ સાથે વાઇપર ફરતું હતું, પણ મુશળધાર વરસાદનું પાણી બરોબર સાફ થઈ શકતું નહોતું. ગૅસલાઇટના દીવાના પ્રકાશમાં બધું ધૂંધળું ધૂંધળું લાગતું હતું.  વાસવી લાઇંગ ઇન હોસ્પિટલમાં પડી છે… પ્રસૂતિની વેદનાનો પાર નથી… છતાં બાળકનો પ્રસવ થતો નથી. નૈષધ તેમજ નર્સો બહુ ચિંતાતુર છે.

શસ્ત્રક્રિયા વિના પ્રસવ નહિ જ થાય એવો તબીબી અભિપ્રાય આવ્યો… વાસવી સ્ટ્રેચર પર સૂતી સૂતી ઑપરેશન થિયેટરમાં દાખલ થઈ… શસ્ત્રક્રિયાનાં ચમકતાં ઓજારોની ધાર ઝબકી ગઈ… ‘ક્લોરોફોર્મ… બાળક જીવતું કે મરેલું…? ક્લોરોફોર્મની ઉગ્ર વાસમાં જ્ઞાાનતંતુઓ મરી ગયા… ચેતનમાંથી જડમાં પરિવર્તન…પછી શું બન્યું એ વાસવી જાણી શકી નહિ. ફરી જ્ઞાાનતંતુ સતેજ થયા ત્યારે સંભળાયું :’થૅંક ગોડ! વી હેવ સેઇવ્ડ ધ મધર!’

… માતા ઊગરી ગઈ… મોતના મોઢામાંથી માતા ઊગરી ગઈ… પણ માતા શાની ? હવે પછી એ જીવનભર માતૃત્વ પ્રાપ્ત ન કરી શકે એવી આખરી શસ્ત્રક્રિયા હતી…. માતા જીવતી હતી? ના, ના. માત્ર વંધ્યા જીવતી રહી… કાકવંધ્યાની કાયા ઊગરી ગઈ, હૃદય હણાઈ ગયું…

માહિમની મધ્યમવર્ગી  વસાહતમાંથી ટુ-સીટર પસાર થતી હતી. રસ્તા ઉપર કાદવકીચડ વધી ગયાં હતાં. આ રસ્તા પર તો દીવાઓ પણ અહીંના વસાહતીઓના જેવાં માંદલા પ્રકાશ વેરતા હતા. નૈષધે ચેતવણી આપી :’ગો સ્લો પ્લીઝ… કાદવમાં ગાડી સ્કીડ થશે.’ પણ વાસવી કશું સાંભળવા ક્યાં તૈયાર હતી? એ તો સાંભળતી હતી :’ઊંઆ.. ઊંઆ… ઊઆ.. ઊંઆ.’ આજુબાજુનાં કંગાલ ઝૂંપડાંમાં કજિયાળા બાળકો રડતાં હતાં, એ કર્કશ રુદન પણ કેટલું મધુર હતું…

વાંદરાની ખાડીના પુલ પર આવતા પેલી મધ્યમવર્ગીય વસાહતના બંધિયાર વાતાવરણમાંથી મોકળાશનો અનુભવ થયો. નૈષધે છુટકારાનો દમ ખેંચ્યો, પણ વાસવીના કાનમાં તો હજી પેલાં બાળકોનું રુદનગીત ગુંજતું હતું. ગાડી ખાર સુધી પહોંચી છતાં ઊંઆ… ઊંઆ…ઊંઆ… ઊંઆ… અવાજ એનો પીછો છોડતો નહોતો. પાછળ કોઈ રોતું બાળક દોડતું આવે છે?

વાસવીએ ઊંચે આરસીના જોયું તો પાછળ એક પબ્લિક કૅરિયરના ખટારા સિવાય કશું ન દેખાયું. આરસીના દર્શનમાં અશ્રદ્ધા ઊપજતાં એણે પોતે જ પાછળ ડોક ફેરવીને નજર કરી… નૈષધ ગભરાયો. સામેથી આવતી એક ટૅક્સી સાથે ટુ સીટર અથડાતાં અથડાતાં રહી ગઈ. ‘પાછળ શા માટે જુએ છે ?’ નૈષધે પૂછ્યું, ‘કાંઈ નહિ… કાંઈ નહિ.’ કહીને વાસવીએ વાત ટાળી નાખી.

પેલા રુદનના અવાજ ક્યાં ટળે એમ હતા ? અસ્વસ્થ બનીને વાસવીએ આજુબાજુ જોયું. ગાડીમાં તો નૈષધ સિવાય કોઈ બેઠું જ નહોતું. બે જણ સિવાય ત્રીજાને બેસવાની જગ્યા જ ક્યાં હતી? નૈષધની ગાડીમાં તેમજ ગૃહજીવનમાં બે જ જણ માટે સ્થાન હતું. ત્રીજા જીવની શક્યતા જ ક્યાં હતી?… તો પછી આ મધુર શિશુરુદનનો ગુંજારવ ક્યાંથી ઊઠે છે!… હં… હં…હવે સમજાયું…મારા ખાલીખમ ઉદરમાંથી સ્તો!

સાન્તાક્રુઝથી જુહૂ રોડ પર જતાં વાસવી વિચારી રહી :બાળક જીવતું કે મરેલું… બાળક રડી શકે ખરું કે? નહિ સ્તો! મારી કૂખે અવતરેલું બાળક જીવતું હતું કે મરેલું?…

‘વાસવી, ગો સ્લો પ્લીઝ!’ બેફામ ઝડપે દોડતી ગાડી ધીમી પાડવા નૈષધે વિનંતી કરી. પણ વાસવીના વિચારસંક્રમણ સાથે ગતિ મિલાવતી ગાડી ધીમી શી રીતે પડી શકે ? ગાડીના રેડિયેટર જેટલી ગરમી વાસવીની નસેનસમાં ફેલાઈ ગઈ હતી. છાતી તો ધમણની જેમ હાંફતી હતી. કોણે મારી નાખ્યું મારા બાળકને? પ્રશ્ન ફરી ફરીને પુછાતો હતો. ઉદરમાંથી ઊઠેલા પ્રશ્નનો ઉત્તર પણ એ ઉદરમાંથી મળ્યો :’નૈષધે સ્તો.

જન્મદાતાએ જ જીવને ટૂંપી નાખ્યો. અવિવાહિત યુવતીને માતૃત્વની નામોશીમાંથી ઉગારવા- કુમારિકાનું કલંક ભૂંસી નાખવા – પિતાએ જ પોતાના પ્રણય પ્રવાહને થંભાવી દીધો – થંભાવી દેવો પડયો. કાકવંધ્યા વનસ્પતિની જેમ પોતે એક જ વાર ફળી અને એનું ફળ ઝૂંટવાઈ ગયું. હવે તો હંમેશને માટે અફળા બની ચૂકી છું ને!

વાસવીનું મન નૈષધ માટે અસહ્ય બની રહ્યું હતું, ત્યાં પહેલી જ વાર વાસવીએ શબ્દોચ્ચાર કર્યો અને તે પણ રાંપીના ઘા જેવો. પતિને પડકારતી હોય એવા આજ્ઞાાસૂચક સ્વરે એણે કહ્યું :’નૈષધ, ગિવ મી માય બેબી બેક (નૈષધ,મને મારું બાળક  પાછું આપ)!’

‘વિચ બેબી (કયું બાળક) ?’ કયા બાળકની માગણી થાય છે એ ન સમજાતાં નૈષધે ડઘાઈ જઈને પૂછ્યું.

‘આપણે કલકત્તામાં હતાં ને મને અવતરેલું એ જ બાળક વળી, બીજું કયું ?’ વાસવીએ સ્ફોટ કર્યો.

‘ઓહ યુ આર રેવિંગ મેડ ! (અરે, તું તો સાવ ગાંડી છે’) કહીને નૈષધ મોટેથી હસી પડયો.

નૈષધના ખડખડાટ હાસ્યમાં વાસવીને ઉપહાસ ન સંભળાયો. કલકલ નાદે વહેતા ઝરણા સામો, કોઈક અણદીઠ શિશુનો મીઠો મુશ્કરાહટ જ કાન પર અથડાયો. જુહૂના નિર્જન રસ્તા પર ચોગરદમ જાણે નવજાત શિશુઓ હસી રહ્યાં હતાં. વરસાદનાં ઝાપટાં અને પવનના સુસવાટામાં પણ જાણે નાનાં નાનાં ભૂલકાંઓનું સુમધુર હાસ્ય ગુંજતું હતું.

સાગરપટ્ટીની હવા ફરી એક વાર પાગલ ગાન ગાતી હતી. એ પાગલ હવામાં વાસવીને ફરી પાછું યાદ આવ્યું કે મારું ઉદર તો અફળ છે, ખોળો ખાલી છે, સદૈવ ખાલી જ રહેવાનો છે… હા મારે ઘેર પાળેલો લેપડોગ છે, એક એલ્સેશિયન પણ છે; પણ એ પાળેલાં ચોપગાં ગમે તેટલાં લાડકવાયાં હોવા છતાં ખાલી કૂંખની કંપાવનારી યાદ તાજી થતાં વાસવીને સમગ્ર જીવન અને સૃષ્ટિ ખાલી ખાલી લાગવા માંડયાં. ભૂતકાળના ભારી રાખેલા પ્રસંગની યાદ જીવતી થતાં એનું ચિત્તતંત્ર ભયંકર શૂન્યતા અનુભવી રહ્યું.

વાસવીના માતૃહૃદયમાં અંતરતમ ઉંડાણમાંથી વેદનાની મૂંગી ચીસ ઊઠી અને ‘ફિઆટ’ના એંજિનના ફૂંફાડા સાથે એ તાલ મિલાવતી રહી. ગાડીની હેડલાઇટના ઝળહળતા ઉજાશમાં અસંખ્ય શિશુઓ રમતાં- ખેલતાં- કૂદતાં દેખાતા હતા. વાસવી એ બાળકોને ગાઢ આશ્લેષ કરવા ગાડીને વધારે ને વધારે ઝડપે દોડાવતી હતી, પણ તેમ તેમ તો એ બાળકો દૂર ને દૂર નાસતા જતાં હતાં.

માતૃત્વ જાણે કે હાથતાળી દઈને અટ્ટહાસ્ય કરતું દોડતું જતું હતું. નજર સામે રહેતો હતો એક માત્ર શસ્ત્રક્રિયાનો તીક્ષ્ણ ને ટચૂકડો લેન્સેટ, બત્તીના શેરડામાં એ અસ્ત્રની અણિયાળી ધાર અનેક ગણી મોટી બનીને ભયંકર ખડગ સમી ઝબકતી હતી અને જાણે કે હજારો શિશુઓની જનનીની કૂખમાં જ કતલ કરી નાખતી હતી.

એ મસમોટું ખડગ વાસવીની નીલી- ભૂરી કીકીઓ આડે આવી બેઠું અને એની દ્રષ્ટિ આડે આવરણ રચાઈ ગયું. ‘ફિઆટ’માંથી ફેંકાતી ધોધમાર ફ્લડ લાઇટમાં પણ વાસવીને પોતાના પૂર્વજીવન જેવા કાળાં ઘોર અંધારાં દેખાયાં અને…

… અને સામેથી માર માર ઝડપે આવી રહેલા ભારખટારાને માર્ગ આપવા વાસવી પોતાની ગાડીને તારવી ન શકી. નૈષધ હજી તો સ્ટીઅરિંગ વ્હિલને અડકવા જાય એ પહેલાં જ ધડાકો થઈ ચૂક્યો હતો. રાક્ષસકાય ખટારાએ ટચૂકડી ‘ફિઆટ’ના ભુક્કેભુક્કા કરી નાખ્યા હતા.

અને માતૃત્વનો ઇશ્વરદત્ત તેમ જ જન્મદત્ત અધિકાર ધરાવનાર એક કાકવંધ્યા આમ આ રીતે મોતને ભેટી.

લેખકનો પરિચય

ચુનીલાલ મડિયા

જન્મ:૧૨ ઓગસ્ટ, ૧૯૨૨

મૃત્યુ:૨૯ ડિસેમ્બર, ૧૯૬૮

નાટયકાર, નવલકથાકાર અને વાર્તાકાર એવી બહુરંગી પ્રતિભા ધરાવતા ચુનીલાલ મડિયા ગુજરાતી સાહિત્યમાં ચિરસ્મરણિય સ્થાન ધરાવે છે. બળકટ શૈલી, અનોખા વિષયવસ્તુ અને વાચકને જકડી રાખતી માવજત વડે મડિયાએ સર્જેલા સાહિત્યએ ગુજરાતી વાચકોની ત્રણ પેઢીમાં તેમને અનોખા સાહિત્યકાર તરીકે સ્થાપિત કર્યા છે. રોજિંદી જિંદગીમાંથી જડેલા પાત્રોની સહજ આંકણી વડે ઘટનાક્રમને નાટયાત્મકતાથી ગૂંથવામાં તેમની હથોટી હતી.

‘સધરા જેસંગનો સાળો’ જેવી રાજકીય શ્લેષથી પ્રચુર નવલકથા વડે તેમણે ગુજરાતી સાહિત્યમાં ભાગ્યે જ ખેડાયેલા આ પ્રકારને સભર બનાવ્યો છે. તો સોમનાથ પરના ગઝનીના આક્રમણને કેન્દ્રસ્થાને રાખીને પ્રચુર સાહિત્ય રચાયું હોવા છતાં એ જ વિષય પર મડિયાએ લખેલી નવલકથા ‘કુમકુમ અને આશકા’ નોંખી ભાત પાડે છે. ‘વેળા વેળાની છાંયડી’, ‘લીલુડી ધરતી’, ‘પ્રિતવછોયા’ જેવી તેમની નવલકથાઓ સર્વકાળે વાચકોને આકર્ષતી રહી છે.

ટુંકી વાર્તાઓમાં પણ આગવું સ્થાન ધરાવતા મડિયાની વાર્તા ‘અભુ મકરાણી’ પરથી હિન્દીમાં બનેલી ફિલ્મ ‘મિર્ચ મસાલા’ પણ યાદગાર રહી હતી. ચોટદાર સંવાદો, પાત્રના માનસમાં વાચકને સહજતાથી દોરી જતી શૈલી અને તેજ ઘટનાક્રમ ધરાવતી મડિયાની વાર્તાઓએ ગુજરાતી નવલિકાને અનેક નવા માપદંડો રચી આપ્યા છે.

કેટલાક લોકો એકાદ પ્રેમની પળની આશામાં જીવ્યે જાય..!!!

Standard

કઠણ સંયોગો વચ્ચે જીવતા આપણે સૌ માનવો એક જ પળની સોનેરી ઘડીની આશામાં જીવીએ છે. તમારા જીવનમાં ડગલે ને પગલે કષ્ટ અને મીઠી ઘડીની કોકટેલ રચાયેલી છે. પણ માનવો અને પ્રેમાળ દિલવાળા લોકો શું કામ આ સંસારનું કષ્ટમય જીવન જીવે છે? શું દરેક યુવતીને કે દરેક યુવકને તેની યુવાનીમાં કરેલા પ્રેમનું પાત્ર પતિ કે પત્ની તરીકે મળે છે? એવી રીતે પ્રેમપાત્ર લાખ્ખોમાંથી એકને મળે છે પણ બીજા અભાગી લોકો એકાદ પ્રેમની પળ કે એકાદ સુખની ઘડીની આશામાં જીવ્યે જાય છે. જરા ધીરજથી અને છેલ્લા અંત સુધી કાન સરવા કરીને નીચેની વાર્તા વાંચજો.
અંગ્રેજ લેખક ડૉ. એલેકવાદાની આ અનોખી પ્રેમવાર્તા અંત સુધી વાંચવાની છે અને છેલ્લી અંતની બે-ચાર પંક્તિ તમને વિચાર કરતા કરી મૂકે તેવી છે. એક શરત છે કે ‘મારો પ્રેમ નિષ્ફળ ગયો’ કે પ્રિયતમા કે પ્રીતમ બેવફા નીવડ્યાં એવી કદી જ ફરિયાદ કરશો નહીં. પ્રેમ નિષ્ફળ જતો નથી. પ્રેમ હંમેશાં સફળ હોય છે. તો વાંચો:-
કૉલેજ કાળમાં ખૂબ રોમાન્સ કરીને પછી પ્રેક્ટિકલ બનીને મા-બાપે ચીંધેલા અને પોતે પસંદ કરેલા પાત્રને મોટા ભાગના પરણી જાય છે. અહીં વાર્તાનો હીરો છે – જ્હોની અને હિરોઈન છે મેરી. જ્હોની તેના જીવનને અટકાવી દેતો નથી. પ્રેમપાત્રને ન પરણી શકયો તો શું છે? પ્રેમ તો હૈયામાં ભંડારેલો છે ને? જ્હોની આવું સમાધાન કરી વ્યવહારુ બની શાંતિથી જીવન જીવે છે. ભૂતકાળના કૉલેજના પ્રેમને વાગોળે છે.
રસ્તામાં જ્હોનીને ખૂબ ભૂખ લાગી એટલે ટ્રેનની ડાઈનિંગ કારમાં જઈ હેડ વેઈટરને ‘ગુડ મોર્નિંગ’ કહ્યું અને બેસવા માટે જગ્યા ખોળવા માંડી. વેઈટરે કહ્યું ‘આજે ઠંડી વધુ છે લોકો ગરમી માટે ડાઈનિંગ કારમાં આવ્યા છે. પણ હા પેલા ખૂણમાં ખાલી જગ્યા છે. એક ખુરશી પાસેની જગ્યા ખાલી છે. પેલી સુંદર મહિલા જે પ્રેમકાવ્યો લખવા જ આ ટ્રેનની મુસાફરી કરે છે ત્યાં જગ્યા મળશે.’
જ્હોનીએ થેંક્યુ કહ્યું. એક ધારદાર આંખોવાળી સ્ત્રી તેની બે કોણી ટેબલ પર ગોઠવીને બેઠી હતી. લમણા ઉપર આંગળીઓ એવી રીતે ઘસતી હતી જાણે કોઈ ફિલસૂફ વિચારો કરીને થાકી ગઇ હોય! આ ટ્રેનની ડાઈનિંગ કાર એક વાત માટે પ્રખ્યાત હતી. પ્રેમમાં ‘નિષ્ફળ’ ગયેલા પ્રેમીઓ પ્રેમનું નવું પાત્ર શોધવા જ આ ટ્રેનની મુસાફરી કરે છે. ટ્રેનનું નામ પણ ‘લવ ટ્રેન’ પડી ગયું છે.
‘એક્સ્ક્યુઝ મી’ એમ જ્હોનીએ કહ્યું એટલે સ્ત્રી સફાળી તેની વિચાર તંદ્રામાંથી જાગી. ઊંચે જોયું અને તેના ચહેરાની કળીઓ ખીલી ઊઠી: ‘ઓહ! જ્હોની તું!’ ‘અરે મેરી તું!’
‘કેવો યોગાનુયોગ! પંદર વર્ષે બન્ને મળ્યાં હતાં. ટ્રેન સડસડાટ દોડતી હતી. જંગલનાં વૃક્ષોને ભેદીને આ ટ્રેનમાં પ્રેમીઓ મુસાફરી કરતા હતા. વિરહવાળાં પાત્રો, સામાજિક પાત્રો, દુ:ખથી ભાગતાં પાત્રો ટ્રેનમાં ભરેલાં હતાં. યુવાનીમાં કૉલેજના દિવસોમાં રોમાન્ચ કરતાં કરતાં જંગલો, નદીઓ અને પર્વતો ખૂંદનારા કોલેજના સાથીદારો જ્હોન અને મેરી વિધાતાની કૃપાથી ટ્રેનમાં અચાનક મળી ગયાં હતાં.
આ જંગલો જોઈને જ્હોની અને મેરી અતીતમાં ખોવાઈ ગયાં. પણ પછી વાસ્તવમાં બને છે તેમ મેરીએ મૌન તોડીને કહ્યું ‘જિંદગી કેવી છે? આપણું જીવન અમુક મીઠી પળોને ત્યાં ને ત્યાં થીજાવી દે છે. એ પળ ક્યારે ઓગળશે તેની અબળખા રાખ્યા કરે છે.’- જવાબમાં જ્હોની કંઈ બોલી શકયો નહીં. એકીટશે મેરીને જોઈ રહ્યો. પાંચ મિનિટ સુધી બન્ને ચુપ રહ્યાં. પછી જ્હોની બોલ્યો ‘અરે! મેરી તું કશી જ બદલાઈ નથી.
તારા વાળ થોડા ધોળા થયા છે પણ તું વધુ સુંદર લાગે છે.’ મેરી બોલી ‘બદલાયું કંઈ નથી છતાં ઘણું બધું બદલાયું છે.’ પંદર વર્ષ પહેલાંની મેરીના મનની વાત મેરીને યાદ આવે છે. ‘ડિયર જ્હોની આઈ નેવર ડ્રેમ્ટ, આઈ કુડ લવ એની વન સો મચ એઝ આઈ લવ યુ.’ આટલું બોલી ત્યાં મેરીની આંખના ખૂણા ભીના થઈ ગયા. જ્હોનીએ તેના ખિસ્સામાંથી રૂમાલ કાઢ્યો. મેરીએ આંખ લૂંસવા કરતાં રૂમાલને હોઠે અડકાડીને જ્હોનીને રૂમાલ પાછો આપ્યો.
કૉલેજ કાળમાં આ બન્ને પ્રેમીઓ કેવી નક્કર ભૂમિ પર હતા! જિંદગી વિશે છાતી ઠોકીને બોલતા, પણ એવામાં બીજું વિશ્વયુદ્ધ શરૂ થયું. બન્નેનાં લગ્નની તારીખો નક્કી થઈ ગઈ હતી તે તારીખ પણ ફોક ગઈ. યુદ્ધમાંથી જ્હોની પાછો આવ્યો ત્યારે મેરી તેને મળવા ન આવી પણ મેરીનો પત્ર મળ્યો.
‘વહાલા જ્હોની, મારા પ્રાણ! તને લાગશે કે હું બહુ ક્રૂર છું પરંતુ મને લાગે છે કે જો હું તને પરણીશ તો એ તારી સાથે વધુ ક્રૂરતા આચરી ગણાશે. હું તને પરણીને નાહકનો દુ:ખી કરીશ! આમેય તું કેટલો બધો સંવેદનશીલ છે. કાચની બંગડી જેવો છે. મનમાં કશુંક ઓછું આવે ત્યાં તું નંદવાઈ જાય તેવા નાજુક મનનો છું. જાણે તને ભગવાને સ્ત્રીને બદલે પુરુષ ઘડ્યો છે. થોડું સ્ત્રીત્વ પણ ઉમેર્યું છે. જવા દે… હું તને પરણીને દુ:ખી કરવા માગતી નથી… તારી મેરી.’
આજની ઘડી અને કાલનો દિવસ. આ પત્ર વાંચ્યા પછી પંદર વર્ષે બન્ને પ્રેમીઓ આજે મળ્યા હતા! બન્ને જુદી જુદી વ્યક્તિને પરણી ગયાં હતાં. મેરીએ બીજા પુરુષને પરણીને તેને દુ:ખી કર્યો નહોતો. જ્હોની પણ બીજી સ્ત્રીને પરણીને સુખી હતો. મેરી પણ તેના પતિ સાથે સુખી હતી. જ્હોનીએ કહ્યું ‘તું વારંવાર આ ચા પીતાં પીતાં કહ્યાં કરતી તું બહુ સુખી છે. તો પછી આ તારી આંખ નીચે કાળાં કુંડાળાં કેમ છે?’
‘અને તને મારા સોગંદ છે પણ મને કહે કે- આપણું સગપણ કાગળ લખીને તેં કેમ તોડ્યું?’ અચાનક આમ બોલીને જ્હોનીએ મેરીનો હાથ પકડ્યો. મેરીએ થોડીક ક્ષણો ચુપ રહ્યાં બાદ કહ્યું ‘સુખ તો છે પણ આપણે બન્ને ડુંગરા ખૂંદીને કવિતાઓ કરતાં, ગાતાં, નાચતાં, કૂદતાં એ બધું હવે સુકાઈ ગયું છે.’ જ્હોની કહે ના પણ મને કહે કે તેં સગપણ શું કામ તોડ્યું? મેરી કહે સાચું કહું? અલગ વ્યક્તિને પરણ્યાં પછી આવનારી આવી કોઈ સુખદ ક્ષણનો દુર્લભ પ્રેમ એક પળ માટે અનુભવવા ખાતર જ! જ્હોનીની આંખો ભીની થઈ ગઈ!
‘માના કિ તેરી દીદ કા કાબીલ નહીં હૂં મૈં,

તૂ મેરા ઝૌંક દેખ મેરા ઈન્તઝાર દેખ.’

દીદ : આંખની કીકે, દૃષ્ટિ, હિંમત, ઈરાદાપૂર્વકના નિર્ણય.

ઝૌંક : ધક્કો, ઝટકો સંભાળી લેવું. નશો પોતાને સ્થાનેથી ખસી જવું.