કચ્છની ધરતીનો કાળો નાગ- જેસલ જાડેજા

Standard

જેસલ જાડેજાની આખા કચ્છમાં હાક હતી. લોકો તેના નામથી થરથર કાંપતા હતાં. કહેવાતું કે કચ્છની ધરતીનો કાળુડો નાગ એટલે જેસલ જાડેજા. પણ એકવાર ભાભીના કડવા વેણે આ જાડેજાના અભિમાનને તહસનહેસ કરી દીધો. જાડેજાને ભાભીએ કહેલા કડવા વેણ યાદ રહી ગયાં અને જે કહ્યું એ કરી બતાવવા માટે નિકળી પડ્યો.

અર્ધી રાત વીતી ગઈ હતી. ચારે તરફ સોંપો પડી ગયો હતો. છતા સૌરાષ્ટ્રના સંત સાસતિયા કાઠીને ત્યાં પાટની પૂજનવિધિ પ્રસંગે ભજનમંડળી જામેલી હતી અને જરાય મંદ પડી ન હતી. મંજીરા વાગતા હતા અને એક પછી બીજુ ભજન ચાલુ જ રહેતુ હતુ.

સાસતિયા કાઠી જાગીરદાર હતો અને તેની પાસે તોરી નામની એક પાણીદાર ઘોડી હતી. તોરી ધોડીની ખ્યાતિની વાતો કચ્છના બહાદુર બહારવટિયા જેસલ જાડેજાને કાને આવી. જેસલે આ જાતવંત ઘોડીને કોઈપણ રીતે પ્રાપ્ત કરી લેવાનો નિશ્ચય કર્યો. એટલા માટેજ લાગ જોઈને જેસલ જાડેજા સૌ ભજનમાં વ્યસ્ત હોય ત્યારે નજર ચૂકવીને તોરી ઘોડી ઉઠાવી જવા અહીં સોસતિયા કાઠીના ઠેકાણે આવી પહોંચ્યો હતો.

આવતા વેંતજ જેસલ કાઠીરાજની ઘોડારમાં પેસી ગયો. પાણીદાર તોરી ઘોડી જેસલને જોતાજ ચમકી અને ઉછળતી, કૂદતી લોખંડનો ખીલો જમીનમાંથી ઉખેડીને બહાર નીકળી ગઈ. ઘોડીને ભડકેલી જોઈને તેના રખેવાળે ઘોડીને પકડી, પટાવી અને પંપાળીને તેને ફરી બાંધી દેવાની કોશિશ કરી.ઘોડીના રખેવાળને ઘોડી સાથે જોઈને ઘોડી લૂંટવા આવેલો જેસલ જાડેજા ઘાંસના ઢગલા નીચે છુપાઈ ગયો. રખેવાળે ઘોડીના ખીલાને ફરીથી જમીનમાં ખોપી દીધો પરંતુ બન્યુ એવુ કે એ ખીલો ઘાસની અંદર પડી રહેલા જેસલ જાડેજાની હથેળીની આરપાર થઈને જમીન મહીં પેસી ગયો. તોરી ઘોડી લેવા આવેલા બહારવટિયા જેસલની હથેળી ખીલાથી વીંધાઈ ગઈ હતી અને પોતે પણ જમીન સાથે સખત રીતે જકડાઈ ગયો હતો. આમ છતા પોતે અહીં ચોરી કરવા આવ્યો હોવાથી તેના મોઢામાંથી એક સીસકારો સુદ્ધા ન નીકળ્યો અને મૂંગો જ પડ્યો રહ્યો.

આ તરફ પાટ પૂજન પૂરુ થતા સંત મંડળીનો કોટવાળ હાથમાં પ્રસાદનો થાળ લઈ પ્રસાદ વહેંચવા નીકળ્યો. પણ સૌને પ્રસાદ વહેંચાઈ જતા એક જણનો પ્રસાદ વધ્યો. કોના ભાગનો પ્રસાદ વધ્યો એની પછીતો શોધખોળ ચાલી.

એટલામાં ઘોડીએ ફરીથી નાચ-કૂદ શરૂ કરી દીધી. ઘોડીના રખેવાળને થયું કે ઘોડારમાં નક્કી કોઈ નવો માણસ હોવો જોઈએ. અંદર આવીને જોયું તો ખીલાથી વીંધાઈ ગયેલી હથેળીવાળા જેસલ જાડેજાને જોયો. લોહી નીતરતા હાથ જોઈને રખેવાળના મોઢામાંથી અરેરાટી નીકળી ગઈ. જેસલ ખીલો હાથમાંથી કાઢવાનો પ્રયત્ન કરતો હતો એ જોઈને ઘોડીના રખેવાળે તેને મદદ કરી. ખીલો કાઢ્યો અને કાઠીરાજ પાસે લઈ ગયો.

કાઠીરાજે હથેળી સોંસરવો ખીલો જતો રહ્યો હોવા છતા ઉંહકારો પણ ન કરવાની વીરતા બદલ જેસલ જાડેજાને બિરદાવ્યો અને નામ ઠામ પૂછ્યું. જેસલ જાડેજાએ કહ્યું કે હું કચ્છનો બહારવટિયો છું અને તમારી તોરીને લઈ જવા અહીં આવ્યો છું. કાઠીરાજે કહ્યું કે ‘તે એક તોરી રાણી માટે આટલી તકલીફ ઉઠાવી? ‘તો જા એ તારી’ એમ કહીને સાસતિયા કાઠીએ પોતાની તોરલને અર્પણ કરી દીધી. જેસલે કાઠીરાજની ગેરસમજ દૂર કરતા કહ્યું કે હું તો તમારી તોરી ધોડીની વાત કરતો હતો. એટલે સાસતિયા કાઠીએ કહ્યું કે એમ? તો ધોડી પણ તમારી. ખુશીથી લઈ જાઓ. જેસલ જાડેજાને આમ એક જ રાતમાં તોરી ધોડી અને તોરલ રાણી મળી ગઈ.

તોરલને સાથે લઈને જેસલ કચ્છ તરફ ચાલ્યો. રસ્તામાં બહાદુરી બતાવવા જેસલે ગાયોનું અપહરણ કર્યું. આ ગાયોને ધ્રોળ પાસે તરસ લાગી તો જમીનમાં ભાલો મારીને પાણી કાઢી પાણી પીવડાવ્યું. ધ્રોળ(જામનગર જિલ્લો) નજીક આજે પણ જેસલ-તોરલનું સ્થાનક છે જ્યાંથી આજે પણ પાણીનો અખંડ પ્રવાહ વહે છે એમ કહેવાય છે.

સૌરાષ્ટ્ર અને કચ્છ વચ્ચે દરિયા માર્ગ આવતો હોવાથી જેસલ તોરલ વહાણમાં બેઠા. બરાબર મધદરિયે એકાએક વાદળા ચડી આવ્યા. ભયંકર સૂસવાટા સાથે પવન ફૂંકાવા માંડ્યો. દરિયામાં તોફાન આવ્યુ. ડુંગર જેવા મોજા ઉછળવા લાગ્યા. વહાણ ડોલમડોલ થવા લાગ્યું. અચાનક પલટાયેલો માહોલ જોઈને જેસલને લાગ્યું કે વહાણ હમણાં ડૂબી જશે. અનેક મર્દોનું મર્દન કરનાર જેસલ આજે કાયરની માફક કાંપવા લાગ્યો. સામે તોરલ શાંત મૂર્તિ સમી બેઠી હતી. એના મુખ પર કોઈ ભય ન હતો પણ શાંત તેજસ્વિતા હતી. જેસલને આ જોઈને લાગ્યું કે મોતથી ન ગભરાતી આ નારી સિદ્ધિશાળી સતી છે. એનામા જેસલને દૈવીશક્તિ દેખાવા લાગી. જેસલનું સઘળું અભિમાન ઓગળી ગયું અને તે સતીના ચરણોમાં ઢળી પડ્યો. તેણે આ ઝંઝાવાતમાંથી બચવા માટે તોરલને વિનંતી કરવા માંડી. તોરલે જેસલને પોતે કરેલા પાપો જાહેર કરવાનું કીધું. ગરીબ ગાયની માફક જેસલ પોતાના પાપોનું પ્રકાશન કરવા લાગ્યો. એના અંતરની નિર્દયતા નષ્ટ થઈ ગઈ, અભિમાન ઓગળી ગયું અને બીજી તરફ સમુદ્રનું તોફાન શાંત થઈ ગયું. થોડા જ સમયમાં બહારવટિયા જેસલના જીવનમાં ધરમૂળનો પલટો આવી ગયો અને તેનો હદય પલટો થઈ ગયો.

જેસલને જ્યારે દરિયામાં મોત દેખાયું ત્યારે તેનું બધુ અભિમાન ઓગળી ગયું. મોતથી તે પારેવાની માફક ડરવા લાગ્યો અને તેની શૂરવીરતા પણ નાની પડવા લાગી. આ પછી તેને જે ફિલોસોફી લાધી એ જેસલ તોરલની કથાનો નિચોડ છે જે આપણે લઈ શકીએ છીએ આપણી જિંદગી ઉજાળવા માટે.

આજથી પાંચસો વર્ષ પહેલા કચ્છ કાઠિયાવાડમાં જેસલ જાડેજાની હાક વાગતી. જેસલ દેદા વંશનો ભયંકર બહારવટિયો હતો. કચ્છ-અંજાર એનું નિવાસસ્થાન હતું.અંજાર બહારના આંબલીયોના કિલ્લા જેવા ઝુંડથી એનું રક્ષણ થતુ હતુ. જેસલ રાઉ ચાંદાજીનો કુંવર હતો અને અંજાર તાલુકાનું કીડાણું ગામ એને ગરાસમાં મળ્યુ હતુ પણ ગરાસના હિસ્સામાં વાંધો પડતા એ બહારવટે ચડ્યો હતો. જેસલ બહારવટિયો સતી તોરલના સંગાથથી આગળ જતા જેસલપીરના નામે પ્રખ્યાત થયો.

એ સમયે હાલનું અંજાર સાત જુદા જુદા વાસમાં વહેંચાયેલુ હતુ. સાતે વાસ એ સમયે અજાડના વાસ તરીકે ઓળખાતા. અંજારમાં હાલ સોરઠિયા વાસને નામે ઓળખાતું ફળીઉં એ જૂના વખતનો મુખ્ય વાસ હતો. એનું તોરણ વિક્રમ સંવત ૧૦૬`માં કાઠી લોકોએ બાંધ્યુ હતુ. એ વાસનો ઝાંપો હાલ અંજારની બજારમાં મોહનરાયજીનું મંદિર છે ત્યાં હતો. અંજારની બહાર ઉત્તર તરફ આવેલા આંબલિયોના ઝુંડ એ વખતે અતિ ભયંકર અને એવા ખીચોખીચ હતા કે તેની અંદર સૂર્યનારાયણના કિરણો પણ ભાગ્યે જ પ્રવેશી શકતા. આ અતિ ગીચ વનનું નામ કજ્જલી વન રાખવામાં આવ્યું હતું. જેસલ જાડેજા આ વનમાં વસતો હતો. ચારે તરફ એના નામની ધાક પડતી. મારફાડ અને લૂંટફાટ એ એનો ધંધો હતો. એણે એટલા પાપ કર્યા હતા કે જેનો કોઈ પાર ન હતો. પરંતુ ઉપરના દરિયાના બનાવ પછી જેસલ સુધરી ગયો હતો અને ભક્તિમાં સમય ગુજારવા લાગ્યો હતો.

એક વખત જેસલની ગેરહાજરીમાં એમને ત્યાં એક સંતમંડળી આવી. ઘરમાં સંતોના સ્વાગત માટે પૂરતી સામગ્રી ન હોવાથી મૂંઝાયેલા સતી તોરલ સધીર નામના મોદી વેપારીની દુકાને ગયા. વેપારીની દાનત બગડી અને તોરલ પાસે પ્રેમની યાચના કરી. તોરલે માગણીનો સ્વીકાર કર્યો અને રાત્રે આવવાનું વચન આપી જોઈતી ચીજ વસ્તુઓ લઈ લીધી. સંત મંડળીનો ઉચિત સત્કાર કર્યો.

રાત પડતા ધોધમાર વરસાદ શરૂ થયો. સતી તોરલ વરસતા વરસાદે વચન પાલન કરવા સધીરને ત્યાં પહોંચી. સધીરે જોયું કે સતી તોરલના કપડા પર પાણીનું એક બુંદ સુદ્ધા ન હતું. આ ચમત્કાર જોઈને તેની સાન ઠેકાણે આવી અને સતીના પગે પડી ગયો. પશ્ચાતાપ કરતો એ વાણિયો સતીનો પરમ ભક્ત બની ગયો.

એ સમયે કચ્છમાં જેમ જેસલ અને તોરલ પવિત્ર વ્યક્તિ તરીકે જાણીતા હતા એમ મેવાડમાં રાવળ માલદેવ અને રાણી રૂપાંદેની ગણના થતી હતી. એકબીજાના દર્શન માટે આ બે જોડા તલસતા હોવાથી જેસલ જાડેજાએ રાવળ માલદેવ અને રાણી રૂપાંદેને કચ્છ આવવાનું નિમંત્રણ આપ્યું હતુ. આથી એ બંને અંજાર આવવા નીકળી ગયા હતા પરંતુ તેઓ અંજાર પહોંચે એના આગલે દિવસે જેસલે સમાધિ લઈ લીધી હતી. રાવળ માલદેવ અને રૂપાંરાણીને આવેલા જોઈને તોરલે જેસલને જગાડવા એકતારો હાથમાં લીધો. લોકકથા કહે છે કે પછી જેસલ ત્રણ દિવસની સમાધિમાંથી જાગ્યા અને સૌને મળ્યા. તોરણો બંધાયા, લગ્નમંડપ રચાયો. જેસલ તોરલ મૃત્યુને માંડવે ચોરી ફેરા ફર્યા. એક બીજાની સોડમાં બે સમાધિઓ તૈયાર કરાવીને ધરતીની ગોદમાં સમાઈ ગયા.

કચ્છમાં કહેવાય છે કે આ બે સમાધિઓ દરેક વર્ષે જરા જરા હટતી એકબીજાની નજીક આવતી જાય છે. ‘જેસલ હટે જવભર અને તોરલ હટે તલભર’ એવી લોક કહેવત અનુસાર આ સમાધિઓ એકબીજાથી તદ્દન નજીક આવશે ત્યાર પ્રલય જેવો કોઈ બનાવ બનશે.

– સૌરાષ્ટ્રની રસઘાર
આપણી સંસ્કૃતિ અને આપણો વારસો

સૌરાષ્ટ્રની રસધાર ભાગ-૫

Standard

હનુભા

લાઠી ગામની સીમમાં ધેાળી શેરડીનો દોઢ દોઢ માથોડું ઊંચો વાઢ પવનના ઝપાટામાં ઝૂલી રહ્યો છે જાણે પોપટિયા રંગના કોઈ મહાસાગરનાં મોજાં હિલોળે ચડ્યાં હોય તેવો દેખાવ થઈ ગયો છે. એવા ઘાટા એ શેરડીના થર સંધાણા છે કે માંહે ચકલુંય માર્ગ કરી શકે તેમ નથી. બાર બાર મહિના થયાં પટેલના ચાર દૂધમલિયા છોકરાએાએ દિવસ અને રાત કોસ હાંકી હાંકીને આવી થાંભલીઓ જેવી શેરડી જમાવી છે. ચિચોડાની ચીસો ગાઉ ગાઉને માથે સંભળાય છે. દીકરાના વિવાહ થાતા હોય તેમ ગામડે ગામડેથી પટેલનું કુટુંબ ગળ અને શેરડી ખાવા આવ્યું છે. બાવા, સાધુ કે ફકીરફકીરાં તો કીડિયારાંની જેમ ઊભરાણાં છે.

આજ લાઠીના ધણી લાખાજી ગોહિલ પોતાના મહેમાનોને તેડીને આ વાઢે શેરડી ખાવા આવ્યા છે. બાપુએ કહ્યું : “પટેલ, જસદણના ધણી શેલા ખાચરની દાઢમાં ધરતીના સવાદ રહી જાય એવી શેરડી ખવરાવજો, હો કે ! ”

પોરસીલો પટેલ ભારા ને ભારા વાઢી ડાયરાની સામે પાથરવા મંડ્યો. દરબાર શેલો ખાચર અને એના ત્રણસો અસવારો ‘હાંઉ બા, હાંઉ ! ! ‘ ઢગ્ય થઉ ગી બા, બસ કરો !’ – એમ બોલતા બોલતા માથાબંધણાંના ઊંડા ઊંડા પોલાણમાંથી ધારદાર સૂડીઓ કાઢીને એ અધમણઅધમણ ભારના સાંઠાને છોલવા મંડ્યા. પાશેર પાશેર ભારનાં માદળિયાંની ઢગલીઓ આખી પંગતમાં ખડકાવા માંડી; અને છરા જેવા દાંતવાળા પહેલવાન કાઠીઓ, પોતાના મોઢામાં કેમ જાણે ચિચેાડા ફરતા હોય તેમ, ચસક ચસક એ પતીકાંને ભીંસી ભીંસી ચૂસવા લાગ્યા. અમૃત રસના ઘૂંટડા પીતી પીતી કેમ જાણે દેવ-દાનવોની સભા બેસી ગઈ હોય એવી મેાજ આજ લાઠીના વાઢમાં જામી પડી હતી.

“વાહ લાખાજી ! શેરડી તો ભારે મીઠી !” દરબાર શેલા ખાચરે વખાણ શરૂ કર્યા.

લાખાજીએ વખાણને ઝીલીને જવાબ આપ્યો : “ હા, બા ! મીઠપ ઠીક છે. ભગવાનની દયાથી અમારી વસ્તી ઠીક કામે છે. ”

ત્યાં કાઠી-ડાયરામાંથી એક બીજા ગલઢેરાએ સાદ પૂર્યો : “બા, આથી તો પછેં ગળપણનો આડો આંક આવી ગયો હો ! અમૃતના રોગા ઘૂંટડા ઊતરે છે.”

“ હા, બા !” ફરી વાર લાખાજીએ કાઠીઓની તારીફ સ્વીકારી. “તમ જેવા ભાઈઓની દયામાયા, કે લાઠીના લોક બાપડાં મહેનત કરીને ગદર્યે જાય છે.”

પણ લાખાજીના હોઠ મરકતા હતા. એને મર્મના બોલ બોલવાની બૂરી આદત હતી, તેથી હમણાં કંઈક બરછી જેવા બોલ છૂટશે એવી ધાસ્તી લાગવાથી શેલા ખાચરે પોતાના કાઠીઓ તરફ મિચકારો તો ઘણોય માર્યો, છતાં રંગે ચઢેલો કાઠી-ડાયરો અબોલ રહી શકે તેવું નહોતું. ત્રીજો કાઠી તાનમાં બોલી ઊઠ્યો : “ ભણેં, બા લાખાજી ! આવડી બધી મીઠપ આણવાનો કારસો તો બતાવો ! આવો રૂડો ખાતર તે કાણાનો નાખ્યો છે તમે?”લાખાજીથી ન રહેવાયું : “ખબર નથી, બા ! તમારા વડવાએાનાં માથાં વાઢી વાઢીને ખાતર ભર્યું છે, એટલે આવી મીઠપ ચઢી છે, સમજ્યા ?”

લાખાજીથી એટલું બોલાઈ ગયું, અને એનાં વેણ પડતાં તો “થૂ! થૂ !” કરતા તમામ કાઠીઓ શેરડીનાં માદળિયાં થૂકી નાખીને બેઠા થઈ ગયા. સહુની આંખો રાતીચોળ થઈ ગઈ, રંગમાં ભંગ પડ્યો, અને આંખેા કાઢીને કાઠીઓ ચાલવા મંડ્યા. ત્યારે વળી લાખાજીએ બળતામાં ઘી હોમ્યું : “એ બા ! લાઠીમાં બરછિયું ઘણીયુંય મળે છે. એકેક બાંધો છો તો હવે બબ્બે બાંધજો ને લાઠીને ઉખેડી નાખજો !’

શેરડીનો રસ ખારો ધૂધવા જેવો થઈને કાઠીઓની દાઢને કળાવતો રહ્યો.ઉત્તરમાં બાબરા અને કરિયાણાના ખાચરોની ભીંસ થાતી આવે છે; દખણાદી દશે આંસોદર, લીલિયા અને કુંડલાનો ખુમાણ ડાયરો લાઠીને ઉથલાવી નાખવા ટાંપી બેઠો છે; ઉગમણેથી ગઢડા, ભડલી અને જસદણ-ભીમોરા જેવાં ખાચરોનાં જોરાવર મથકો બરછી તોળીને ઊભાં છે, અને આથમણી કોર ચિત્તળ ને જેતપુરનો વાળા ડાયરો જ્યારે જ્યારે બને છે ત્યારે ત્યારે હલ્લા કરી રહ્યો છે. એવી રીતે –

કાઠી બળ થાક્યા કરી, કટકે ત્રાઠી કેક,
(તોય) અણનમ નોઘાટી એક, (તારી) લાઠી લાખણશિયડા !

હે લાખાજી ગોહિલ, કાઠીઓ બળ કરીને થાક્યા, ઘણાં લશ્કર તારા ગામના સાથે ત્રાટક્યાં, તોય તારી લાઠી નમ્યા વિના ઊભી જ છે; તેમ તમારી જમીન પણ નથી ઘટી.

મારુ, માટીવટ તણું, બળ દાખછ બળ ફોડ્ય,
કાઠી ચારે કોર, (વચ્ચે) લાઠી લાખણશિયડા !

હે મારવાડમાંથી આવેલા ગોહિલ કુળના જાયા લાખાજી ગોહિલ, મોટા મરદોનું જોર તેં તોડ્યું છે, અને તારું માટીપણું (પુરુષત્વ) પણ તું અન્યને દેખાડી રહ્યો છે. ચારે બાજુ કાઠી છે, અને વચ્ચે તારી લાઠી સુરક્ષિત ખડી છે.એ જોરાવર લાખાજીના લોહીમાંથી હનુભાઈ નામનો દીકરો પાક્યો. હનુભાઈ ફટાયા હોવાથી જિવાઈમાં લીંબડા નામનું ગામ લઈને લાઠીની ગાદીએથી ઊતર્યા.

એની બરછીની સાધના જબરી હતી. પીઠા ચાંદસૂર નામને ઘોબા ગામનો એક કાઠી ગલઢેરો પોતાના એકસો ઘોડેસવારને લઈને ચડતો ને ચોમેર હાક બેાલાવતો. પણ હનુભાઈ કહેતા : “જો મારી સીમમાં પીઠો ચાંદસૂર પગ મેલે તો જેટલી જમીનમાં હેમખેમ એનાં ઘોડાં ફરી જાય તેટલી જમીન હું દાનમાં દઈ દઉં.”

આવાં કડક વેણ તો રણકાર કરતાં પીઠા ચાંદસૂરને કાને પહોંચ્યાં. મૂછોને ત્રણ વળ દઈને પીઠો લીંબડા લૂંટવા આવ્યો : પણ લાગ દેખીને અચાનક આવ્યો. આવીને સીમમાંથી માલ વાળ્યો. હનુભાઈને પોતાનાં વેણ તો સ્વપ્નેય સાંભરતાં નહોતાં, એટલે એણે ગફલતમાં પોતાનાં બધાં ઘોડાં બહાર મોકલી ફક્ત પાંચ જ અસવાર લીંબડે રાખ્યા હતા. આજ લીંબડા લૂંટાયાની એને જાણ થઈ એટલે ચાર આયર અને ભગા ભૂતૈયા નામના સરદારને લઈ હનુભાઈ પીઠાની પાછળ ગાયોની વહારે ચડ્યા.

લીંબડાથી અઢી ગાઉ ઉપર, લાખાવાડ ગામને સીમાડે, ડુંગરાની સાંકળી નાળ્યમાં, દુશ્મનો સાથે ભેટા થયા, પણ શત્રુ પાસે જાડાં માણસો હતાં. એ ધીંગાણામાં હનુભાઈનાત્રણ આયર કામ આવ્યા, એટલે ભગા ભૂતૈયાએ હાકલ કરી : “બાપુ, હવે ભાગો.”

“ફટ્ય ! હનુભાઈ ભાગે ?”

“હા, હા; જુઓ હમણાં રંગ દેખાડું. તમને નહિ લજાવું ! ફિકર કરો મા. હું વેતમાં છું.”

બેય અસવારે ઊભી નાળ્યે નીચાણમાં ઘોડાં વહેતાં મૂક્યાં. વાંસેવાંસ પીઠાએ પોતાની ઘેાડી છોડી. ઊંટવઢ મારગની અંદર એ ત્રણચાર ઘોડાના ડાબલા એવા તો જોરથી ગાજ્યા કે જાણે એકસો ઘોડાની ઘમસાણ બોલી રહી છે. પીઠો બરાબર લગેાલગ પહેાંચ્યો. એક ભાલું ઝીંકે તો હનુભાઈ ધૂળ ચાટતા થાય એટલી જ વાર હતી. પણ પીઠાનો જીવ લોભમાં પડ્યો : હનુભાઈની પીઠ ઉપર સોનાના કૂબાવાળી ઢાલ ભાળી એણે પછવાડેથી ચીસ પાડી : “એ હનુભા, છોડી નાખ્ય, છોડી નાખ્ય – ઢાલ છોડીને નાખી દે, જો પ્રાણ વહાલા હોય તો !”

પીઠાએ હનુભાઈને એટલો સમય દીધો એટલે સાવધાન ભગે હાકલ દીધી, “હાં બાપુ, હવે ઝીંકો બરછી.”

હનુભાઈએ હાથ હિલોળીને પોતાની બરછીનો ઘા બરાબર પાછળ ઝીંક્યો. નિશાન માંડવાની જરૂર નહોતી. સાંકડી નાળ્યમાં વાંસે પીઠો જ નિશાન બનીને તૈયાર હતો. વળી, એ વેગમાં આવતો હતો. હનુભાઈની બરછીને એ વેગની મદદ મળી. પીઠાની છાતી વીંધીને બરછી પીઠાના શરીરમાં જ ભાંગી ગઈ. પીઠો ધૂળ ચાટતો થયો.

લાઠીની લાઠીધણી, ચોડી છાતીમાંય,
પીઠાને પડમાંય, કાઠી ગળ મીંડું કર્યું.

હે લાઠીના વંશજ હનુભાઈ, લાઠીની બરછીને તેં દુશ્મનની છાતીમાં જ ચોડી. અને બાળકો જેમ ગળમીંડાની રમત રમીનેપોતાના સામાવાળાને પોતાના કૂંડાળામાં રોકી રાખે છે, તેમ તેં પણ આ પીઠાની સાથે રમત માંડીને એને તારા સીમાડારૂપી કુંડાળામાં પૂરો કર્યો.

એક દિવસ ડેલીએ બેઠા હનુભાઈ દાતણ કરે છે. ત્યાં તો ચીસો પાડતો એક કણબી રાવ કરવા આવ્યો; આવીને બોલ્યો : “બાપુ ! મારા બાજરાનું આખું ખેતર ભેળી નાખ્યું. મારા છોકરાને રાબ પાવા એક ડૂડુંય ન રહ્યું.”

“કોણે ભેળવ્યું, ભાઈ ?” કુંવરે પૂછ્યું. “કુંવર”_એ હનુભાઈનું હુલામણું નામ હતું.

“ભાવનગર મહારાજ વજેશંગજીના કટકે.”

“એ શી રીતે ?”

“મહારાજ જાત્રાએથી વળીને ભાવનગર જતા હતા. મારગકાંઠે જ ખેતર હતું. દોથા દોથા જેવડાં ડૂંડાં હીંચકતાં હતાં. દેખીને આખું લશ્કર ખેતરમાં પડ્યું. પોંક પાડવા ડૂડાં વાઢ્યાં ને બાકી રહ્યું તેની, ઘોડાને જોગાણ દેવા, કોળી કોળી ભરી લીધી. હવે મારાં પારેવડાં શું ખાશે, બાપુ ?” એમ કહીને કણબી રોઈ પડ્યો.

કુંવર હસી પડ્યો, જવાબ દીધો : “પણ એમાં રુએ છે શીદને, ભાઈ? એ તો વજેસંગજી બાપુ આપણો બાજરો કઢારે લઈ ગયા કહેવાય ! આપણે એમનો ચારગણો બાજરો વસૂલ કરશું, લે બોલ્ય. તારો બાજરો તું કેટલો ટેવતો હતો ?”

“બાપુ, પચીસેક કળશી.”

“બરાબર ! હવે તેમાંથી સાડાબાર કળશી તો અમારા રાજભાગનો જાત ને ?”

“હા, બાપુ !”ત્યારે જા, તારા ભાગનો સાડાબાર કળશી બાજરો આપણે કોઠારેથી અટાણે જ ભરી જા, પછી વખત આવ્યે હું અને વજેસંગજી બાપુ હિસાબ સમજી લેશું.”

પટેલને તો પોતાનો બાજરો બીજા સહુ ખેડુ કરતાં વહેલો અને વિના મહેનતે કોઠીમાં પડી ગયેા.
ખળાટાણું થયું. લીંબડાને પડખે જલાલપર અને માંડવા નામે ભાવનગરનાં બે ગામ આવેલાં છે. બરાબર ખળાં ભરવાને ટાણે હનુભાઈ ઘોડીએ ચડીને જલાલપર પહોંચ્યા, અને તજવીજદારને કહ્યું : “અમારો બાજરો બાપુ કઢારે લઈ ગયા છે, માટે આ ખળામાંથી ત્રણસો કળશી બાજરો આજ તમારાં ગાડાં જોડીને લીંબડે પહાંચતા કરો.”

દિગ્મૂઢ થયેલા તજવીજદારે કહ્યું : “પણ બાપુ, મને કાંઈ–”

“હા, હા, તમને કાંઈ ખબર ન હોય, પણ મને તો ખબર છે ને ! ઝટ બાજરો પહોંચાડો છો કે નહિ ? નહિતર હું મારી મેળે ભરી લઉં ?”

તજવીજદારે હનુભાઈની આંખમાં અફર નિશ્ચય જોયો. લીલો કંચન જેવા ત્રણસો કળશી બાજરો લીંબડે પહોંચાડ્યો, અને બીજી બાજુથી આ સમાચાર ભાવનગર પહોંચાડ્યા.

વજેસંગજી મહારાજ સમજ્યા કે કુંવરને આખા મલકની ફાટ્ય આવી છે. પણ એમ પરબારા એને માથે હાથ ઉગામાય તેમ નહોતું. આખી કાઠિયાવાડ હનુબાઈ ને એક હોંકારે હાજર થાય તેવી તૈયારી હતી. કુંવરને શિખામણ આપવા એમણે ભાવનગર બોલાવ્યા.

મહારાજા વજેસંગજી ગમે તેવા તોય પોતાના વડીલ હતા. એની સામે ઉત્તર દેવા જેટલી બેઅદબી કરવાની હિંમત કુંવરમાં નહોતી. એટલે આકડિયાવાળા વીકાભાઈ ગઢવીને સાથે લઈને પોતે ભાવનગર ગયા.

કચેરીમાં મહારાજાની બાજુએ પોતાનું માથું ધરતી સામું ઢાળીને કુંવર અદબપૂર્વક બેઠા છે. મહારાજાએ પણ કુંવરને ન શરમાવતાં વીકાભાઈને પૂછ્યું : “વીકાભાઈ, કહેવાય છે કે કુંવર જલાલપુર-માંડવાનાં ખળાં ભરી ગયા !”

“એ તો હોય, બાપ ! એ પણ આપના જ કુંવર છે ને? એટલાં લાડ ન કરે ?” વીકાભાઈ એ મીઠો જવાબ વળ્યો.

“પણ, વીકાભાઈ ! અવસ્થાના પ્રમાણમાં સહુ લાડ સારાં લાગે ને ! અને હવે કંઈ કુંવર નાના નથી. આજ એ લાડ ન કહેવાય, પણ આળવીતરાઈ કહેવાય.”

મહારાજાનાં વેણમાં જ્યારે આટલી કરડાકી આવી ત્યારે ચારણનો સૂર પણ બદલ્યો :

“પણ, મહારાજ ! કુંવરે તો રાણિયુંને ઘણુંય કહ્યું કે, હાલો, આપણે બધા લાણી કરવા સીમમાં જાયીં, એટલે રોટલા જોગું કમાઈ લેશું, માણું માણું મૂલ મળશે. પણ રાણિયુંએ ગઢમાંથી કહેવરાવ્યું કે, ભૂખ્યાં મરી જાયીં તો ભલે, પણ જ્યાં સુધી ભાવનગર રાજ્યનું એાઢણું અમારે માથે પડ્યું છે ત્યાં સુધી તો દા’ડી કરવા નહિં જાયીં; ભાવનગરને ભેાંઠામણ આવે એવું કેમ કરાય ?”

“એટલે શું ?”

“બીજું શું ? કુંવરના ઘરનો બાજરો ખૂટ્યો !”

“કાં ?”

“મહારાજનાં ઘોડાંને જોગાણની તાણ પડી. ને મહારાજના સપાઈનાં છોકરાં પેાંક વિના રેતાં’તાં, તે સો વીઘાંના ખેતરનો બાજરો ભેળી દીધો !”

વજેસંગજી મહારાજને બધી હકીકતની જાણ થઈ. આખી કચેરી હસી પડી. મહારાજનો રોષ ઊતરી ગયો પણ મોં મલકાવીને એમણે કહ્યું : “ભલા આદમી ! પચીસ કળશીને સાટે ત્રણસો કળશી બાજરો ભરી જવાય ?”

વીકોભાઈ કહે : “બાપુ, ઓલ્યા ખેડૂતને અક્કેક આંસુડે સો સો કળશી ભર્યો છે. ખેડુ વધુ રોયો હોત તો તેટલો વધુ બાજરો લેવો પડત.”

“સાચું! સાચું ! ખેડુનાં આંસુ તો સાચાં મોતી કહેવાય. રંગ છે તમને, કુંવર !” મહારાજાએ કુંવરની પીઠ થાબડી, રોકીને મહામૂલી પરોણાગત કરી.

બપોરે મહારાજના કુંવર જસુભા અને હનુભાઈ ચોપાટે રમવા બેઠા. રમતાં રમતાં જસુભાની એક પાકી સોગઠી ઢિબાઈ ગઈ. કુંવરે જસુભાની અાંગળી જોરથી દાબી કહ્યું: “યુવરાજ! અત્યારે તો અમારા – લાઠી ભાયાતોના – ગરાસ પૈસા આપી આપીને બાપુ માંડી લ્યે છે, પણ યાદ રાખજો, જેમ બાજરો કઢાવ્યો છે તેમ અમે એ બધાં ગામ પાછાં કઢાવશું, હો !”

જસુભાની આંગળી એટલા જોરથી ભીંસાણી કે લોહીનો ટશિયો નીકળ્યો. એને જઈને બાપુને વાત કરી. ચતુર મહારાજ ચેતી ગયા કે મારો દેહ પડ્યા પછી કુંવર અા છોકરાએાને ગરાસ ખાવા નથી દેવાનો. પણ એ ટાણે તો મહારાજ વાતને પી ગયા.
એક દિવસ મહારાજ શિકારે નીકળ્યા છે; આઘે આઘે નીકળી ગયા. થડમાં જ હનુભાઈનું લીંબડા દેખાતું હતુંલીંબડાની દિશામાં બાવળનું એક ઝાડ હતું; બાકી, આખું ખેતર સપાટ હતું. મહારાજે મર્મવાણી ઉચ્ચારી :

“જેઠા ગોવાળિયા, મેરામ ગોવાળિયા, આખા ખેતર વચ્ચે એક ઠુંઠું ઊભું છે તે બહુ નડે છે, હો !”

“ફિકર નહિ, બાપુ! કાઢી નાખશું.” એવો માર્મિક જવાબ ગોવાળિયાઓએ વાળી દીધો. આ જેઠો અને મેરામ બાપ-દીકરા હતા. કાઠી હતા. ગોવાળિયા એની સાખ હતી. જોરાવર હતા. ભાવનગરના અમીરો હતા. હનુભાઈ ઉપર મહારાજથી તો હાથ ન થાય એટલે એમણે આ કામ ગોવાળિયા કાઠીએાને ભળાવી દીધું.

મહારાજ ઘેર આવ્યા. ફરી વાર બેાલ્યા : “ગોવાળિયાઓ, મારા વાંસામાં ડાભોળિયું ખૂચે છે, હો !”

તુરત ચાકરો દોડીને પૂછવા મંડ્યા : “ક્યાં છે, બાપુ ? લાવો, કાઢી નાખીએ.”

મહારાજ કહે : “ભા, તમે આઘા રહો. તમારું એ કામ નથી.”

ગોવાળિયા બોલ્યા : “બાપુ, ડાભોળિયું તો કાઢી નાખીએ, પણ પછી રે’વું ક્યાં ?”

“બાપ, હું જીવું છું ત્યાં લગી તો ભાવનગરના પેટમાં.”

ગોવાળિયાને ખબર હતી કે હનુભાઈની ઉપર હાથ ઉપાડ્યે કાઠિયાવાડ હલમલી ઊઠશે, અને ક્યાંય જીવવા નહિ આપે. પણ મહારાજે ભાવનગરનું અભયવચન આપ્યું. ઘાટ ઘડાણો.

જેઠા ગોવાળિયાએ કહ્યું : “પણ, મેરામ, હનુભાઈની હારે બેસીને તો સામસામી કસૂંબાની અંજળિયું પીધી છે, ભાઈબંધીના સોગંદ લીધા છે, અને હવે કેમ કરશું ? મહારાજની પાસેય બેાલે બંધાણા !બાપુ ! એક રસ્તો સૂઝે છે. ખીજડિયાવાળા લાઠીભાયાતોની સાથે હનુભાઈને મોટું મનદુઃખ છે. આપણે લીંબડા ઉપર ન જવાય, પણ ખીજડિયાનો માલ વાળીએ; હનુભાઈ કાંઈ ખીજડિયાવાળા સારુ ચડવાના નથી. એટલે મહારાજને કહેવા થાશે કે, “શું કરીએ, હનુભાઈ બહાર જ ન નીકળ્યો ! આમ પેચ કરીએ તો સહુનાં મોઢાં ઊજળાં રહે એવું છે.”ત્રણ દિવસ થયાં હનુભાઈ ડેલીએ ડાયરાની સાથે કસુંબા લેવા આવતા નથી. કોઈ પૂછે, તો રાણીવાસમાંથી જવાબ મળે છે કે કુંવર લાઠી પધાર્યા છે; પણ વાત જૂઠી હતી. સાવજને સાંકળીને પાંજરે નાખ્યો હતો. ત્રણ દિવસ પહેલાં પછેગામના કોઈ જોષી આવેલા. એણે ભવિષ્ય ભાખ્યું હતું કે, “ આ ત્રણ દિવસમાં તમારે માથે ઘાત છે માટે બહાર નીકળશો મા !”

હનુભાઈ બોલ્યા : “ભટજી ! હું હનુભાઈ ! મોતથી બીને હું રાણીવાસમાં પેસી જાઉં ? ડાયરામાં બેઠા વિના મારે ગળે કસૂંબો શેં ઊતરે ?”

પણ રાણી કાલાવાલા કરવા લાગ્યાં : “ત્રણ દિવસ દેખી-પેખીને શીદ બહાર જવું ? ધીંગાણાનો ગેાકીરો થાય તે ટાણે હું આડી ન ફરું, મારા લોહીનો ચાંદલો કરીને વળામણાં આપું. હુંય રજપૂતાણી છું. પણ ઠાલા ઠાલા જોષીનાં વેણને શીદ ઠેલવાં? અમારા ચૂડા સામું તો જરા જુઓ !”

કુંવરનું હૈયું પીગળી ગયું. છાનામાના એ ગઢમાં કેદ બનીને પડ્યા રહ્યા.

આજ એ કાળ-દિવસમાંથી છેલ્લો દિવસ છે. સાંજ ૫ડશે એટલે કુંવરની બેડીઓ તુટશે. કેદમાં પડેલો ગુનેગાર પોતાના છુટકારાની છેલ્લી સાંજની વાટ જોઈ રહ્યો હોય. તેમ,કુંવર વાટ જોતા તલપી રહ્યા છે. એના નખમાંય રોગ નથી. દસે દિશામાં કોઈ જાતના માઠા વાવડ નથી. એ બેફિકર છે. પ્રભાતે ઊઠીને મેડીને પાછલે ગોખે દાતણ કરે છે, ત્યાં નીચેથી કાળવાણી સંભળાણી :

“બંકો હનુભા કસૂંબાની ચોરીએ બસ આમ બાયડિયુંની સોડ્યમાં પડ્યો રે’ ?” બરછી જેવાં વેણ કુંવરને કાને પડ્યાં.

કુંવર ડોકું કાઢે ત્યાં નીચે ચારણને દીઠો. આગલે દિવસે આવેલા એ સ્વાર્થી ચારણને કસૂંબાપાણી બરાબર નહિ મળ્યાં હોય, એટલે આજ અત્યારે હનુભાઈને ભાળી જવાથી એણે દાઝ કાઢી. એ ચારણ નહોતો, પણ કુંવરના કાળનો દૂત હતો.

કુંવરે જવાબ દીધો : “ ગઢવા ! હું લાઠી ગયો હતો. રાતે મોડે આવ્યો. ચાલો, હમણાં ડેલીએ આવું છું.”

પોતે છતા થઈ ગયા ! હવે કાંઈ ભરાઈ રહેવાય છે ?

રાણી કરગર્યા : “અરે, રાજ ! આજુની સાંજ પડવા દ્યો, પછી તમતમારે કસૂંબાની છોળો ઉડાડજો ! બધાનાં મે’ણાં ભાંગજો. પણ બે બદામના કાળમુખા ચારણને બેાલે કાં મારાં વેણને ઠેલો ! આજ મારું જમણું અંગ ફરકે છે.”

પણ કુંવરનું માથું આજ દેહ ઉપર ડગમગતું હતું. એનાથી ન રહેવાયું. એ ડેલીએ ગયા. ડાયરો કસૂંબામાં ગરકાવ છે. ત્યાં કોઈએ આવીને ખબર દીધા કે, ખીજડિયાનો મોલ વાળીને ગોવાળિયા જાય છે. વાંસે વારે ચઢે એવું ખીજડિયામાં કોઈનું ગજુ નથી.

“ઠીક થયું !” ડાયરામાં કોઈ બોલ્યું : “આપણા અદાવતિયાને આજ ખબર પડશે.”

“બોલો મા ! એવું બોલો મા ! અદાવતિયા તોય મારા
ભાઈ !” – એમ કહેતાં જ હનુભાઈ ઊભા થઈ ગયા. “અમારી નસોમાં એક જ બાપનું લોહી ભર્યું છે. આજ કદાપિ લાજીને એ મારી પાસે ન આવે, પણ હું કેમ બેઠો રહું ? ઘોડી ! ઘેાડી ! અરે. કોઈ મારી ઘોડીને અહીં લાવો. મારા ભાઈએાને આજ ભીડ પડી છે.”

છોકરો ઘોડી છોડવા ગયેા. રાણીજીએ મોતના પડઘા સાંભળ્યા. રાણીજીએ કહ્યું : “એક વાર એને આંહીં મોકલો. એક વાર મોઢું જોઈ લેવા દ્યો, પછી ભલે જાય, પણ મળ્યા વિના ઘોડી છોડવા નહિ દઉં.”

પણ હનુભાઈને અને કાળને છેટું પડે છે. એને ફડકો છે કે રજપૂતાણી કદાચ સ્ત્રી બની જશે, ભોળવી દેશે, સાવજને સાંકળી લેશે. એણે ચીસ પાડી : “ ઘોડી ગઈ ઘોળી ! આ વછેરાને પલાણો.”

“બાપુ ! હજી તાજો ચડાઉ કરેલો આ વછેરો ધીંગાણામાં કેમ કરીને કબજે રહેશે ?”

“આજ મારું હૈયું મારા કબજામાં નથી. આજ હું પોતે જ મારા કાળના કબજામાં જાઉં છું. મને ઝટ વછેરો આપો !”

વછેરા ઉપર સામાન માંડ્યો. હાથમાં ભાલો લઈને હનુભાઈ ચડી ગયા. જાતાં જાતાં લીંબડાના ઝાંપાને હાથ જોડ્યા. વસ્તીને છેલ્લા રામરામ કર્યા. વાંસે ડાયરો પણ ચડીને ચાલ્યો.

રજપૂતાણીએ ગેાખલામાંથી ડોકું કાઢ્યું. પણ હનુભાઈ હવે ગોખે નજર માંડે નહિ.

મારતે ઘોડે કુંવર આકડિયે આવ્યા; આકડિયે વીકાભાઈ ગઢવીને વાવડ પૂછ્યા : “ચોર ગાયુંને કઈ દશ્યે હાંકી ગયા ?”કુંવર, પછી કહું. પ્રથમ છાશું પીવા ઊતરો.”

“ગઢવા, અટાણે – મોતને ટાણે ?”

“પણ તમારે તે માલનું કામ છે કે બસ બાધવાની જ મરજી થઈ છે ?”

“કાં ?”

વીકાભાઈએ વાત કરી : “અહીંથી જ ગોવાળિયા નીકળ્યા હતા; કહીને ગયા કે પડખેના નેરામાં અમે છાશું પીવા બેસીએ છીએ. જો બીજો કોઈ માટી થઈને આવતો હોય તો તો આવવા દેજો, પણ કુંવર હોય તો રોકીને કહેવરાવજો એટલે એકેએક કાન ગણીને આપી દેશું. અમે આજ ન કરવાનો કામો કરી બેઠા છીએ; પણ શું કરીએ ? મહારાજ આગળ જીભ કચરી છે. “

“બસ ત્યારે !” કુંવર બેાલ્યા, “મારા હાથ ક્યાં અમથા અમથા ખાજવે છે ? બાકી, મારા ભાઈયુંને માથે હાથ પડે એટલે તો મારે મરવું જ જોવે ને, વીકાભાઈ!”

હનુભાઈ છાશું પીવા રોકાયા. જ્યાં કસૂંબો લિયે છે ત્યાં પાછળથી વાવડ સાંભળીને એમના ભાઈ ફતેસંગ ફોજ લઈને આવી પહોંચ્યા. એણે જોયું તો કુંવર વીકાભાઈની સાથે શાંતિથી કસૂંબો ઘેાળે છે ! ફતેસંગ ન રહી શક્યા. એણે ત્રાડ નાખી : “એ કુંવર ! અટાણેય કસૂંબાનો સવાદ રહી ગયો કે? આ ચારણ તને ગોવાળિયા ભેળો નહિ થાવા આપે ! હું જાણું છું.” એમ કહીને એણે તો ઘોડાં વાજોવાજ મારી મૂક્યાં. હનુભાઈએ સાદ કર્યો:

“એ ભાઈ ! ઊભો રહે, જરા સમજી લે ! હું આવું છું.”

પણ ફતેસંગ તો ભડભડતી આગ જેવો ચાલ્યો ગયો
હાથમાં અંજલિ ભરી હતી તે ભોંય પર ઢોળીને
હનુભાઈ બે હાથ જોડી ઊભા થયા. બોલ્યા:

“બસ. વીકાભાઈ ! હવે હું નહિ જાઉં તો ફતેસંગના કટકા જોવા પડશે. હું જાણું છું કે એ આખાબોલો સખણો નાહિ રહે. મારા નસીબમાં આજ કસૂંબો નથી, ભાઈ ! મારો વછેરો લાવો !”

માણસ વછેરો છોડવા ગયો ત્યાં વછેરાએ બટકું ભરીને એની આંગળીએ લેાહી કાઢ્યું. કહે : “કુંવર ! લોહી – ?”

“બસ વીકાભાઈ ! હું જાણું છું, આજ મારે માથે કાળ ભમે છે. પણ હવે હું છટકીને ક્યાં જાઉ ? હવે તો હરિ કરે તે ખરી !”

ચડીને હનુભાઈ ચાલ્યા, પહોંચ્યા. ઢોર બધાં નેરામાં ઊભાં છે. ગોવાળિયા કસૂંબા ઘૂંટે છે. ફતેસંગ પણ પહોંચ્યા છે. હનુભાઈને જોતાં જ ગોવાળિયા બોલ્યા : “ ભલે આવ્યા, કુંવર ! કાનેકાન ગણીને લઈ જાઓ. તમારી ઉપર અમારો હાથ ન હોય.”

માલને વાળીને ફતેસંગ પોતાનાં માણસો સાથે વળી નીકળ્યા. હનુભાઈ એકલા જ કસૂંબા લેવા રોકાયા. હજી જાણે કાળ એને ગોતતો હોય એવું કુંવરને લાગે છે. એને માથે માથું ડોલે છે.

જેઠા ગોવાળિયાએ પોતાના હાથની અંજલિ ભરી છે. હનુભાઈએ પણ પોતાના હાથમાં કસૂંબો લીધો છે. બેય જણ સામસામા “અરે, વધુ પડતું ! મરી જાઉં બા !” – એમ બોલી રહ્યા છે. એમાં હનુભાઈએ વેણ કાઢી લીધું : “ હે ખૂટલ કાઠી !”

“હશે બા ! ગઈ ગુજરી !” જેઠો બેાલ્યો. વળી થોડી વારે હનુભાઈએ વેણ કાઢ્યું : “કાઠીનો તે વિશ્વાસ હોય,બા ? કસૂંબો હવે કઈ હોંશે પીવો ? ખૂટલ કાઠી!”

“પત્યુ, ભા ! હવે એ વાત ન સંભારો !”

પણ જ્યાં ત્રીજી વાર કુંવરના મોંમાંથી ‘કાઠી ખૂટલ’ એવો ઉચ્ચાર નીકળ્યો, ત્યારે મેરામ ગોવાળિયાએ જેઠાના હાથને થપાટ મારી અંજલિ ઉડાડી નાખી અને કહ્યું : “બાપુ, સાંભળતા નથી ? કઈ વારનો જે ‘ખૂટલ ! ખૂટલ !’ કહ્યે જ જાય છે એને વળી કસૂંબા કેવા ? ઊઠો, બાળો એનું મોઢું !”

હનુભાઈ બોલ્યા : “મેરામભાઈ ! તું સાચું કહે છે; મને મારો કાળ આ બધું બોલાવે છે. આજ તો મારેય રમત રમી નાખવી છે. ઊઠ ! ઊઠ ! સાત વાર કહું છું કે, કાઠી ખૂટલ ! હવે ઊઠ છ કે, નહિ !”

બેય જુવાનો ઘોડે ચડ્યા. બેય જણાએ ઘોડાં કૂંડાળે નાખ્યાં : આગળ મેરામ ને વાંસે કુંવર; બીજા બધાય બેઠા બેઠા જુએ છે. કુંવર હમણાં મેરામને ઝપટમાં લેશે કે લીધો, લેશે કે લીધો એવી વેળા આવી પહોંચી છે. ભાલાં ખરા બપોરના સૂરજને સામે જવાબ દઈ રહ્યાં છે. આસપાસની ધારો સામા હોકારા કરી રહી છે. ઘેાડાની કારમી હણહણાટી અને શત્રુએાના કોપકારી પડકારાએ બે ઘડી પહેલાંના દોસ્તીના સ્થળને રણક્ષેત્ર બનાવી મેલ્યું છે.

મેરામને માથે ભાલો ઝીંકવાની જરાક વાર હતી ત્યારે ચેતીને જેઠો બેાલ્યો: “એ કુંવર ! છોકરાની સાથે ? લાજતો નથી ?”

“આ લે ત્યારે ભાયડાની સાથે.” એમ કહીને કુંવરે ઘોડે ચડેલા જેઠાનો પીછો લીધો. આગળ જેઠો, વચમાં કુંવર, પાછળ મેરામ: દુશમનાવટ જાગી ગઈ, મિત્રતા ભુલાઈ ગઈ. બીજા કાઠીઓ પણ ત્રાટક્યા. હનુભાઈનો ભાલો જ્યાં જ્યાં પડ્યો ત્યાં ત્યાં એણે ધરતીની સાથે જડતર કરી દીધું. પણ એક અભિમન્યુને સાત જણાએ ગૂડ્યોતેમ આખરે કાઠીઓએ એક હનુને ઢાળી દીધો. મરતાં મરતાં કુંવરે આંખોની પાંપણોને પલકારે દોસ્તોને છેલ્લા રામરામ કીધા. કાઠીએાએ કુંવરના મોંમાં અંજલિ ભરીને પાણી રેડ્યું. હનુભાઈના મરશિયા જોડાણા :

કાલીરે સર કુંભ કેતા દી ?
ખત્રવટ ન છોડતો ખનુ,
રાજે વરસ, ત્રીસ લગ રાખ્યો,
હોળીરો, નાળેર હનુ.

કાલીઘેલી નારીને માથે પાણીનો ઘડો કેટલા દિવસ સાજો રહે ? એમ હનુભાઈના ધડ ઉપર માથું પણ કેટલો વખત ટકી શકે ? ત્રીસ વરસ સુધી હનુભાઈને ભગવાને જીવતો રાખ્યો તે તો હોળીનું નાળિયેર બનવાને માટે જ.

અધપતિયાં હૂતો મન આજો,
સૂરા વરસ ના જીવે સાઠ,
લોઢે લીટ મરે લાખાણી,
ગેાયલ તણી પટોળે ગાંઠ.

શૂરવીરો કાંઈ સાઠ સાઠ વરસ સુધી જીવે ? એને તો જુવાનીમાં જ મોત શોભે. લાખાજીનો દીકરો હનુભાઈ તો હમેશાં લોઢામાં લીટી જેવો નિશ્ચય કરીને જ મરે; એ લીટો જેમ ન ભૂસાય, તેમ હનુભાઈની પ્રતિજ્ઞા પણ કદી ન લોપાય, ગોહિલોની પ્રતિજ્ઞા તો પટોળાંની ગાંઠ જેવી, એ કાપડગાંઠ જેમ ન છૂટે તેમ ગોહિલોની પ્રતિજ્ઞા પણ ન તૂટે.

બકે હનુ એમ કર બોલ્યો,
અવળા પગ ભરુ કેમ આજ ?
જનારા પગ લંગાર જડાણા,
(મારે) લાઠી તણા તખતરી લાજ,

તાડૂકીને હનુભાઈ દુશ્મનોની સામે બોલ્યો કે હું પાછો પગ કેવી રીતે માંડી શકું ? હું તો જૂનાગઢ જેવો અટંકી રાજનો ભાણેજથાઉં. મારા પગમાં મોસાળની કીર્તિરૂપ બેડીઓ જડાઈ ગઈ છે. અને બીજી બાજુથી લાઠીના તખ્તની આબરૂ મને રોકે છે. ધીંગાણાથી હું હલીચલી ન શકું.

હનુભાઈના મૃત્યુ વિષેનું આ લોકરચિત કથાગીત (“બેલડ” )
મળી આવ્યું છે; તે રાસડા તરીકે સ્ત્રીઓ ગાય છે:

રંગ્યા તે રંગ્યા રૂપાના બાજોઠ જો ને,
સાવ રે સોનાનાં સોળે સોગઠાં હો રાજ !

હનુ ફતેસંગ માડીજાયા વીરા જો ને,
ભેરુ ભડીને બેઠા રમવા હો રાજ !

રમ્યા તે રમ્યા બાજીયું બે-ચાર જો ને,
રાયકો આવ્યો ખીજડિયા ગામનો હો રાજ!

વાળ્યું તે વાળ્યું ખીજડિયાનું ધણ જો ને,
જેઠે ગોવાળિયે ધણ વાળિયાં હો રાજ !

કુંવરને કાંઈ ચટકે ચડી રીસ જો ને,
પાસા પછાડી કુંવર ઊઠિયા હો રાજ !

ઘોડારમાંથી રોઝી ઘોડી છોડી જો ને,
ખીંતીએથી લીધાં મશરૂ મોળિયાં રે હો રાજ !

રાણીજીને મેડીએ થિયાં જાણ જો ને,
ફાળું પડી છે રાણીજીના પેટમાં હો રાજ !

ધ્રોડ થેાભી ઘોડીલાની વાગ જો ને,
આજે ઘાત્યું છે રાજને માથડે હો રાજ !

ઘેલા તે રાણી, ઘેલડિયાં શાં બોલો જો ને,
વેરી વળાવી હમણાં આવશું હો રાજ !

મેડી ઊતરતાં લપટાયો ડાબે પગ જો ને,
માઠે શુકને તે રાજા નો ચડો હો રાજ !
ઓશરિયું માં આડી ઊતરી મંજાર જો ને,
ઘોડીએ ચડતાં પડિયાં મશરૂ મોળિયાં હો રાજ !

વારેતે વારે હનુભાનાં માત જો ને,
અવળે અપશુકને કુંવર નો ચડો હો રાજ !

માતા મારાં, કાંઈ ન કરીએ સોસજો ને,
વેરી વળાવી હમણાં આવશું હો રાજ !

ડેલી જાતાં મળી કાનુડી કુંભારણ જો ને,
હાથમાં ત્રાંબડી[૩] એને છાશની હો રાજ !

વારે તે વારે લીંબડા ગામનાં લોક જો ને,
માઠે શુકને રે રાજા મા ચડો હો રાજ !

ઘેલાં તે લોકો, ઘેલડિયાં શાં બોલો જો ને,
વેરી વળાવી હમણાં આવશું હો રાજ !

સીમાડે જાતાં ઊતર્યા આડા સાપ જો ને,
ફોજું માં આયરડા એમ બોલિયા હો રાજ !

અપશુકનનો ન મળે રાજા પાર જો ને,
વાર્યા કરો તો વળો પાછલા હો રાજ !

હું હનુ ભૈ રણજાયો રજપૂત જો ને,
હનુ ચડ્યો તે પાછો ઓ ફરે હો રાજ !

વારનાં ઘેડાં મારગે ચાલ્યાં જાય જો ને,
આડબીડ હાલે હનુભાની રોઝડી હો રાજ !

આકડિયામાં ચારણને થાય જાણ જો ને,
વીકોભૈ ચારણ આડા આવિયા હો રાજ !

કુંવર તમે ચારણનો કરજો તોલ જો ને,
કસૂંબા પીને તે રાજા સંચરો હો રાજ !
નથી ગઢવા કસૂંબાનાં ટાણાં જો ને,
જાવા દિયે વીકાભૈ તમે આ સમે હો રાજ !

પરાણે કાંઈ ઊતર્યા પલાણ જો ને,
રેડિયા કસુંબા તેણે કાઢિયા હો રાજ !

આવ્યાં આવ્યાં વીકાભૈની માડી જો ને,
આવી પૂછે છે એક વાતડી હો રાજ !

મારાં વાર્યા કરે તમે રોજ જો ને,
મારે વીકાભૈ ધણ લૈ આવશે હો રાજ !

તમે કુંવર ઘડીક ધીરા થાવ જો ને,
ધણ રે વાળી વાકોભૈ આવશે હે રાજ !

આઈ મા તમને લળી લાગું પાય જો ને,
ઘડીયે ખેાટી કરો મા આ સમે હો રાજ !

લાજે મારાં સિંહણ કેરાં દૂધ જો ને,
લાજે ગોહેલ ગંગાજળ ઊજળો હો રાજ !

હું હનુભૈ રણુજાયો રજપૂત જો ને,
જુદ્ધે ચડ્યો તે પાછો નો ફરે હો રાજ !

ત્યાંથી હનુભાઈએ રોઝી ઘોડી છોડી જો ને,
જેઠે ગોવાળિયો પડકારિયો હો રાજ !

જેઠિયો કાંઈ લળીને લાગે પાય જો ને,
માફ કરો હનુભૈ આ સમે હો રાજ !

ત્રણ ગાઉને તરભેટે ધણ લાવ્યો જો ને,
હવે વાતુંએ નહિ ઊગરો હો રાજ !

તરવાર્યું નાં બંધાણાં તોરણ જો ને,
ભાલાં ભળકે હનુભાના હાથમાં હે રાજ !

લડે લડે કાઠીડો રજપૂત જો ને,
લડે હનુભા કુંવર વાંકડા હો રાજ !
પાછળ આવી કરેલો પડકારો જો ને,
ફતેશંગે આવા જુદ્ધ જમાવિયાં હો રાજ !
મરાણા કાંઈ હનુ ફતેશંગ વીર જો ને,
રણમાં પડ્યા ફતેશંગ વાંકડા હો રાજ !
મરાણા કાંઈ આયરડા દશબાર જો ને,
લીંબડાધણી ૫ડ્યા રણચોકમાં હો રાજ !
રુએ રુએ લીંબડા ગામનાં લોક જો ને, –
હાટે રુએ રે હાટ વાણિયા હો રાજ !
દાસિયું કાંઈ રુએ છે દરબાર જો ને,
રાણિયું રુએ રે રંગમેાલમાં હો રાજ !
આથમિયે કાંઈ લીંબડા ગામને ભાણ જો ને,
મીંઢોળ સોતા ફતેશંગ મારિયા હો રાજ !

સંબંધ

Standard

હું સવાર ના છાપું વાંચી રહયો હતો… ત્યાં.. રસોડામાંથી મધુર અવાજ પત્નીનો સાંભળ્યો…

એ ય ! સાંભળો છો.. ચ્હા-નાસ્તો તૈયાર છે. મારા દરેક કામ પડતા મૂકી તેનો સુરીલો અવાજ સાંભળવા નો લ્હાવો હું ચુકતો નથી …

આ એજ અવાજ..છે જયારે લગ્ન થયા હતા.. અને આજે ૬૧ વર્ષ ની ઉંમરે પણ આ જ શબ્દ ની મધુરતા….

આ એજ ધર્મપત્ની છે…જેની સાથે ૩૨ વર્ષ પહેલાં લગ્ન કર્યા હતા ત્યારે ..તેની સાથે દલીલ કરતા કરતા હું થાકી જતો.પણ એ હથિયાર કદી નીચે ના મુકતી…

જબરજસ્ત જીવનમાં ઉંમર પ્રમાણે પરિવર્તન છેલ્લા દશ વર્ષ થી હું જોઈ રહ્યો છું….તેનું અાધ્યાત્મિક લેવલ ઉપર જતું હતું.. ઘડપણ..આવે એટલે ઝગડા કરવાની શક્તિ અદ્રશ્ય થતી જાય. સમજ શક્તિ ખીલતી જાય પહેલાં ..નાની.. નાની વાતો ઉપર દલીલ અને ઝગડાનું સ્વરૂપ લેતા હતા આજે.. દલીલો..ને હસવામાં કાઢી નાખીએ છીએ.. કારણ …સમય અને પરિસ્થિતિ ની થપ્પડ એ ભલ ભલાને ઢીલા કરી નાખે છે…

એક કારણ ઉમરનું પણ છે…સતત એક બીજા ને બીક લાગે છે… કયું પંખી કયારે ઉડી જશે તે ખબર નથી.. બચેલા દિવસો આનંદ અને મસ્તીથી વિતાવી લઈએ .

પતિ…પત્ની ના સંબંધોમાં નિખાલસતા આવતી જાય.. જીતવા કરતા હારવામાં મજા આવતી જાય…દલીલ કરવા કરતાં..મૌન રહેવામા મજા આવતી જાય… જેમ..જેમ એક બીજા ના શરીર પ્રત્યે ના આકર્ષણ ઓછું થતું જાય અને પ્રભુ પ્રત્યે ..નું આકર્ષણ વધતું જાય… સમજી જાવ..કે.ઘડપણ બારણે આવી ગયુ છે….

જે લોકો ઘડપણમા ફક્ત રૂપિયાનુંજ આયોજન કરે છે….તે લોકો હંમેશા દુઃખી હોય છે અને બીજા ને કરે છે… તેઓ ઘડપણ મા મંદિર કે બાગ બગીચા મા જવાનુ આયોજન નથી કરતા ..પણ બેંક મા પાસ બુક ભરવાનું આયોજન પહેલેથી કરી રાખે છે… તેમની જીંદગી બેન્ક અને ઘર વચ્ચે જ ખલાસ થઈ જાય છે… રૂપિયા એકલા માનસિક શાંતિનું કારણ નથી….ઘણી વાર રૂપિયા પણ અશાંતિ નું કારણ બનતું હોય છે..

ઘડપણમાં લેવા કરતા છોડવાની ભાવના ,કટાક્ષ કરવા કરતા પ્રેમ ની ભાષા… સંતાન હોય કે સમાજ ..પૂછે એટલા નો જ જવાબ.. આપતા થશો ત્યારે ઘડપણ ની શોભા વધી જશે.. તમારી નિખાલસતા ,આનંદી સ્વભાવ અને જરૂર લાગે ત્યારે તટસ્થ અભિપ્રાય..એ તમારી ઘડપણ ની પહેચાન છે…

મેં છાપામા ધ્યાન કેન્દ્રિત કર્યું..ત્યાં જ દીકરીનો ફોન આવ્યો…..સેવા પુરી થઈ ગઇ હતી….પત્નીએ પોતે બનાવેલ સિદ્ધાંતો મુજબ હસી -ખુશી..ની વાતો.. કરવાની કોઈ ની પંચાત સાંભળવાની નહીં ..કે પોતે કરવાની નહી..તબિયતની પુછા કરી…પછી..ફોન મને આપ્યો.

મે સ્વભાવ મુજબ સહેલી શિખામણ આપી..કીધુ બેટા ઘણા દિવસથી તું નથી આવી ..તારો ઘરે કયારે આવવાનો પ્રોગ્રામ છે…?

દીકરી કહે …તમારા જમાઈને પૂછીને કહીશ… સારું બેટા…. જય શ્રી ક્રિષ્ના… કહી મે ફોન મૂકી દીધો….

પત્ની કહે… તમે પણ શું ?એને આવવું હશે ત્યારે આવશે… હવે પૂછવાનું બંધ કરી દો… એ લોકો એમને ત્યાં આનંદ અને મસ્તી માં જીવે છે તો આપણે.. તે લોકોને યાદ કરી આપણો વર્તમાન શું કામ બગાડવો ?… લાગણી માટે યાચક ના થવાય.. સમજ્યા… પત્ની હસતા હસતા બોલી..મારા જેવું રાખો.. “આવો તો પણ સારું..ના આવો તો પણ સારું.. તમારું સ્મરણ તે તમારા થી પ્યારું..”…

પંખી ને પાંખો આવે એટલે ઉડે …ઉડવા દો …કોઈ દિવસ માળો યાદ આવશે ત્યારે આવશે… પણ ત્યારે માળો ખાલી હશે… પત્નીની આંખમા પાણી હતા…પણ જીંદગી જીવવાની જડ્ડી બુટ્ટી તેણે શોધી લીધી હતી…

તરત જ મન મક્કમ કરી બોલી લો ચા પીવો..અને નાહી લો…આજે શ્રાવણ મહિના નો સોમવાર છે…મંદિરે જવાનું છે..

પાંચ મિનિટ બેસ ..ને મેં હસતા.. હસતા કીધું , માલિકી હક્કની અસર છે આ બધી.. પત્ની કહે કંઈ સમજાયું નહીં.. મેં કીધું..તું પહેલા મને કહે… દીકરી ના લગ્ન થાય એટલે માલિકી હક્ક કોનો..માં બાપ નો કે જમાઈનો ?

પત્ની કહે…હસતા..હસતા બોલી..આમ વિક્રમ.. વેતાલ જેવા સવાલ ના કરો..જે હોય તે સીધે સીધું કહો..

આનો મતલબ…પોતાની રીતે નિર્ણય લેવા પૂરતો પણ સક્ષમ નથી….બધું પત્ની ને પૂછી ને… એક માઁ બાપ જ દુનિયા મા એવા છે..કે તે કદી પોતાના સંતાન ની ખોડ..ખાપણ..ને નજર અંદાજ કરી અવિરત પ્રેમ કરે છે… અરે , તમોને સવાર..સવારમાં થઈ શુ ગયું છે..? પત્ની બોલી..

તેં તારી લાગણીઓને દબાવી દીધી છે…અને હું વ્યક્ત કરું છું…ફરક એટલો જ છે.. બાકી બન્ને ની વેદના એક સરખી જ છે.. જો …અપેક્ષા દુઃખો ની જનેતા છે….છોડ ને ..આ બધું…સવાર..સવાર માં મારા તરફ થી ફરિયાદ હોય તો કહે…

પત્ની બોલી તમારી વાત તો સાચી છે..એકલા..છીએ એટલે જ શાંતિ છે….રોજ.. રોજ.. દીકરા વહુના મૂડ પ્રમાણે ચાલવું એના કરતાં એકલા રેહવું સારું…આપણી જરૂરિયાત પણ કેટલી…. રોજ કિલો શાક સમારી ને આપો ,તો પણ વહુ તો એમજ કે ..ઘરડા માણસથી કામ શું થાય ? ગઈ કાલે દીકરાનો પણ ફોન હતો..તે પણ રજાની મુશ્કેલી છે…જમાઇ રાજ પણ આવું જ કેહતા હતા…

પત્ની કહે ..બધાય પ્રવૃતિશીલ છે અને આપણે બન્ને જ નવરા… છીયે… દીકરાને વહુ લઈ ગઈ… અને દીકરી ને જમાઇ રાજ… આપણે તો હતા ત્યાં ને ત્યાં.. ચલ આજે.. મૂડ નથી પિકચર જોવા જઈએ…

કયું પિકચર જોવું છે…પત્ની બોલી.

ચલ હવે ટેકો કર.. તો ઉભો થઇ શકીશ…. આ પગ પણ..

પત્ની ભેટી પડી…એટલું જ બોલી” “મેં હું ના”

હું ફરીથી જાણે ૨૫ વર્ષ નો નવ જુવાન થઈ ગયો… તેવી તાકાત તેના શબ્દોએ મને આપી દીધી..

इक मन था मेरे पास वो, अब खोने लगा है पाकर तुझे … तुम हो जहाँ, साजन, मेरी दुनिया है वहीं पे दिन रात … मेरे प्यार भरे सपने, कहीं कोई न छीन ले…

બધા વડીલમિત્રોને સમર્પિત..

સૌજન્ય ;: અજ્ઞાત

“દુલો રણછોડ”

Standard

સમય કાઢીને ખરેખર વાંચવા લાયક છે. . . .

પાંચાળ પ્રદેશમાં તમે દુલા રણછોડનું નામ આપો એટલે લોકો તમને માર્ગ કરી દે આવી એની હાંક!! એય પાંચ હાથ ઊંચો, કરડી આંખો, હંમેશા લાલચોળ જ હોય!!! કોઈએ એને હસતાં જોયો જ નથી!!

એની જ્યાં હાજરી હોય ત્યાં વાતાવરણ પણ ભારેખમ બની જાય!! પાંચાળમાં એવું કહેવાય કે ચોમાસામાં જો મોરલા ટહુકતા હોય અને જો બુલેટ લઈને દુલો નીકળે તો ટહુકતા મોરલા પણ બંધ થઇ જાય… અને જયારે લાલ રંગનું એનફીલ્ડ બુલેટ રોડ પર નીકળે ત્યારે રસ્તા પર જતાં લોકો એને તરત જ માર્ગ આપી દે!!

ધંધો બાપદાદાનો ત્રીજી પેઢીથી હાલ્યો આવે ઈ વ્યાજ વટાવનો!!! આમાં જો કે બીજાં કરતાં સજ્જન માણસ- વધારે વ્યાજ લેવાનું નહિ પણ જે નક્કી થયું હોય એ ક્યારેય લોઢે લાકડેય મુકવાનું નહિ!! દુલાની બીજી ખાસિયત એ હતી કે એ કદી વ્યાજનું વ્યાજ ના લેતો!!!

અને ત્રીજી અને મહત્વની ખાસિયત એ હતી કે એ વધુમાં વધુ બે વરસ સુધી જ પૈસા વ્યાજે આપતો. બે વરસ સુધીમાં તમે ગમે ત્યારે પૈસા આપી શકો પણ બે વરસ ઉપર એક અઠવાડિયું પણ ગયું હોય ને તો પછી તમારી ઘરે ગમે ત્યારે દુલા રણછોડનું બુલેટ આવીને ઉભું રહે એ નક્કી નહિ !!! અને પછી તમે ઘર વેચો, જમીન વેચો , ઘરેણાં વેચો કે પછી છેવટે જાત વેચો પણ દુલા રણછોડનું બુલેટ પૈસા લીધા વગર જાય નહિ..!!

દર રવિવારે દુલો ઉઘરાણીયે નીકળે!! અરજણ એનો સેક્રેટરી કમ હિસાબનીશ!!! … એ કાપલીયુ આપે…!! કાપલીયુમાં નામ હોય ગામ હોય અને રકમ હોય… જેમકે ” ધના છગન, ભડલી, ૪૦૦૦૦ …. વશરામ જીવણ, ઈતરીયા ૮૦૦૦૦… આવી જેટલી મુદત છાંડી ગયેલ કાપલિયું હોય ને એ ઉઘરાણી રવિવારે પતાવી લેવાની.. બાકી સોમથી શનિ વાડીએ બેસવાનું…

જેને પૈસા જોતા હોય એ વાડીએ આવે.. પૂછપરછ થાય, રકમ નક્કી થાય.. સમય તો નક્કી જ બે વરસ સુધીમાં તમે ગમે ત્યારે આપી જાવ…

અને પછી પછી બાજુમાં ઉભેલા અરજણ ને દુલો કહે ” અરજણ …… આપ આને પચાસ હજાર” એટલે અરજણ જાય વાડીમાં બનાવેલા એક મકાનમાં…..

ત્યાં હોય એક મોટો પટારો અને એમાં બધા બંડલ ગોઠવેલા. હજારના, પાંચસોના, અને સોના બંડલમાંથી અને પૈસા અપાય!! એક કાપલી બને એમાં નામ, ગામ ,અને રકમ, અને તારીખ લખાય!! કામ પૂરું!! બીજું કોઈ જ જાતનું લખાણ નહિ!!

અમુક ને વખાણ ની જરૂર ના પડે એમ દુલા રણછોડને લખાણની જરૂર ના પડે!! અને હા એક વાત તો કહેવાની રહી જ ગઈ કે દુલો ઉઘરાણી એ એકલો જ જતો!! બે ત્રણ ભાડૂતી માણસોને ઉઘરાણી લઇ જઈ ને રોફ જમાવવો એવી લુખ્ખાગીરી એનાં લોહીમાં હતી જ નહિ!!

એનો બાપ રણછોડ હરજી, અને એનોય બાપ હરજી કેશુ પણ એકલાં જ ઉઘરાણીએ જતાં ફેર એટલો કે એ બધા ઘોડી પર જતા અને આ દુલો બુલેટ પર જતો..

પોષ મહિનાની કડકડતી ટાઢનાં એક રવિવારે સવારે આઠ વાગ્યે દુલાનું લાલ રંગનું બુલેટ તૈયાર થયું. અને દુલો બોલ્યો ” અરજણ………..!!!!!

“ અને અરજણ તૈયાર જ હતો ચાર કાપલી લઇને!! દુલાએ કાપલી જોઈ, કાપલી પ્રમાણે ગામનો રૂટ તૈયાર થયો. અને હવે તો મોબાઈલ આવી ગયા હતા એટલે અરજણે અગાઉથી બધાને જાણ કરી દીધી હતી કે દુલા શેઠ રવિવારે આવશે એટલે તૈયાર રહેજો.. ફક્ત એક ખંભાળા ના નાનજી ધનજી પાસે ફોન જ નહોતો.. “બધાને કેવાય ગયું છેને???” દુલાએ કાળું જાકીટ પહેરીને મોઢામાંથી સિગારેટનાં ધુમાડા કાઢતાં કાઢતાં કહ્યું…’

“હા, એક ખંભાળાનો નાનજી ધનજીને સમાચાર નથી અપાણા એની પાસે ફોન જ નથી, પણ બીજાને ફોન કરીને કેવરાવ્યું તો છે પછી સમાચાર આપ્યા હોય કે ના આપ્યા હોય એ ખબર નથી. અરજણે કીધું.

” એમ!!!!!” કહીને દુલાએ સિગારેટનો છેલ્લો કશ મારીને બુલેટ ઉપાડ્યું.

મગજમાં રૂટ તૈયાર જ હતો. ગોખલાણા,… વાંકીયા, ….સુખપુર ….અને છેલ્લે ખંભાળા….. !!! જસદણ થી ઉપડેલું બુલેટ ગોખલાણા ના પાદર પહોંચ્યું ત્યાં પાદરમાં જ કરમશી તૈયાર હતો પૈસા લઈને!!, વહીવટ પતાવ્યો, વળી પાછી એક સિગારેટ સળગી, પાંચ મિનિટ વાતો થઇ કરમશી હારે અને પછી સિગારેટનો છેલ્લો કશ મારીને બુલેટ ઉપડ્યું વાંકીયા બાજુ…..

આમ ને આમ ત્રણ જણાં નો વહીવટ પતાવીને છેલ્લે બપોરે બાર વાગ્યે બુલેટ ખંભાળાને પાદર આવીને ઉભું.. પાદરમાં પૂછપરછ કરીને નાનજી ધનજીના ઘર નું સરનામું પૂછ્યું. ” એય ને ચોરાથી જમણી બાજુ વળી જાવ ને તે તળાવની પાળ પાસે છેલ્લે એક કાચું મકાન આવે ઈ નાનજીનું ઘર!!”

બુલેટ ઉપડ્યું, નાનજીના ઘર પાસે આવીને ઉભું રહ્યું. ” નાનજી ધનજી છે ઘરે”?

જવાબમાં એક બાઈ બહાર આવી, માથા પર સાડીનો છેડો સરખો કર્યો,ને બોલી. ”હા છેને આવો ઘરમાં”

“એને બહાર મોકલો, કયો કે દુલા રણછોડ આવ્યા છે”.

”એને અઠવાડિયાથી તાવ આવે છે ને ઉભા થઇ શકે એમ નથી તમે અંદર આવો” દુલા રણછોડ ક્યારેય ઉઘરાણીએ જાય ત્યારે કોઈના ઘરે જાય નહિ ,કોઈનું કશું ખાય નહિ, કે કોઈના ઘરનું પાણી ના પીવે.. એના બાપા રણછોડ હરજીએ કીધેલું ” જો કોઈના ઘરનું પાણી કે અન્ન આપણાં શરીરમાં જાયને તો પછી બે આંખોની શરમ નડે ને આ ધંધામાં શરમ આપણને નો પોસાય એટલે બને ને ત્યાં સુધી પાદર, વાડીએ કે રસ્તામાં વહીવટ પતાવી દેવો પણ કોઈના ઘરે જાવું જ નહિ..!!!!!

પણ કોણ જાણે કેમ આજે એના પગ ઘરની ઓશરી તરફ વળ્યાં. ફળિયામાં એક ચીંથરેહાલ કપડામાં એક ડોશીમા સુતા હતાં લીમડાના છાંયે!!

એક કહેવા ખાતરનું મકાન હતું.. બાકી પડું પડું થઇ રહેલ દીવાલો હતી આગળ ઓશરી ની જમણી બાજુમાં એક ખાટલો, એમાં તાવને કારણે નંખાઈ ગયેલા શરીરે નાનજી ધનજી સૂતો તો એ બેઠો થયો. બાજુમાં એક આઠેક વર્ષની છોકરી લેશન કરતી હતી. એક દમ રૂપાળી અને ડાહી કહી શકાય એવી નાની છોકરી ચબરાક નજરે દુલાને સસ્મિત ચહેરે આવકારી રહી હતી એની આંખોમાં વિસ્મયના ભાવ હતાં. જોતાંવેંત જ ગમી જાય એવી છોકરી,અને આમેય છોકરું ઘરે લેશન કરતુ હોયને ત્યારે ખુબજ રૂપાળું લાગતું હોય છે.!!!

દુલાના ઘરનાએ કાથીનો ખાટલો ઢાળ્યો. વચ્ચે છોકરી અને એકબાજુ દુલો અને બીજી બાજુ બીમાર નાનજી.

” આપણો વદાડ પૂરો થયો ધના” દુલાએ એની વારસાગત રુક્ષ ભાષામાં કહ્યું.

ધનજી એની પાસેથી રૂપિયા લાખ બે વરસ પહેલા લઇ આવ્યો હતો, મોટી દીકરીના લગ્ન માટે, કટકે કટકે ધનજી એ વિસ હજાર અને વ્યાજ આપી દીધેલું પણ તોય હજુ એંશી હજાર આપવાના બાકી હતાં, એય અપાઈ જાત પણ છેલ્લાં બે વરહે તો ધનજીને ટાળી દીધેલો!!! એવા નબળા વરહ ગયા ને કે વાત ના પૂછો !!! ને ઉપર ધનજીની વહુને એપેન્ડીક્સનું ઓપરેશન કરાવેલું તે ત્રીસ હજાર ત્યાં ખરપાઈ ગયા ને અધૂરામાં પૂરું એ પડ્યો બીમાર તે પૈસાનો જોગ ના થઇ શક્યો.

” હા ખબર છે દુલા શેઠ પણ થોડી કપાણ છે ને એટલે મેળ નથી થયો, મને કાલે સમાચાર મળી ગ્યાતા કે તમે આવવાના છો પણ સાજો હોતને તો કઈંક ઉછીના પાછીના કરીનેય, થોડા ઘણાં કરી દેત, પણ અત્યારે ઠામુકા પૈસા જ નથી.”

” તમારે ત્યાં કપાણ હતી તો આ દુલાએ ભાંગી તી કે નહિ,??? એમ સહુને કપાણ આવે જ પણ વહેવારમાં રહેવું હોય ને તો ટાઈમે પૈસા તો આપવા જ પડે”!!! દુલાએ કડક અવાજે કહ્યું.

“ચા મુકું” ધનાની વહુ બોલી કે તરત જ દુલાનો ડાબો હાથ ઊંચો થયો. વહુ સમજી ગઈ એ બિચારી અંદરના ઘરમાં જતી રહી.

ધનજીની છોકરી વિસ્મયથી આ બધું જોઈ રહી એક બે વાર એણે દુલાની નજર સામે નજર મિલાવી મીઠું હસી પણ દુલાએ તો કાતર જ મારી !!

આમેય કૂતરાન તમે કાજુ કતરી આપો તો એ સૂંઘેય નહિ અને ખાયેય નહિ!! પણ તોય એ નાની છોકરી દુલા સામે જોઈ જ રહી એણે લેશન કરવાનું હવે બંધ કરી દીધું હતું..

“હવે એ બધી લપ મૂક, ધના, તું ખોરડું વેચ, ખેતર વેચ કે તારી જાતને વેચ, તું ગમે ઈ કર, પણ દુલા રણછોડનું બુલેટ તો પૈસા લઈને જ જાશે.. જો મારે મારું લેવાનું છે, !!! હું કોઈનું ઝુંટવતો નથી, કે હું કોઈને પરાણે પૈસા વ્યાજે આપતો નથી, બીજા બધા ત્રણ ટકા લે, વ્યાજનું વ્યાજ ચડાવે, હું દોઢ ટકો જ લઉ છું, બીજા તમારી પાસે જમીન લખાવે કે ઘરેણાં લે હું એવું કરતો નથી, પણ મારા ટાઈમે મને પૈસા મળવા જોઈએ, બુલેટ પૈસા લીધા વગરનું કોઈ દી ગયું નથી અને જાશે પણ નહિ!!!” દુલાની અસલિયત બહાર આવી રહી હતી.

ધનજીની વહુએ અંદર ઓરડામાં ડૂસકું ભર્યું.. કોણ જાણે પેલી નાની છોકરીને શુંય સુજ્યું કે એણે પોતાનું દફતર ખોલ્યું ને એક જૂનું કંપાસનું બોક્સ કાઢ્યું ને ઉભી થઈને સીધી દુલા પાસે ગઈ, ને હસતા ચહેરે એની સામે તાકી રહી..

એક જાણે કે ત્રાટક થયું. આજુબાજુના ચાલીશ ગામમાં દુલા સામે કોઈ આંખ સામે આંખ મિલાવીને વાત કરવાની કોઈ હિંમત ના કરે એ દુલા સામે એક ત્રીજા ધોરણમાં ભણતી આઠ વરસની છોકરી, એકીટશે જોઈ રહી હતી,દુલાની આંખો પહેલી વાર નીચી થઇ કોણ જાણે એ છોકરીની આંખોને સહન ના કરી શક્યો.

“દાદા તમારે પૈસા જોઈએ ને,?? હું આપું દાદા તમને પૈસા!!” એમ કહીને છોકરીએ દુલાનાં ચહેરા પર પોતાનો હાથ ફેરવ્યો. પોતાનો કંપાસ બોક્સ ખોલ્યું , અને એમાંથી જે નોટું હતી એ દુલાના ખોળામાં નાંખી દીધી. હવે દુલો તેની સામે જોઈ જ રહ્યો.!! છોકરી બોલતી ગઈ ને દુલો સાંભળતો ગયો!!!. બાકી અત્યાર સુધી દુલો બોલતો અને બીજા સાંભળતા આજે દુલો સાંભળતો ગયો એ કાલી ઘેલી, ભાષા…!!

” દાદા કહું આ પૈસા કોણે આપ્યા, ?? આ પચાસની નોટ મારા જીજુ એ આપી દિવાળી એ આવ્યતાને એણે !! અને દાદા આ સોની નોટ મારી દીદી એ આપી ને બાકીની નોટ મને ગામનાં એ આપી બેસતાં વરસે હું બધાને પગે લાગવા ગઈ તી ને તૈ બધાએ આપી. !!

અને દાદા તમને ખબર છે કે આ પૈસા મેં શું કામ ભેગા કર્યા?? વેકેશન પડયુને ત્યારે અમારા સા’બે કિધુતું કે જેને પ્રવાસમાં આવવાનું હોય ને એ પૈસા ભેગા કરજો દિવાળી પર વાપરતા નહિ એટલે દાદા મેં આ પૈસા ભેગા કર્યા, !! છેને ઘણા બધા પૈસા દાદા!!! ??? એમ કરો દાદા તમે રાખો આ પૈસા હું પ્રવાસમાં નહિ જાવ” છોકરી બોલતી હતીને દુલાના કાળજામાં છરીઓ ભોંકાતી હતી.

એક કાળમીંઢ પથ્થરનીની અંદર સળવળાટ થઇ રહ્યો હતો. ધનજીની આંખોમાં આંસુ હતા!!

” સુમી બેટા તું અંદર આવ” ધનજી ની વહુ આટલું બોલી ને એને લેવા આવી કે તરત જ દુલાનો ડાબો હાથ ઊંચો થયો, વહુ બારણાની વચ્ચે જ ઉભી રહી ગઈ દુલા એ સુમિને માથે હાથ ફેરવ્યો ને પૂછ્યું

“કેટલામું ભણે છે”????

“ત્રીજું ધોરણ, સુમીએ ત્રણ આંગળી બતાવીને કહ્યું. દુલો હસ્યો!! ધીમું હસ્યો, !!જિંદગીમાં જાણે પહેલીવાર હસ્યો, !!!અને સુમિ રાજી થઇ એ પાછી બોલવા લાગી અને દુલો, ધનજી,અને સુમિની મા સહુ સાંભળવા લાગ્યા.

” દાદા તમારે ચોકલેટ ખાવી છે?? દાદા તમને ચોકલેટ ભાવે?? એમ કહી ને સુમીએ તેના દફ્તરમાંથી એક પ્લાસ્ટિકની થેલીમાંથી ચોકલેટુ કાઢી.

” દાદા તમને ખબર છે કે આ ચોકલેટ કોની માટે છે? દાદા હું રોજ નિશાળે જાવ ને ત્યાં કોઈ નો હેપ્પી બર્થડે હોય ને દાદા બધાને ચોકલેટ મળે પણ પેલા હું ખાઈ જતી પણ …. હમણાં નથી ખાતી દાદા તમને ખબર છે?? હું નિશાળે જાવ ને તે વચ્ચે એક ઝૂંપડું આવે ને ત્યાં એક નાનો છોકરો ને છોકરી ઉભા હોય તે એને હું ચોકલેટ આપું એ બેય બહુ જ રાજી થાય દાદા !! પછી તો એ રોજ ઉભા હોય..!!

પણ છેલ્લા પાંચ દી થી દાદા આ ચોકલેટ ભેગી થઇ છે. એ છોકરીનો ભાઈ મરી ગયો દાદા.. !!એનો ભાઈ મરી ગયો,, !!! છોકરીએ કીધું મારો ભાઈ મરી ગયો હું ચોકલેટ નહિ ખાવ દાદા.. તે વાતેય સાચી ને મરી જાય ને ત્યારે તો રોવાય ને ચોકલેટ ના ખવાય એટલે હુ ચોકલેટ નથી ખાતી પણ તમે ખાવ દાદા, !!! એમ કરો દાદા આ બધી રાખો તમે..

એય દાદા.. તમે રડો છો!!! દુલો તૂટી ગયો, !! એક નાની સુમી આગળ આજ એ હારી ગયો ને સુમિનો એક એક શબ્દ તેના કાળજાની આરપાર ઉતરી જતો હતો !!અને ચોકલેટ ની વાત આવતાંજ એ સાવ ભાંગી પડ્યો!!

વીસ વરસ પહેલાંની વાત યાદ આવી ગઈ. પોતે એક રવિવારે આવી જ રીતે બહાર ઉઘરાણી એ જતો હતો અને એની આઠ વર્ષની છોકરી એ કીધેલું કે બાપુજી મારે માટે ચોકલેટ લાવજો, અને એ આખી થેલી લાવેલો..!!પણ જેવો ઘરમાં આવ્યો કે હાથમાં ચોકલેટની થેલી પડી ગયેલી!!! પોતાની લાડલી દીકરીનું સર્પ કરડવાથી મૃત્યુ થયેલું હતું!!

એ આખી ઘટના તાજી થઇ ને દુલો સુમિને બથ ભરીને રોયો…!! એકદમ મોકળા મને દુલાએ ડૂસકા ભર્યા.. !! ધનજી , ધનજી ની વહુ બધાજ રોતાં હતાં!! થોડીવાર પછી સહુ શાંત થયા.

” બેન ચા મુકો” દુલાએ કોમળતા થી કહ્યું. કાળમીંઢ પથ્થરમાંથી નીકળતાં ઝરણાનું પાણી હંમેશા મીઠું જ હોય છે.!!

ધનજીની સામે હાથ જોડીને કહ્યું. ” ધનજી મારી આટલી વાત માનજે, ના માને ને તો તને આ સુમિના સોગંદ છે. આજથી તું મુક્ત છે ધનજી તારી માથે મારું કોઈ જ લેણું નથી. અને આ બીજી રકમ આ દીકરી માટે છે..” એમ કહીને આવેલી બધી ઉઘરાણી ધનજીને આપી દીધી.!!

ધનજી પણ રોઈ પડ્યો આ વખતે એની આંખમાં હરખ ના આંસુ હતા. સુમિની મા ચા લાવી. દુલાએ આજ પેલી વાર એના બાપાની સલાહ તોડી હતી. સુમી વિસ્મયથી આ બધું જોઈ રહી હતી, એને તો કશી જ ખબર નહોતી કે શું બની ગયું હતું દુલો ઉભો થયો સુમિને ઊંચકી લીધી અને બુલેટ માથે બેસાડી ને કીધું.

” કાઈ કામ હોય તો બેધડક આવતો રહેજે, આ ને પણ સાથે લાવજે,સુમિને ભણાવજે, !! ખર્ચથી ના મૂંઝાતો અને હા તે તો એક દીકરીને વળાવી છે ને!! આના લગ્ન વખતે તને યોગ્ય લાગે તો મને કન્યાદાન કરવા દેજે.. !!

સુમિને માથે હાથ મૂકીને સુમીને નીચે ઉતારી… અને……બુલેટ ચાલ્યું… !!! અને એ સાંજે વાડીએ દુલો બોલ્યો તાપણું તાપતાં તાપતાં!!!

“અરજણ …….!!! બધી કાપલિયું લાવ્ય!!” અને પછી અરજણ કાપલિયું લાવ્યો!!

બધીજ કાપલિયું દુલાએ તાપમાં નાખી દીધી અને કહ્યું…

” જેને પૈસા આપવા હશે એ જાતે આવીને આપી જશે.. હવે થી આ દુલા રણછોડ કોઈની ઉઘરાણી એ નહિ જાય..!! અને દુલાએ સિગારેટ સળગાવી અને એક ઊંડો કશ માર્યો!!

દુર્જન જયારે પુરે પૂરો સજ્જન બને છે ત્યારે એ વંદનીય બને છે..!!

. . લેખક ની ખબર નથી…

(મને આ પોસ્ટ બહુ ગમી)

શીતળા સાતમ પર્વ મહાત્મ્યઃ સાધનપૂજા અને કર્મપૂજાની સાચા અર્થમાં સમજણ

Standard

પવિત્ર શ્રાવણ માસ ચાલી રહ્યો છે. શ્રાવણ માસને તહેવારોનો મહિનો ગણાય છે. આજે વાત કરીશું શીતળા સાતમ પર્વના મહત્વની.

શ્રાવણ વદ સાતમનો તહેવાર શીતળા સાતમ તરીકે ઉજવવામાં આવે છે. જે વ્રતધારી સાધનપૂજા અને કર્મપૂજાનું મહત્વ સાચા અર્થમાં સમજીને પૂજાવિધિ કરે છે તેમના ઉપર આદ્યશક્તિ શીતળા માતા અતિ પ્રસન્ન થાય છે અને આજીવન શીતળતાની સુખદ અનુભૂતિ માતાજી કરાવે છે.

શ્રાવણ વદ સાતમના દિવસે સ્ત્રીઓ શીતળા માતા પાસે પોતાની સંતતિની રક્ષા માટે પ્રાર્થના કરે છે. પ્રાતઃકાળે ઊઠી નાહીધોઈ પવિત્ર થઈ, માઁ જગદંબાની પૂજા કરી ટાઢું ખાય છે.

આપણા ત્યાં શીતળા સાતમનો અનન્ય મહિમા રહેલો છે.

આ અંગેની એક કથાની વાત કરીએ તો. એક સમયે એક ઘરમાં રાંધણ છઠ્ઠના દિવસે દેરાણી અને જેઠાણીએ વિવિધ પ્રકારની વાનગીઓ રાંધી હતી અને ચૂલો સળગતો રાખીને સૂઈ ગયા હતા. ત્યારે રાત્રીના સમયે શીતળા માતા ફરવા નીકળ્યા અને દેરાણી રૂપાના ઘરે આવી ચૂલામાં આળોટવા જતાં આખા શરીરે દાઝી ગયાં, એટલે શીતળા માતાએ તેને શાપ આપ્યો કે જેવી મને બાળી એવું જ તારું પેટ એટલે તારી સંતતિ બળજો.

રૂપાએ સવારે ઊઠીને જોયું તો ચૂલો ભડભડ બળી રહ્યો હતો. છોકરો પણ દાઝી ગયેલો હતો અને પથારીમાં મરેલો પડયો હતો. હવે દેરાણી રૂપા સમજી ગઈ કે જરુર મને શીતળા માતાનો શાપ લાગ્યો છે. એટલે રૂપા પોતાના મૃત બાળકને લઈ શીતળા માતા પાસે ગઈ. શીતળા માતાના મંદિરે જતા રસ્તામાં નાનકડી વાવ આવી. આ વાવનુ પાણી એવું હતું કે જે આ પાણી પીવે તેનુ મૃત્યુ થતું હતું.

રૂપા જેવી વાવ પાસે પહોંચી કે તરત જ વાવને વાચા આવી અને વાવે રૂપાને કહ્યું કે બહેન તુ શીતળા માતાના મંદિરે જાય છે તો માતાજીને મારી એક વાત પૂછતી આવજે. વાવે કહ્યું કે બોલો શું પૂછું માતાજીને. વાવે કહ્યું કે બહેન તું માતાજીને પૂછજે કે મેં એવા તો કયા પાપ કર્યા છે કે જેના કારણે મારું પાણી જે પીવે તેનુ મૃત્યુ થાય છે. રૂપા તો વાવની વાત સાંભળીને હા પાડીને ત્યાંથી ચાલી ગઈ. ત્યારબાદ રસ્તામાં એક બળદ મળ્યો આ બળદની ડોકે પથ્થરનો એક મોટો ડેરો બાંધેલો હતો. આ ડેરો એવો હતો કે જ્યારે બળદ ચાલે ત્યારે તે ડેરો તેના પગ સાથે અથડાયા કરે અને પગને લોહીલુહાણ કરી નાંખે.

બળદને પણ વાચા આવી અને તેણે રૂપાને કહ્યું કે બહેન શીતળા માતાને મારા પાપનું નિવારણ પૂછતાં આવજો. રૂપા નામની આ સ્ત્રી હજી તો થોડીક આગળ ગઈ ત્યાં ઘટાદાર વૃક્ષ નીચે એક દાદીમા માથું ખંજવાળતાં હતાં અને તેમણે આ સ્ત્રીને પૂછ્યું કે બહેન ક્યાં ચાલ્યાં. રૂપાએ કહ્યું કે દાદીમા હું શીતળા માતાના મંદિરે દર્શન કરવા જાઉં છું. ત્યાર બાદ રૂપા નામની આ સ્ત્રીએ એ દાદીમાનું માથું જોઈ આપ્યું.

દાદીમાને માથામાં ટાઢક થતાં આશીર્વાદ આપ્યા કે બેટા તેં જેવું મારું માથું ઠાર્યુ એવું તારું પેટ ઠરજો. દાદીમા એ આશીર્વાદ આપતાં જ રૂપાનો મૃત્યુ પામેલો નાનકડો દીકરો સજીવન થયો અને રૂપાની ખુશીનો પાર ન રહ્યો. ત્યારબાદ દાદીમાએ શીતળા માતાનું રૂપ લઈને રૂપા અને તેના દીકરાને દર્શન દીધા અને ત્યારબાદ શીતળા માતાએ પેલી વાવ અને બળદના પણ દુઃખ દૂર કર્યા.

આમ દુઃખમાંથી મુક્તિ મેળવીને જીવનમાં શીતળતાની પ્રાપ્તિ કરવા માટે શ્રાવણ વદ સાતમના રોજ શીતળા માતાની પૂજા કરીને ભક્તો સુખી જીવનની મનોકામના કરે છે.

ભીખો vs બ્લુ વ્હેલ

Standard

રશિયાના Capital city Moscow ની એક ઉંચી બિલ્ડીંગ નીચે એક અજાણ્યા યુવાનની ડેડ-બોડી મળી આવી. પોલીસે આત્મહત્યા, હત્યા અથવા અકસ્માત એમ ત્રણ પ્રાથમિક તારણો પર તપાસ ચાલુ કરી. અને આ સનસનીખેજ ઘટનાનું વાંકુચુકું કનેક્શન આપણા ગુજરાતના સૌરાષ્ટ્રના એક અંતરિયાળ ગામડા સુધી હતું.

*********** ધટનાના 49 દિવસ પહેલા…

15 જુન 2017 (ભીખો ફોનમાં બ્લુ વ્હેલ ગેમ ઈનસ્ટોલ કરીને રમવાની તૈયારી કરે છે.)

ભીખો – આઈ વોન્ટ ટુ પ્લે અ ગેમ.

એડમિન – આર યુ શ્યોર??? પછી તમે ગેમ છોડીને જઈ નહીં શકો.

ભીખો – કાંય વાંધો નય. આમેય હાવ નવરા ગામના ઓટલા ભાંગવી એના કરતા તમારી હારે માથાકૂટ કરવામાં ટાણું જાય ઈ હારુ.

એડમિન – ઈટ્સ ઓકે. હું તમને રોજ એક ટાસ્ક આપીશ. તમારે તે પુરો કરીને મને ફોટોગ્રાફસ મોકલવાના રહેશે. અને છેલ્લા ટાસ્કમાં તમારે મરવું પણ પડી શકે છેં.

ભીખો – કાંય વાંધો નય. તમતમારે જે કેવુ હોય કેજો…તમે ચીંધેલુ કામ આ ભીખો ભાયડો પુરુ નો કરે તો ફટ્ કેજો. પણ મારીય એક શરત છે.

એડમિન : હું તમારી કોઈ શરત પુરી કરવા બંધાયેલ નથી.

ભીખો : તો તેલ લેવા જાવ. તમારી ગેમ ઉપર કાંઈ ભુંગળા નથી ભાંગ્યા. અમે તો તીન પત્તી રમીનેય ટાઈમપાસ કરી લેશુ. તમને મારા જેવો પ્લેયર નય મળે પછી..

એડમિન – ઓહ..નો. સારુ ચાલો તમારી શરત જણાવો.

ભીખો : હં.. હવે બરાબર. તો હાંભળો, હું તમારી બધી ટાસ્ક પુરી કરીસ .પણ છેલ્લે તમારે પણ મારી એક નાનકડી ટાસ્ક પુરી કરવી પડશે.

એડમિન : ઓકે. આઈ એગ્રી.

ભીખો : (મનમાં હરખાતો) તયે કરો કંકુના. ધરમના કામમાં ઢીલ શેની??

એડમિન: ઓકે. બટ તમે અધવચ્ચેથી ગેમ છોડીને જશો તો તમારો ફોન હું હેક કરીને તમને તથા તમારા પરિવારને નુકશાન પહોંચાડીશ.

ભીખો (મનમાં) : (અમારી હાત હાત પેઢીયું હુધી કોઈ ભડનો દિકરો અમને હાથ નથી અડાડી હક્યો. ને તું ન્યાં બેઠો ભેઠો હવા ઠોકે સો…તારાથી થાય ઈ તોડી લેજે જા.)

ભીખો – કાંઈ વાંધો નય સાયબ. તમતમારે મોજમાં રયો. વા ફરે વાદળ ફરે પણ આ ભોજાભાભાનો ભીખો નો ફરે.

એડમિન : ગુડ. તો આપણે ગેમ શરૂ કરીએ?? ભીખો : ઠોકો તમતમારે. જે ટાસ્ક ચીંધવો હોય એ ચીંધો.

દિવસ – 1 એડમિન : આર યુ રેડી ફોર યોર ફર્સ્ટ ટાસ્ક??

ભીખો : હા બાપા, જટ ક્યોને પછી વાડીયે ભેંહને નીણ કરવા જાવુ છે.

એડમિન : ઓકે. તો તમારા હાથમાં બ્લેડ કે ટાંચણીથી f57 કોતરો. અને મને ફોટોગ્રાફસ મોકલો.

ભીખો : (એની માને..! ભાયરે કરી.)

ભીખો : પણ સાયબ મારી પણ એક સરત છે કે તમારું આ f57 હું અમારી ભાષામાં લખાવીશ.

એડમિન – નો પ્રોબ્લેમ. પછી તો ભીખાએ છુંદણા વાળા પાહે એક ભાઈ ઓમ ચિતરાવતા હતા ન્યાં મોઢુ પોતાનું ને હાથ પેલા ભાઈનો દેખાય એમ વિડીયો ઊતારી એડમિન ને મોકલ્યો.

એડમિન : વ્હોટ ઈઝ ધીસ???… આ શું દોર્યુ તમે??

ભીખો : સાયબ..તમારા f57ને અમારી ગુજરાતીમાં ‘ઓમ’ લખાય.

એડમિન : ઈટ્સ ઓકે. યોર ફર્સ્ટ ટાસ્ક ઈઝ કમ્પલીટેડ. સી યુ ટુમોરો અર્લી મોર્નિંગ at 4:00 am.

દિવસ : 2 એડમિન : ગુડ મોર્નિંગ ભીખા. ઈટ્સ અ ટાઈમ ટુ યોર સેકન્ડ ટાસ્ક.

ભીખો : અરે તને હરિભાઈ લઈ જાય. હુવાય નથી દેતો હાહરો. બોલ હું કરવાનું સે આજ?? .

એડમિન : તમારી નજીકમાં પસાર થતા રેલ્વે ટ્રેક પર જાઓ અને ત્યાં થોડી વાર બેસો.

ભીખો : આલેલે !!! આ તો ધોડવુ તુ ને ઢાળ મયળો. ન્યાં તો રોજ હવારે બેહવા જાવ સુ હું. આજ તમને ફોટા મોકલવાના એટલો ફેર. ભીખો ડબલું ભરીને ઉપડ્યો રેલના પાટે. નિંરાતે હળવો થઈ પોતાની બાયપ્રોડક્ટ સહિતના ફોટા પાડી એડમિન ને મોકલ્યાં.

એડમિન : વ્હોટ ઈઝ ધીસ હેલ.

ભીખો : ઈ તમારે નઈ જોવાનુ. રેલના પાટે જઈ હું ગમે ઈ કરુ. તમારો ટાસ્ક પુરો ને??…ગોદડું ઓઢીન હુઈ જા હવે. જે શ્રી ક્રિષ્ના.

દિવસ 3 : એડમિન : મેં તમને દુનિયાનુ સૌથી હોરર ઓડિયો સેન્ડ કર્યો છે… તે સતત એક કલાક સુધી હેડફોન લગાવી સાંભળો અને મારી સાથે લાઈવ રહો.

ભીખાએ તો ઓડિયો ડાઉનલોડ કરીને હેન્ડસ્ફ્રી લગાવીને ફુલ વોલ્યુમ કરીને સતત કલાક સુધી દુનિયાનો સૌથી હોરર ઓડિયો સાંભળ્યો. પણ મોઢાની એક રેખા પણ ન બદલાણી.

એડમિન (Shocked) : ઈટસ ઈમ્પોસીબલ. આટલા હોરર ઓડિયોને એક કલાક સુધી હસતા હસતા કેવી રીતે સાંભળી શકે કોઈ??.

ભીખો : ઈ તમારે જોવાનું. હું લાઈવ હતો ને!. તમે જોયું ને મેં સાંભળ્યું એ. બસ તો. હાયલા જ આવો સો તે.

એડમિન : (ડિપ્રેશનમાં) ઈટ્સ ઓકે મેન. યોર ટાસ્ક ઈઝ કમ્પલીટેડ. સી યુ ટુમોરો વિથ ન્યુ ટાસ્ક.

(નોંધ – ઉપરોક્ત ટાસ્કમાં ભીખાએ હોરર મ્યુઝિક ચાલુ કર્યું, વોલ્યુમ પણ ફુલ કર્યું પણ હેનડસ્ફ્રી બગડેલા લગાવ્યા હતા.)

દિવસ – 4 એડમિન : આજે તમારે આખો દિવસ ભુખ્યા રહેવુ. ભીખો : આ ટાસ્ક કાલ આપજો ને સાયબ.

એડમિન : વ્હાય??

ભીખો : કાલ શ્રાવણનો સોમવાર છે. અમારે ભારતમાં શ્રાવણના સોમવારે ભુખ્યા રેવાથી પુન મળે. એટલે કાલ આમેય ભુયખુ રેવુ જ છે તો કાલ આપજો આ ટાસ્ક. આજ કાયક બીજો આપો.

એડમિન (ગુસ્સામાં) : Ok, then go and kiss your neighbour’s wife. તમારી પડોશણને જઈને કીસ કરો. અને મને ફોટોગ્રાફસ મોકલો.

ભીખો : એની માને..! આવા જ ટાસ્ક અપાય. ટાસ્ક નો ટાસ્ક ને મજાનો મજો. (પછી પોતાની વાઈફને પરિસ્થિતિ સમજાવી પડોશીના ઘરે મોકલી અને એડમિન જોડે લાઈવ થઈ પોતાની જ બૈરીને પડોશણ બનાવી કીસ કરી. ) એડમિન તો જોતો જ રહી ગ્યો. ઈન્ડિયામાં આટલું બધુ ફોરવર્ડ વાતાવરણ જોઈ એને હાર્ટએટેક આવતા આવતા રહી ગ્યો.

બીજે દિવસે શ્રાવણનો સોમવાર રહી એક કાંકરે બે પક્ષી મારવા વાળી કરી.

********* આવી રીતે જેમ જેમ દિવસો જતા ગયા એમ ભુરો કાંઇકને કાંઈક જુગાડ કરી ટાસ્ક પુરા કરતો ગ્યો અને એડમિન દિવસે ને દિવસે ડિપ્રેશનમાં આવતો ગ્યો.

******** હવે છેલ્લા બે ટાસ્ક બાકી હતા.

દિવસ 49 2nd August 2017

એડમિન : આવતી કાલે તમારો અંતિમ દિવસ છે એટલે તમારે તમારે એ ચેલેન્જને એક્સેપ્ટ કરવાની છે. આ આજનો તમારો ટાસ્ક છે.

ભીખો : ઓકે. હું આ ચેલેન્જ રાજીખુશીથી સ્વીકારુ છુ. (કોઈને પોતાની ડેથ ચેલેન્જ આમ હસતા હસતા એક્સેપ્ટ કરતા જોઈ એડમિનના ડિપ્રેશન લેવલમાં પાછો વધારો થયો જે છેલ્લા 50 દિવસથી થોડો થોડો થઈ રહ્યો હતો.)

ભીખો : મારી અંતિમ ઈચ્છા પુરી કરવામાં આવશે??

એડમિન : બિલકુલ. ભીખો : મારી અંતિમ ઈચ્છા એ છે કે તમે આજે રાત્રે તમારી બન્ને બગલમાં બે , ધુંટણની નીચે બે અને ઓશિકા નીચે 5 ડુંગળી રાખીને સુવો.

એડમિન(લાલચોળ) :વ્હોટ ઈઝ ધીસ insanity?

ભીખો : મારી અંતિમ ઈચ્છા છે સાયબ અને મારી શરત પ્રમાણે આ મારા તરફથી તમને અપાયેલી નાનકડી ટાસ્ક સમજીને પણ કરી શકો.

એડમિન (ફુલ ડિપ્રેશન) : ઓકે. આઈ વિલ. બટ ટુમોરો બી રેડી ફોર ડાય.

ભીખો(મૂછમાં મલકતો) : મલીયે કાલે તો. જે શ્રી ક્રિષ્ના.

******** 3rd August 2017 આ બાજુ પેલી બોડીના પોસ્ટમોર્ટમ બાદ ખુલાસો થયો કે મરનાર વ્યક્તિનું મોતનુ કારણ આત્મહત્યા છે.pm રીપોર્ટ અનુસાર મરનાર વ્યક્તિ છેલ્લા પચાસેક દિવસથી ડિપ્રેશનનો ભોગ બનતો આવ્યો હતો. શરીરના અમુક ભાગમાંથી ડુંગળીના અવશેષો મળી આવ્યા છે જેના કારણે તેને ગઈ રાતથી હાઈ ફીવર હતો. અને આ હાઈ ફીવરથી તેનું ડિપ્રેશન લેવલ લિમિટ ક્રોસ કરી જતા તેણે છત પરથી છલાંગ લગાવી આત્મહત્યા કરી હોવાના રીપોર્ટ આવ્યા. રશિયન પોલીસ પેલાનાં ડિપ્રેશનનું કારણ ગોતતી ફરે છે ને ભીખો ભારતનાં ગુજરાતનાં સૌરાષ્ટ્રના અંતરિયાળ ગામમાં ચોરે બેઠો બેઠો મોબાઇલમાં તીનપત્તી રમે છે.

ભારત સરકાર ભીખાને બ્લુ વહેલ ગેમનાં 50 ટાસ્ક પુરા કરીને જીવીત રહેનાર વિશ્વના એકમાત્ર વ્યક્તિ તરીકે ‘ભારત રત્ન’ આપવાનું વિચારે છે.

મોરલ : લોકોને સ્યુસાઇડ કરવા મજબૂર કરતી ગેમના એડમિનને સ્યુસાઇડ કરાવે એ ગુજરાતી. 😜🤣😂😳😜🤣😂😳😜🤣😂

ગરુડ પૂરાણ

Standard

ગરુડ પૂરાણ : મૃત્યુ બાદ શું થાય?

મૃત્યુ બાદ જીવન છે?

શું મૃત્યુ પીડા દાયક છે?

પૂન:જન્મ કેવી રીતે થાય?

મૃત્યુ પામ્યા બાદ જીવાત્મા ક્યાં જાય છે?

આવાં પ્રશ્નો આપણા મનમાં આવે ત્યારે જ આવે, જ્યારે આપણા કોઈ સ્વજનનું મૃત્યુ થયું હોય. આવે સમયે આપણે વિચારીએ છીએ કે તે વ્યક્તિ સાથે આપણો સંબંધ પૂર્ણ થઈ ગયો? શું આપણે તે વ્યક્તિને ફરી કદી પણ નહીં મળી શકાય?

આપણા આ બધા પ્રશ્નો નો ઉત્તર આપણા પ્રાચીન ગરુડ – પૂરાણ માંથી મળશે. ચાલો આજે આપણે સરળ રીતે સમજવાનો પ્રયત્ન કરીએ… મ્રુત્યુ એક રસદાયી ક્રિયા અથવા ઘટનાક્રમ છે.

પ્રુથ્વી-ચક્રનું જોડાણ છુટવુ: અંદાજે મ્રુત્યુના ૪ થી ૫ કલાક પૂર્વે , પગના તળીયા ઠંડા પડવાની શરૂઆત થઈ જાય છે. આ લક્ષણો એમ સૂચવે છે કે પ્રૃથ્વી-ચક્ર જે પગના તળીયે આવેલ છે, તે શરીરથી છૂટૂ પડી રહ્યું છે. મ્રુત્યુના થોડા સમય પહેલાં પગનાં તળીયા ઠંડા પડી જાય છે. જ્યારે મ્રુત્યુનો સમય આવે છે ત્યારે એમ કહેવાય છે કે યમદૂત તે જીવનું માર્ગદર્શન કરવા માટે આવે છે.

જીવાદોરી ( Astral Cord ): જીવાદોરી એટલે આત્મા અને શરીર સાથેનું જોડાણ. મ્રુત્યુ નો સમય થતાં, યમદૂતના માર્ગદર્શન થી જીવાદોરી કપાય છે અને આત્મા નું શરીર સાથેનું કનેક્શન કપાઈ જાય છે. આ પ્રક્રિયા ને જ મ્રુત્યુ કહેવાય છે. એક વાર જીવાદોરી કપાય એટલે આત્મા શરીરથી મુક્ત થઈ ગુરૂત્વાકર્ષણ થી વિરુદ્ધ ઉપર તરફ ખેંચાણ નો અનુભવ કરે છે. પરંતુ આત્મા જે શરીરમાં આખી જીંદગી રહ્યો હોય તે શરીર ને છોડવા જલદી તૈયાર થતો નથી અને ફરીથી શરીરમાં પ્રવેશ કરવાની કોશિષ કરે છે. મ્રુતદેહ ની પાસે રહેલ વ્યક્તિ આ કોશિષ નો અનુભવ કરી શકે છે. આપણે ઘણી વાર જોઈએ છીએ કે મ્રુત્યુ થયા પછી પણ મ્રૃતકના ચહેરા અથવા હાથ પગ ઉપર સહેજ હલનચલન વર્તાય છે. તે આત્મા તુરંત સ્વીકાર નથી કરી શકતો કે તેનું મ્રુત્યુ થયું છે. તેને એમજ લાગે છે કે તે જીવંત છે. પરંતુ જીવાદોરી કપાઈ જવાને લીધે તે આત્મા ઉપર તરફ ખેચાણનો અનુભવ કરે છે. આ સમયે આત્માને ઘણા અવાજ સંભળાય છે. તે મ્રુતશરીરની આસપાસ , જેટલી વ્યક્તિ રહેલી હશે અને તે દરેક વ્યક્તિ તે સમયે જે કાંઇ વિચારતા હશે એ બધું જ તે આત્મા ને સંભળાય છે. એ આત્મા પણ ત્યાં રહેલ વ્યક્તિઓ સાથે વાત કરવાની કોશિષ કરે છે, પરંતુ કોઈને સંભળાતુ નથી. ધીરે ધીરે આત્મા ને સમજાય છે કે તેનું મ્રુત્યુ થયું છે. તે આત્મા શરીરથી ૧૦ થી ૧૨ ફૂટ ઉપર છત નજીક હવામાં તરતો રહે છે અને તેને આજુબાજુ શું ચાલી રહ્યું છે તે જોવાય તથા સંભળાય છે. સામાન્ય રીતે જ્યાં સુધી શ્મશાનમાં અગ્નિદાહ થાય ત્યાં સુધી આત્મા શરીરની આસપાસ જ રહે છે. હવે પછી આ વાત ધ્યાનમાં રાખજો કે જ્યારે પણ તમે કોઈની સ્મશાન યાત્રા માં સામેલ થયા હો, તે મ્રુતકનો આત્મા પણ સહુની સાથે યાત્રા દરમિયાન સાથે હશે અને દરેક વ્યક્તિ તેની પાછળ શું બોલી રહ્યા છે તેનો એ આત્મા સાક્ષી બને છે. જ્યારે સ્મશાનમાં તે આત્મા પોતાના શરીર ને પંચમહાભૂત માં વિલીન થતાં જોય છે, ત્યારબાદ તેને મુક્ત થયાનો અહેસાસ થાય છે.

આ ઉપરાંત તે ને સમજાય છે કે માત્ર વિચાર કરવાથી જ તેને જ્યાં જવું હોય તે ત્યાં જ્ઈ શકે છે. પહેલાં સાત દિવસ સુધી એ આત્મા તે ની મનગમતી જગ્યાએ ફરે છે. જો, એ આત્મા ને તેમના સંતાન પ્રત્યે લાગણી હશે તો તે સંતાન ના રૂમમાં રહેશે… જો, એમનો જીવ રુપિયા માં હશે તો તેના કબાટ નજીક રહેશે… સાત દિવસ પછી તે આત્મા તેના કુટુંબ ને વિદાય લઈ , પ્રૃથ્વી ની બહાર ના આવરણ તરફ પ્રયાણ કરે છે, જ્યાંથી તેને બીજા લોકમાં જવાનું છે. આ મ્રુત્યુલોક માં થી પરલોકમાં જવા માટે એક ટનલ માં થી પસાર થવું પડે છે. આજ કારણસર કહેવાય છે કે મ્રુત્યુ પછીના ૧૨ દિવસ અત્યંત કસોટીપૂર્ણ છે. મ્રુતકના સગાં સંબંધીઓ એ તે ની પાછળ જે કાંઇ ૧૨માં અથવા ૧૩માં ની શાસ્ત્રોક્ત વિધિ , પીઙદાન તથા ક્ષમા-પ્રાથૅના કરવાની અત્યંત જરૂરી છે જેથી તે આત્મા , કોઈ પણ વ્યક્તિ તરફી નકારાત્મક ઉર્જા ,રાગ, દ્વેષ, વગેરે પોતાની સાથે ન લઈ જાય. તેમની પાછળ કરેલી દરેક વિધિ સકારાત્મક ઉર્જા થી થઈ હશે તો તેમની ઉધ્વૅગતિ માં મદદરૂપ થશે. મ્રુત્યુલોક થી શરૂ થતી ટનલ ના અંતે દિવ્ય-તેજ યુક્ત પરલોકનું પ્રવેશ દ્વાર આવેલ છે.

પૂર્વજો સાથે મિલન: જ્યારે ૧૧માં, ૧૨માં ની વિધિ, હોમ-હવન, વિગેરે કરવામાં આવે છે ત્યારે તે આત્મા તેના પિત્રુઓને , સ્વગૅવાસિ મીત્રોને તથા સ્વગૅસ્થ સગાઓ ને મળે છે. આપણે જેમ કોઈ વ્યક્તિને ઘણા સમય પછી મળ્યા હોય ત્યારે કેવીરીતે ગળે મળીએ તેવું જ અહીં મિલન થાય છે. ત્યારબાદ જીવાત્માને તેના માર્ગદર્શક દ્વારા કર્મોના હિસાબ રાખતી સમિતિ પાસે લઈ જવામાં આવે છે. તેને ચિત્ર ગુપ્ત તરીકે ઓળખવામાં આવે છે.

મ્રુત્યુલોક ના જીવન ની સમીક્ષા: અહીં કોઈ ન્યાયકર્તા કે કોઈ પણ ભગવાનની હાજરી નથી હોતી. જીવાત્મા પોતે જ તેજોમય વાતાવરણ માં પોતાના પ્રૃથ્વી ઉપરના વિતેલા જીવનની સમીક્ષા કરે છે. જેમ કોઈ ફિલ્મ ચાલતી હોય એ રીતે જીવાત્મા પોતાની વિતેલી જીદંગી જોઈ શકે છે. ગત્- જીવનમાં જે તે વ્યક્તિઓએ તેને જે કાંઇ તકલીફો આપી હતી તેનું વેર લેવા આ જીવાત્મા ઈચ્છી શકે છે. પોતે કરેલ ખરાબ કર્મો માટે અપરાધ ભાવ પણ આ જીવ મહેસૂસ કરે છે અને તે બદલ પશ્ચાતાપ રુપે હવે પછી ના જન્મ માં શિક્ષા ભોગવાનુ માગી શકે છે. અહીં પરલોકમાં આ જીવાત્મા તેના શરીર તથા અહંકાર થી મુક્ત છે. આજ કારણસર દેવલોકમાં સ્વિકારેલો ચુકાદો તેના આગલા જન્મનો આધાર બને છે. ગત જન્મમાં બનેલ દરેક ઘટનાઓના આધારે તે જીવ પોતાના થનારા નવા જન્મનો નકશો -કરાર ( બ્લુ-પ્રીન્ટ) બનાવે છે. આ કરારમાં જીવ પોતાના નવા જન્મમાં થનારી દરેક ઘટનાક્રમ, પ્રસંગો, આવનારી મુશ્કેલીઓ , વેરઝેર, બદલો, પડકાર, ભક્તિ, સાધના વગેરે નક્કી કરે છે. હકીકતમાં જીવ પોતેજ ઝીણા માં ઝીણી વિગતો જેવી કે ઉમર, નવા જીવનમાં મળનારી દરેક વ્યક્તિ, અનેક પ્રસંગ દ્વારા થનારા સારા – નરસા અનુભવો, વગેરે … આ જીવાત્મા પહેલાં થી જ નક્કી કરે છે.

દાખલા તરીકે: કોઈ જીવ જુએ છે કે પાછલા જન્મમાં તેણે પોતાના પાડોશી ને માથામાં પથ્થર મારી ને હત્યા કરી હતી. આ ઘટના ના પશ્ચાતાપ રુપે તે જીવ પોતાના આગલા જન્મમાં એટલી જ વેદના ભોગવવા નું નક્કી કરે છે. તેના ભાગરુપે તે આખી જીંદગી માથાનો અસહ્ય દુઃખાવો સહન કરવાનું કરારબધ્ધ કરે છે કે જેની વેદનાને કોઈ દવાની પણ અસર ન થાય.

આગલા જીવનનો કરાર (બ્લુ-પ્રીન્ટ): દરેક જીવ તેના નવા જીવનનો જે કરાર કરે છે , તે તદ્દન પોતાના મૂળભૂત સ્વભાવ ને આધારીત જ હોયછે. જો જીવનો સ્વભાવ વેરઝેર યુક્ત હોય તો તેના માં બદલાની ભાવના પ્રબળ હશે. જેટલી તીવ્રતા ની ભાવના હશે તે પ્રમાણે ભોગવવું પડશે. આજ કારણસર દરેક વ્યક્તિને માફ કરવું જરૂરી છે અથવા આપણી ભૂલની માફી માંગવી જરૂરી છે, નહીં તો વેરભાવ ચૂકવવા માટે જન્મો જન્મની પીડા ભોગવવી પડશે. એકવાર જીવ પોતાના આગામી જન્મના કરાર ની બ્લુ-પ્રીન્નટ નક્કી કરે છે , ત્યારબાદ વિશ્રાતિનો સમય હોય છે. દરેક જીવની પોતાની ભોગવવાની તીવ્રતા પર આગલા જન્મ વચ્ચેનો વિશ્રાતિ સમય નક્કી થાય છે.

પૂનઃજન્મ : દરેક જીવ પોતે નક્કી કરેલા કરાર પ્રમાણે, પોતે નક્કી કરેલ સમય બાદ પુનઃજન્મ લેય છે. દરેક જીવને પોતાના માતા પિતાને પસંદ કરવાનો અધિકાર પ્રાપ્ત છે. તે ઉપરાંત જીવને માતાના ગર્ભમાં ક્યા સમયે દાખલ થવું એનો અધિકાર પણ છે. જીવ અંડકોષ ના મિલન દરમ્યાન, ૪થા- ૫માં મહીને અથવા પ્રસૂતિ ના અંતિમ સમયે પણ ગર્ભ માં પ્રવેશ કરી શકે છે. આ બ્રહ્માંડ પણ એટલું જ વિકસિત અને સંપૂર્ણ છે કે જો જીવની જન્મકુંડળીનું વિધાન કાઢવામાં આવે તો એ જીવાત્માએ જે પ્રમાણે જીવનનો કરાર કરીને જન્મ લીધો હોય તેનીજ બ્લુ-પ્રીન્ટ નીકળશે. દરેક જીવાત્માને જન્મના ૪૦ દિવસ સુધી પોતાનો પાછલો જન્મ યાદ રહે છે. ત્યારબાદ પાછલા જન્મની બધી સ્મૃતિ વિસરાઈ જાય છે અને જીવ એ રીતે વર્તન કરે છે કે જાણે તે અગાઉ અસ્તિત્વ માં જ ન હતો. દરેક જીવ, દેવલોકમાં જે કરારબધ્ધ થઈ ને અહીં મ્રુત્યુલોકમાં જન્મે છે તે કરાર જ ભૂલી જાય છે અને પોતાની વિષમ પરિસ્થિતિનો દોષ ગ્રહો તથા ભગવાન ને દેય છે.

આપણે સહુએ એક વાત સમજવા જેવી છે કે આપણે ભોગવી રહેલ દરેક પરિસ્થિતિ (સારી અથવા વિષમ), તેનું ચયન આપણે ખૂદ જન્મ લીધા પહેલાં જ કરેલ છે. આ જીવનમાં રહેલી દરેક વ્યક્તિ , માતા, પિતા, મિત્રો, સંબંધીઓ, જીવનસાથી, શત્રુઓ વિગેરે ની પસંદગી પણ આપણે જ કરેલ છે. આપણા જીવન રુપી ફિલ્મની વાર્તા લખનારા તથા પ્રોડ્યુસર અને ડાયરેક્ટર પણ આપણે સ્વયં છીએ.

એક વાત ધ્યાનમાં રાખો, આપણા જીવનમાં આવનારી દરેક વ્યક્તિ એજ રોલ નીભાવે છે જે રોલ આપણે લખ્યો છે, તો પછી આપણે શું કામ કોઇ પણ વ્યક્તિ સામે ફરિયાદ કરવી જોઈએ?

શું મ્રુત્યુ બાદ સ્વજનો પાછળ પ્રાર્થના તથા ક્રિયા કરવાની જરૂર છે? : મ્રુત્યુ બાદ આપણાં સ્વજનો ને ગતિ પ્રાપ્ત થાય તે અત્યંત જરૂરી છે. ગતિ એટલે આત્મા એ મ્રુત્યુલોક થી પરલોકમાં પ્રયાણ કરવું. જો ગતિ ન થાય તો જીવ પ્રુથ્વીલોકમાં જ અટકી જાય છે. ઘણી વાર એવું પણ બને છે કે જીવની કોઈ ઈચ્છા બાકી રહી ગઈ હોય, જીવ અત્યંત દુ:ખી થઇ ને નીકળ્યો હોય, અકસ્માત માં કે ઈજાગ્રસ્ત અવસ્થામાં મોત થયું હોય, આપઘાત કર્યો હોય, કોઈ નજીક ની વ્યક્તિ માં જીવ રહી ગયો હોય અથવા જીવાત્મા ની પાછળ અધકચરી અપૂર્ણ અંતિમ ક્રિયા થઈ હોય ,અથવા આત્માને લાગે કે તેને હજુ થોડો સમય પ્રૃથ્વીલોકમાં રહેવું છે… આવી પરિસ્થિતિ માં જીવ અહીં જ રહી જાય છે. પરંતુ મ્રુત્યુ બાદ દરેક જીવાત્મા એ ૧૨ દિવસમાં દેવલોક તરફ પ્રયાણ કરવાનું હોય છે, ત્યારબાદ તે પ્રવેશદ્વાર બંધ થઈ જાય છે અને તે આત્મા દેવલોકમાં પ્રવેશી શકતો નથી અને પ્રૃથ્વી ઉપર પ્રેતયોની માં અધવચ્ચે રહી જાય છે. આમ તે આત્મા ને નથી દેવલોકમાં પ્રવેશ મળતો કે નથી ભોગવવા માટે શરીર મળી શકતું. આજ કારણસર જનાર વ્યક્તિ પાછળ ક્રિયા-વિધિ, ક્ષમા-પ્રાર્થના અત્યંત જરૂરી છે કે જેથી સદ્ ગત્ આત્માની ગતિ થાય. અત્યાર ના સમયમાં નવી પેઢી ને આ બધા રીતીરિવાજો , માન્યતાઓ જૂનવાણી લાગે છે અને પોતાના સ્વજનો પાછળ ક્રિયા વિધિ કરતાં નથી. આને લીધે ઘણાં જીવાત્માઓ અહીં પ્રૃથ્વી લોકમાં અટકી ગયા છે અને તેઓની ગતિ થતી નથી. દરેક પરિવારે તેમના સ્વજનો ના સદ્ ગત આત્માની ગતિ માટે કરવામાં આવતી ક્રિયા વિધિ ની ઉપેક્ષા કદી કરવી નહીં. જે પરિવારે તેમના સ્વજનો ગુમાવ્યા છે, તેમણે કદી દુઃખી થવું નહીં, આત્માનુ કદી મ્રુત્યુ નથી થતું. સમય આવતાં આપણે સ્વજનો ને મળવાનાં જ છીએ.

લેખ: ગરુડ પૂરાણ પર આધારિત

સૌજન્ય : અજ્ઞાત

ચેતના ‘ધ ચેમ્પિયન – મુકેશ સોજીત્રા લિખિત નવી વાર્તા

Standard

August 1, 2017

ચેતના ‘ધ ચેમ્પિયન – મુકેશ સોજીત્રા લિખિત નવી વાર્તા

વરાછાનો મોટો પુલ વટાવીને હું આગળ વધ્યો. આગળ એક સર્કલ આવ્યું એક રસ્તો ઉતરાણ બાજુ જતો હતો અને એક રસ્તો અબ્રામા બાજુ. ઉતરાણ બાજુ પર જતાં રસ્તા પર મેં મારી બાઈક હંકારી મારી પત્ની બાઈકની પાછળ બેઠી હતી. સવારના સાડા દસ વાગી ગયાં હતાં.

આગળ ગયાં પછી મેં ડાબી બાજુ બાઈક વાળી અને એ સોસાયટી આવી ગઈ જ્યાં મારે જવાનું હતું, આજે એક લગ્ન પ્રસંગમાં હાજરી આપવાની હતી. મારા દુરના એક સબંધીના એકના એક છોકરાના લગ્ન હતાં.

સોસાયટીમાં છેલ્લે આઠેક ગાળામાં મંડપ નાંખેલા હતાં ત્યાંજ જવાનું હતું. મે સોસાયટીની આગળ એક વ્રુક્ષ નીચે બાઈક પાર્ક કર્યું અને સોસાયટીમાં આગળ ગયો. સબંધીને મળ્યો. એણે મીઠો ધોખો કર્યો. “બહું વહેલા આવી ગયાં માસ્તર,સાંજે આવ્યાં હોત તો પણ ચાલત!! અમે કાલ સાંજના રાહ જોતા હતાં!! અમે તો આશા મૂકી જ દીધી હતી કે માસ્તર કહેવાય ઈ નોય આવે, પણ અમે ભાગ્યશાળી ખરાને એટલે મોડા મોડા પણ આવ્યાં ખરા”!! “કાલ સાંજે જ આવવાનું હતું પણ ઓચિંતા એક મહેમાન આવી ગયાં અને એ પણ નથી રોકાવું નથી રોકાવું એમ કહેતા કહેતા રોકાઈ ગયાં અને પછી એ આજ સવારે જ ગયાં એટલે ના અવાણું પણ વરઘોડા પહેલાં પહોંચી તો ગયાને” મેં ખુલાસો કર્યો અને એ હસી પડ્યા અને કહ્યું.

“કાઈ વાંધો નહિ પણ તમે બે જ કેમ આવ્યાં,?? ભાણીયો નથી આવ્યો”?? “ના એને એક બીજા લગ્નમાં મોકલ્યો છે, હવે એનેય વહેવારમાં જાવું પડેને” ચા પીધો અને ગાદલા પર મેં જમાવી. મારી પત્ની સ્ત્રીઓના રૂમમાં ગઈ.

સુરતના કાઠીયાવાડી માણસોની એક ખાસિયત એ ધોખો કરે પણ તરત જ ભૂલી જાય એકદમ ખમણ જેવા જ પોછા અને માયાળુ માણસો!! ગાદલા પર માણસો ગોઠવાયા હતાં. સુરતમાં આવતા બધાજ છાપા વચ્ચે પડ્યા હતાં. બધાં રાજકારણીઓની વાતોમાં પડ્યા હતાં. મોદીથી લઈને યોગી સુધીની તમામ વાતો થતી હતી.

વરઘોડાના સમય થઇ ગયો હતો. છોકરા અને છોકરીઓ બની ઠની ને તૈયાર હતાં. બેન્ડ વાજા વાળા આવી ગયાં હતાં. જાન થોડે દૂર આવેલી એક બીજી સોસાયટીમાં જવાની હતી. ઘરેથી જ વરઘોડો નીકળવાનો હતો. વરરાજો બહાર નીકળ્યો અને નવી નકોર કોઈ સંબંધીની ગાડીમાં ગોઠવાયો અને તરત જ બધાં ઊંભા થયા અને વરઘોડામાં ગોઠવાયા. શિરડીવાળા સાઈબાબા ના ગીત પછી અજીમો શાન શહેનશાહ ગીત વાગ્યું અને વરઘોડો શરુ થયો. સોસાયટીની બહાર ફટાકડા ફૂટ્યા અને ધીમી ગતિએ વરઘોડો આગળ વધ્યો.

રસ્તાની એક બાજુ ધારો ધાર વરઘોડો નીકળ્યો!! બે ત્રણ ઉત્સાહી યુવાનો મોઢામાં માવા સાથે ટ્રાફિક હવાલદારની ડ્યુટી નિભાવતા નિભાવતા ટ્રાફિકનું નિયમન કરતાં હતાં. યુવાનો નાચતા હતાં, બહેનો બેન્ડવાજા ના તાલે ગરબા ના સ્ટેપ લેતી હતી. વાતાવરણમાં ઉત્સાહ અને ઉમંગ હતો.

વેવાઈની સોસાયટી આવી. સોસાયટી ખાસ લાંબી નહોતી. આગળ જ કન્યા ઉભી હતી. પોતાની બહેનપણીઓ સાથે એકદમ નીચું જોઇને ચહેરા પર શરમને કારણે એની સુંદરતામાં ચાર ચાંદ લાગી રહ્યા હતાં અને આગળના ગાળાના એક ઘર પાસે એક ત્રીસેક વરસની યુવતી પર મારી નજર પડી. એ યુવતી મને જ જોઈ રહી હતી!! મેં નજર ફેરવી ને વરરાજા તરફ જોયું, વળી મેં એ ઘર તરફ નજર કરી. યુવતી મારી સામે જોઇને હસી!! ભારે કરી હું એને ઓળખતો નહોતો તોય યુવતી મારી તરફ હસી રહી હતી!!

એકદમ પ્રમાણસર શરીર અને સુંદર કહી શકાય આ યુવતી મારી તરફ જોઇને કેમ હસતી હશે એ મારા માટે એક કોયડો બની ગયો. કદાચ એને કોઈ ગેરસમજણ પણ થતી હોય!! એનાં કોઈ સબંધીનું મોઢું મને મળતું આવતું હોય એમ પણ બને!! હું નીચું મોઢું રાખીને આગળ ચાલવા લાગ્યો!! થોડી વાર પછી મેં પાછળ જોયું એ યુવતી મારી પત્ની સાથે વાત કરતી હતી. મારી પત્ની અને એ યુવતી એક ખૂણામાં ઉભા રહીને વાતો કરતાં હતાં. ચાલો કદાચ એ મારા સસરીયામાંથી ક્યાંકથી હશે અને હું નહિ ઓળખતો હોવ એમ પણ બને.

વરરાજાને મંડપમાં લઇ ગયાં. મંડપ સોસાયટીની વચ્ચે ગોઠવાયો હતો. સોસાયટીની છેલ્લે જમણવાર શરુ હતું. બધાજ મહેમાનો તે તરફ જઈ રહ્યા હતાં હું પણ તે તરફ જતો જ હતો ત્યાંજ અવાજ સંભળાયો. “એઈ સાંભળો છો,?? ઉભા રહો આ જુઓ આને ઓળખો છો”?? મારી પત્નીનો અવાજ પારખીને હું પાછો વળ્યો અને સામે જોયું તો પેલી યુવતી અને મારી પત્ની ઉભા હતાં. “સાહેબ નહિ ઓળખે હું નહોતી કેતી તમને માસી કે સાહેબ ભૂલી જ ગયાં છે, અને ભૂલી જ જાયને!! ૧૭ વરસનો સમય પસાર થઇ ગયો, પણ માસી તમે મને તરત જ ઓળખી ગયાં!” પેલી યુવતી બોલી અને મને લાઈટ થઇ “માસી” મારી પત્નીને માસી કહેવાવાળી તો એક જ હતી!! અને તરત જ ચહેરો ઓળખાઈ ગયો.

સતર વરસનું અંતર એક જ ક્ષણમાં દૂર થઇ ગયું!! “ચેતના તું?? ચેતના ધ ચેમ્પિયન” અરે તું સાવ કેવી થઇ ગઈ છો!!! સાવ જ બદલાઈ ગઈ છો પછી ક્યાંથી ઓળખાય દીકરી!!”?? અને ચેતના મને પગે લાગી, એની આંખના ખૂણા ભીના થયા. “સાચી વાત છે સાહેબ,સાવ બદલાઈ ગઈ છું!! બધું જ બદલાઈ ગયું છે સાહેબ તમે હવે જમી લો સાહેબ, હું અને માસી જમીને તમને મારા ઘરે લઇ જઈશ, સામેની સોસાયટીમાં એ પેલું ખૂણા પરનું છેલ્લું ઘર દેખાયને એ મારું ઘર છે સાહેબ,!! ચાલો માસી સાહેબને કહો એ જમી લે જ્યાં સુધી તમે નહિ કહો ત્યાં સુધી સાહેબ નહિ જમે!! અને આમેય સાહેબ તમારું બહું જ માને!! સાચુંને માસી ?? એમ કહીને ચેતના મારી પત્નીનો હાથ પકડીને ચાલતી થઇ!!

એજ ખડખડાટ વાળું હાસ્ય સંભળાયું!! જે આજથી વીસ વરસ પહેલાં મને પ્રાથમિક શાળામાં સંભળાતું!! વીસ વરસ પહેલાં ચેતના મારી પાસે પાંચમું ભણતી અને પછી છ અને સાત ત્રણેય ધોરણ એ મારી પાસે જ ભણેલી!! કેવી ગજબની છોકરી હતી!! હતી નાની પણ એની સમજણ અને વાતો જમાનાથી ક્યાંય આગળ હતી.

હું જમવા ગયો અને જમતા જમતા વીસ વરસ પહેલાંનો સમય યાદ આવી ગયો!!! ચેતના નરશીભાઈ પટેલ!! હું શાળામાં વેકેશન પડ્યું હતું એનાં આગલાં દિવસે જ હાજર થયો હતો. બાળકોનો ખાસ પરિચય નહોતો. શાળા ઉઘડી અને આચાર્યશ્રીએ મને કીધું. “તમે ધોરણ પાંચમું લેજો, સારો ક્લાસ છે અને આમેય અહી રોટેશન પદ્ધતિ છે એટલે વારાફરતી તમને છ અને સાત ધોરણ પણ આવશે. તમારા હકીકત પત્રકમાં મેં જોયું છે કે સાયંસના વિષયો માં તમારા સારા ગુણ છે એટલે બાળકોને ગણિત અંગ્રેજી અને વિજ્ઞાન પણ શીખવા મળેને એટલે તમારે આ વખતે પાંચમું લેવાનું છે!” “બરાબર સાહેબ કોઈ વાંધો નહિ અને હું સફાઈ કરાવવા ચાલ્યો ગયો.

શાળામાં ૭ નો સ્ટાફ બે બહેનો અને પાંચ ભાઈઓ!! સાત ધોરણ!! આચાર્યનો પહેલાં ધોરણ પર અબાધિત અધિકાર અને પછી બે બહેનો બીજું અને ત્રીજું લે અને એક નિવૃત થવા આવેલા સાહેબ લે ચોથું!! બાકી વધ્યા ત્રણ ભાઈઓ એ લે પાંચ, છ અને સાત!!

“સાહેબ તમે અમને પાંચમું ધોરણ ભણાવવાનાને”?? એક છોકરીએ વાળતા વાળતા મને પૂછ્યું. બસ ચેતના સાથેનો આ મારો પ્રથમ પરિચય!! એય સરસ આંખો અને ભરાવદાર ગાલ!! ઉમરમાં બધાં કરતાં મોટી અને ખાધે પીધે સુખી એવા ઘરની મને છોકરી લાગી.

“ હા પણ તને કેમ ખબર પડી,??અને બેટા તારું નામ શું છે”? મેં એની સામે સ્મિત કરતાં કહ્યું.

“ ચેતના નરશીભાઈ પટેલ, સાહેબ કારણકે હું જે ધોરણમાં હોવ એ ધોરણ કોઈ ના લે,!! કારણકે હું સાચું કહું એ આ બધાને ના ગમે, મારા પાપા સરપંચ છે એટલે મને કોઈ કાઈ ખોટી રીતે કહી જ ના શકે!!,એક બે વાર મારા બાપાએ આ ટણક ટોળીને એવી ઘચકાવેલીને તે એ મારા પર દાઝ રાખે સાહેબ!! જો જો ને તમને પણ મારા વિષે આડું અવળું ભરાવશે પણ સાહેબ હું ખોટું સહન નથી કરતી એ તમને કહી દઉં બાકી આપણો કોઈ દિવસ વાંક ના હોય પણ જો કોઈ મોઢામાં આંગળા નાંખીને બોલાવે તો હું મૂંગી પણ ના રહું અને એને મુકું પણ નહિ સાહેબ

“ હું અવાક થઇ ગયો એક પાંચમા ધોરણમાં ભણતી છોકરી,!!ઉમર હશે માંડ અગિયાર વરસની અને એ આવું બોલે અને એ પણ અંતરિયાળ ગામડામાં અને એ શિક્ષકો માટે “ટણક ટોળી” શબ્દ વાપરે એ મને જરા ખૂંચ્યું!! “શિક્ષકો માટે એવા શબ્દ ના વપરાય બેટા “ મેં એને પ્રેમથી કહ્યું.

“તમે નવા નવા છોને સાહેબ એટલે તમને અહીની ખબર ના હોય, પણ ધીમે ધીમે તમને ખબર પડશે પણ કાઈ વાંધો નહીં અને સાહેબ તમે મઢવાળી શેરીમાં રહેવા આવ્યાં છોને એની બરાબર પાછળ જ મારું મકાન છે અમારી અગાશી પરથી તમારી અગાશી પર જવાય અને મારા મમ્મીના ગામમાં તમે પરણ્યાં છો એટલે તમારા ઘરનાને હું માસી કહીશ. કાલ તમારા ઘરના અને હું અગાશીમાં વાતો કરતાં હતાં મેં એને કીધું કે તમે મારા માસી થાવ!! મારા મમ્મીના ગામના એટલે માસી જ ને સાહેબ”?? ચેતના બોલતી હતી.

ગજબની હતી આ છોકરી!! “પેલે જ દિવસે મને ક્લાસમાં ખબર પડી ગઈ કે ચેતના એકદમ હોંશિયાર હતી અને આખાબોલી પણ હતી. એને જો મોનીટર બનાવવામાં આવે તો મારો વર્ગ વ્યવસ્થાનો પ્રશ્ન સોલ્વ થઇ જાય એમ હતો.મેં ચેતનાને મોનીટર બનાવી!! મોટાભાગની બધી જવાબદારી એણે લઇ લીધી. વર્ગ ખોલવાથી માંડીને સાંજે તાળા મારવા સુધીની બધી જવાબદારી એણે હોંશે હોંશે લઇ લીધી.

રાબેતા મુજબ અઠવાડિયું વીતી ગયું. એક દિવસ રીશેષમાં મને આચાર્યે એકાંતમાં બોલાવીને કહ્યું. “તમે પેલી છોકરીથી ચેતજો,!!એ ગમે તેનું ગમે ત્યારે ગમે એમ મોઢું તોડી લે છે,!! એનો જીભડો બહું જ મોટો છે!! અને વળી બટક બોલી પણ ખરી,!!! તમે એને મોનીટર બનાવી છે આ તો એક તો ઊંટ અને એમાં તમે એને ઉકરડે ચડાવ્યું એવું થયું!! તમને કોઈ બીજો છોકરો ના મળ્યો કે એને તમે મોનીટર બનાવી??

“મને એમાં એવું કશું નથી લાગતું, છોકરી હોંશિયાર છે!! વધારે પડતી ચપળ છે આવા છોકરાને જ આવા નેતૃત્વના કામ આપ્યા હોય તો એનો વિકાસ થાય છે તમે એની ચિંતા ના કરો, એની કોઈ ફરિયાદ નહિ આવે એની હું ગેરંટી લઉં છું” મેં કહ્યું અને આચાર્યને મારી આંખોમાં વિશ્વાસ દેખાયો એ કશું ના બોલ્યાં પણ ફક્ત હસ્યાં!!

ધીમે ધીમે ચેતનાને ધીમે ધીમે સમજાવવા લાગ્યો કે આવું વર્તન ના કરાય અને ધીમે ધીમે એ સમજવા પણ લાગી તોય ક્યારેક ક્યારેક વળી એ સ્વભાવ બતાવી દેતી. “સાહેબ તમને હજુ પપૈયાની ખબર નથી?? ચેતના કહેતી અને હું સાંભળતો. :સાહેબ જે ત્રીજું ભણાવે છે એ બહેનનું મોઢું તમને પપૈયા જેવું નથી લાગતું!! આખું ગામ એને પપૈયું જ કહે છે. કાઈ ભણાવે જ નહિ. બાર વાગ્યે એટલે ચાર સાતમાં છોકરાવાળા એની ઘરે જાય એનાં છોકરાને ઘોડિયા સાથે નિશાળે લાવે,!! ચાર વાગ્યે એટલે ચાર જણા ઘોડિયું લઈને ઘરે મુકવા જાય આખું ગામ જોવે!! જાણે એનાં છોકરાને હીંચકાવવા માટે જ અમે જાણે નિશાળે આવતાં હશુંને?? હીંચકાવવાના વારા પાડે અને આ બધાં ડોબા રીતસરના દોડે સાહેબના છોકરાને હીંચકાવે!! પોતાના સગા ભાઈ શેરીમાં રખડે એને કોઈ ના હીંચકાવે બોલો સાહેબ મારું સાચું કે ખોટું?? આ બધાં તો બીજી ભાત હતાં પણ એક વખત મારા પપ્પા અને ગામની બાયું આવી અને એવા લંગરાવી નાંખ્યા કે ના પૂછો વાત ત્યાર પછી બધું બંધ થયું છે બાકી આઈ કોઈ સારીનું ન્હોતું!! પછી એને હું ઘણું ખીજાતો ચેતના મારું બધું જ સાંભળતી ધીમે ધીમે એનો સ્વભાવ સુધરી રહ્યો હતો!!

ચેતના સહુથી નાની હતી એનાં કુટુંબમાં. એનાં બે ભાઈઓ બે વરસ પહેલાં જ પરણીને સુરત સ્થાયી થયા હતાં. અહી તો ફક્ત ત્રણ જણા જ ચેતના એનાં પિતા નરશીભાઈ અને એની માતા કંકુબેન!!.

મારી પત્ની સાથે ચેતનાને સારું ફાવી ગયું હતું.પછી તો રવિવાર કે રજાના દિવસે મારી પત્ની અને ચેતના એની વાડીયે જ હોય. મારી પત્નીને ગાય અને ભેંશ દોતાં પણ ચેતનાએ શીખવાડી દીધું.

સમય વીતતો ચાલ્યો. ૧૫મી ઓગસ્ટનો રાત્રીનો સાંસ્કૃતિક કાર્યક્રમ શાળામાં ગોઠવવો એવું નક્કી થયું. પ્રાર્થના સભામાં વાત થઇ. મેં વર્ગમાં વાત કરી. થોડાં છોકરાઓ તૈયાર થયાં. પણ રાસ ગરબામાં મારા ધોરણમાંથી કોઈ છોકરી તૈયાર ના થઇ મેં ચેતનાને પૂછ્યું. “કેમ તારે નથી ભાગ લેવો?? તને રાસ ગરબા નથી આવડતાં?? તું તૈયાર કરને તો આપણે બે ગરબા તૈયાર કરાવીએ.”

“સાહેબ બધું જ આવડે છે પણ ઇનામ કોને મળે એ પહેલેથી જ નક્કી હોય છે. ખોટું બળ શું કામ કરવું સાહેબ?? તમે ગમે તેટલું સારું કરો પણ અમુક પેલાં ખોળાના છે છઠ્ઠા વાળા અને સાતમાં વાળા એને જ ઇનામ મળે છે” ચેતનાએ બેધડક કહ્યું.

મેં આચાર્યશ્રીને વાત કરી. આચાર્ય ઘણાં સમયથી ચેતનામાં આવેલ પરિવર્તન નિહાળી રહ્યા હતાં. એણે મને કહ્યું કે તમારી વાત સાચી છે પણ આ વખતે અન્યાય નહિ થાય. અને પંદરમી ઓગસ્ટનો કાર્યક્રમ થયો. આચાર્યશ્રી ખુદ નિર્ણાયકમાં બેઠા બે શિક્ષિકાં બહેનો કાયમ નિર્ણાયકમાં હોય જ આ વખતે એને બીજી કામગીરીમાં રાખ્યા. વાતાવરણમાં થોડાં છણકા અને ધૂંધવાટ થયો પણ આચાર્ય મક્કમ રહ્યા. અને બને ગરબામાં ચેતનાની ટીમ મેદાન મારી ગઈ. બે ઇનામ તો મળ્યાં પણ ગામલોકો તરફથી ઘણી રકમ મળી. એ રકમ કાર્યક્રમ વખતે છોકરીઓને જ આપવામાં આવી.

પછી આવ્યો રમતોત્સવ!! ખો ખો અને કબડ્ડીમાં પણ ચેતનાનો અને એની ટુકડીનો દેખાવ સારો રહ્યો. એ જિલ્લા કક્ષા સુધી લાંબા કુદકામાં સિલેક્ટ થઇ. પછી તો ધોરણ છ અને સાતમાં એની સિદ્ધિઓ આકાશે આંબવા લાગી. એથ્લેટિકસમાં તાલુકા કક્ષાએ સહુથી વધુ એ મેડલ મેળવતી. એ જયારે રમતમાં ભાગ લેતી ત્યારે દર્શકો “ચેતના ધ ચેમ્પિયન….. ચેતના ધ ચેમ્પિયન…. ની બુમો પાડતા અને એ પણ જોરથી કુદકો લગાવતી અને પોતાનો જ રેકોર્ડ તોડતી!!

એક વખત મારે મારી પત્ની સાથે માથાકૂટ થયેલી અને હું રીસનો માર્યો જમ્યા વગર નિશાળે ગયેલો અને ચેતના એ વખતે સાતમું ભણતી અને એ રીશેષમાં મારે ઘરે ગયેલી. એની માસી સાથે વાતચીત થયેલી અને બરાબર છ વાગ્યે એ મારા ઘરે આવેલી અને હું પુસ્તક વાંચતો હતો. શિક્ષક દંપતીમાં જયારે ઝગડો થાય ત્યારે શિક્ષક લગભગ મોઢું ચડાવીને પુસ્તક વાંચતો હોય છે, બીજું એ કરે પણ શું!!??

“કેમ છો સાહેબ,?? કેમ મોઢું ચડાવ્યું છે,?? આ તો સાહેબ કાંધમાં કોરું જાય છે એટલે કહું છું હો, બિચારા માસી બપોરના જમ્યા નથી, તમેય કદાચ સાંજના નહિ જમો અને તમે આ “જિંદગી જીતવાની જડ્ડીબુટ્ટી” વાંચો છો!! સાલું આ ગજબ કહેવાય નહિ? તમારા કારણે મેં રીસાવાનું બંધ કરી દીધું અને અહી “વૈદના જ ખાટલે છે!! ભારે કરી. વળી કાલે તમે પ્રાર્થના સંમેલનમાં કહેતા હતાં કે “અધમણ ઉપદેશ કરતાં અઘોળ આચરણ સારું” તો હવે સાંજે જમવાના છો કે નહિ? માસીની ભૂલ તો ના જ હોય તેમ છતાં એ બિચારાએ માફી માંગી લીધી છે તો હવે પ્રોબ્લેમ શું છે મોટા સાહેબ?? ગઝબની હતી આ છોકરી!! ગઝબની ભાષા હતી એની!! અને મેં જમી લીધેલું!!

પછી તો એ સુરત એનાં ભાઈ ભેગી જતી રહી અને ત્યાં એણે ૧૨ પછી કોલેજ જોઈન કરેલું એવું સાંભળેલું અને પછી તો મારી બદલી થઇ ગયેલી. એટલે એની સાથે કોન્ટેક રહ્યો નહોતો.

એક વખત શૈક્ષણિક અધિવેશનમાં મારા સ્ટાફના એક શિક્ષક મળી ગયાં ને મેં એને ચેતના વિષે પૂછ્યું તો એણે કીધેલું કે “ચેતનાએ લવ મેરેજ કરી લીધા છે!! સુરતમાં જ છે!! ખાનગી શાળામાં શિક્ષિકા છે એનો ઘરવાળો પણ બીજી કોઈ શાળામાં શિક્ષક છે, મોઢે ચડાવેલી,બટકબોલી છોકરી આવું જ કરે એમાં શી નવાઈ,!! એનાં ભાઈ અને ભાભીને ખુબ દુઃખ થયેલું તે લોકોએ એની સાથે વહેવાર જ કાપી નાંખેલો છે” ઉત્સાહથી મારા જુના સ્ટાફના એ શિક્ષક ભાઈ બોલ્યે જતાં હતાં.

બસ પછી તો એનાં કોઈ સમાચાર નહોતા તે આજ આટલા વરસે આ લગ્ન પ્રસંગમાં એ મને મળી ગઈ. મેં જમવાનું પૂરું કર્યું અને એક જગ્યાએ બેઠો. મારી પત્ની અને ચેતના પણ જમવાનું પૂરું કરીને મારી પાસે આવ્યાં.

“સાહેબ સામેની સોસયટીમાં છેલ્લે જે મકાન છે એ મારું છે, ચાલો મારા ઘરે સાહેબ!! ઘણી વાતો કરવાની છે, બસ મારા લગ્ન પછી તમે જ પહેલાં હશો જેને હું મારા ઘરે લઇ જાવ છું સાહેબ,!! ચાલો માસી!! ચેતના બોલી. કેમ જાણે એનો અવાજ પહેલાના જેવો નહોતો મને થયું કે ચેતના સુખી તો હશેને?? પણ બીજી જ ક્ષણે થયું કે ગમે તેવી પરિસ્થિતિમાં આ છોકરી રસ્તો કાઢી લે તેવી છે!!

અમે તેને ઘરે પહોંચ્યા. સરસ મકાન હતું.ચેતના એ બુમ પાડી “કાવ્યા…… “ અને એક છોકરી આવી એકદમ ગોળ મટોળ ચહેરો અસલ ચેતના જેવો જ દેખાવ ઉમર હશે સાતેક વરસ!! “બેટા આ મારા સાહેબ છે, હું તને ઘણી વાર નહોતી કેતી એની વાત!! અને આ માસી છે” કાવ્યા અમને પગે લાગી, મારી પત્નીએ કહ્યું “વાહ અસલ તારી જેવી જ છે” અને પછી અમે ત્યાં ગોઠવાયેલી ખુરશીમાં બેઠા. ચેતના એ પાણી આપ્યું અને અમે બેઠા. કાવ્યાને ઈશારો કર્યો એટલે એ એનાં રૂમમાં જતી રહી.

ચેતના બોલી. “કાવ્યા બીજા ધોરણમાં આવી છે સાહેબ, મારા સાસુ સસરા અને અમે માં દીકરી બે જ અહી રહીએ છીએ, હું તમને બધી જ વાત કરીશ માસી,!! હું કોઈની આગળ મારી વાત કરતી જ નથી. આ તો જીવનમાં મારા બાપુજી પછી જો કોઈ અંગત હોય તો તમે અને મારા સાહેબ અંગત છો માસી!! હું કોલેજમાં હતી અને સંદીપ સાથે પ્રેમમાં પડી એ પણ મારી જેમ બીએસસી કરતો હતો. એની પાછળ હું પાગલ થઇ ગઈ હતી. સંદીપ દેખાવડો હતો અને વાચાળ પણ મને એ વખતે લાગ્યું કે આના જેવું પાત્ર મને નહિ મળે એટલે મેં એની સાથે કોર્ટ મેરેજ કરી લીધા એ મારા જીવનની સહુથી મોટી ભૂલ માસી!! સહુથી મોટી ભૂલ!! મારા પાપાએ તો મને માફ કરી દીધી પણ મારા ભાઈ અને મારા ભાભી મને માફ ના કરી શક્યા એને મારા પપ્પાને કહી દીધું કે તમે ચેતના સાથે વહેવાર રાખશો તો પછી ભૂલી જજો કે તમારે કોઈ દીકરા પણ છે. મારી મા પણ હતાશ થઇ ગયેલી. ક્યારેક સમાચાર આવતાં પછી એય બંધ થયા.

સંદીપ અને હું એક ખાનગી શાળામાં શિક્ષક તરીકે ગોઠવાયા. શરૂઆતમાં સારું ચાલ્યું પણ પછી ખબર પડી કે સંદીપ ખાલી કહેવા ખાતર જ પટેલનો દીકરો હતો પણ એક પણ લખણ એનાં પટેલના હતાં નહિ. ઘણી બધી સ્ત્રી સાથેના એનાં સંબંધો બહાર આવવા લાગ્યા. આ સોસયટીમાં એની આબરૂ સહેજ પણ નહોતી અને એનાં ભાઈબંધ પણ સાવ આવારા હતાં. હું સામે ચાલીને એક એવા કુવામાં ફસાઈ ચુકી હતી કે બહાર નીકળી શકું તેમ નહોતી. મેં એને સમજાવવાનો પ્રયત્ન શરુ કર્યો પણ સાહેબ અમુક જે બીજાની જિંદગી બગાડવા જ પેદા થયાં હોય એ સુધરે તો શાના?? મારા સાસુ સસરા પણ એને સમજાવતા કે હવે લગ્ન થયા છે નાલાયક હવે તો સુધર પણ એનાં લખણ વધતાં ચાલ્યા!!

એક વખતની વાત છે કાવ્યા મારા પેટમાં હતી અને સંદીપ એનાં બે ભાઈબંધ સાથે આવ્યો રાતના લગભગ દસ થયા હશે વરસાદી વાતવરણ હતું. માસી હું જમી પણ નહોતી. સંદીપ આવે પછી જ હું જમતી!! ગમે તેમ તોય મારો એ પતિ હતો. મને ઊંડો ઊંડો વિશ્વાસ હતો કે એ સુધરી જશે. પણ બધું જ નિરર્થક એ એનાં ભાઈબંધ સાથે આવ્યો ફૂલ પી ને છાકટો થયો હતો. આ ગેટ પર જ એણે બુમ બરડા શરુ કર્યા. મારા સસરાએ એને વાર્યો તો એને ધક્કો દીધો. હું સમજાવતી હતી. એ ગાળો બોલવા લાગ્યો એનાં હરામી ભાઈબંધો એને પાનો ચડાવતા હતાં. એવામાં એ રાક્ષસે સાહેબ મારી કુખ પર પાટું માર્યું સાહેબ!! કાવ્યા મારા પેટમાં હતી અને મને પાટું માર્યું સાહેબ!!! મારી કુખ પર લાત મારી એ હેવાને!! અને હું બધો સબંધ ભૂલી ગઈ બાજુમાં પડેલો લોખંડનો પાઈપ લઈને મેં સબોડવાનું શરુ કર્યું!! એનેય સબોડ્યો અને એનાં ભાઈબંધોને પણ સબોડ્યા!! કોઈ એની મદદે ના આવ્યું. શરૂઆતમાં તો નશાને કારણે એને કઈ ના થયું પણ લોખંડનો પાઈપ કાઈ એનો સગો થાય!! સરખાઈના ઝૂડી નાંખ્યા એને અને એના ભાઈબંધને!! સાહેબ પછી તો એ ત્રણેય હાથ જોડતા તા બરાડા પાડતા હતાં.હું એને મારતી ગઈ સાહેબ!! પાઈપ વળી ગયો ત્યાં સુધી ત્રણેય ને ઠમઠોરી નાંખ્યા સાહેબ!! આખી સોસાયટી ભેગી થઇ ગઈ વરસાદ શરુ થઇ ગયો હતો. ત્રણેય પડ્યા હતા શેરીની વચાળે!! હું ઘરે આવીને સુઈ ગઈ!! આખી રાત રડી માસી!! મારા ભાગ્ય પર રડી!! સવારે જોયું તો એ જતાં રહ્યા હતાં.

દસેક વાગ્યે પોલીસની જીપ આવી. એક લેડી પીએસઆઈ અને એક પુરુષ કોન્સ્ટેબલ ઉતર્યા!! મારા ઘર આગળ આવીને મને કીધું કે તમારે પોલીસ સ્ટેશન પર આવવાનું છે ,તમારી પર ફરિયાદ થઇ છે મેં ધરપકડ વોરંટ માંગ્યું એની પાસે નહોતું. સોસાયટી આખી ભેગી થઇ પોલીસનો હુરિયો બોલાવ્યો. મેં એને કીધું કે એમાં એક પોલીસવાળો ફૂલ થઈને હતો પેલાં એનું મેડીકલ કરાવો. આખી સોસાયટી તૈયાર થઇ બાયું અને ભાયું બધાજ નીકળ્યાં બધાએ કીધું કે અમારે એ ત્રણ વિરુદ્ધ ફરિયાદ કરવી છે એ ત્રણ કાલે અહી ગાળો બોલતા હતાં. પોલીસ વાળા ભાગ્યા ફટાફટ!! બસ પછી આ બાજુ પોલીસ આવી જ નથી.

મારા સાસુ સસરાએ મને ટેકો આપ્યો. ત્રણ દિવસ પછી એ હેવાન આવ્યો. સાથે શાળાના સંચાલકો અને એક બે બહેનો હતાં. સમાધાન માટે એ લોકો આવ્યાં હતાં. પણ મારી કુખ પર પાટું મારનાર સામે હું કોઈ જ સમાધાન નથી કરવાની એમ મેં સ્પષ્ટ કહી દીધું. મને એ શાળામાંથી શિક્ષિકા તરીકે દૂર કરી. બીજી જગ્યાએ મેં પ્રયત્નો કર્યા પણ કોઈ મને નોકરી આપવાં તૈયાર નહોતું,!! સગા ધણીને સબોડે એને કોણ રાખે??

છેવટે મે ઘરે ભણાવવાનું શરુ કર્યું.!! એક આ ડબ્બો રાખ્યો છે. ચેતનાએ મને ડબ્બો બતાવ્યો. શરૂઆત આ સોસાયટીથી કરી છે. દીકરીઓને ભણાવું છું. મહિનાના અંતે જેને જે યોગ્ય લાગે એ રકમ નાંખી દે!! કોઈ પાસે ઉઘરાણી નહિ સાહેબ!! પછી તો આજુબાજુની સોસાયટી ની છોકરીઓ પણ આવવા લાગી હવે ના પાડવી પડે છે માસી કે જગ્યા નથી.અને મહીને આ ડબ્બામાંથી ૫૦૦૦૦ જેટલા મળી રહે છે અલગ અલગ પાળીમાં ૨૦૦ કરતાં વધારે છોકરીઓ આવે છે સાહેબ!! આ છે મારી વાત સાહેબ!! આવી જ રીતે જીવન સામે લડી રહી છું” ચેતના એ પૂરું કર્યું એની આંખોમાં આંસુ હતાં.

“એવું હોય તો એનાથી છૂટાછેડા લઇ લેવાય, બીજું સારું પાત્ર જોઇને લગ્ન કરી લેવાય”?? મેં એને કહ્યું.

“વાત તો સાચી સાહેબ પણ મારા સાસુ સસરાનું શું??? એક માં બાપ ને દુભવીને મેં લગ્ન કર્યા પણ મારા સાસુ સસરાનું શું સાહેબ?? એતો એકદમ ભોળા અને ભગવાનના માણસ છે આજ એ લગ્નમાં ગયાં છે બીજે એક સંબંધીને ત્યાં નહીતર તમને મળત.. સાહેબ એણે આ મકાન મારા નામે કરી દીધું. મારા સસરાના સગા અને કુટુંબ આવ્યું હતું એને સમજાવવા પણ એણે કહી દીધું કે સંદીપ આ ઘરમાં નહિ રહે મારી દીકરી ચેતના અને કાવ્યા જ આ ઘરમાં રહેશે, મારી માટે એણે એનાં દીકરાનો ત્યાગ કરી દીધો એને હું મૂકી ના શકું સાહેબ!! અને હું શું કામ છૂટાછેડા આપું?? એને એમને એમ લબડાવવાનો છે સાહેબ!! હજુ તો એનો બદલો લેવાનો બાકી છે સાહેબ બસ આ કાવ્યા મોટી થાય ને પરણી જાય પછી એ હેવાનની વાત છે સાહેબ” ચેતના બોલતી વખતે ધ્રુજતી હતી.

“સહુની ભૂલ થાય બેટા, હવે એને પસ્તાવો થતો હોય તો સુધારી લેવાય, માફ કરવામાં મજા છે, જગતમાં સહન કરનાર જીતે છે, એની ભૂલનું પરિણામ એ ભોગવી ચુક્યો હોય એને પસ્તાવો થતો હોય તો હું સમાધાન કરાવી આપું , એક બીજા સામે બેસીને વાત કરી લો ઘીના ઠામમાં ઘી પડી જશે” મેં કહ્યું.

“હાહા હાહા માસી સાહેબ હમણા હમણા લખવાના રવાડે ચડ્યા છે ને એટલે એને આવું સુજે માસી!! પણ સાહેબને ખબર નથી માસી કે અમુક નાલાયકો માફીને પાત્ર નથી. જીવન બરબાદ કરી નાંખ્યું માસી એણે મારું!! હું ક્યાય જતી નથી બહાર, જ્યારથી આ પ્રસંગ બન્યો ત્યારથી હું કોઈ જગ્યાએ જતી નથી. ઘરમાં કોઈ વસ્તુ જોઈતી હોય તો મારી પાસે ભણવા આવતી દીકરીઓ પાસે મંગાવી લઉં. પ્રસંગ હોય તો મારા સાસુ સસરા જઈ આવે. બસ મારી કાવ્યા અને આ મારું ઘર એ જ મારું વિશ્વ છે, કોઈને વાત કરવાનો મોકો જ નથી આપ્યો ને મેં!! બહાર જાવ તો વાત થાયને મારી?? નહીતર મનેય અરમાન હતાં મારા બાળક સાથે અને પતિ સાથે!! મારી પણ ઘણી ઈચ્છાઓ હતી પણ એ મેં દબાવી દીધી છે. લોકો પરિવાર સાથે કેવા ફરતાં હોય છે નહિ?? પણ મારી ભૂલ મનેજ નડી છે સાહેબ, મને જ નડી છે. બસ હવે તો એ સડી સડીને મરે એમાજ મને રસ છે. એ શાળામાંથી તો એનેય કાઢી નાંખ્યો છે ડભોલી બાજુ છે ક્યાંક કોઈ સોસાયટીમાં વોચમેન છે એવા સમાચાર છે. સવાર સાંજ ખાવા પીવાનું મળી રહે છે. પી ને જ્યાં ત્યાં પડ્યો રહે છે. ઘરે સબંધીઓ આવે એ વાત કરે મારા સસરાને એટલે મને આ બધી ખબર પણ જેવી હું આવું એટલે એ વાત ના કરે મેં તો મારા સસરાને કીધેલું કે તમને જયારે મળવાનું મન થાય ત્યારે મળી આવજો પણ એ નથી મળતાં અને જે એને વાત કરે એને પણ હવે એ ખીજાય છે. વચ્ચે ક્યાંક હોસ્પીટલમાં દાખલ કર્યો હતો એને પણ મારા સાસુ કે સસરા એની ખબર કાઢવા પણ નથી ગયાં” ચેતના બોલી.

“એક ભૂલ તો ભગવાન પણ માફ કરે ચેતના અને તું તો સમજુ છો, હજુ કહું તને કે ખરેખર જો એને પસ્તાવો હોય તો માફ કરી દેવાય” હું બોલ્યો.

“પણ હું ભગવાન નથી મારે ભગવાન થવું પણ નથી, માસી તમે ચા જ પીઓ છો ને એય ડબલ એલચી વાળી અને સાહેબ માટે કોફી બનાવી લાવું” એમ કહી ચેતના રસોડામાં ગઈ. કાવ્યા પાણી લઈને આવી. અમે ચા અને કોફી પીધી. મેં કાવ્યાને ૫૦૦ની નોટ આપી.ચેતના બોલી.

“સાહેબ આશીર્વાદ આપો કે એ મારા જેવી જ થાય, ભલા અને ભોળાનો જમાનો ગયો સાહેબ” પછી તો લગ્નવિધિ પૂરી થઇ ગઈ હતી કન્યા વિદાયનો સમય આવી ગયો હતો. કન્યા બધાને મળી મળીને રડતી હતી, વાતાવરણ એકદમ ભારેખમ બની ગયું હતું. ચેતનાને મળી અને કન્યા ખુબ જોરથી રડી. ચેતના પણ ખુબ જોરથી રડી પડી હતી.કારણ હું જાણતો હતો. ચેતના એનાં ભાગ્ય પર રડી રહી હતી.

એક વખતની ચેતના ધ ચેમ્પિયન આજ ભાગ્યની સામે મુકાબલો કરી રહી હતી. પ્રસંગ પતી ગયો હતો. ચેતના મારી પત્નીને ભેટી પડી અને અમે છુટા પડ્યા કાવ્યા એમની બાજુમાં ઉભી હતી.


લેખક : મુકેશ સોજીત્રા

૪૨,શિવમ પાર્ક સોસાયટી સ્ટેશન રોડ, મુ.પો ઢસાગામ તા.ગઢડા જી.બોટાદ પીન ૩૬૪૭૩૦

Standard

શનિ ભગવાનનું જન્મ સ્થળ ભાણવડ નું હાથલા ગામ. જયાં મુખ્ય મંત્રી – વડાપ્રધાન શ્રી નરેન્દ્રભાઈ મોદી પણ દર્શને ગયા છે. આ હાથલા ગામમાં ઇતિહાસની દ્રષ્ટિએ ગુજરાતમાં સૌથી પ્રાચીન એવું શનિદેવનું સ્થાન છે.

ઈ.સ.ની 6-7 સદીનાં મૂર્તિ, શનિકુંડ પુરાતત્વ દ્વારા રક્ષિત છે. હાલ આ મંદિરમાં હાથીની સવારી ઉપર બાળ શનિદેવની પ્રાચીન મૂર્તિ, શિલ્પો, ભગ્ન શિવલીંગ, નંદી, હનુમાન તથા શનિકુંડ હૈયાત છે. શનિકુંડથી ઓળખાતી વાવ ઊંડી છે. આ કુંડમાં કોસ અને રેંટ ચાલી શકે અને પગથિયાથી અંદર ઉતરી શકાય તેવી રીતે બાંધવામાં આવ્યો છે. સાંકળી જગ્યામાં પગથીયાં, રેંટ, કોસનો સમાવેશ થતો હોય તેવી વાવ મેં કયાંય જોઈ નથી.

હાલના આ શનિદેવ અને શનિકુંડ જેઠવાઓના ઘુમલી રાજથી કેટલાય સમય પહેલાના મૈત્રકકાલીન સમયનો હોય શકે.

જેઠવાઓના સમયમાં જેઠવાઓ અને જાડેજાઓની લડાઇઓ આ વિસ્તારમાં બહુ થઈ છે તેના કારણે આ વિસ્તાર ઉજજડ થઈ જતાં 200-250 વર્ષ સુધી

અહીં લોકો દર્શને આવેલ નથી. હાલના બરડા ડુંગરનું ઋષિકાલિન જુનું નામ બટુકાચળ અને તેમના જંગલનું નામ પીપ્પલાવન હતું. ત્યારે આ સ્થળનું નામ હસ્તિનસ્થલ, મધ્યકાળમાં હસ્થથલ, અને અત્યારનું આપણું હાથલા નામ છે. અહીં હાથલાનો અર્થ શનિદેવ હાથી ઉપર બિરાજે છે એવો થાય છે.

હાથલાના અવશેષો 1500 વર્ષથી જુના છે. શાસ્ત્રોક્ત રીતે શનિદેવનાં દશ નામો, દશ વાહનો અને દશ પત્નીઓ છે. તેમાંથી એક નામ આ સ્થળના વનના નામ ઉપરથી પિપ્પલાશ્રય અને વાહન હાથીની સવારી તે અહીની જ છે.

હાથલા સિવાય બીજે ક્યાંય શનિદેવ હાથી ઉપર નથી. શનિદેવના વાહનોમાં ગીધ જોડેલ લોખંડનો રથ આકાશ માર્ગ માટે છે. જમીન પૃથ્વી ઉપરની શનિદેવની સવારી પાડા ઉપર છે. શનિદેવ હાથીની સવારી ઉપર હોય ત્યારે સુખ, શાંતિ, સમૃદ્ધિ આપે છે.

શનિદેવ ન્યાય કરવામાં કોઈની પણ લાગવગ ચલાવતા નથી. તેથી આ દેવની બધાને બીક લાગે છે. શનિદેવ યમરાજાના સગા મોટાભાઇ અને તાપી નદીના સગા ભાઈ થાય છે. આ કારણ યમુના સ્નાનથી યમની, અને તાપી સ્નાનથી શનિદેવની નડતર દુર થાય છે.

મુગદ્દલ ઋષિ આ સ્થળે ઘણો સમય રહ્યા અને શનિદેવની ઉપાસના કરી પ્રસન્ન કરેલ હતા. આ ઋષિએ આ સ્થળે સુખ, શાંતિ, સમૃદ્ધિ માટે જુદા જુદા સ્તોત્રની રચના કરી છે. તેમાંથી શનિમાનસ પૂજા સ્તોત્ર થોડા ફેરફાર સાથે આજે પણ પ્રપ્રખ્યાત છે.

આ શનિદેવના દર્શને આપણા વડાપ્રધાન શ્રી નરેન્દ્રભાઈ મોદી તે ગુજરાતના મુખ્ય મંત્રી હતા ત્યારે અવાર નવાર આવતા.

પોરબંદરનાં રાજમાતા શ્રી રુપાળીબા તથા જામનગરના રાજમાતા શ્રી ગુલાબકુંવરબા આવેલાં છે.

આ સ્થળે બ્રાહ્મણો દ્વારા શનિ મૃત્યુ જય યજ્ઞ અને ચારણો દ્વારા શનિ માનસ ગાન થયેલ છે.

હાલમાં ગુજરાત સરકારે શનિદેવ સ્થાનના વિકાસ માટે 2-3 કરોડ ગ્રાંટની જોગવાઈ કરી છે.

મહારાષ્ટ્રના શિંગડાપુરના શનિદેવના ના ઈતિહાસના વર્ણનમાં તેમનું જન્મ સ્થળ સૌરાષ્ટ્ર પ્રાંતમાં છે તેવું લખવામાં આવે છે. શનિદેવના જન્મ સ્થળ હાથલાના હાથીની સવારીવાળા શનિદેવના દર્શન કરવા જરુરી છે.

હાથલા જામનગરથી ભાણવડ થી 20 કી.મી. હાથલા.

માહિતી – અજ્ઞાત.

બનાસ નદી નો ઈતિહાસ

Standard

રેતના વસ્ત્રો ધોતી, બનાસ નદી…


રાજસ્થાનમાંથી નીકળીને ગુજરાતમાં વહેતી બનાસ નદીનું મૂળ સિરોહી જિલ્લામાં સિરોહી અને માઉન્ટ આબુ વચ્ચે અરવલ્લીની ગિરિમાળામાં ઉદેપુર પાસેના ઢેબર સરોવરમાંથી નીકળી ગુજરાતમાં અમીરગઢ સરોત્રા પાસેથી ઈશાન ખૂણામાં પ્રવેશે છે. આ નદી ૧૮ કિ.મી. જંગલમાં વહે છે. તેના પછી દાંતીવાડા ડેમમાં તેનું પાણી સંગ્રહાય છે. આ ડેમ દ્વારા ડીસા અને પાટણવિસ્તારના લગભગ ૧ લાખ કિ.મી. વિસ્તારમાં પિયત થાય છે..

પ્રાચીનકાળમાં આ નદી ‘પર્ણાશા’ નામથી ઓળખાતી હતી. મહાભારત અને પદ્મપુરાણમાં એક ‘પર્ણાશા’ નદી નોંધાઈ છે. ભીષ્મપર્વમાં એ ‘પર્ણાશા’ છે. આ નદીને મત્સ્ય અને વાયુ-પુરાણોમાં ‘વર્ણાશા’ તરીકે પણ ઓળખવામાં આવે છે. અને માર્કંડેયમાં એ ‘વેણાસાં’ કહેવાતી હતી, જયારે બ્રહ્મપુરાણમાં એ ‘વેણ્યા’ છે. પર્ણાશા એ સ્પષ્ટ હાલની બનાસ છે.

બનાસ નદી બે છે તેમાં એક બનાસ મધ્યપ્રદેશના ચંબલની શાખા છે. જે પૂર્વાગામીની છે. જ્યારે બીજી બનાસ ઉત્તર- પશ્ચિમ ગુજરાતની છે જે પશ્ચિમગામિની છે. સીપુ બનાસનદીના જમણા કાંઠાની મુખ્‍ય શાખા છે અને ખારી, ડાબા કાંઠાની મુખ્‍ય શાખા છે. બનાસના ડાબા કાંઠે અન્‍ય પાંચ શાખા નામે સુકલી, બાલારામ, સુકેત, સેવરણ અને બાત્રિયા મળે છે. આ નદીને ‘કુંવારિકા’ નદી તરીકે ઓળખવામાં આવે છે. કારણકે તે કોઈ સાગર કે મહાસાગર ને મળતી નથી, પરંતુ રણમાં જઈ સમાઈ જાય છે.

બનાસ નદીનો પટ તેની બટાટાની ખેતી માટે જાણીતો છે. અહીં ઇટાલિયન તથા સિમલા પ્રકારનાં બિયારણોના ઉપયોગી બટાટાનું ઉત્પાદન સારા પ્રમાણમાં થાય છે. આ નદીના નામ પરથી ઉત્તર ગુજરાતના આ સરહદી જિલ્લાનું નામ ‘બનાસકાંઠા’ પડેલું છે. અમુક ઉલ્લેખો પ્રમાણે નહપાનના જમાઈ ઉષવદાતના નાસિકના અભિલેખમાં એનાં તીર્થોમાંના દાનપુણ્યનો આરંભ ‘બાર્ણાસા’ નદીથી થયો કહેવાયા છે. સાહિત્યિક ઉલ્લેખો જોતા ખ્યાલ આવે છે કે પુરાતન પ્રબંધસંગ્રહમાં ભીમદેવ રાજાના સમયમાં પાટણ ઉપર તુરુષ્કો ચડી આવ્યા ત્યારે ‘બનાસ’ નદીના કાંઠાના ‘ગાડર’ નામના સ્થાન પર રણક્ષેત્ર તૈયાર કર્યાનું નોંધ્યું છે. આ નદીની સીપુ અને બાલારામ એ મુખ્ય શાખા નદીઓ છે. આ નદી બનાસકાંઠા જિલ્લામાં પાલનપુર, ધાનેરા, ડીસા, દાંતીવાડા, કાંકરેજ તથા પાટણ જિલ્લાના રાધનપુર અને સાંતલપુર તાલુકાઓમાં થઇને વહે છે. કચ્છના નાના રણની શુષ્ક અને વેરાન ભૂમિને બનાસ નદીનું વરદાન મળેલું છે તેથી આ પ્રદેશના રહેવાસી માટે તે ખરા અર્થમાં લોકમાતા બનીને લોકજીવનને ધબકતું રાખે છે.

તે સિવાય સીપુ અને બાલારામ નદીઓ તેની શાખાઓ છે. અર્જુની નદી કે જે હિન્દુ જનતા માટે પુજનીય છે. તે દાંતા અને અંબાજીની ટેકરીઓમાંથી નીકળી સરસ્વતી નદીને વડગામ તાલુકાના મોરીયા ગામે મળ્યા બાદ સરસ્વતી નામ ધારણ કરેલ છે. બનાસ નદી ઉપર દાંતીવાડા ડેમ, સીપુ નદી ઉપર સીપુ ડેમ અને સરસ્વતી નદી ઉપર મુકતેશ્વર ડેમ બાંધવામાં આવેલ છે. બનાસ અને સીપુ નદી ડીસા તાલુકાના ભડથ ગામે એક થઈ સીપુ નદી બનાસ નદીમાં સમાઈ જાય છે. અહીં રહી, લેફ. એડવિનને બાર્ને ૧૮૮૫માં મુંબઇ ઇલાકાના પક્ષીઓ ઉપર સુંદર પુસ્તક બહાર પાડ્યું હતું તે સમયે બનાસ નદી બારે માસ વહેતી હતી. આદિકાળથી અવિરત વહેતી આ નદી ૧૮૮૫ની આજુબાજુ હંમેશ માટે ધરતી ઉપરથી અલોપ થઇ ગઇ, ચારે બાજુ પાર વગરના વન્ય પ્રાણીઓ અહીં વિહરતા હતા. બનાસ નદીને કાંઠે વાઘ અને સિંહ એક કાંઠે સાથે પાણી પીતા હોવાના દાખલા છે. ડીસાના અંગ્રેજોના રેસકોર્સના મેદાન પાસે અંગ્રેજો ઘોડા ઉપર બેસી સિંહનો શિકાર કરતા હતા. ધીમે ધીમે વન્યપ્રાણીઓની સંખ્યા ઓછી થવા માંડી હતી….

અરે ઓહ બનાસી જ્યા હરણના માથા ફાડે તેવો તડકો પડતો હોય ,પણ તોય બાજરી લીલી છમ લહેરાય છે. એવો મારો બનાસ કાઠો છે.

વૈષાખની ગરમી મા લગનો ની સીજન ચાલતી હોય,પણ તોય લગ્નગીતો મીઠા ગવાય છે એવો મારો બનાસ કાઠો છે.

જ્યારે હાડ થીજાય એવી ઠંડી પડતી હોય,સવારના પરોઢીયે ઉઠીને ભેશો દોહવા જાય છે . એવો મારો બનાસ કાઠો છે.

ચોમાસા ના ઘોઘમાર વરસાદમા નદીનુ પુર આવ્યુ હોય,પોતાનો જીવને જોખમ મા નાખીને ગાયો ભેશો ને બચાવા જાય છે એવો મારો બનાસ કાઠો છે.

મર્યાદા નો ઘુઘટો કાઢીને જ્યારે દીકરી સાસરે જાય છે ,ત્યારે પીયરની લાજ રાખવા ઝેરના ઘૂટડા પણ પી જાય છે. એવો મારો બનાસ કાઠો છે.

ખમ્મા મારા વીરા એમ બહેન ભાઈને કહે છે, ત્યારે ભાઈના આખમા આશુડા પડી જાય છે. એવો મારો બનાસ કાઠો છે.

ગામ મા એક ઘરે પ્રસંગ હોય ને આખુ ગામ દોડીને જાય છેત્યારે વેરી પણ ભેળા બેસીને જ્યા અમલ કશુબા પીવાય છે . એવો મારો બનાસ કાઠો છે.

જ્યા રેતાળ રણ જેવો પ્રદેશ છે તોય માનવી દીલના નમણા છે આવે કોઈ કોઈ મહેમાન તો બધા ઘરથી ચા લઈઆવે છે એવો મારો બનાસ કાઠો છે.

બનાસની ભોમ મા ઘરે ઘરે રેગડી ડાકલા વાગે છે ત્યારે મા જગદંબા પણ ગબ્બર છોડી ને દરશન આપવા આવે છે. એવો મારો બનાસ કાઠોછે.

ધોળુ ધોતીયૂ ને ધોળી પાઘડી જ્યા પેરાય છે જ્યા બટાકા નગરી તરીકે મારુ ડીસા ઓળખાય છે.. એવો મારો બનાસ કાઠો છે.

બે સાડી જોડીને કાળી,ગુલાબી,લાલ,વાદળી, કોર વાળો સાડલો જ્યા પહેરાય છે એ પહેરવેષને જોઈને આખો અંજાઈ જાય છે.

એવો મારો બનાસ કાઠો છે.

એવો મારો બનાસ કાઠો છે.

બનાસ મારી જૂગ જૂની ને, જૂગ જૂનો તારો ઈતીહાસ આ ભવમા બનાસ વાસી બ્નયો આવતા ભવમાય હે બનાસ, હૂ હોઇશ તારો મહેમાન.

(ગોવિંદ ગઢવી)